Programmabegroting 2024-2027

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Programmabegroting 2024-2027

1

2

Voorwoord Hierbij bieden wij de begroting 2024 en de meerjarenraming 2025-2027 aan. Het is de tweede in deze bestuursperiode. We bevinden ons in een uitdagende situatie waarin we te maken hebben met een financieel ravijn voor de jaren 2026 en 2027. Sinds het aantreden van het kabinet Rutte IV stond er voor het jaar 2026 een forse besparing op het gemeentefonds ingeboekt, in ruil voor een andere financieringssystematiek en/of een uitbreiding van het lokale belastinggebied. Het tekort dat gemeenten hierdoor in 2026 hadden, loopt op in de jaren erna en staat ook wel bekend als het ‘financiële ravijn’. Gemeenten vragen al anderhalf jaar om dit financiële probleem op te lossen. Alle gemeenten komen samen zo'n € 3 miljard te kort. In tegenstelling tot vorige jaren is de septembercirculaire voor het eerst vertaald in deze begroting. Daar waar normaal gesproken het gemeentefonds een jaarlijkse groei laat zien om loon-, prijs- en volumeontwikkelingen op te vangen, is vanaf 2026 een daling zichtbaar.

Concreet betekent dit dat de gemeente Stein als gevolg van de kortingen op het gemeentefonds in 2026 circa € 3,6 miljoen minder uit dit fonds ontvangen dan in 2025 en dat de jaren 2026 en 2027 als gevolg daarvan een 'financieel ravijn' vertonen, ondanks dat we voor 2026 en 2027 een eenmalige rijksbijdrage voor de nieuwe financieringssystematiek hadden ontvangen van respectievelijk € 1,1 en € 0,8 miljoen. De VNG heeft aan haar leden geadviseerd om geen sluitende begroting te maken voor de jaren vanaf 2026 en daarmee de nadelige financiële gevolgen van het kabinetsbeleid zichtbaar te maken. Deze uitzonderlijke maatregel is volgens het bestuur nodig omdat de gemeentelijke financiën onvoldoende zijn voor het uitvoeren van het huidige takenpakket. De VNG wil doordat de gemeenten de tekorten laat zien het gesprek met het Rijk aangaan en de middelen binnen halen die de gemeenten toekomt. Het bestuur van de VNG erkent dat dit een uitzonderlijk advies is. Het is echter besproken in het landelijk Vakberaad Gemeentefinanciën van de provinciale toezichthouders, en zij herkennen het standpunt van de VNG. De provinciaal toezichthouder begrijpt de actie van de VNG wel en ook waarom zij dit hebben gedaan. Zij adviseert de gemeente Stein een structureel en reëel (SRE) sluitende begroting 2024 en 2025 op te stellen zodat er sprake is van repressief toezicht.

Puur vanuit de wet- en regelgeving bekeken moeten de jaren 2026 en 2027 ook sluitend zijn. Echter hebben we hier te maken met de problematiek van niet-taakgebonden kortingen van het rijk waarover de VNG nog gesprekken zal gaan voeren. Met het advies en standpunt van de VNG en de toezichthouder is de urgentie om het tekort dat zou kunnen ontstaan als gevolg van de Rijksbezuinigingen op korte termijn weg te werken er niet meer. Het VNG zal worden gevolgd, met wel de volgende kanttekeningen: - Het eventuele tekort voor 2026 en 2027 moet niet groter worden dan het betreffende ravijn. Behoudendheid is noodzakelijk. - Het is niet wenselijk om bezuinigingen in te zetten als die op een later moment niet nodig blijken te zijn. Echter zien we ook bij het Rijk financiële problemen ontstaan. Het zou zo maar kunnen zijn dat het ravijn niet of helemaal niet gedempt wordt. Daarom is het belangrijk om deze ontwikkelingen te blijven monitoren en hier dan ook vroegtijdig op te anticiperen en alsnog eventuele bezuinigingen door te voeren. Deze problematiek is tevens beschreven in de paragraaf "Problematiek niet-taakgebonden kortingen rijk" in het programma "Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen". Deze begroting laat voor zowel 2024 alsook de meerjarenschijven 2025-2027, na het verwerken van de septembercirculaire een positief begrotingssaldo zien.

Hier hoort wel een winstwaarschuwing bij. Er worden vanaf 2024 enkele substantiële uitgaven verwacht, onder meer op het gebied van Informatisering (ICT) en accommodaties. Ook zullen pas in 2024 de personele en daarmee gepaard gaande financiële - effecten zichtbaar worden van de doorontwikkeling van

3

de organisatie. Ten gevolge van die nog doorlopende doorontwikkeling zal ook in 2024 de post ‘inhuur’ nog hoger uitvallen. In deze begroting is veiligheidshalve maar een gedeelte van die hogere verwachting ingeraamd en komt het college mogelijk nog met een aanvullende budgetvraag. Voor alle genoemde posten geldt, dat daar ofwel een apart raadsvoorstel voor komt of dat het in de bestuursrapportage 2024 een plek krijgt. In alle gevallen zal de budgetvraag gepaard gaan met een bijbehorend dekkingsvoorstel. Dit alles zorgt ervoor dat het college de raad vraagt om terughoudend te zijn met aanvullende vragen uit het positieve begrotingssaldo van de eerstkomende twee jaar. College van burgemeester en wethouders

4

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................ 3 Inhoudsopgave ................................................................................................... 5 Algemeen ........................................................................................................... 6 Leeswijzer ............................................................................................................ 6 Inleiding ............................................................................................................... 8 Financiële samenvatting ......................................................................................... 9 Programma's .................................................................................................... 10 Veiligheid ............................................................................................................ 10 Verkeer, vervoer en water ..................................................................................... 13 Economie ............................................................................................................ 16 Onderwijs ............................................................................................................

21 Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................... 23 Sociaal Domein .................................................................................................... 26 Volksgezondheid en milieu ..................................................................................... 33 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting ................................................................. 39 Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen ......................................... 44 Paragrafen........................................................................................................ 59 Lokale heffingen ................................................................................................... 59 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................... 67 Grondbeleid ......................................................................................................... 71 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................. 76 Financiering ......................................................................................................... 80 Bedrijfsvoering .....................................................................................................

88 Verbonden Partijen ............................................................................................... 92 Wet Open Overheid ............................................................................................ 104 Financiële begroting ....................................................................................... 105 Algemeen .......................................................................................................... 105 Uitgangspunten begroting 2024............................................................................ 105 Totaal lasten en baten ......................................................................................... 107 Recapitulatie begrotingsevenwicht ........................................................................ 108 Incidentele baten en lasten .................................................................................. 110 Totaal saldo per taakveld ..................................................................................... 114 Reserves en voorzieningen .................................................................................. 116 Uiteenzetting financiële positie ............................................................................. 126 EMU saldo .........................................................................................................

