Programmabegroting 2022-2025.pdf

25

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij SamenwerkingsWat is de bijdrage aan dit vorm programma? Steinerbos BV Privaat Bijdrage aan de vrijetijdseconomie en toerisme NV Theodora

Privaat

Het verkrijgen van extra inkomsten voor de gemeente uit eventueel verkregen dividend.

Wat gaat het kosten ? Rekening Begroting Begroting (x € 1.000)

2020

2021

2022

Meerjarenraming 2023

2024

2025

Lasten

4.926

5.339

4.968

4.937

5.016

4.980

Baten

591

459

476

464

466

469

-4.335

-4.881

-4.493

-4.473

-4.550

-4.511

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2021 en begroting 2022

Bedrag x € 1.000

Sportbeleid In 2021 is er een incidentele post binnen het budget sportbeleid beschikbaar voor enkele intensiveringen binnen het beleid, denk aan het sportakkoord. Dit budget is in 2022 niet meer beschikbaar. Kunstwerken In 2022 is het budget voor kunstwerken niet meer beschikbaar. Dit is onderdeel van de bezuinigingen in de begroting 2021. Steinerbos

134

50

In 2021 heeft er, in verband met corona, een incidentele bijdrage plaatsgevonden aan Steinerbos (370). Daarnaast heeft er, in verband met corona, huurverlaging plaatsgevonden (82)

452

Sportaccommodaties Hoger budget voor energie door stijging van de energieprijzen

-44

Hogere onderhoudskosten in 2022 Hogere kapitaallasten agv investeringen Mergelakker en 't Hetjen

-64 -62

26

Sociaal Domein

Inleiding

Het programma sociaal domein levert een bijdrage aan de kernwaarde sociale en vitale kernen. Binnen onze kernen is sprake van dorpse saamhorigheid en gemeenschapszin. In onze kernen zijn inwoners actief, helpen ze elkaar en nemen ze zelf initiatief. Dit willen we behouden en verder versterken. Samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties blijven we grote maatschappelijke opgaven ook de komende jaren het hoofd bieden. Actief eigenaarschap van onze inwoners en ondernemers is een strategische keuze die wij verder willen stimuleren zodat zij meer ruimte, zeggenschap en verantwoordelijkheid krijgen voor eigen initiatieven. Het programma sociaal domein levert een bijdrage aan de kernwaarde bereikbare en bedrijvige gemeente. Het gaat dan in het bijzonder om de strategische keuze van voldoende arbeidspotentieel waarbij participatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt onderdeel is. We intensiveren de samenwerking en werken toe naar partnerschap met de betrokken partijen om nog beter op de hoogte te zijn van dat wat er speelt. We maken daarbij gebruik van data en up-todate sturingsinformatie. Deze informatie zetten we ook in bij het vormgeven van de aanbestedingen voor Wmo-hulp en Jeugdhulp. Op het gebied van wonen en zorg is er een opgave voor de gemeente Stein. Er is sprake van bevolkingskrimp, van vergrijzing en ontgroening.

Aansluitend op het rijksbeleid stimuleren wij dat mensen langer thuis blijven wonen in hun vertrouwde omgeving. Daarom streven wij naar toekomstbestendige kernen, met passende (zorg- en welzijn)voorzieningen en een infrastructuur die aansluit bij de uitdagingen van deze tijd. Het sociaal domein zal ook in 2022 mede gericht zijn op het project Grip Op Sociaal Domein. Op basis van gemaakte keuzes door het college en de raad zullen de beheersmaatregelen verder doorgevoerd worden. Daarnaast zijn er al zaken in 2021 in gang gezet, die in 2022 door zullen lopen.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Wijkteams 6.3 Inkomensregelingen 6.4 Begeleide participatie 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 186.81 Geëscaleerde zorg 18+ 6.82 Geëscaleerde zorg 18+

Wat willen we bereiken ?

Na het raadsbesluit over de beheersmaatregelen, wordt in het jaar 2022 verder uitvoering gegeven aan de beheersmaatregelen en een verdere verdieping in het project 'Grip op Sociaal Domein' aangebracht met inachtneming van het integraal beleidsplan sociaal domein 2018-2023.

