Programmabegroting 2024-2027

26

Wat willen we bereiken ?

In 2024 bouwen we verder door aan een toekomstbestendig sociaal domein in de gemeente Stein waarin we structureel grip houden op het sociaal domein. Dit op het gebied van financiële middelen maar ook op de effectiviteit en kwaliteit van de geleverde ondersteuning. In 2024 wordt er gestart met een nieuw cliëntvolgsysteem. Dit zorgt samen met het dashboard sociaal domein ervoor dat we beter in staat zijn om data gedreven te werken, monitoren en waar nodig tijdig bij te sturen. Daarnaast wordt met prioriteit verder gewerkt aan het terugdringen van wachtlijsten binnen de Wmo. Dit doen we door gerichte acties als onder anderen indiceren zonder einddatum en omgekeerde toets te gaan inzetten, de samenwerking met het voorliggend veld verder vorm te geven en door te zorgen voor een nog betere regionale samenwerking. De krapte op de arbeidsmarkt is hierin een risico. Zowel aan de kant van de gemeente, het voorliggend veld als bij de zorgaanbieders zien we dat het lastig blijft om kwalitatief personeel te vinden en behouden. Daarom zetten we in op informele zorg naast de ondersteuning in het voorliggende veld en in samenwerking met de zorgaanbieders. Dit is dan ook belangrijk en noodzakelijk richting de toekomst. We zetten inhoudelijk stappen met projecten als Kansrijke Start, het Sinti project, Zorg & Veiligheid en Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO).

Met OKO willen we een voor de lange(re) termijn een kansrijke omgeving voor jongeren creëren waarin ze mentaal en fysiek gezond zijn. We zien OKO dan ook als de paraplu voor ons hele jeugdbeleid en zullen dit ook steeds meer gaan uitdragen.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Samenkracht en burgerparticipatie Financiele gezondheid In 2024 stimuleren we inwoners met geldzorgen extra om in beweging te blijven. Dat doen we in samenwerking met de fondsen en het OKO-project. Ondersteuning in het kader van nazorg wordt uitgebreid met als doel inwoners duurzaam financieel zelfredzaam te maken. Budgetbeheer is hierbij een belangrijk instrument. Met inwoners die niet zelfstandig hun financiën kunnen beheren, wordt een passende oplossing gevonden. Seniorvriendelijk beleid In 2024 gaan we aan de slag met de uitkomsten van de gesprekken die in het kader van seniorvriendelijk beleid in 2023 gevoerd zijn. Informele zorg In 2024 werken we verder aan een gemeente waarin inwoners voor elkaar kunnen zorgen. Het uitvoeringsplan informele zorg vormt daarvoor de basis. Ondersteuning voor mantelzorgers, bekendheid van voorzieningen en aandacht voor eenzaamheid en dementie zijn hierin belangrijke onderwerpen. Wet inburgering De taakstelling voor gemeenten voor het huisvesten van statushouders wordt steeds groter. Daarmee wordt ook de taak op gebied van begeleiding en ondersteuning in het kader van de Wet Inburgering groter. Tevens heeft dit ook weer effect op de Participatiewet. De uitvoering hiervan gebeurt door Vluchtelingenwerk en Vidar, waarmee gezamenlijk de ontwikkelingen gemonitord

27

worden. Daarnaast willen we verenigingen stimuleren om hierin een actieve bijdrage te leveren door het invoeren van een “buddy systeem”. Sociale inclusie Iedereen moet kunnen meedoen! Eind 2023 is de tweede Sociale Inclusie Agenda opgesteld, voor de periode 2024-2027. Waar in de vorige periode nog vooral de nadruk lag op inclusie voor mensen met een beperking, kwam nu in de 'meedenkbijeenkomsten' die in 2023 werden gehouden naar voren dat we veel breder willen denken: inclusie voor jeugd en jongeren, ouderen, vrouwen, LHBTIQ+ers, vluchtelingen/ statushouders, tienermoeders, alleenstaande ouders, laaggeletterden, enz. Kortom: inclusie voor iedereen. We gaan de uitdaging aan om voor de komende periode inclusie zoveel mogelijk op alle gebieden te integreren. Natuurlijk gaat dit niet allemaal in een keer. We gaan aan de slag met de Inclusie Agenda als leidraad. Hiervoor is jaarlijks een budget van € 15.000 gereserveerd. Brede SPUK/GALA Door middel van een specifieke uitkering (SPUK) stelt het Rijk van 2023 t/m 2026 budget beschikbaar voor preventie en gezondheidsbevordering. Deze regeling omvat 15 onderdelen en geoormerkte budgetten (voornamelijk bestaande en deels nieuwe middelen) op de thema’s sporten beweegstimulering, cultuurparticipatie, gezondheidsbevordering en het versterken van de sociale basis.

Zo wordt samenhang en integraliteit gestimuleerd, met als stip op de horizon een gezonde generatie in 2040. Om dit te realiseren is in september 2023 een integraal plan van aanpak ingediend, waaraan we in 2024 uitvoering geven. Participatie Participatie krijgt in Stein veel aandacht. En terecht. De Participatienota Omgevingswet is al vastgesteld en afgelopen jaren hebben we geëxperimenteerd met verschillende vormen van participatie. In het bestuursakkoord is opgenomen dat we streven naar vernieuwende concepten. Een van de concepten is het experimenteren met inwonersraadplegingen waarbij voor een breder maatschappelijk vraagstuk als bijvoorbeeld het sociaal domein of duurzaamheid gewerkt wordt met een inwonerspanel dat door loting wordt geselecteerd. In 2024 gaan we specifiek met dit concept aan de slag. Overigens zonder de overige concepten te verlaten. Jongerenparticipatie Op verzoek van de raad ligt er momenteel een door en voor jongeren opgestelde jongerenvisie. In deze visie zijn ook concrete ideeën door jongeren ten aanzien van verschillende onderdelen opgenomen. Ontmoeten springt er onder andere uit. In 2024 gaan we de mogelijkheden ten aanzien van ontmoeten (van en met jongeren) in de gemeente Stein bekijken. Deze behoefte komt op meerdere plekken - zoals in de Wijkverhalen Nieuwdorp maar dus ook in de jongerenvisie regelmatig terug.

Uiteraard zullen we ook kijken en werk maken van andere ideeën die ons aangeboden zijn. Antidiscriminatievoorziening In 2024 zal ADV Limburg extra middelen ter beschikking krijgen voor de aanpak discriminatie. Deze extra middelen ter hoogte van € 9.000 zijn middels de meicirculaire 2021 structureel toegekend en worden ingezet voor voorlichting/aanpak discriminatie op scholen en het genereren van naamsbekendheid van de ADV Limburg.

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Welzijnswerk In het eerste en derde kwartaal van 2024 wordt de pilot waakvlamfunctie geëvalueerd. De pilot is vanuit een landelijke subsidie ten behoeve van cliëntondersteuning gestart en heeft een looptijd van 1 jaar. In de Bestuursrapportage 2023 is deze pilot uitgebreid terug gekomen. Met de pilot

28

wordt het afschalen van een Wmo begeleidingsindicatie gestimuleerd. Bij de mogelijke afschaling van de indicatie wordt door MEE Zuid-Limburg een waakvlamfunctie ingezet.

Inkomensregelingen Vidar In de afgelopen jaren is duidelijk geworden dat de Participatiewet en de uitvoering daarvan problemen kan veroorzaken voor een deel van de mensen en is de hardheid van de wet erkend. Om die balans terug te brengen wil de minister naar een Participatiewet die een toereikend bestaansminimum biedt en die mensen passende ondersteuning biedt om mee te doen in de samenleving. De ‘Participatiewet in Balans’ is in voorbereiding en zal naar verwachting 1 januari 2025 in werking treden. Met het voorstel moet de wet eenvoudiger worden en beter aansluiten bij wat inwoners nodig hebben zowel wat betreft de bestaanszekerheid als de ondersteuning naar werk. We onderzoeken samen met de gemeente Sittard-Geleen en Beek hoe we in 2024 kunnen vooruitlopen op deze toekomstige ontwikkelingen. Het aantal mensen in de (bijzondere) bijstand loopt naar verwachting de komende jaren op door effecten van het Rijksbeleid (o.a. afsluiten Wsw, instroom Wajong tot 80% en hogere asielinstroom). Data-onderzoek heeft meer inzicht gegeven in het cliëntenbestand. Zo hebben we gemerkt dat de cliëntenstromen zijn veranderd. Minder mensen binnen ons bestand kunnen (direct) naar werk en meer mensen stromen in een participatietraject. Dit is het gevolg van de grote vraag vanuit de arbeidsmarkt van de afgelopen jaren.