127 Geprognosticeerde balans .................................................................................... 128 Investeringsplanning 2024-2027 .......................................................................... 130 Bijlagen .......................................................................................................... 140 Bijlage I Overzicht Formatie ................................................................................. 140 Bijlage II Verplichte indicatoren ........................................................................... 141 Bijlage III Overzicht subsidies .............................................................................. 143 Bijlage IV Begrippenlijst ...................................................................................... 144

5

Algemeen Leeswijzer Dit is de begroting 2024 van de gemeente Stein. Deze programmabegroting 2024 volgt de wettelijke voorschriften en is opgebouwd uit een ‘beleidsbegroting’ en een ‘financiële begroting’. In de programma's is een verdeling in uniforme taakvelden ondergebracht . Algemeen De begroting begint met een hoofdstuk Algemeen, met daarin: • Leeswijzer • Inleiding • Financiële samenvatting. Programma's: Dit hoofdstuk bestaat uit de volgende programma's: 0. Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen * 1. Veiligheid 2. Verkeer, vervoer en waterstaat 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu 8. Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing * we presenteren dit programma als laatste omdat dit programma uit veel uiteenlopende taakvelden bestaat. Tevens is hier extra een totaal overzicht van de algemene dekkingsmiddelen opgenomen. Het tweede gedeelte van deze begroting bestaat uit een nadere toelichting op de 9 programma's en de bijbehorende 3 ‘W-vragen’. Bij elk programma is de volgende informatie opgenomen: • Inleiding: hierin wordt aangegeven welke bijdrage het programma levert aan de kernwaarden en de daaraan gekoppelde strategische keuzes uit de strategische toekomstvisie 2018-2022. • Een overzicht van de taakvelden die onderdeel uitmaken van het programma.

• Wat willen we bereiken? • Daar waar van toepassing, een overzicht van de bezuinigingen, die reeds in de begroting 2021 zijn verwerkt, maar pas ingaan vanaf het jaar 2024. Deze bezuinigingen worden verder toegelicht in de programma's. • Wat gaan we daarvoor doen ? De tweede W-vraag richt zich vooral op de taakvelden binnen het betreffende programma. • Relatie verbonden partij met desbetreffende programma. • Wat mag het kosten ? De lasten en de baten per programma. Conform het BBV (artikel 19b) dienen in de toelichting op het 'overzicht van lasten en baten' de aanmerkelijke verschillen te worden toegelicht. Aan het eind van elk programma is daarom een tabel opgenomen met de relevante afwijkingen in bedragen tussen de begroting 2023 en de begroting 2024. Aanpassingen van budgetten tussen twee begrotingsjaren worden zo zichtbaar. Maar ook een incidenteel budget kan een afwijking tussen twee begrotingsjaren zijn. In beginsel zijn incidentele (restant)budgetten van 2023 in 2024 niet meer beschikbaar, echter is het wel mogelijk dat door middel van de slotwijziging (een gedeelte van) deze budgetten worden doorgeschoven naar 2024. Paragrafen: Het derde gedeelte bevat de paragrafen die zijn voorgeschreven in het 'Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies' (BBV). In tegenstelling tot de programma’s, waarbij in

6

eerste instantie de beleidsmatige invalshoek centraal staat, worden in de paragrafen een aantal meer beheersmatige aspecten beschreven, die dwars door de programma’s heen lopen. Financiële begroting: Het vierde gedeelte bevat uitgebreidere informatie over de financiële middelen. Hierin is onder andere opgenomen overzicht totale lasten en baten, incidentele lasten en baten, recapitulatie begrotingsevenwicht, mutaties in de reserves en voorzieningen en de geprognosticeerde balans. Bijlagen: In het laatste deel staat informatie over onder andere overzicht van de formatie, verplichte indicatoren en subsidies. We sluiten af met een begrippenlijst. Voor de relevante beleidsplannen- en verordeningen verwijzen wij naar het nieuw vastgestelde Normenkader.

7

Inleiding Stein is een eigenzinnige, groene woongemeente in de Zuid-Limburgse Maasvallei waar het mogelijk is dorps te wonen in een verstedelijkt gebied met kwalitatief hoogwaardige voorzieningen en ruimte voor ondernemerschap en particulier initiatief. Onze missie ligt aan de basis van ons doel en drijfveer als gemeente. Waarom doen we de dingen die we doen? Dit ligt uiteindelijk aan de basis voor de programmabegroting. De strategische toekomstvisie is opgebouwd uit drie kernwaarden met daaraan gekoppeld strategische keuzen die invulling geven aan de missie van de gemeente Stein. Het gaat om de volgende kernwaarden en strategische keuzen: Kernwaarde 1 Sociale en vitale kernen Samenleven door ontmoeten Samenleven door verbinden Actief eigenaarschap van inwoners en ondernemers verder stimuleren Van regisseren naar meer stimuleren en faciliteren Trots en bewust van onze eigen(zinnige) identiteit en kwaliteiten Kernwaarde 2 Een duurzame leefomgeving met unieke waarden Duurzame ontwikkeling: energietransitie en klimaatadaptie Woonmilieus afstemmen op de toekomstige (regionale) samenstelling van de bevolking: kwalitatief en kwantitatief Verder versterken van de unieke omgevingskwaliteiten Kernwaarde 3 Bereikbare en bedrijvige gemeente Versterken van de lokale economie in de regio Ontwikkelen van een duurzame en lokale economie Verdiepen Economische Samenwerking Zuid-Limburg

Vrijetijdseconomie en recreatie als nieuwe economische pijler De strategische toekomstvisie wordt geactualiseerd. Hierbij wordt de toekomstvisie meer in lijn gebracht met de Omgevingsvisie Stein 2040 die in 2022 is vastgesteld door de raad. Bovenstaande kernwaarden en strategische keuzen vormen de basis voor de Omgevingsvisie.

8

Financiële samenvatting Door het vaststellen van de voorliggende programmabegroting 2024 autoriseert de gemeenteraad de financiële middelen (exploitatie- en investeringsbudgetten) die zijn verbonden aan de programma’s. De raad geeft hiermee inhoud aan zijn kaderstellende rol. Deze autorisatie vindt plaats op programmaniveau, zoals geregeld in de wet Dualisering Gemeentebestuur. Het college van burgemeester en wethouders is na autorisatie van de gemeenteraad bevoegd uitvoering te geven aan taakvelden van de betreffende programma’s. Voor zover het college binnen de door de raad per programma aangegeven budgetten blijft (en uiteraard met inachtneming van de te bereiken resultaten) hoeft het college géén begrotingswijzigingen aan de raad voor te leggen. Middels de programmarekening legt het college verantwoording af aan de raad over de uitvoering van de programma’s en dus ook over de besteding van de middelen en de bereikte resultaten. Het schuiven van budgetten tussen verschillende programma’s kan slechts plaatsvinden via een – door de raad vastgestelde – begrotingswijziging, als onderdeel van de bestuursrapportage of slotwijziging. Ieder programma bestaat uit een aantal subtaakvelden. De basis voor de voorliggende programmabegroting 2024 wordt gevormd door de jaarschijf 2024 uit de begroting 2023 inclusief de bestuursrapportage 2023 en reeds vastgestelde begrotingswijzigingen.

Overzicht verloop begrotingssaldi 2024-2027 Omschrijving Primaire begroting 2023 (incl. amendement) Mutaties raadsbesluiten Aanvullend krediet Avonturijn Laagdrempelig ontmoeten Slotwijziging 2022 Stationsomgeving Beek-Elsloo Bestuursrapportage 2023 Totaal saldo voor begroting Begroting 2024 - Indexering - Kadernota - Begroting - Septembercirculaire Begrotingssaldo Incidentele lasten Incidentele baten Structureel saldo

2024 3.023

2025 4.732

2026 1.206

2027

-45 -19 -14 -8 233 3.169

-29 -19 -28 -19 -59 4.577

-29 -19 -29 -18 -403 708

-208 -208

152 -664 -661 503 2.499 1.964 1.958 2.506

132 -756 7 442 4.401 584 584 4.401

169 -737 101 321 561 502 502 561

391 -563 139 1.054 812 57 57 812

Toelichting Zoals uit bovenstaande tabel blijkt wordt Stein vanaf 2026 met het 'financiële ravijn' geconfronteerd. In het voorwoord en in de paragraaf "Problematiek niet-taakgebonden kortingen rijk" in het programma "Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen" wordt dit verder toegelicht.