27

Met dit beleidsplan inclusief de bijbehorende uitvoeringsagenda wordt voorzien in een vertaling van de strategische kernwaarden "sociale en vitale kernen" en "bereikbare en bedrijvige gemeente". De centrale thema's hierbij zijn: 1) 2) 3) 4) 5)

Kracht bij mensen zelf Integrale samenwerking Maatwerk & kwaliteit Communicatie & informatievoorziening Innoveren en experimenteren

De uitvoeringsagenda wordt jaarlijks geëvalueerd en eveneens wordt jaarlijks een uitvoeringsagenda opgesteld voor het volgende jaar. Het streven is om ook in 2022 en volgende jaren meer grip te krijgen op het Sociaal Domein in brede zin door: - Onze cirkel van invloed zo groot mogelijk te maken; - Het versterken van samenwerkingen; - Het aanscherpen van beleid;

Bezuinigingen De bezuinigingen genoemd in onderstaande tabel zijn bezuinigingen die voortvloeien uit de begroting 2021. Bezuinigingen die pas vanaf 2022 ingaan, zijn tekstueel toegelicht in het programma. Bezuinigingen

2021

2022

2023

2024

2025

PIW

50.000

50.000

50.000

50.000

Mantelzorg

1.500

1.500

1.500

1.500

THC de Brug

7.600

19.000

38.000

38.000

38.000

Regionale subsidie Levanto

2.940

2.940

2.940

2.940

2.940

2.445

2.445

2.445

2.445

30.000

60.000

90.000

90.000

90.000

17.000

17.000

17.000

17.000

Vluchtelingenwerk Sociale werkvoorziening Aanbesteding begeleiding Huishoudelijke hulp

20.000

40.000

60.000

60.000

60.000

Individueel vervoer

1.356

4.746

8.136

10.000

10.000

Woningaanpassingen

2.000

4.000

6.000

6.000

6.000

4.560

4.560

4.560

Eigen bijdrage Voordeel zorg door POH

120.000

Praktijk Ondersteuner Huisarts (POH) Aanbesteding Jeugd

240.000

360.000

360.000 360.000

-23.000

-23.000

-23.000

180.000

180.000 180.000

-23.000

Wat gaan we er voor doen? Samenkracht en burgerparticipatie Wet inburgering Vanaf 1 januari 2022 zal de nieuwe wet Inburgering ingaan. Gemeentes krijgen een grotere rol rondom de integratie en participatie van statushouders. Zo is de gemeente verantwoordelijk voor de inkoop van inburgeringscursussen en zullen er aan de hand van een Plan Inburgering en Participatie (PIP) doelen worden gesteld met de statushouder. Om de implementatie goed te laten verlopen worden de Zuid-Limburgse gemeentes ondersteund door Divosa. Het inkoopproces wordt ook op Zuid-Limburgse schaal aangepakt. Voor de overige nieuwe taken zoals PIP (Persoonlijke Integraties Plan), maatschappelijke begeleiding en Participatieverklaringstraject werken we samen met de gemeenten Sittard-Geleen en Beek. 28

Het Rijk stelt middelen beschikbaar voor de in- en uitvoering van de nieuwe wet. Dit doen ze via het gemeentefonds (€ 86.065) en via een specifieke uitkering. De middelen die via het gemeentefonds beschikbaar worden gesteld zijn bestemd voor de uitvoeringskosten en zijn toereikend. De middelen die via een specifieke uitkering beschikbaar gesteld worden, zijn gebaseerd op aantal inburgeraars in een gemeente en bestemd voor de daadwerkelijke voorzieningen. De totale bekostiging is vooraf niet bekend en afhankelijk van het aantal inburgeraars dat jaarlijks vanaf 2022 in onze gemeente instroomt. De kosten voor de inburgeringsvoorzieningen hebben betrekking op: de kosten van de leerroutes, de Module Arbeid en Participatie (MAP), maatschappelijke begeleiding, het Participatieverklaringstraject (PVT) en de inzet van tolken. De beschikbare rijksmiddelen zijn maximaal € 12.712 per asielmigrant en € 589 per gezinsmigrant. Eigen Kracht Op 22 juli 2021 heeft de raad besloten om voor de komende vier jaar (2022-2025) incidenteel voor 4 jaar € 40.000 per jaar beschikbaar te stellen voor burgerinitiatieven. Dit naar aanleiding van de evaluatie van de subsidieregeling in 2020 en de daarop ingediende motie. In 2025 wordt de eigen kracht regeling wederom geëvalueerd.