De mensen die nu nog niet zonder hulp aan het werk komen, hebben regelmatig te maken met verschillende zorgen zoals gezondheids-, relatie-, verslavings- en financiële-problematieken. Voor deze groep mensen komt nu de nadruk steeds meer op participatie te liggen, waarbij de multiproblematiek gestabiliseerd en aangepakt wordt. Tevens daalt de uitstroom uit de Wsw iets minder snel dan de landelijke trend. Ook wordt verwacht dat de aanspraak op middelen voor armoedebestrijding en schuldhulpverlening minder snel daalt. Vidar blijft zich inspannen om mensen passende ondersteuning te bieden in de vorm van werk, participatie, onderwijs en/of zorg. In 2024 wordt wederom de focus gelegd op nauwe samenwerking tussen de bedrijfscontactfunctionaris van gemeente Stein en team commercie van Vidar met als doel de samenwerking tussen lokale ondernemers en Vidar te versterken. In 2023 is Vidar gestart om met alle inwoners die langer dan 5 jaar in de bijstand zitten zogenaamde ondersteuningsgesprekken te voeren. Het doel van deze gesprekken is om mensen passende ondersteuning (werk of participatie) te bieden en eventueel andere ondersteuningsvragen te beantwoorden. Deze gesprekken worden in 2024 voortgezet. De pilot Vidar in de wijk is in 2023 geëvalueerd. In 2024 worden keuzes gemaakt over de toekomst van dit concept.

Deze en andere ontwikkelingen zijn tijdens de raadsbijeenkomst Vidar van 26 oktober jl. reeds toegelicht. VDL Nedcar De ontwikkelingen binnen VDL Nedcar hebben in 2023 en 2024 gevolgen voor de medewerkers. Rondom VDL Nedcar slaan de publieke en private partners de handen in elkaar. We gebruiken daarvoor de basis die in het Regionale Mobiliteitsteam (RMT) is gelegd en zullen ook in 2024 vanuit een mobiliteitscentrum mensen ondersteunen op weg van werk naar werk. Vidar Vooruit Vidar verandert van een participatiebedrijf met de nadruk op arbeidsbemiddeling, naar een Vidar waar mensontwikkeling centraal staat. Zo wordt Vidar een integrale, flexibele en vooral eigentijdse organisatie die in open verbinding staat met de regio. De doorontwikkeling van Vidar vraagt een

29

mensgerichte en doelgerichte aanpak. Aan de hand van zes programmalijnen geeft Vidar uitvoering aan deze doorontwikkeling. De programmalijnen zijn een vervolg op het ondernemingsplan van 2019 en te beschouwen als een voortzetting van de project-, integratie- en implementatiekosten voor 2023 en de jaren daarna. Deze programmalijnen sluiten nauw aan op de zeven leefgebieden waarop Vidar kandidaten waar nodig ondersteunt. De zeven leefgebieden zijn: zingeving, financiën, wonen, psychische gezondheid, sociale relaties, werk en activiteiten en lichamelijke gezondheid. Al deze leefgebieden komen naar voren in de programmalijnen en zorgen voor de samenhang tussen de verschillende programmalijnen Vidar. Voor meer informatie wordt u verwezen naar raadsinformatiebrief 'Vidar Vooruit' Kinderopvangtoeslagaffaire Bij de gemeente Stein zijn 24 huishoudens bekend die getroffen zijn door de kinderopvangtoeslagaffaire. Deze huishoudens hebben sindsdien passende ondersteuning gekregen. De gemeenteraad is op 16 juli 2021 via raadsinformatiebrief Toeslagenaffaire Kinderopvang (0971165881) hierover geïnformeerd. In 2023 zijn en in 2024 worden gedupeerden de mogelijkheid geboden om zogenaamde brede ondersteuning te ontvangen. Het doel van aanpak brede ondersteuning is om huishoudens een nieuwe start te laten maken.

Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Woningaanpassingen Vanaf 1 januari 2024 zal een herziend woonconvenant worden ingevoerd. In het woonconvenant zijn afspraken tussen woningcorporaties en de gemeente op het gebied van Wmo vastgelegd. Het herziend woonconvenant is een actualisatie van het huidig convenant. Sociaal medische advisering Op het gebied van de sociaal medische advisering wordt in samenspraak met de GGD en regiogemeenten een toekomstbestendige invulling van deze taak gezocht. Dit moet afgerond zijn op 1 juli 2024. Wmo toezicht In 2024 zal de gemeente Stein in samenspraak met de gemeenten in de Westelijke Mijnstreek een keuze maken voor de toekomstige en bredere invulling van het Wmo toezicht, in navolging van landelijke kaders. Dit heeft betrekking op alle Wmo maatwerkvoorzieningen, zoals huishoudelijke ondersteuning en Wmo begeleiding. Hulpmiddelen Per 1 juli 2024 zal de aanbesteding hulpmiddelen worden afgerond. Deze aanbesteding wordt in samenwerking met de gemeenten Westelijke Mijnstreek uitgevoerd.

Hulp bij het huishouden (WMO) Vanaf 1 januari 2024 zullen gedifferentieerde tarieven voor de aanbieders huishoudelijke ondersteuning worden ingevoerd. Dit betekent dat elke Zorg in Natura aanbieder voor de maatwerkvoorziening een eigen AmvB reëel tarief zal krijgen welke aansluit bij de bedrijfsvoering per aanbieder. Daarnaast zijn er actuele CAO-VVT verhogingen waar rekening mee is gehouden in de begroting. De differentiatie in tarieven betekent ook een aanpassing van de Pgb tarieven voor Huishoudelijke ondersteuning. Deze komen terug in de verordening Wmo 2024.

30

Jeugdhulp De afgelopen jaren zien we de kosten Jeugdzorg afnemen. In onderstaande tabel is zichtbaar welke ontwikkeling er heeft plaatsgevonden in de totale uitgaven voor alle onderdelen voor de jeugdzorg (JeugdZIN, gedwongen kader, PGB en JeugdzorgPlus ) vanaf 2020: 2020

7,8 miljoen

2021

7,5 miljoen

2022

7,1 miljoen

2023

6,8 miljoen (prognose)

Grootste oorzaak hiervan is de wijziging van het woonplaatsbeginsel. Dit heeft een gunstig effect op de uitgaven gehad voor de gemeente Stein. Daarnaast heeft een aantal andere ontwikkelingen een positief effect op de kosten. Denk hierbij aan de doelgroepenarrangementen, de praktijkondersteuner Jeugd en andere initiatieven die voortgevloeid zijn uit bijvoorbeeld het project Grip op Sociaal Domein. Ook heeft de aanbesteding op onderdelen voor de gemeente Stein voordelen opgeleverd. Per saldo heeft er in 2024 een aframing van de jeugdbudgetten plaatsgevonden van € 285.000. Verder zien we een ontwikkeling ontstaan van een stijging van maatwerkvoorzieningen (niet gecontracteerde zorg) en een afname van gecontracteerde zorg (via centrumgemeente Maastricht). Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij SamenwerkingsWat is de bijdrage aan dit vorm programma? GR Vidar Wsw GR Het versterken van de lokale economie door het uitvoeren van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) Omnibuzz

GR

Het zorgdragen voor het vervoer van klanten met een beperking die een beroep kunnen doen op de Wet maatschappelijke ondersteuning. Daarnaast wordt de zelfredzaamheid en participatie van mensen met een beperking bevorderd.