9

Programma's Veiligheid Inleiding

Het programma veiligheid biedt randvoorwaarden om veilig en prettig te kunnen wonen en ondernemen in onze gemeente. Het programma draagt bij aan de kernwaarde 'een duurzame leefomgeving met unieke kwaliteiten'. Een veilige woon- en leefomgeving voor onze inwoners is essentieel voor een woongemeente. Dit mede met het oog op de ligging van onze gemeente in de nabijheid van Chemelot en snel- en waterwegen.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid

Wat willen we bereiken ? Continu wordt er gewerkt om de leefbaarheid in de kernen te vergroten. Samen met diverse partners als de Veiligheidsregio, de brandweer en politie wordt er regelmatig geëvalueerd wat er zich afspeelt in Stein en hoe hier vroegtijdig op ingezet kan worden. De participatie van inwoners, ondernemers en organisaties hierbij is van belang om meer draagvlak te creëren.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Crisisbeheersing en Brandweer Crisisbeheersing Naar aanleiding van het vernieuwde 'Rampbestrijdingsplan Hoogwater Maas en Zijrivieren' is het interne draaiboek Hoogwater van de gemeente Stein geactualiseerd. Het draaiboek is tevens uitgebreid met een evacuatiestrategie. In 2024 wordt deze evacuatiestrategie verder uitgewerkt waarbij de gemeente Stein als pilotgemeente de brandweer actief gaat betrekken bij een eventuele evacuatie. Brandweer Het meerjarenbeleidsplan 2024-2027 en het bijbehorende Provinciaal Risicoprofiel 2024-2027 van de Veiligheidsregio Zuid - Limburg is vastgesteld. Uit het Provinciale Risicoprofiel 2024-2027 zijn de fysieke veiligheidsrisico’s gedestilleerd waarbij de brandweer een taak heeft op het gebied van het voorkomen, beperken en/of bestrijden ervan. Dit is het zogenaamde Brandweerrisicoprofiel. De gemeente Stein is in overleg met de brandweer om de risico's uit het Brandweerrisicoprofiel lokaal in kaart te brengen en deze zoveel mogelijk te beperken. Doordat de gemeente continu in ontwikkeling is, blijft dit een doorlopend proces waarbij gekeken wordt welke ontwikkelingen er zijn, waardoor hier specifiek op ingezet kan worden.

Openbare orde en veiligheid Integrale veiligheid In lijn met het bestuursakkoord zal in 2024 worden ingezet op het verstevigen van de samenwerking op het gebied van openbare orde en veiligheid.

10

Daarnaast gaat in 2024 de looptijd van het nieuwe Regionaal Beleidsplan Politie van start. Hierin is de herverdeling van de politiecapaciteit opgenomen, wat betekent dat het basisteam Westelijke Mijnstreek 4,1 fte aan formatie dient af te staan aan andere regio’s. In de Kadernota Integrale Veiligheid Westelijke is rekening gehouden met de herverdeling van de politiecapaciteit bij het formuleren van ambities en prioriteiten. Desondanks bestaat er de mogelijkheid dat er nog implicaties ontstaan voor de gemeentelijke processen. De lobby inzake Netwerk Veilig Limburg, waar burgemeester Leurs voorzitter van is, zal ook in 2024 door gaan. Doel van de lobby is het krijgen van meer menskracht, middelen en experimenteerruimte voor de veiligheidsketen (politie, OM en gemeenten) vanuit Den Haag en Brussel. Opgroeien in een kansrijke omgeving (OKO) In het voorjaar 2024 zullen we samen met samenwerkingspartners in een zogenaamde dialoogsessie de resultaten van de OKO monitor gaan bespreken en afspraken maken over daarop aansluitende projecten, acties en activiteiten. Ondermijning In 2024 blijven we ons richten op de aanpak van ondermijning. We pakken onze positie en zien meerwaarde in de integrale aanpak met ketenpartners; zoals onder andere het RIEC (Regionaal Informatie- en Expertise Centrum), de politie, de belastingdienst en het openbaar ministerie.

Onze informatiepositie op het gebied van ondermijning wordt versterkt door het feit dat we aangesloten zijn op Meld Misdaad Anoniem. Hierdoor kunnen signalen vanaf het begin gemonitord, en daar waar mogelijk en noodzakelijk, aangepakt worden. We optimaliseren de bestuursrechtelijke instrumenten en leggen slimme, effectieve combinaties tussen bestuursrecht en strafrecht om een vuist te maken tegen (ondermijnende) criminaliteit. In dit kader hebben we bijvoorbeeld ook bijzondere aandacht voor cybercriminaliteit. Het doel van de aanpak van ondermijning is om het vestigingsklimaat voor criminelen en criminele netwerken zo onaantrekkelijk mogelijk te maken. De focus ligt daarbij onder andere op het uitvoeren van een maatwerk-aanpak die voortkomt uit onze informatiepositie (een eenpersoons/netwerkgerichte aanpak van casuïstiek), het uitvoeren van integrale controles met partners en het uitvoeren van het Damoclesbeleid. Het uitvoeren van integrale controles wordt onder andere vorm gegeven door de inzet van het nieuwe Intergemeentelijk Bestuurlijk Handhavingsteam Westelijke Mijnstreek. Ook wordt met het Bibob-beleid uitvoering gegeven aan het opwerpen van barrières om onder andere misbruik van vergunningen tegen te gaan.

Tot slot blijven we doorgaan met het vergroten van het bewustzijn op het gebied van ondermijning binnen de interne organisatie door middel van het geven van voorlichting en training op dit gebied. Ook hierbij worden we ondersteund door het RIEC. Buurtveiligheidsplannen In 2024 zal het onderzoek rondom de nulmeting veiligheidsgevoel worden afgerond en de verbinding met de inwoners worden gelegd voor het bespreken van de resultaten. Daarnaast zal er op buurtniveau gekeken worden naar acties om het veiligheidsgevoel te vergroten. De gezamenlijk gedragen acties zullen op basis van capaciteit, budget en haalbaarheid in een uitvoeringsplan worden vastgelegd. Project drugsoverlast In het bestuursakkoord 2022-2026 is voor het project drugsoverlast vanaf 2023 een jaarlijks budget van € 50.000 beschikbaar gesteld voor 2023-2025. Op basis van de uitkomsten van het nulsituatie-onderzoek gebiedsveiligheidsplannen, zal het budget project drugsoverlast in 2024 worden ingezet op de thema’s en gebieden waar dit, gelet op de uitkomsten, noodzakelijk is. Zo wordt de verbinding gelegd met de gebiedsveiligheidsplannen, kan een specifieke aanpak geformuleerd worden en wordt de aanpak drugsoverlast integraal opgepakt.

11

Cameratoezicht De gemeente Stein zet gemeentelijk cameratoezicht in voor de handhaving van de openbare orde. Daarom wordt geïnvesteerd in een nieuw camerasysteem. Hiervoor is reeds een investeringsbudget beschikbaar. In 2024 wordt een evaluatie gehouden. Deze zal middels een evaluatierapport en raadsinformatiebrief met de gemeenteraad gedeeld worden.

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij Veiligheidsregio Zuid Limburg

Samenwerkingsvorm GR

Wat is de bijdrage aan dit programma? Zorg dragen voor de fysieke veiligheid ( met name brandweerzorg en de crisisbeheersing) voor inwoners en bedrijven in Zuid-Limburg

Wat gaat het kosten ? Veiligheid (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2022

2023

2024

Meerjarenraming 2025

2026

2027

Lasten

2.367

2.882

2.854

2.895

2.905

2.974

Baten

114

100

103

105

108

110

-2.252

-2.781

-2.751

-2.790

-2.797

-2.864

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2023 en begroting 2024

Bedrag x € 1.000

OOV In de begroting 2023 is een budget opgenomen voor de uitvoering en tijdelijke ondersteuning van buurtveiligheidsplannen Algemeen In 2024 worden meer interne uren doorberekend

70

-55

12

Verkeer, vervoer en water Inleiding

Een goede bereikbaarheid zorgt voor het versterken van onze gemeente als woongemeente met sociale vitale wijken en kernen. Daarnaast draagt het bij aan het versterken van ons economisch klimaat.