Wat gaat het kosten ? Sociaal domein (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2022

2023

2024

Meerjarenraming 2025

2026

2027

Lasten

29.226

30.971

30.754

30.482

30.508

30.805

Baten

5.526

6.273

6.830

6.230

6.344

6.369

-23.700

-24.699

-23.924

-24.252

-24.163

-24.436

Resultaat

31

Relevante afwijkingen tussen begroting 2023 en begroting 2024

Bedrag x € 1.000

Doorontwikkeling Sociaal Domein In 2023 is er een incidenteel budget beschikbaar van € 104.000 voor doorontwikkeling Sociaal Domein. In 2024 is dit budget niet meer beschikbaar en zorgt dus voor een afwijking.

104

Clientvolgsysteem In 2023 is er een incidenteel budget beschikbaar van € 144.000 voor implementatie clientvolgsysteem. In 2024 is dit budget niet meer beschikbaar en zorgt dus voor een afwijking.

144

Bijdrage Xonar In 2023 is er een incidentele toevoeging aan een voorziening van € 243.000 voor een bijdrage aan Xonar.

243

Energietoeslag In 2023 is er een incidenteel budget beschikbaar van € 762.000 voor de energietoeslag. In 2024 is dit budget niet meer beschikbaar en zorgt dus voor een afwijking. Sociale werkvoorziening In 2024 is er minder beschikbaar voor de Sociale werkvoorziening dan in 2023. Dit heeft te maken met de sterfhuisconstructie.

762

100

Indexeringen Sociaal Domein Op het programma Sociaal Domein worden in 2024 indexeringen toegepast ten opzichte van 2023. Binnen het Sociaal zien we momenteel percentages voor 2024 tussen de 4,5 % en 7 %. Doorbelasting salarissen naar programma Ten opzichte van 2023 zijn er meer interne uren/kosten doorbelast.

-500 -54

32

Volksgezondheid en milieu Inleiding

Het programma volksgezondheid en milieu levert een bijdrage aan de kernwaarde een duurzame leefomgeving met unieke waarden. Het gaat dan met name om de strategische keuze 'duurzame ontwikkeling' binnen deze kernwaarde. De komende jaren staan we immers ten gevolge van de doelstellingen uit het Klimaatakkoord voor grote opgaven op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie. Deze opgaven zien wij als een urgente uitdaging om de leefomgeving verder te ontwikkelen. Daarnaast biedt dit programma in algemene zin (wettelijke) randvoorwaarden ter bescherming van de gezondheid van onze inwoners waarbij een relatie gelegd kan worden met een gezonde leefomgeving.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Wat willen we bereiken ?

Stein heeft unieke omgevingswaarden die we willen behouden en versterken. Enerzijds vanwege de gunstige geografische ligging en anderzijds door de aanwezigheid van hoogwaardige voorzieningen. Door de cultuurhistorische waarden, de ligging aan de Grensmaas en diverse groene verbindingen is tevens sprake van landelijk wonen binnen een groter verstedelijkt gebied. Deze troeven willen we nog verder uitspelen om ons als woongemeente te profileren. De komende jaren staan we ten gevolge van de doelstellingen uit het Klimaatakkoord voor grote opgaven op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptie. Deze opgaven zien wij als een urgente uitdaging om de leefomgeving verder te ontwikkelen. Om het heft in eigen hand te houden op het gebied van keuzes én gevolgen voor de inwoners, organisaties en bedrijven in Stein, zal de gemeente de komende jaren intensiever aan de slag moeten dan in de vorige periode mogelijk was. Niet alleen met onderzoek en beleid, maar vooral ook met de uitvoering. In 2021 werd slechts 14% van de lokale energievraag duurzaam opgewekt. Dat betekent nog 86% te gaan. Met name de warmtetransitie zal de komende jaren een fors capaciteitsbeslag leggen op de gemeentelijke organisatie. Er moet flink bespaard worden en woningen en gebouwen moeten stapsgewijs aardgasvrij worden. Ook met betrekking tot duurzame opwek van elektriciteit zijn flinke stappen nodig.

Hoeveel energie kan daadwerkelijk lokaal worden opgewekt en op welke plekken? Door middel van de in 2023 vastgestelde energievisie met uitvoeringsagenda willen we deze opgaven het hoofd te bieden. Een dergelijk programma moet ruimte bieden aan projecten die Stein als energie-neutrale gemeente op de kaart zetten. Ons gezondheidsbeleid heeft als doel gezondheidsbevordering en preventie van gezondheidsproblemen bij onze bevolking. Deze doelen worden deels ook opgepakt binnen het sportbeleid (gezondheidsbevordering middels meer bewegen en tegengaan van overgewicht). Binnen het programma ligt de nadruk in deze beleidsperiode op de te realiseren trendbreuk in Zuid-Limburg. Een trendbreuk waarmee we de hardnekkige (gezondheids)achterstand van ZuidLimburg ten opzichte van de rest van het land gaan proberen in te lopen.

33

Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt op basis van wet - en regelgeving een belangenafweging gemaakt die leiden tot een evenwicht tussen enerzijds een goed woon -en leefklimaat en anderzijds ons economisch klimaat. Onze milieutaken zijn belegd bij de RUD. Deze ondersteunt ons bij het maken van een dergelijke belangenafweging. In het kader van volksgezondheid en milieu zijn ook de thema’s afval en water relevant. Het is van belang om huishoudelijk goed gescheiden aan te bieden. Op die manier kan van ons afval nieuwe grondstoffen worden gemaakt. Dit draagt bij aan een duurzame ontwikkeling (beperken CO2, minder grondstoffen onttrekken uit de aarde, nieuwe economie/werkgelegenheid). Goed gescheiden afvalstoffen hebben bovendien financiële waarde en levert geld op, terwijl het verbranden of storten ervan erg duur is. Goede scheiding heeft dan ook per definitie effect op het afvalstoffentarief. Volgens de wetgeving heeft de gemeente drie zorgplichten voor Water, de zogenaamde gemeentelijke watertaken: • zorgplicht voor de inzameling en transport van stedelijk afvalwater; • zorgplicht voor afvloeiend hemelwater; • zorgplicht voor het in openbaar gemeentelijk gebied treffen van maatregelen zodat de grondwaterstand geen problemen oplevert.

Het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) is het (technisch en financieel) kader bij de uitvoering van deze watertaken en de basis voor het afleggen van verantwoording. Door invulling te geven aan deze watertaken dragen we bij aan een duurzame leefomgeving met unieke waarden.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Volksgezondheid GGD Zoals beschreven in het Meerjarenbeleidsplan 2024-2027 van de GGD Zuid Limburg (MJB 24-27 GGD ZL), willen we de ingezette koers van Trendbreuk versterken, de focus op de jeugd behouden en verbreden naar andere doelgroepen. Tegelijkertijd zijn het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorg Akkoord (IZA) ontwikkelingen die nauw aansluiten op het programma Trendbreuk. Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) bundelt meerdere activiteiten op het gebied van sport & bewegen, gezondheid en sociale basis door middel van één specifieke uitkering. Hoewel gemeenten zelf verantwoordelijk zijn voor het indienen van het lokaal plan van aanpak GALA en hiervoor GALA-gelden aanvragen, ligt hier ook een regionale opgave die door gemeenten in ZuidLimburg als zodanig wordt onderkend. Het Integraal zorgakkoord (IZA) richt zich op de transformatie van de zorg en is een regeling tussen dertien landelijke partijen, waaronder gemeenten en zorgverzekeraars, om te komen tot regiobeelden, regioplannen en op basis daarvan te formuleren regionale gezondheidsdoelen. Dit krijgt zijn invulling in een regionale (preventie)infrastructuur. Het AB heeft de GGD ZL daarom in maart 2023 opdracht gegeven het programmamanagement van Trendbreuk uit te voeren.

Ook de regionale inhoudelijke coördinatie en procescoördinatie van GALA en IZA worden bij de GGD ZL belegd, waardoor een sterke verbinding met de regionale samenwerkingsstructuur van Trendbreuk wordt gerealiseerd. De 16 gemeenten zijn vertegenwoordigd in de regionale werkgroep GALA en in 10 themagroepen, die zich richten op de GALA-thema’s, waarvoor een regionale visie wordt opgesteld.

34

Gezondheid Op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) stelt de gemeenteraad iedere vier jaar een nota gezondheidsbeleid vast. Voor de frequentie van vier jaar is aangesloten bij het Rijksbeleid om elke vier jaar een landelijke preventienota uit te brengen. De regionale nota “Zuid Springt Eruit” is opgesteld voor de jaren 2020-2024. Om een gedegen nieuw regionaal beleidsplan op te kunnen stellen is het noodzakelijk om goed aan te sluiten bij de ontwikkelingen van IZA, GALA en Trendbreuk. Hierop is echter nu nog onvoldoende zicht om al te kunnen verwerken in een nieuw regionaal gezondheidsbeleid. Daarnaast is het huidige regionale gezondheidsbeleid nog actueel en worden de eerste resultaten zichtbaar. Derhalve wordt het huidige regionale gezondheidsbeleid ‘Zuid Springt eruit’ met één jaar te verlengd en wordt in 2024, op basis van de dan verkregen inzichten vanuit IZA, GALA en Trendbreuk, een nieuw regionaal gezondheidsbeleid opgesteld. Dit past binnen de wettelijke vereisten op grond van de Wpg.

Riolering Water- en klimaatadaptie In onze regio zijn de gemeenten Stein, Beek en Sittard-Geleen, het waterschap Limburg (WL), het waterschapsbedrijf Limburg (WBL) en de waterleidingmaatschappij Limburg (WML) samen verantwoordelijk voor de levering, inzameling, het transport en de zuivering van water. Binnen de Westelijke Mijnstreek werken we samen aan de invulling van deze verantwoordelijkheid. Door samen te werken willen we op een doelmatige manier goed omgaan met de waterketen. In het in 2021 vastgestelde beleidsplan water & klimaatadaptatie is het beleid vastgelegd voor de gemeentelijke onderdelen van de waterketen. Het beleids- en uitvoeringskader voor de omgang met water in de Westelijke Mijnstreek bestaat uit vier plannen. Deze plannen vormen samen de verbrede gemeentelijke rioleringsplannen. In het projectenplan staan voor 2024 de volgende projecten opgenomen: • BPS Zuid; We gaan een lokale oplossing inpssen om het water af te voeren en te bergen op een plek waar het niet tot overlast leidt ( €100.000) • Hayweghenstraat/Noelweg: we vergroten het riool zodat we meer water kunnen afvoeren ( €140.000); • Maalsteenstraat: we denken na over een nieuwe hemelwaterstructuur en voegen extra berging toe zodat water afgevoerd kan worden naar plekken waar het niet tot overlast of schade leidt (€150.000).

Afval RWM In het Regionaal Grondstoffenbeleidskader VANG zijn doelstellingen voor 2025 en 2030 geformuleerd. De doelstellingen schrijven een maximaal aantal kilogram restafval per inwoner per jaar voor. In 2025 is dit maximum vastgesteld op 100 kilogram per inwoner per jaar. Middels de vastgestelde maatregelen uit de Oplegnotitie Regionaal Uitvoeringsplan ‘Van Afval Naar Grondstof’ 2022 - 2025 verwachten we de doelstelling te behalen. Waar in 2023 maatregelen zijn getroffen in de vorm van gewijzigde inzamelfrequenties voor diverse stromen (Q1 2023), aangepaste DIFTAR tarieven (Q1 2023), de inzet van grondstoffencoaches (Q3 2023) en het opstellen van het strategisch communicatieplan staan de volgende maatregelen geagendeerd voor 2024: • Pilot GFE inzameling hoogbouw Volledige afvalscheiding mogelijk maken voor alle huishoudens zorgt voor duidelijk beleid en betere resultaten. GFE inzameling in de hoogbouw aanbieden leidt naar verwachting tot een restafval afname van 30 kilogram per persoon per jaar. Het doel van de pilot is het opstellen van een invoeringsplan voor GFE-inzameling in de hoogbouw waarmee na invoering het aandeel restafval steeds verder teruggebracht wordt. Voor deze pilot is een incidenteel bedrag van € 15.000 gebudgetteerd.

35

•

•

Structurele inzet grondstoffencoaches Eind 2023 zijn grondstoffencoaches gestart om inwoners te informeren over het nut van (goed) scheiden. In geval van wijzigingen in het inzamelsysteem zijn grondstoffencoaches inzetbaar om de aanpassingen goed over te brengen. Om die reden zijn wij voornemens om de grondstoffencoaches in te zetten bij de pilot GFE-inzameling in de hoogbouw. Afhankelijk van de uitkomsten van de pilot wordt een keuze gemaakt in het structureel inzetten van grondstoffencoaches. Optimalisatie milieuparken Het investeringsbudget welke voor 2022 is vastgesteld, ten behoeve van de aanpassingen van het bestaand milieupark, zijn opnieuw opgenomen in de begroting van 2023 en 2024. Er wordt uitvoering gegeven aan benodigde aanpassingen van de bestaande milieuparken om aan de geldende milieueisen te voldoen. Verder wordt regionaal gewerkt aan een plan van aanpak ter optimalisatie en toekomstbestendigheid van de milieuparken. Dit met het oog op het uiteindelijk ombouwen van de milieuparken naar circulaire ambachtscentra, waarbij het doel is meer grondstoffeninzameling en upcycling te realiseren. Een incidenteel bedrag van € 10.000 is voor het opstellen van het plan van aanpak opgenomen in de begroting 2024.

Van afval naar grondstof In 2022 is de Oplegnotitie Regionaal Uitvoeringsplan 'Van Afval Naar Grondstof' (VANG) 2022-2025 vastgesteld. Dit uitvoeringsplan is opgesteld in samenwerking met gemeente Beek en gemeente Sittard-Geleen en beschrijft hoe we de doelen voor 2025 en 2030 uit het Regionaal Grondstoffenbeleidskader VANG gaan bereiken. De kosten voor het Regionaal Uitvoeringsplan VANG 2022-2025 bestaan uit:

• •

Het op peil brengen van de beleidscapaciteit (€ 27.000 structurele kosten) Het inzetten van extra beleids- en regiekracht voor het uitvoeringsplan (€ 42.500 structurele kosten)

•

De maatregelen uit het uitvoeringsplan (€ 227.967 structurele kosten plus € 240.725 incidentele kosten). De kosten die voortvloeien uit het Regionaal Uitvoeringsplan VANG 2022-2025 worden voor 100% gedekt uit de afvalstoffenheffing en komen bovenop de reguliere afvalbegroting. Om de stijging van de incidentele kosten per huishouden te dempen, worden deze verspreid over de doorlooptijd van het uitvoeringsplan in de periode 2023-2025. Daarnaast worden de incidentele kosten gedempt door inzet van de egalisatiereserve (€ 135.000), ook dit wordt verspreid over drie jaar. Zwerfvuil Waar in de begroting 2023 aangegeven werd dat de zwerfafvalvergoeding van het afvalfonds verpakking komt te vervallen is tevens aangegeven dat de SUP-vergoeding geïntroduceerd zal worden. Deze SUP-vergoeding komt voort uit de Single-Use Plastic (SUP) Richtlijn en valt onder de producentenverantwoordelijkheid voor het vergoeden van de kosten voor opruimen, transport en verwerking van deze plastic producten in het zwerfafval. De SUP-vergoeding is echter beperkt tot wegwerpplastic en heeft daarmee andere voorwaarden dan de Zwerfafvalvergoeding.

De strategie “Schoon”, passend bij deze SUP-vergoeding, werd eind 2023 opgesteld om conform deze strategie het beschikbare budget optimaal in te zetten en aan projecten als de winkelgebiedenscan, inzet van Boa’s voor handhaving, communicatiecampagnes en educatieprogramma’s invulling te kunnen blijven geven. Zwerfafval zorgt voor een vervuilde omgeving en is een grote ergernis van inwoners. Het is daarom van groot belang dat de continuïteit van de activiteiten in de aanpak van zwerfafval, zoals in voorgaande jaren uitgevoerd, ook in 2024 geborgd worden. In de begroting is een post van € 84.000 opgenomen als zijnde de SUP-vergoeding. Verder is voortkomend uit het Bestuursakkoord 2022-2026 een bedrag van € 150.000 (€ 50.000 in 2023 t/m 2025) opgenomen voor zwerfafvalaanpak. Zodoende is ook voor 2024 een bedrag gereserveerd voor de eerder genoemde activiteiten.