Taakvelden Dit programma omvat de taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.4 Economische havens en waterwegen

Wat willen we bereiken ?

Een bedrijvige gemeente in een duurzame leefomgeving met unieke waarden hangt samen met een goede bereikbaarheid van de gemeente Stein. Door onze goede geografische ligging aan diverse snel en -waterwegen hebben wij zowel een goed woon -en leef klimaat alsmede een gunstig economisch klimaat. Om dit te behouden en te versterken blijven we investeren in de bereikbaarheid van Stein en wordt onze infrastructuur verder geoptimaliseerd. Veiligheid en aandacht voor ontwikkelingen op het vlak van mobiliteit en logistiek zijn daarbij belangrijke speerpunten.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Verkeer, wegen en water Verkeersarrangement Eind 2020 is het Mobiliteitsplan 2021-2025 vastgesteld. Onderdeel van dit Mobiliteitsplan is het Meerjaren Investerings Plan Verkeer 2021-2025 (MIP Verkeer 2021-2025). In dit MIP Verkeer is een doorkijk gemaakt en bepaald welke korte termijn projecten de komende jaren vanuit het budget Verkeersmaatregelen / Veilige schoolomgeving worden uitgevoerd. Voor 2024 zijn dit: - Kruising Raadhuistraat-Grote straat; - Aanleg plateau en loopstrook kruising Raadhuisstraat - Grote Straat Urmond. - Kruising Berger Maasstraat - Koningstraat Berg aan de Maas. - Kruising Kapelaan Berixstraat / Maasbanderkerkweg. - Parkeerplaatsen de Bath. Ingegeven door het bestuursakkoord 2022-2026 is voor de periode 2024-2027 in totaal € 11,2 miljoen opgenomen voor de uitvoering van lange termijn maatregelen uit het verkeersarrangement. Voor 2024 worden de volgende lange termijn maatregelen voorbereid of uitgevoerd: - Aanpassen rotonde Koolweg; - Herinrichting Michiel de Ruyterstraat; - Herinrichting Koolweg; - Herinrichting Heerstraat Zuid; - Herinrichting Mauritslaan naar 30 km per uur. Gebiedsgerichte aanpak Op basis van het bestuursakkoord 2022-2026 zijn extra middelen opgenomen voor gebiedsgerichte aanpakken (GGA). In de meerjarige investeringsplanning is rekening gehouden met de

13

gebiedsgericht aanpak in Meers, Nieuwdorp en Stein. De voorbereiding voor de projecten in Meers en Nieuwdorp staat gepland in 2024, de uitvoering vindt vervolgens plaats in 2025 en 2026. GGA Stein wordt vanaf 2025 voorbereid en uitgevoerd. Uitbreiding fietspadenstructuur Stein profileert zich steeds meer als fiets- en wandelgemeente. Daarbij hoort een nieuwe visie op de inrichting voor de fietser en wandelaar. Een aantal woongebieden en wegen wordt de automobilist “te gast” door bijvoorbeeld de weg als fietsstraat in te richten. Daar waar wenselijk en mogelijk komt er een betere scheiding tussen utilitair en recreatief fietsverkeer en wielrenners maar ook tussen voetgangers en fietsers. Voordat concrete maatregelen worden benoemd wordt in 2024 eerst gewerkt aan een nieuwe visie voor de inrichting van de openbare ruimte voor fietsers en wandelaars. Voor de uitvoering is voortvloeiend uit het bestuursakkoord 2022-2026, een investeringsbudget van € 750.000 in de meerjarige investeringsplanning opgenomen. De jaagpaden langs het Julianakanaal worden tevens in de visie en het bijbehorend uitvoeringsprogramma meegenomen. Daarnaast is de inschatting dat door overleg met en het verkrijgen van de benodigde vergunningen c.q. toestemming van Rijkswaterstaat uitvoering eerder niet mogelijk is.

Doorfietspad/op-afrit Elsloo De bereikbaarheid van de bedrijventerreinen en de Chemelot Campus zijn van groot belang om onze sterke economische positie te behouden. Om die situatie ook op langere termijn te kunnen garanderen blijven investeringen op het gebied van verbetering van infrastructuur noodzakelijk. We investeren daarom in de infrastructuur rond het bedrijventerrein in Elsloo, de bereikbaarheid van Station Beek-Elsloo en het creëren van een snelfietsroute langs ons hoofdroutenetwerk. In 2022 is hiervoor gestart met het project 'Aanpak rotondes en op- en afritten Businesspark Stein'. Het project heeft tot doel om het wegennet te verbeteren, de doorstroming te bevorderen en de verkeersveiligheid te verbeteren. Het project heeft impact op en raakvlakken met meerdere (toekomstige) projecten langs dit traject van zowel gemeente als provincie Limburg. Het betreft onder andere het project 'Snelfietsroute Maastricht-Sittard' van de provincie en het project 'Stationsomgeving Beek - Elsloo'. De provincie heeft € 2,4 miljoen subsidie verstrekt voor het doorfietspad op Steins en Beeks grondgebied. Op grond van het bestuursakkoord 2022-2026 is in de meerjarige investeringsplanning in 2025 een investeringsbudget van € 750.000 opgenomen voor de aanleg van het doorfietspad.

Herstel oude dorpskernen In navolging van de gebiedsgewijze aanpak in de Maasband worden ook in andere historische dorpskernen zoveel mogelijk de oude dorpshistorische elementen hersteld en versterkt. Het opwaarderen van deze gebieden draagt naast het verbeteren van de leefbaarheid tevens bij aan het versterken van het toeristisch recreatief profiel van onze gemeente. Om problemen met doorstroming en parkeren te beperken wordt hierbij de mogelijkheid van eenrichtingsverkeer en centraal parkeren nadrukkelijk bekeken.

Economische havens en waterwegen De Blueport havens waar Haven Stein onderdeel van uit maakt zijn, van groot belang voor de economie en werkgelegenheid in Limburg. Via de Maas en het Albertkanaal hebben de Blueport havens goede verbindingen met de zeehavens van Rotterdam en Antwerpen. Maar ook het Duitse achterland is goed met de havens verbonden. Diverse trends en ontwikkelingen in de wereld, in de omgeving en in de binnenvaart sector hebben invloed op de Blueport havens. Zaken als de verandering van ladingstromen, aanpassingen van infrastructuur, de vergroting van schepen, de vergroening en de energietransitie, digitalisering, de sterke stijging van e-commerce en de opkomst van circulaire economie hebben allemaal hun impact op de binnenvaart en de Blueport havens.

14

Met een sterkere samenwerking tussen de havens kan het belang en de betekenis van de Blueporthavens als economische driver nog krachtiger en concreter bij stakeholders (lokale en regionale overheden (wethouders, bestuurders, ambtenaren) en bedrijfsleven) naar voren gebracht worden, zodat integraal beleid uitgevoerd wordt en de groei van de havens met draagvlak gewaarborgd wordt. Dit integraal beleid met voornoemde doelstellingen is vastgelegd in de Havenvisie Limburg. In het verlengde hiervan wordt in 2024 in samenwerking met de Provincie, Chemelot en de overige gebruikers in de haven een integrale visie opgesteld, mede in relatie tot het Blueportsnetwerk en Knooppunt 046.

Wat gaat het kosten ? Verkeer en vervoer en waterstaat (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2022

2023

2024

Meerjarenraming 2025

2026

2027

Lasten

4.361

5.260

5.666

6.043

6.321

6.847

Baten

545

566

638

638

638

638

-3.816

-4.694

-5.029

-5.405

-5.683

-6.209

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2023 en begroting 2024 Algemeen In 2024 worden meer interne uren/kosten doorbelast

Bedrag x € 1.000 -95

Ontwikkeling kapitaallasten Openbare verlichting Ten opzichte van 2023 zijn de energieprijzen gedaald en dit zorgt voor een lager benodigd budget in 2024 Wegen

-356

Aanbesteding klein onderhoud wegen Garantstelling Rijkswaterstaat

-20 -77

Lagere bijdrage voorziening onderhoud wegen RWM Stijging kosten RWM in 2024 voor straatreiniging, onkruidbestrijding en gladheidsbestrijding. De kosten voor straatreiniging worden gedekt uit afval- en riooltarief.

81

-70

Zwerfvuil Vergoeding zwerfvuil

84

137

15

Economie Inleiding

Door de goede geografische ligging in de Euregio aan diverse snelwegen, de aanwezigheid van een haven, de nabijheid van de Chemelot Campus en een vliegveld en zeker niet te vergeten een sterk MKB, heeft Stein een gunstig economisch klimaat. Het programma economie draagt bij aan de kernwaarde 'een bereikbare en bedrijvige gemeente'. Als strategische keuzen hebben wij in de strategische toekomstvisie opgenomen dat wij de lokale economie in de regio willen versterken door het ontwikkelen van een duurzame, circulaire en lokale economie en het verdiepen van de Economische Samenwerking Zuid-Limburg. Vrijetijdseconomie, recreatie en toerisme zijn in de strategische toekomstvisie benoemd als belangrijke sectoren die een bijdrage leveren aan de economische diversiteit en versterking van de lokale economie binnen onze gemeente. Zie ook programma sport, cultuur en recreatie (2.5). Daarnaast is de aanwezigheid van voldoende arbeidspotentieel essentieel voor de verdere ontwikkeling van de regionale en lokale economie. Bij dit laatste wordt tevens een relatie gelegd met het programma sociaal domein (2.6).

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie

Wat willen we bereiken ? Onze gemeente heeft een goed economisch klimaat. Om dit te behouden en verder te versterken is het van belang om juist die kansen te benutten die aansluiten bij de economische identiteit van onze gemeente en de economische diversiteit bevorderen. Om de huidige economische ontwikkeling verder te versterken is het essentieel dat er voldoende arbeidspotentieel in de regio aanwezig is. Daarnaast dient de bereikbaarheid van Stein verder geoptimaliseerd te worden. Vrijetijdseconomie, recreatie en toerisme zien we als belangrijke sectoren die een bijdrage leveren aan de economische diversiteit en versterking van de lokale economie binnen onze gemeente. Een ander belangrijk thema is het optimaliseren van de bedrijventerreinen. Het komende jaar vindt er een onderzoek plaats naar de mogelijkheden om de terreinen te optimaliseren door duurzaam ruimtegebruik, focus op het profiel, de transitie naar een circulaire economie, verduurzaming en vergroening van de terreinen. De MKB Greendeal gaat ondernemers ondersteunen om een duurzaam businessmodel te ontwikkelen. Dit alles bereiken we mede aan de hand van de kaders en ambities uit een geactualiseerd Economisch beleidsplan dat in 2024 wordt vastgesteld.

De kaders en ambities zijn richtinggevend voor de uitwerking in concrete projecten en maatregelen via de uitvoeringsagenda welke op de langere termijn bijdraagt aan een goed vestigingsklimaat met meer werkgelegenheid, meer lokale bestedingen en meer mensen naar vermogen aan het werk.

Bezuinigingen N.v.t.

16

Wat gaan we er voor doen? Economische ontwikkeling In 2022 is de basis gelegd voor het actualiseren en herijken van ons economisch beleid. Het in beeld brengen van cijfers en trends alsmede de input die is verkregen uit 1 op 1 gesprekken met ondernemers vormen belangrijke bouwstenen voor een nieuwe economische visie. Het in 2024 door de Raad vast te stellen economisch beleid is voor de middellange termijn (periode 2024-2027) en richt zich vooral op de veranderende sociaaleconomische vraagstukken. Concrete acties worden verder vertaald in een uitvoeringsprogramma als onderdeel van het economisch beleidsplan. Op Zuid-Limburgse schaal is de Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg (SVREZL, 2017) geëvalueerd en zijn door een extern bureau aanbevelingen gedaan voor aanpassing van het beleid. Een aantal van deze aanbevelingen vraagt om meer discussie en/of nader onderzoek. Bij het opstellen van deze begroting loopt dit proces nog. Het kan niet worden uitgesloten dat de SVREZL fundamenteel wijzigt waardoor in 2024 besluitvorming door de Raad van toepassing kan zijn. De Economische Samenwerking Zuid-Limburg wordt via het principe van coalition of the willing verder gecontinueerd. Een tweede traject is de behoefteraming voor werklocaties.

In de behoefteraming voor werklocaties in de Westelijke Mijnstreek in de periode 2021-2030 is een aanzienlijke opgave geconstateerd om het vestigingsklimaat in de regio aantrekkelijk te houden. Op de bedrijventerreinen mag voor die periode een extra ruimtebehoefte van 26 tot 62 hectare verwacht worden. Op kantoorlocaties is daarentegen juist een overschot aan ruimte geconstateerd. Uit de behoefteraming komt tevens een algehele opgave voor verduurzaming en een kwaliteitsslag aan de orde. Deze conclusies zijn door vertaald naar de volgende drie opgaven voor de gehele regio: 1. Behoud en versterk de kwaliteit van de werklocaties; 2. Voorzie in voldoende en geschikte ruimte op bedrijventerreinen; 3. Breng vraag en aanbod op de kantorenmarkt in balans. Op basis van de drie opgaven werkt Westelijke Mijnstreek een regionaal uitvoeringsprogramma uit, waarin gezamenlijke prioriteiten worden gesteld en gezamenlijk een aanpak voor de drie opgaven wordt uitgewerkt. Om dat uitvoeringsprogramma op te stellen heeft de regio behoefte aan inzicht in: 1. De ruimtewinst die te behalen valt op de bestaande bedrijventerreinen en welke maatregelen daarvoor nodig zijn. 2. Binnen welke termijn deze maatregelen uitvoerbaar zijn. 3. Welke investeringen nodig zijn om de maatregelen uit te voeren. Stap 1 is afgerond. In 2024 zullen stap 2 en 3 verder worden vormgegeven.

Fysieke bedrijfsinfrastructuur Overeenkomstig de doelen uit onze Omgevingsvisie worden onze bedrijventerreinen verder versterkt en verduurzaamd. Hierbij wordt aangesloten bij de kerndoelen zoals opgenomen in de vastgestelde Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg. Als onderdeel van de verduurzaming van bedrijventerreinen worden deze zoveel mogelijk vergroend. Als onderdeel van de versterking van de bedrijventerreinen wordt in ieder geval ingezet op de volgende acties: Bedrijventerrein Kerensheide Met Poort van Stein BV worden in 2024 harde afspraken gemaakt over een definitieve invulling van het terrein. In onze gesprekken met Chemelot blijven we de ligging van het bedrijventerrein en daarmee het economisch potentieel benadrukken. Verzoeken over beschikbare locaties voor nieuwe vestiging worden eveneens in contact gebracht met de huidige eigenaar.