36

Milieubeheer Milieubeleid Op dit moment heeft Stein geen specifiek geur- en geluidsbeleid. In 2024 wordt bekeken wat de voordelen zijn om dit beleid te ontwikkelen en hoe dit dan vorm zou moet krijgen. Energievisie In 2023 is een nieuwe Lokale Energiestrategie Stein 2024-2030 opgesteld als opvolging van het Klimaat- en Energiebeleidsplan 2018-2021. In deze visie wordt de focus gelegd op integraliteit, capaciteit & budget en opwek van duurzame energie. Ook wordt regionale samenwerking onderzocht, bijvoorbeeld de mogelijkheid tot het gezamenlijk ontwikkelen van een regionaal duurzaamheidsloket. Om invulling te geven aan bovenstaande prioriteiten en andere van belang zijnde onderwerpen voor de energietransitie gaan we uit van de volgende thema's: • duurzame gebouwen; • duurzame opwek van energie; • duurzame mobiliteit; • duurzame organisatie; • wettelijk verplichte toezicht- en handhavingsrol Het Rijk heeft de gemeente Stein financiële middelen (CDOKE) gegeven om de benodigde capaciteit te financieren, maar er zijn geen extra middelen beschikbaar om projecten daadwerkelijk uit te voeren. Vanuit de vorige raadsperiode en het Klimaat- en Energiebeleidsplan 2024-2030 is nog een verwacht restantbudget beschikbaar van € 370.000. Dit budget zal in 2024 verder worden benut.

Op basis van de Energievisie 2024-2030 en bijbehorend uitvoeringsprogramma 2024-2025 is een aanvullend projectbudget nodig om hieraan uitvoering te geven. De verwachting is dat er in 2024 een aanvullend bedrag van € 480.000 benodigd is voor deze uitvoering. Het totaalbudget voor 2024 bedraagt daarmee circa € 850.000. Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij GGD Zuid Limburg

NV RWM

RUD

Samenwerkingsvorm GR

Wat is de bijdrage aan dit programma? Het bevorderen van de gezondheid van inwoners door het tegengaan en vroegtijdig signaleren van ziekten. Daarnaast geven van voorlichting over gezonde voeding en het stimuleren van mensen tot meer beweging.

Privaat

Uitvoeren van de inzameling en het laten verwerken van huishoudelijk afval en het uitvoeren van opgedragen reinigingstaken van de 4 deelnemende gemeenten uit de Westelijke mijnstreek (waaronder Stein).

GR

Het verhogen van de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving tegen lagere kosten in relatie tot de doelstelling duurzaamheid.

37

Wat gaat het kosten ? Volksgezondheid en milieu (x € 1.000)

Rekening Begroting Begroting 2022

2023

2024

Meerjarenraming 2025

2026

2027

Lasten

7.560

9.628

9.860

9.422

9.418

9.412

Baten

7.869

8.694

8.637

8.908

9.109

9.088

309

-934

-1.223

-514

-308

-324

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2023 en begroting 2024 Algemeen In 2024 worden minder interne uren/kosten doorbelast Ontwikkeling kapitaallasten Bijdrage GGD - volksgezondheid In 2024 is de bijdrage aan de GGD met een bedrag van € 164.000 hoger dan in 2023. Milieubeheer In 2023 is er € 100.000 beschikbaar voor het project aanpak energiearmoede. In 2024 is dit budget niet meer beschikbaar. Dit zorg voor een afwijking. In 2024 is er een incidenteel budget beschikbaar van € 648.000 t.b.v. de uitvoering van de energievisie. In 2023 was dit budget niet beschikbaar, dit zorgt voor een afwijking. In 2023 is er € 403.000 beschikbaar voor energieakkoord duurzame groei. In 2024 is dit budget niet meer beschikbaar en zorgt voor een afwijking. Hogere bijdrage RUD Afval Hogere kosten in 2024 voor afvalinzameling en - verwerking. Deze kosten worden enerzijds gedekt door stijging van het afvaltarief, en enerzijds door onttrekking uit de reserve egalisatie afval. Deze onttrekking vindt plaats via programma Bestuur en ondersteuning. Riool Hogere kosten in 2024 voor onderhoud, beheer en kapitaallasten vanwege prijsstijgingen en hogere rente. Deze kosten worden gedekt door een stijging van het riooltarief in 2024. Energie Ten opzichte van 2023 zijn de energieprijzen gedaald en dit zorgt voor een lager benodigd budget in 2024.

Bedrag x € 1.000 39 -13

-164

100

-648 403 -30

-100

87

28

38

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Inleiding

In onze Omgevingsvisie 2040 is als uitwerking van de strategische visie verder richting gegeven aan de gemeente die Stein wil zijn op het gebied van de fysieke leefomgeving. De omgevingsvisie is geen optelsom van verschillende beleidsvisies maar een samenhangende integrale visie op strategisch niveau waarin de koers wordt bepaald voor de kwaliteit van de fysieke leefomgeving. Het programma Ruimtelijke ordening en Volkshuisvesting sluit aan bij onze ambities uit de Omgevingsvisie.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) 8.3 Wonen en bouwen

Wat willen we bereiken ?

Ons ruimtelijke beleid is afgestemd op de kernwaarden sociaal vitale kernen, een duurzame leefomgeving met unieke waarden en een bereikbare en bedrijvige gemeente en draagt daaraan bij. Overeenkomstig de Omgevingsvisie 2040 ruimtelijke structuurvisie stemmen we woonmilieus in de gemeente af op de toekomstige samenstelling van de bevolking. Verandering van de samenstelling van onze bevolking en de daarmee samenhangende woonbehoeften stellen hoge eisen aan de huidige woningvoorraad en de woonomgeving. Het blijft een lastige opgave om op lokaal en regionaal niveau de toekomstige woonbehoefte te kunnen voorspellen. Wij gaan uit van factoren die een significante invloed hebben op de kwalitatieve en kwantitatieve woningbehoefte zoals bevolkingssamenstelling en zorg- en ondersteuningsbehoefte van onze inwoners. Deze factoren blijven we voortdurend monitoren zodat we tijdig kunnen bijsturen. Sloop, transformatie en nieuwbouw pakken we in samenhang aan waarbij we verbinding leggen met de duurzaamheidsopgaven en opgaven op het terrein van zorg en welzijn (langer zelfstandig wonen). Een grote uitdaging vormt hierbinnen de toekomstbestendigheid van het particulier bezit. Hier liggen de grootste opgaven (energetisch en levensloopbestendigheid).

Wij staan open voor alternatieve woonvormen, waaronder flexibele woonvormen, Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) en woonvormen die een bijdrage leveren aan onze strategische keuzen om samen te leven door ontmoeten en verbinden te stimuleren om zo sociale en vitale kernen te behouden. Hierbij staat maatwerk en de vraag van (nieuwe) inwoners voorop. Randvoorwaarde blijft echter dat deze ontwikkelingen bijdragen aan een evenwichtige ontwikkeling van de woningmarkt. Dit door aan de ene kant zoveel mogelijk woningen te realiseren en/of aan te passen aan de in de toekomst gevraagde kwaliteit en behoefte en aan de andere kant door de omvang van het woningaanbod aan te laten sluiten bij de toekomstige vraag. Onze inwoners waarderen momenteel onze omgevingskwaliteiten zoals de groene verbindingen, de beleving van Stein als gemeente aan het water (Grensmaas), de cultuurhistorische waarden van onze verschillende kernen en de kwaliteit van de openbare ruimte. Om ook in de toekomst een duurzame woongemeente te blijven, zullen wij deze unieke omgevingskwaliteiten die bestaan uit gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde samen met inwoners en ondernemers verder versterken. De belevingswaarde willen wij versterken door in te zetten op landelijke verstilling en het behoud van cultuurhistorische waarden. Hierbij zetten wij in op o.a.

internationale verbindingen, het versterken van ons toeristisch profiel en het uitbouwen van onze authentieke waarden waaronder de ligging aan het water. De waarde van onze openbare ruimte versterken wij door deze meer te benutten als plek voor ontmoeten, sporten en recreëren. Hierbij dragen wij tevens bij aan sociale en vitale kernen. Wij onderzoeken welke bijdrage toepassingen op het gebied