17

Bedrijventerrein Schuttersstraat Met de toekomstvisie als basis wordt in 2024 onderzocht welke maatregelen meerjarig kunnen worden getroffen om de kwaliteit van het bedrijventerrein te verbeteren. De financiële vertaling daarvan vindt in de begroting 2025 plaats. Businesspark Stein Op en rond het bedrijventerrein wordt ook in 2024 verder geïnvesteerd in het verbeteren van de bereikbaarheid. De projecten die daarmee verband houden staan beschreven in het programma verkeer, wegen en water. Blueport havens De haven in Stein maakt onderdeel uit van de Blueport havens. Uitgangspunt is dat alle havens zich inzetten voor een optimale benutting van hun watergebonden kavels met uitsluitend watergebonden bedrijvigheid aan het water. Ook wordt sterk ingezet op verduurzaming. Daarvoor wordt onder meer ingezet op elektrificatie en alternatieve brandstoffen. Pijler is ook het faciliteren in circulaire activiteiten (bijv. recyclingactiviteiten, uitbreiding afvalverwerking faciliteiten en clean energy. Om de doelstellingen te behalen is het belangrijk om een intensieve samenwerking tussen de Blueport havens te bevorderen. De Paalweg vormt een uitloper van het havengebied en ligt langs het Julianakanaal, in de onmiddellijk nabijheid van de woonwijk Bramert Zuid.

Het is wenselijk om dit gebied bij het revitaliseren van de haven te betrekken en de vergroening en verduurzaming van het terrein verder door te trekken. Uit het onderzoek “uitvoeringsagenda werklocaties westelijke mijnstreek” moet blijken wat de mogelijkheden zijn.

Bedrijfsloket- en regelingen Evenementenbeleid In 2023 is een start gemaakt met een nieuw evenementenbeleid, welk in 2024 verder vorm zal krijgen. Economische samenwerking Zuid-Limburg De Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL) is een inhoud gedreven netwerkstrategie waarbij de samenwerking niet langer geïnstitutionaliseerd is, maar vorm krijgt middels coalities. Coalities die op velerlei manieren gevormd kunnen worden en waarbij wordt uitgegaan van de gemeentelijke autonomie. Elke gemeente beslist zelf over meedoen en waarmee. Het eigen gemeentelijk beleid in samenhang met de regionale opgaven is daarbij leidend. Wat betreft de regionale opgaven is de NOVI agenda de komende jaren leidend. Het bestuur ESZL heeft eerder besloten tot een continuering als een ‘lean en mean’ stichting ESZL met een aanjaagfunctie. De centrumgemeenten nemen hierin regionale en financiële verantwoordelijkheid door gezamenlijk een budget en personeel beschikbaar te stellen om projecten en/of andere initiatieven met een economische doelstelling op Zuid-Limburgse schaal te concretiseren. In 2021 is ingezet op het opstellen van een regionaal economische herstel- en transitieplan, ‘Plan V’. Dit plan is gestoeld op de vastgestelde opgaven en beleidsdoelen van het Plan van Aanpak NOVI Zuid-Limburg (nov. 2020) en gerelateerd aan het missie-gedreven beleidskader van de provincie Limburg.

De thematische assen van dit plan V blijven ook in 2024 het kader waarlangs de uitvoering van de opgaven geordend is. Grensinfopunt Het grensinfopunt (GIP) is het centraal informatiepunt voor iedereen die grensoverschrijdend actief is, was of wordt. Specialisten op gebied van onder andere fiscaliteit en sociale zekerheid helpen te komen tot een goede afweging bij de keuze om te werken over de grens. Zij ondersteunen ook werkgevers met kennis van het grensoverschrijdend werken. De dienst draagt hiermee bij aan het versterken van het woon- en werkklimaat van Zuid-Limburg, het mee oplossen van knelpunten op de arbeidsmarkt voor het bedrijfsleven en het bieden van kansen op werk voor alle inwoners van

18

Zuid-Limburg. Door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de Provincie Limburg structureel financieel te binden aan het grensinfopunt kan de gemeentelijke bijdrage gelijk blijven ondanks de stijging van kosten. Bij het opstellen van deze begroting moet de evaluatie nog plaatsvinden. Intaketafels De intaketafel waar onder andere vraagstukken over en aanvragen voor omgevingsvergunningen van ondernemers worden behandeld, worden in 2024 verder doorgezet en vooral doorontwikkeld. De intaketafel wordt bemenst door een multidisciplinair team en heeft mede tot doel om sneller en efficiënter tot afhandeling van aanvragen van ondernemers te komen. In de intaketafel wordt een initiatief integraal gewogen en de wenselijkheid en haalbaarheid van een ontwikkeling bepaald. Accountmanagement Bedrijven In het economisch beleidsplan zal een verdere visie op en duiding worden gegeven aan accountmanagement voor onze ondernemers. Daarbij wordt tevens het aspect van het faciliteren en adviseren van onze ondernemers op het vlak van duurzaamheid betrokken.

Economische promotie Programma recreatie en toerisme In 2024 wordt op basis van het in 2023 geactualiseerde toeristisch beleid voortgebouwd op hetgeen in 2019 is ingezet met de toeristische uitvoeringsagenda. Door het verder positioneren en doorontwikkelen van de rivierparkings, waaronder de aanleg van een nieuwe parkeerplaats aan de achterzijde van het Steinerbos, wordt spreiding van bezoekersstromen binnen onze gemeente geoptimaliseerd, in combinatie met routing en signing. Ook wordt gewerkt, dan wel een financiële bijdrage geleverd, aan de verbetering van strategische locaties: de toeristische hotspots, zoals het kasteelpark in Elsloo, de kasteelruïne en kasteelpark in Stein, en het Bath in Urmond. In 2024 wordt een gemeentedekkend wandelknooppuntennetwerk gerealiseerd. In het veld worden knelpunten op belangrijke wandelroutes aangepakt. Ook is aandacht voor kwalitatief hoogwaardig onderhoud van de gemeentelijke wandelroutes. Naast het uitbouwen en op orde brengen van de recreatieve infrastructuur, gaan we starten met de thematisering van een aantal wandel- en fietsroutes om bredere en andere doelgroepen toeristen en recreanten aan te spreken.

De culturele verenigingen en de toeristisch/recreatieve ondernemers worden actief gestimuleerd en gefaciliteerd door middel van een subsidieregeling om als ambassadeurs bij te dragen aan de verwezenlijking en verbetering van onze gemeente als toeristisch Hart van de Maasvallei en de benoemde speerpunten zoals de Maascultuur, de bandkeramiek, bezinning en het stille genieten. In samenwerking met Visit Zuid-Limburg, de toeristische werkgroep Maaskentj en het Rivierpark Maasvallei wordt gewerkt aan de verdere positionering, profilering en promotie van Stein als Hart van de Maasvallei. Binnen de Regio Westelijke Mijnstreek c.q. Grensmaasvallei wordt de toeristische samenwerking intensiever opgezocht met als einddoel de doorontwikkeling van het fietsroutenetwerk, waardoor onze regio een belangrijke schakel vormt tussen het Heuvelland en België. De fietsbrug SteinMaasmechelen blijft onze aandacht houden en wij continueren de lobby. Tenslotte wordt gewerkt aan een aantal projecten voor toerisme in Zuid-Limburg op basis van de in 2020 vastgestelde Visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg, zoals het werken aan een dataplatform op Zuid-Limburgs niveau.

19

Wat gaat het kosten ? Economie (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2022

2023

2024

Meerjarenraming 2025

2026

2027

Lasten

878

1.337

1.036

805

803

800

Baten

293

307

337

328

338

347

-585

-1.030

-699

-477

-465

-453

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2023 en begroting 2024

Bedrag x € 1.000

Algemeen Hogere doorverdeling salarislasten met name als gevolg van cao stijging Economische ontwikkeling De stimuleringsregeling energiekosten MKB 2023 is beëindigd. In 2024 is dit budget niet meer beschikbaar en zorgt dus voor een afwijking. In 2023 heeft er een storting plaats gevonden in het ondernemersfonds van € 100.000. In 2024 vindt er geen storting plaats. Dit zorgt voor een afwijking. In 2023 is er € 20.000 beschikbaar voor het opstellen van het economische beleidsplan. In 2024 is dit budget niet beschikbaar en zorg voor een afwijking. Economische promotie In 2024 is de begrootte opbrengst voor toeristenbelasting € 29.000 hoger dan in 2023. Dit zorgt voor een afwijking. In 2024 is € 50.000 beschikbaar gesteld aan kunst en cultuur. Het budget voor economische promotie is hiermee verlaagd. Dit zorgt voor een afwijking.

-40

200 100 20

29 50

20

Onderwijs Inleiding

Kinderen en jongeren zijn belangrijk voor onze toekomst. Voldoende en kwalitatieve mogelijkheden op het gebied van onderwijs zijn naast leven, wonen, werken en ontspannen essentieel voor hun ontwikkeling. Het programma onderwijs levert dan ook een bijdrage aan onze kernwaarde 'sociale en vitale kernen'. Onderwijs zien wij tevens als middel om verder invulling te geven aan de strategische keuzen samenleven door ontmoeten en samenleven door verbinden. Ontmoeten en verbinden versterken de gemeenschapszin onder onze inwoners. In de strategische toekomstvisie is tevens in het kader van een bereikbare en bedrijvige gemeente een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en samenwerking als speerpunt opgenomen. Dit op basis van de quatro helix (overheid, bedrijfsleven, onderwijs en maatschappelijke instellingen) om ook in de (nabije) toekomst over voldoende arbeidspotentieel in de regio te kunnen beschikken om de toenemende krapte op de arbeidsmarkt het hoofd te kunnen bieden.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Wat willen we bereiken ?

Kinderen worden gezien en gevolgd wat betreft hun groei en ontwikkeling. Zonodig wordt er tijdig extra zorg geboden in de vorm van voor- en vroegschoolse educatie zodat er sprake is van een goede startpositie. Basisscholen en het voortgezet onderwijs sluiten hierbij aan en zijn voor ons belangrijke partners bij het ontwikkelen van beleid en de uitvoer hiervan in de breedste zin van het woord. Dit om te realiseren dat we alle kinderen en jongeren in onze gemeente mogelijkheden bieden tot ontwikkeling op het gebied van onderwijs.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Openbaar basisonderwijs De statuten van Stichting Kindante, bevoegd gezag van de in onze gemeente gehuisveste openbare basisschool De Maaskei, bevat een aantal bepalingen over de financiële documenten. Het vaststellen en goedkeuren van de begroting en de jaarrekening is voorbehouden aan respectievelijk het College van Bestuur en de Raad van Toezicht. Wel dient de gemeenteraad te worden geïnformeerd over de financiële stand van zaken. In mei (begroting) en in oktober (jaarrekening) worden de stukken met u gedeeld middels een raadsinformatiebrief. Gelijktijdig wordt de mogelijkheid geboden tot het stellen van inhoudelijke vragen. Ook is het College van Bestuur bereid, als daar behoefte aan bestaat, een toelichting te geven op de financiële en onderwijsinhoudelijke ontwikkelingen binnen de Stichting, tijdens een beeldvormende bijeenkomst.

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Peuterprogramma en VVE De afgelopen jaren zien we een sterke stijging in het aantal geïndiceerde VVE-peuters op het consultatiebureau. Deze stijging zien we ook terug in het aantal geplaatste geïndiceerde VVEpeuters op de peutervang. Het afgelopen jaar is dit aantal gegroeid van 40 naar 60 peuters. Deze

21

ontwikkeling kan gevolgen hebben voor het beschikbare budget in 2024, echter is dit afhankelijk van de ontwikkeling van de OAB-middelen. De beschikking van deze specifieke uitkering volgt later. Ondanks dat dit nu nog niet goed te overzien is, is het goed om hier wel al rekening mee te houden.

Wat gaat het kosten ? Onderwijs (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2022

2023

2024

Meerjarenraming 2025

2026

2027

Lasten

3.153

3.491

3.429

3.611

3.520

3.532

Baten

524

671

572

476

481

487

-2.629

-2.820

-2.856

-3.135

-3.039

-3.045

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2023 en begroting 2024

Bedrag x € 1.000

Leerlingenvervoer Bij leerlingenvervoer zien we een stijging (indexering) en toename in aantallen die zorgt voor een hoger budget in 2024 dan in 2023.

-23

Onderwijshuisvesting kapitaallasten Door lopende investeringskredieten omtrent onderwijshuisvesting zijn de kapitaallasten in 2024 hoger dan in 2023.

-164

Energie Ten opzichte van 2023 zijn de energieprijzen gedaald en dit zorgt voor een lager benodigd budget in 2024.

98

22

Sport, cultuur en recreatie Inleiding

Het programma sport, cultuur en recreatie levert een bijdrage aan een duurzame leefomgeving met unieke waarden en in het bijzonder aan het verder versterken van de unieke omgevingskwaliteiten. In de strategische toekomstvisie hebben wij opgenomen dat wij de belevingswaarde willen versterken door in te zetten op landelijke verstilling en het behoud van cultuurhistorische waarden. Waarbij wordt ingezet op onder andere internationale verbindingen, het versterken van ons toeristisch profiel en het uitbouwen van onze authentieke waarden waaronder de ligging aan het water. De waarde van onze openbare ruimte willen wij versterken door deze meer te benutten als plek voor ontmoeten, sporten en recreëren. Hierbij wordt tevens een belangrijke bijdrage geleverd aan de kernwaarde sociale en vitale kernen. In het kader van de kernwaarde bereikbare en bedrijvige gemeente hebben wij als strategische keuze vrijetijdseconomie en recreatie als nieuwe economische pijler geformuleerd. Het programma sport, cultuur en recreatie levert een bijdrage aan de economische diversiteit die van belang is bij het verder ontwikkelen van een duurzame en lokale economie (zie ook programma Economie). Tot slot levert dit programma een bijdrage aan het verder ontwikkelen van de kernwaarde sociale en vitale kernen.

Cultuurhistorische waarden kunnen de eigen identiteit van een kern en het gevoel van gezamenlijke roots en sociale cohesie onder inwoners versterken waardoor invulling wordt gegeven aan de strategische keuze 'Trots en bewust van onze eigen(zinnige) identiteit en kwaliteiten'.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie

Wat willen we bereiken ?

Onze inwoners en bezoekers waarderen momenteel de omgevingskwaliteiten zoals de groene verbindingen, de beleving van Stein als gemeente aan het water (Grensmaas), de cultuurhistorische waarden van onze verschillende kernen en de kwaliteit van de openbare ruimte. Om ook in de toekomst een duurzame woongemeente te blijven, willen wij deze unieke omgevingskwaliteiten die bestaan uit gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde samen met inwoners en ondernemers verder versterken. De waarde van ons groen (natuur en openbare ruimte) versterken wij door deze meer te benutten als plek voor ontmoeten, sporten en recreëren. Hierbij dragen wij tevens bij aan de kernwaarde sociale en vitale kernen. Daarnaast willen we bereiken dat meer mensen in alle leeftijdscategorieën bewegen en sporten. Sport wordt hierbij gezien als middel en niet als doel. Daarmee is de relatie met het sociaal domein indirect gelegd. Door te bewegen en te sporten wordt ingezet op een gezondere levensstijl, op ontmoeten, verbinden en meedoen. Dit draagt bij aan positieve gezondheid waardoor mogelijk kosten binnen het sociaal domein voorkomen kunnen worden. Bewegen in de openbare ruimte vormt hier een onderdeel van.