39

van smart village kunnen betekenen voor het verder versterken van de gebruikswaarde en toekomstwaarde van de omgeving.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Ruimtelijke ordening Omgevingswet De Omgevingswet treedt in werking op 1 januari 2024. In de periode 2018-2023 is gewerkt aan de implementatie van deze wet. Het project Omgevingswet is echter niet gereed op het moment dat de Omgevingswet in werking treedt. In 2024 wordt verder gewerkt aan een nieuw gebiedsdekkend omgevingsplan. Het maken van een omgevingsplan is een omvangrijke en complexe opdracht waarvoor gemeenten van de wetgever de tijd hebben gekregen tot 2032. Dit laat onverlet dat wij ernaar streven om in 2024 een omgevingsplanregeling voor de woonkernen af te ronden. Daarna volgt een omgevingsplandeel van de bedrijventerreinen en tenslotte een omgevingsplandeel voor het buitengebied. Ook wordt een regeling vastgesteld voor Chemelot (inclusief integrale afval zuiverings installatie en de Haven, gelegen in onze gemeente) en een uniforme regeling ten aanzien van het invloedgebied van Chemelot. Naast het werken aan een nieuw omgevingsplan verwachten wij in de eerste twee kwartalen van 2024 een overgangssituatie, waarin zowel oude procedures op basis van de oude wetgeving moeten worden afgehandeld, als nieuwe initiatieven conform de systematiek van de Omgevingswet. Dit vergt tijdelijk extra inzet en capaciteit. Verder zal in de praktijk moeten blijken of alle voorbereide werkprocessen en documenten ook werkbaar zijn.

Ook zal ervaring moeten worden opgedaan met nieuwe applicaties en het Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO). We investeren in extra training en advies voor deze beginperiode. Daarnaast werken wij verder aan het vullen van het DSO met toepasbare regels en aan de publiekscommunicatie op onze website. Eventuele extra structurele capaciteit en de personele gevolgen door de Omgevingswet en de bijbehorende Wet kwaliteitsborging voor het bouwen kunnen ten vroegste in het derde kwartaal 2024 inzichtelijk worden gemaakt wanneer een periode onder de nieuwe regimes is gewerkt. De geraamde incidentele kosten voor 2024 nemen toe met € 105.700. De reserve is maar toereikend voor € 55.700. Vanuit het Rijk wordt extra geld ter beschikking gesteld voor de implementatie van de Omgevingswet. Deze gelden komen pas in 2024 via de meicirculaire ter beschikking. Derhalve wordt voor het aanvullen van de Reserve Omgevingswet met een bedrag van € 50.000, in eerste instantie de Algemene Reserve aangewend. Dit bedrag zal ten tijde van de meicirculaire 2024 worden teruggestort. Met betrekking tot de structurele kosten is het te vroeg om een reële (meerjarige) inschatting te maken. Daarnaast hangen structurele kosten samen met keuzes die in de komende jaren nog moeten worden gemaakt in bijvoorbeeld het definitieve omgevingsplan en het gewenste niveau van dienstverlening.

Strategische gebiedsvisie omgeving Chemelot Eind 2021 hebben de gemeenteraden van Sittard-Geleen en Stein, de Provincie Limburg, DSM, Brightlands Chemelot Campus en de Chemelot board de Strategische Gebiedsvisie omgeving Chemelot vastgesteld. De volgende opgaven uit de strategische gebiedsvisie zijn in 2024 en volgende jaren relevant voor de gemeente Stein:

40

Gebiedsopgave: Haven Stein en multimodale corridor Doel van deze gebiedsopgave is het realiseren van een optimale modal shift voor (toekomstige) projecten op de Chemelot Site waarbij het uitgangsprincipe is dat toekomstige transportstromen per watergebonden transport worden aangevoerd en dit hiermee bijdraagt aan een duurzame, innovatieve en toekomstbestendige Chemelot Circulair Hub. De doorontwikkeling van de haven van Stein en de verbindingen van en naar de haven kan alleen plaatsvinden als dit een verbetering van de omgeving betekent, conform de strekking van de Omgevingswet. Dit is uitgewerkt in een handelingskader Omgevingskwaliteit (zie hieronder). Thematische opgave omgevingskwaliteit Het doel van de opgave omgevingskwaliteit is om een praktisch handelingskader op te stellen dat gebruikt kan worden als instrument om de omgevingskwaliteit in alle gebiedsopgaven binnen de strategische gebiedsvisie omgeving Chemelot te verbeteren. De gebiedsgerichte opgave ‘Haven Stein en multimodale corridor’ dient ook in 2024 als pilot voor de verdere doorontwikkeling van het handelingskader omgevingskwaliteit. Gebiedsopgave: De Lexhy Deze gebiedsopgave speelt op het grondgebied van de gemeente Sittard-Geleen, maar kan qua mobiliteit consequenties hebben voor de gemeente Stein.

Doel van deze opgave is het op basis van de ruimtelijke behoefte van de Brightlands Chemelot Campus uitbreiden van de campus naar De Lexhy in samenhang met het versterken en het uitbreiden van het bestaande landschappelijke raamwerk en waar mogelijk ook het verhogen van de recreatieve toegankelijkheid van de Lexhy/het Lexhybos.

Wonen en bouwen Kwaliteitsborging in de bouw De nieuwe Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) moet zorgen voor een betere bouwkwaliteit tegen lagere kosten. Een belangrijke en ingrijpende wijziging is dat bouwers meer verantwoordelijkheid krijgen. Ook verschuift de technische kwaliteitsborging van gemeenten naar private partijen. Deze private kwaliteitsborging bouw wordt ten dele uitgevoerd door private kwaliteitsborgers. De complete plantoetsing (algemene bouwkunde, brandveiligheid, constructieve veiligheid, bouwfysisch en installaties) en het toezicht op de bouwplaats wordt door deze kwaliteitsborgers gedaan. De ruimtelijke toets (onder andere bestemmingsplan, milieu, welstand en Ruimtelijke Ordening) blijft gewoon door gemeenten uitgevoerd worden. Ook gaan gemeenten controleren of de kwaliteitsborgers die zijn aangesteld wel (juist) gecertificeerd zijn om de private kwaliteitsborging bouw te mogen doen. Waarschijnlijk treedt er voor gemeenten dus een verschuiving op van preventief toezicht naar meer repressief toezicht. De Wkb gaat naar verwachting vanaf 1 januari 2024 stapsgewijs in. De veranderingen uit de Wkb gelden tot en met 2018 alleen voor eenvoudige bouwwerken. Dit zijn bijvoorbeeld eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden. Daarna volgen de andere bouwwerken.

Hierdoor kunnen bouwbedrijven en gemeenten stap voor stap ervaring opdoen met het nieuwe toezicht in de bouw. De impact van de invoering van deze wetgeving is op het moment van opstellen van deze begroting nog niet bekend. In de begroting is wel reeds rekening gehouden met verminderde legesinkomsten. Milieuleges omgevingsvergunningen Zodra de Omgevingswet in werking treedt (01-01-2024) krijgen we als bevoegd gezag de mogelijkheid om leges te heffen over de besluiten voor omgevingsvergunningen ‘milieu’, hierna te noemen 'milieuleges'. Het heffen van milieuleges wordt opgenomen in onze legesverordening zodat de juridische grondslag geborgd is. De te verwachten legesopbrengsten worden jaarlijks gebaseerd op door de RUD ZL begrote aantallen en worden in de begroting verwerkt.

41

Integraal woonwagenbeleid Het Integraal Woonwagenbeleid zal in 2024 in de vier domeinen worden voortgezet. Voor de onderdelen Fysiek Domein & Veiligheid/Handhaving betekent dit dat de reguliere werkzaamheden en controles worden voortgezet. De meeste inzet zal gevraagd worden voor de domeinen Zorg en Participatie en Wonen. In het Zorg en Participatie onderdeel zal de nadruk liggen op toeleiding voorschoolse opvang, aanpak schoolverzuim en verbinding met het project Kansrijke Start. Op het gebied van Wonen zal de overdracht van de resterende locaties aan de woningcorporaties de meeste aandacht vragen. Woonzorgvisie 2023-2028 De geraamde kosten om uitvoering te geven aan de Woonzorgvisie Stein 2023-2028 bedragen ruim € 1,25 miljoen voor de gehele periode 2023 - 2028. Rekening houdend met reeds bestaande budgetten komen extra benodigde middelen uit op circa € 1 miljoen. Deze kosten bestaan voor een groot deel uit inhuurkosten van projectleiders en kwartiermakers. De regionale Transformatievisie Wonen Westelijke Mijnstreek voor de wijken Elsloo en UrmondOost zijn in het verleden gefinancierd vanuit de regionale Decentrale Uitkering Bevolkingsdaling (DUB). Voor de uitwerking van de Transformatievisie voor de andere wijken wordt daarom voorgesteld gebruik te maken van de eigen krimpreserve. Deze werd tot 2023 voornamelijk aangevuld vanuit de regionale DUB-middelen.