23

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Sportbeleid en activering In 2020 werd het ‘Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein’ (kortweg: sportakkoord) gesloten. Hierin zijn door gemeente en stakeholders de gezamenlijke ambities vastgelegd op het gebied van sport, bewegen, gezondheid en vitaliteit. Hoofddoel is dat iedereen in Stein moet kunnen sporten en bewegen, waarmee we bijdragen aan gezondere en gelukkigere inwoners. Om dit te realiseren, werken we ook in 2024 aan vier thema’s: gezond opgroeien, gezond meedoen, gezonde verenigingen en gezonde ruimte. Daarnaast gaan we aan de slag met diverse ambities uit het bestuursakkoord rondom sport en bewegen. Denk hierbij aan implementatie van het beleidsplan en uitvoeringsprogramma ‘Buiten in Beweging’ en optimalisatie van advies en ondersteuning voor onze verenigingen.

Cultuurpresentatie, productie participatie Kunst- en cultuurbeleid Het nieuwe kunst- en cultuurbeleid beleid 2024-2027 is gericht op het versterken van wie wij zijn en het zichtbaar maken van wat onzichtbaar is. We willen de cultuur en kunst van Stein op de kaart zetten en ons verenigingsleven sterker maken. Met ons beleid geven we een duidelijke richting voor organisaties op het gebied van kunst en cultuur en benadrukken we het belang van samenwerking en verantwoordelijkheid. We zetten daarvoor in op drie duidelijke ambities: 1. Een sterke basis Over het zichtbaar maken van onze kunst- en cultuur met bijvoorbeeld een cultuurkaart, een cultuurcoach en cultuurcafés. 2. Bron van cultuur Over het zichtbaar maken van ons rijke culturele erfgoed. Ons unieke bandkeramiek verleden zo’n 7000 jaar geleden, onze streektaal en ons rijke immaterieel erfgoed zoals gewoonten, tradities en verhalen over wie we zijn en hoe wij leven. 3. Cultuur dichtbij Over het toegankelijk maken van kunst- en cultuur voor iedereen. Te beginnen bij talentontwikkeling van jonge kinderen in de voorschoolse opvang, het onderwijs en bij verenigingen. Met deze doelen geven we richting aan de toekomst van het nieuwe kunst- en cultuurbeleid voor de gemeente Stein, die vertaald zijn in een uitvoeringsprogramma voor de komende vier jaar.

Subsidiebeleid In 2023 en 2024 wordt het subsidiebeleid van de gemeente Stein herijkt. In 2023 is een evaluatie gestart van het huidige subsidiebeleid, dat tot concrete verbetervoorstellen moet leiden tot een subsidiebeleid vanaf 1 januari 2025.

Media Bibliotheekwerk Sinds 1 januari 2023 heeft de gemeente Stein een regiefunctie ten aanzien van het informatiepunt digitale overheid welke wordt uitgevoerd door de bibliotheek. Hier staat een jaarlijks een specifieke rijksuitkering ter hoogte van € 25.000 voor gereserveerd. Ook zet de bibliotheek samen met de gemeente Stein in op het voorkomen en terugdringen van laaggeletterdheid. Onder andere door samen als alliantiepartners op te treden in de aanpak laaggeletterdheid Westelijke Mijnstreek, het taal café en het stimuleren van taalonderwijs in de voorschoolse opvang (Boekstart) en het basisonderwijs (De bieb op school).

24

Openbaar groen en (openlucht)recreatie Een veilige, gezonde en groene leefomgeving is een belangrijke voorwaarde voor het versterken van de leefkwaliteit in Stein als woongemeente. Daarnaast kan door in te zetten op een groenere leefomgeving gezondheidswinst worden geboekt. Om dit te bereiken wordt in 2024 het groenbeheer en onderhoud uitgevoerd zoals vastgelegd in het groenbeleidsplan en onze beheerplannen.

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij SamenwerkingsWat is de bijdrage aan dit vorm programma? Steinerbos BV Privaat Bijdrage aan de vrijetijdseconomie en toerisme NV Theodora

Privaat

Bijdrage aan het in stand houden van kasteel Elsloo en het kasteelpark.

Wat gaat het kosten ? Sport, cultuur en recreatie (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2022

2023

2024

Meerjarenraming 2025

2026

2027

Lasten

5.054

5.725

5.892

5.922

5.984

5.903

Baten

901

797

685

692

689

534

-4.153

-4.927

-5.207

-5.230

-5.295

-5.369

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2023 en begroting 2024

Bedrag x € 1.000

Kunst en cultuurbeleid Op basis van het nieuwe kunst en cultuurbeleid heeft er een bijstelling van de budgetten plaatsgevonden vanaf 2024.

-84

Algemeen Hogere doorbelasting interne uren/kosten

-206

Ontwikkeling kapitaallasten Ten opzichte van 2023 zijn de energieprijzen gedaald en dit zorgt voor een lager benodigd budget in 2024. Openbaar groen

-73 116

Opstellen groen beheerplan in 2024 Hogere kosten RWM bladverwijdering in 2024

-20 -29

Sportaccommodaties Indexering huuropbrengsten

10

25

Sociaal Domein Inleiding

Het programma sociaal domein levert een bijdrage aan de kernwaarde sociale en vitale kernen. Binnen onze kernen is sprake van dorpse saamhorigheid en gemeenschapszin. In onze kernen zijn inwoners actief, helpen ze elkaar en nemen ze zelf initiatief. Dit willen we behouden en verder versterken. Samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties blijven we grote maatschappelijke opgaven ook de komende jaren het hoofd bieden. Actief eigenaarschap van onze inwoners en ondernemers is een strategische keuze die wij verder willen stimuleren zodat zij meer ruimte, zeggenschap en verantwoordelijkheid krijgen voor eigen initiatieven. Het programma sociaal domein levert een bijdrage aan de kernwaarde bereikbare en bedrijvige gemeente. Het gaat dan in het bijzonder om de strategische keuze van voldoende arbeidspotentieel waarbij participatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt onderdeel is. We intensiveren de samenwerking en werken toe naar partnerschap met de betrokken partijen om nog beter op de hoogte te zijn van dat wat er speelt. Op het gebied van wonen en zorg is er een opgave voor de gemeente Stein. Er is sprake van bevolkingskrimp, van vergrijzing en ontgroening. Aansluitend op het rijksbeleid stimuleren wij dat mensen langer thuis blijven wonen in hun vertrouwde omgeving.

Daarom streven wij naar toekomstbestendige kernen, met passende (zorg- en welzijn) voorzieningen en een infrastructuur die aansluit bij de uitdagingen van deze tijd.

Taakvelden Dit programma omvat de taakvelden: 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (WMO) 6.71A Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71B Begeleiding (WMO) 6.71C Dagbesteding (WMO) 6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72A Jeugdhulp begeleiding 6.72B Jeugdhulp behandeling 6.72C Jeugdhulp dagbesteding 6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73A Pleegzorg 6.73B Gezinsgericht 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig 6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ verblijf 6.74C Gesloten plaatsing 6.81A Beschermd wonen (WMO) 6.81B Maatschappelijke- vrouwenopvang (WMO) 6.82A Jeugdbescherming 6.82B Jeugdreclassering