Het huidige saldo bedraagt € 270.000. Het opstellen van transformatievisie voor de overige wijken is een incidenteel project met een duidelijk begin- en einddatum (2027), en zijn daarmee incidenteel van aard. Woonzorgopgave centrum Stein Het woonzorgcentrum Moutheuvel is verouderd. Dat geldt in mindere mate ook voor de appartementen ernaast. In enkele gezamenlijke werksessies hebben Vivantes, Zuyderland, Wonen Limburg, Zaam Wonen en gemeente Stein eventuele toekomstmogelijkheden besproken. Afgesproken is om deze opgave breder op te pakken, als een integrale gebiedsontwikkeling inclusief de voormalige zwembadlocatie, vanuit de woonzorgvisie van het centrum van Stein. In de woonzorgvisie is € 20.000 opgenomen voor het opstellen van de gebiedsvisie. Naast dit budget is er ook ambtelijke inzet nodig. Momenteel wordt door de partijen gewerkt aan een kaderdocument, met als doel om dit in 2023 nog vast te stellen. Gebiedsgerichte aanpak Nieuwdorp In 2016 is gestart met het opstellen van een integrale wijkvisie voor Nieuwdorp met als resultaat een procesmatige, integrale wijkaanpak van de opgaven d.m.v. een Wijkactieprogramma Nieuwdorp (WAP). Het WAP is als pilot benoemd binnen het gemeentelijk project implementatie Omgevingswet en is gekaderd in een 5-tal projecten/trajecten. Het sluitstuk van de ruimtelijke transformatie is het realiseren van een Bruisend Hart voor Nieuwdorp.

Hierin komen alle opgaven vanuit de wijkvisie bijeen. Zaam Wonen en Vivantes tekenen voor het gewenste zorggeschikt wonen, Buurtcentrum Nieuwdorp vormt de basis van een maatschappelijke plint voor laagdrempelig ontmoeten en de gemeente neemt de uitvoering van de openbare ruimte/vergroening voor haar rekening. Nader te verdelen in: A. De grondexploitatie tbv ontwikkeling woningbouw; B. De aanleg van een buurttuin; C. Het opwaarderen van het huidig kerkplein. De benodigde gemeentelijke financiën voor A t/m C bedragen ruim € 2,5 miljoen. De Provincie heeft de kwaliteit van het voorliggend plan onderschreven en levert een financiële uitvoeringsbijdrage (KLC), groot € 600.000 aan de gemeentelijke kosten. Voorwaarde: aanvang (gefaseerde) uitvoering van deze integrale ontwikkeling medio 2024. Starterslening De Starterslening is een kansrijk instrument dat gemeenten kunnen inzetten om starters te helpen. De Starterslening zorgt voor extra investeringsruimte voor huishoudens die hun eerste woning

42

willen kopen. De Starterslening wordt ingezet voor woningen met een maximale koopsom tot € 280.000. Deze koopsom is, zonder eigen vermogen, bereikbaar voor starters met een middeninkomen van € 52.500. Deze starters hebben zonder ondersteuning veelal weinig keuze op de woningmarkt omdat zij een te hoog inkomen hebben voor een sociale huurwoning, terwijl particuliere huurwoningen en koopwoningen veelal buiten hun financiële bereik vallen daarom willen we ook in 2024 de Startersregeling continueren.

Wat gaat het kosten ? Ruimtelijke ordening en volkshuisvestiging

Rekening Begroting Begroting

(x € 1.000)

2022

2023

2024

Meerjarenraming 2025

2026

2027

Lasten

5.494

10.904

9.103

3.329

2.000

1.827

Baten

4.254

8.774

7.639

1.764

432

442

-1.239

-2.130

-1.464

-1.565

-1.568

-1.385

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2023 en begroting 2024

Bedrag x € 1.000

Algemeen Hogere doorbelasting interne uren/kosten Ontwikkeling kapitaallasten

-166 -45

Grondexploitaties Lagere kosten bouwgrondexploitaties

159

Imlementatie Omgevingswet Het budget voor de implementatie van de omgevingswet bedraagt in 2024 € 73.000 minder dan in 2023. Dit zorgt voor een afwijking. Woonzorgvisie Het incidentele budget voor de woonzorgvisie bedraagt in 2024 € 119.000 meer dan in 2023. Dit zorgt voor een afwijking. Herbestemming St. Jozefkerk Kerensheide Het project herbestemming St. Jozefkerk Kerensheide wordt gerealiseerd in 2023. In 2024 is hier geen budget meer beschikbaar en dit zorgt dus voor een afwijking.

73

-119

144

Volkshuisvestelijk beleid Bijdragen door derden aan de woonzorgvisie zijn eenmalig in 2023. Dit zorgt voor een afwijking. Wonen en bouwen In 2023 is er een incidenteel budget beschikbaar voor het achterstallig onderhoud van de sanitaire units woonwagenlokaties. In 2024 is dit budget niet meer beschikbaar en zorgt dus voor een afwijking.

425

In 2023 is er een budget beschikbaar vanuit de septembercirculaire 2022 voor de Wet Kwaliteitsborging in de Bouw.

36

In 2023 was er een (doorgeschoven) budget aanwezig voor de normalisatie woonwagenlokaties

95

32

43

Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen Inleiding

Het programma bestuur en ondersteuning heeft een relatie met de kernwaarde sociale en vitale kernen en de strategische keuze 'van regisseren naar meer stimuleren en faciliteren' in het bijzonder. Om het actief eigenaarschap van inwoners en ondernemers verder te stimuleren zoals wij in onze strategische toekomstvisie hebben vastgelegd, betekent dit een verandering in onze rol en taakopvatting. Hiervoor is zowel vanuit het bestuur als de ambtelijke organisatie daadkracht en bestuurskracht nodig. Daarnaast stemmen we met het oog op de flexibele 24/7 maatschappij onze dienstverlening steeds meer af op deze behoefte aan flexibiliteit van onze inwoners. In het kader van de strategische keuze 'het stimuleren van actief eigenaarschap van inwoners en ondernemers' willen wij ook meer kennis en expertise van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties, onderwijs en kennisinstellingen naar binnen halen en deze verbinden met de kennis en expertise van onze eigen organisatie. (Regionale) samenwerking is in de toekomst van groot belang om de kracht van Stein te behouden en onze kernen sociaal en vitaal te houden.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.6 Belastingen (OZB, parkeerbelasting, overige belastingen) 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting 0.10 Mutaties reserves 0.11 Resultaat van de rekening

Wat willen we bereiken ?

Een zelfstandige gemeente die financieel gezond is, communicatief sterk en dienstverlenend handelt naar haar inwoners en ondernemers. We willen de samenwerking in de regio verder aanhalen en versterken.

Bezuinigingen Bezuinigingen Terugdraaien extra formatie college (bestuursakkoord) Totaal programma Bestuur

2024

2025

2026 44.000 44.000

2027 88.000 88.000

Wat gaan we er voor doen? Bestuur Gemeenteraad De door het Rijk ingezette nieuwe financieringssystematiek van het Gemeentefonds leidt er toe dat gemeenten binnen afzienbare tijd in financieel zwaar weer komen. Het jaar 2026 staat nu al te boek als het ‘Ravijnjaar’. Ook voor onze gemeente zal dit scenario niet zonder gevolgen blijven. In lijn met de breed gesteunde resolutie van de VNG bereidt zij een begrotingsadvies aan de gemeente voor langs de onderstaande lijn:

44

- Maak een sluitende begroting voor de jaren 2024 / 2025 - Maak voor het jaar 2026 en volgende jaren een reële begroting op basis van het huidige takenpakket en de noodzakelijke investeringen, waarbij een eventueel tekort dat ontstaat duidelijk zichtbaar is. De Raad zal alle creatieve zeilen bij moeten zetten om het budgetrecht zodanig in te vullen dat recht gedaan wordt aan een solide financiële positie en dat tegelijkertijd het brede palet van gemeentelijke taken zoveel mogelijk in stand blijft. Van belang is dit in samenspraak met collegagemeenten en in afstemming met de Provincie, in haar rol toezichthouder, te realiseren. Daarnaast blijven de zorgen rondom de Jeugdzorg, de huisvesting van asielzoekers, statushouders en de vluchtelingen uit Oekraïne een appél doen op de creatieve vermogens van ons Bestuur en daarmee van de Raad. Pensioenverplichtingen (oud) wethouders Voor het betalen van (toekomstige) pensioenen van (voormalige) bestuurders is de voorziening pensioenverplichtingen (oud) wethouders gevormd. De voorziening zal begin 2024, indien dan noodzakelijk blijkt, worden geactualiseerd op basis van het van PROAmbt te ontvangen financieel jaarverslag 2023.

Wethoudersuitkeringen De voorziening uitkering gewezen wethouders is gevormd met als doel jaarlijkse schommelingen in de uitkeringen aan gewezen wethouders te egaliseren en is gebaseerd op bestaande feiten en inzichten. Indien zich in 2024 mutaties binnen het college van burgemeester en wethouders voordoen zal de voorziening op de hiervoor bestemde momenten in de P&C cyclus worden geactualiseerd. Ombudscommissie De tarieven van de Ombudscommissie Gemeente Stein zijn sedert 2006 niet geïndexeerd. De ombudscommissie verzoekt de raad om met ingang van 1 januari 2024 voor haar werkzaamheden dezelfde vergoedingen te hanteren als die welke gelden voor de Commissie Bezwaarschriften. Op grond van het bepaalde in artikel 7, derde lid, van de Verordening Externe Klachtbehandeling 2006 kan aanpassing plaatsvinden. De nieuwe tarieven bedragen voor de voorzitter € 220 en voor de leden € 170 per hoorzitting (plus reiskostenvergoeding). Regionale samenwerking Op Zuid-Limburgse schaal zetten wij samen met de andere vijftien gemeenten verdere stappen gezet om de positionering en uitvoeringskracht van de regio te versterken. Dit doen wij in het kader van NOVEX-gebied Zuid-Limburg samen met het Rijk. Ook nemen wij deel aan de Regiodeal InGenieus, Groen en Gezond.

In deze Regiodeal wordt ingezet op een transitie naar een circulaire economie met voldoende en geschoold personeel, wordt de grensligging benut en wordt de gezondheid vergroot met kansen en perspectief voor alle inwoners en wordt het unieke landschap (groene long) versterkt. In februari 2022 heeft het Rijk laten weten € 20 miljoen in deze Regiodeal te willen investeren. Ook gaan wij samen met de andere Zuid-Limburgse gemeente aan de slag met de aanbevelingen uit het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen en Berenschot naar de Bestuurlijk Regionale Ecosystemen in Zuid-Limburg Samen met de gemeenten Beekdaelen, Voerendaal, Simpelveld, Valkenburg aan de Geul, Meerssen, Eijsden-Margraten, Gulpen-Wittem en Vaals geven wij uitvoering aan het Uitvoeringsprogramma voor het Middengebied (‘Van Groen hart tot groene long).Wij nemen deel aan de projecten Sector Platform Vrijetijdseconomie en het project scan agrarische kavels en vitaliteitsmanager. Daarnaast vindt binnen verschillende taakvelden samenwerking plaats binnen de Westelijke Mijnstreek.

45

Overhead

In het BBV wordt overhead gedefinieerd als 'alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van het primaire proces'. Deze definitie omvat onder andere elementen die via de gangbare definitie uit 'Vensters voor Bedrijfsvoering' tot overheadkosten kunnen worden gerekend, maar beperkt zich daar niet toe. Naast de loonkosten van de zogenaamde PIOFACH-functies in de definitie van 'Vensters voor Bedrijfsvoering', omvat de in de BBV-definitie bedoelde overhead ook de ICT-kosten van alle PIOFACH-systemen, alle ambtelijke huisvestingskosten, alle uitbestedingskosten bedrijfsvoering en naar rato de rentekosten die niet zijn toe te delen aan de programma's of taakvelden in het primaire proces. (NB: PIOFACH staat voor de functies personeel, informatievoorziening, organisatie, financiën, automatisering, communicatie en huisvesting) In de 'Notitie overhead' van de commissie BBV wordt dieper ingegaan op de onderscheiden componenten van overhead.

Voor wat betreft het personeel behoren tot de overhead de kosten voor: • de leidinggevenden in het primaire proces; • de medewerkers van financiën, toezicht en controle gericht op de eigen organisatie; • de medewerkers van P&O; • de medewerkers van inkoop; • interne en externe communicatiemedewerkers, met uitzondering van klantcommunicatie; • de medewerkers van juridische zaken; • de medewerkers van bestuurszaken en bestuursondersteuning; • de medewerkers van informatievoorziening en automatisering; • de medewerkers van facilitaire zaken en huisvesting; • de medewerkers bezig met postbehandeling en archivering; • managementondersteuning in het primaire proces. Naast de personele kosten van bovenstaande medewerkers behoren ook tot de overhead: • de kosten voor de huisvesting voor de uitvoering van de algemene taken van de eigen gemeentelijke organisatie • de personele kosten van medewerkers die niet eerder genoemd zijn, maar die werkzaamheden verrichten die niet zijn toe te rekenen aan een of meerdere taakvelden; • de verzekeringskosten en opleidingskosten voor personeel; • de bijdrage aan een verbonden partij, voor zover deze verbonden partij werkzaam is voor het taakveld 0.4 overhead. De uitkomsten voor de gemeente Stein van de voorgeschreven werkwijze zijn in onderstaande grafiek opgenomen:

46

De gemeente is vrij in de wijze waarop overhead aan heffingen wordt doorberekend. Omdat bij de toerekening van overhead altijd sprake is van arbitraire keuzes, is een relatief eenvoudige methode goed te rechtvaardigen. In de begroting 2024 is uitgegaan van het toerekenen van overhead aan de heffingen op basis van de omvang van het betreffende taakveld. Het opslagpercentage wordt dan als volgt berekend: Overhead/totale lasten taakvelden excl overhead excl mutatie reserves excl grex= opslagpercentage Op basis van de begroting van de gemeente Stein is de opslag voor 2024 berekend op 13,6%.* Overhead

Lasten taakvelden

Opslag %

€ 9.267.653

€ 68.254.326

13,6

* peildatum cijfers 11-09-2023 Visie op dienstverlening De huidige visie op dienstverlening, loopt eind 2024 af. Zaken die vanuit de visie op dienstverlening doorlopend plaatsvinden zijn het optimaliseren van de website en het verbeteren van de dienstverlening middels continue verbeter projecten. In 2023 zijn klantreizen en persona’s ontwikkeld, welke een belangrijke rol gaan spelen vanaf 2024 om meer vanuit de inwoners en klanten te redeneren. Een persona is een fictieve maar realistische, op onderzoek gebaseerde, beschrijving van een klant. Aan de hand van een persona brengen wij in kaart wie onze klant is en hoe wij deze het beste kunnen bereiken. De klantreis omvat de gehele ‘reis’ die de klant aflegt om tot de aankoop/gebruik van een product of dienst te komen. In 2024 worden de resultaten en aanbevelingen van het KTO van 2023 uitgewerkt in continu verbeter projecten. Afhankelijk van de uitkomsten van de visie op de organisatie zal gewerkt worden aan een nieuwe visie op dienstverlening die de huidige zal opvolgen. De leer- en verbeterpunten opgedaan tijdens de huidige visie op dienstverlening, en tevens de nieuwe visie op de organisatie, zullen daar in landen. Informatiebeveiliging en Privacy Informatiebeveiliging en privacy spelen een belangrijke rol bij de uitvoering van de gemeentelijke taak. Beide zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.