Doorontwikkeling gebiedsgericht werken In navolging van de evaluatie DOPsgewijze aanpak (2017), gaan we in 2022 het gebiedsgericht werken verder uitrollen in de gemeente. Dit betekent dat de vraagstukken en initiatieven in wijken en dorpen meer in samenhang per gebied worden besproken en opgepakt. We gaan de doorontwikkeling projectmatig organiseren en benutten de leerpunten die we hebben opgedaan en nog zullen opdoen in de wijk Nieuwdorp. In deze wijk experimenteren we met integraal gebiedsgericht samenwerken met meerdere partijen aan meerdere opgaven tegelijk, onder andere in het kader van de Omgevingswet. WAP Nieuwdorp Sinds 2019 werken we in de wijk Nieuwdorp aan het Wijkactieprogramma (WAP). We focussen komende jaren op vier geprioriteerde opgaven: Bruisend Hart, Aanpak Woningvoorraad Kwadrant Zaam Wonen, Sociale kracht en contact en 360 graden Nieuwdorp. Dit is vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomst (SOK). Vanaf 2022 worden komende jaren diverse voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd om de kapitaalintensieve projecten Aanpak Woningvoorraad en Bruisend Hart te realiseren. Hier hoort ook besluitvorming bij om het benodigde budget voor realisatie te reserveren. Voor het faciliteren van het algemene WAP proces heeft het college in juli 2021 ingestemd met het beschikbaar stellen van een incidenteel werkbudget van € 20.000 per jaar voor komende vijf jaar.

Het gaat om een cofinancieringsbudget waaraan andere kapitaalkrachtige samenwerkingspartijen Zaam Wonen en Vivantes - ook bijdragen Informele zorg Met het Netwerk Informele Zorg Stein werken we aan oplossingen voor actuele onderwerpen op het gebied van ‘zorgen voor elkaar’. Voorbeelden hiervan zijn respijtzorg en samenwerking tussen formele en informele zorg. Dat doen we zoveel mogelijk binnen de bestaande budgetten binnen het Sociaal Domein. Financiele gezondheid In 2022 geven we verder invulling aan het uitvoeringsplan schuldhulpverlening 2021-2025. We richten ons daarbij onder meer op het afronden van de taakuitbreiding uit 2021 en de ondersteuning van jongeren met financiële problemen. We evalueren de pilot schuldhulpverlening aan ondernemers uit 2021 en gebruiken de aanbevelingen om deze dienstverlening structureel in te richten. Daarnaast onderzoeken we de mogelijkheden voor het implementeren van saneringskredieten. Dat doen we zoveel mogelijk binnen de bestaande budgetten van armoedebeleid en schuldhulpverlening. De haalbaarheid daarvan wordt onder meer beïnvloed door maatschappelijke ontwikkelingen en de mogelijke gevolgen van de Coronacrisis.

29

Mantelzorgondersteuning In 2022 is opnieuw minder budget beschikbaar voor mantelzorgondersteuning als gevolg van de beheersmaatregelen in het Sociaal Domein. In 2022 is € 92.000 beschikbaar ten opzichte van € 112.000 in 2021. Desondanks heeft het Steunpunt Mantelzorg Zuid aangegeven het niveau van dienstverlening in 2021 in stand te kunnen houden. Het betreft hier met name directe ondersteuning van mantelzorgers, individueel en groepsgewijs. Met als doel hun draagkracht te vergroten en de draaglast te verlichten. Sociale inclusie Voor elke gemeente is digitale dienstverlening en digitale toegankelijkheid nu de standaard. Want een digitale dienstverlening is niet voor iedereen meteen een toegankelijke dienstverlening. Bijvoorbeeld ouderen, mensen met een (tijdelijke) beperking en mensen met minder digitale vaardigheden lukt het niet altijd om gebruik te maken van websites en andere digitale kanalen. In 2022 zal hier een verdere verdieping op plaatsvinden en zal de gemeente verbonden partijen en samenwerkingspartners ook oproepen om meer in te zetten op digitale toegankelijkheid. Collectief vervoer Inwoners die gebruik maken van Omnibuzz vervoer betalen vanaf 2022 een hogere eigen bijdrage. Vanaf 01-01-2022 betalen inwoners in plaats van € 0,83 per zone een bijdrage van € 0,95 per zone.

Deze tariefsverhoging is een beheersmaatregel die uitgevoerd is conform project 'Grip op het Sociaal Domein'. Welzijnswerk In het kader van het project 'Grip op het sociaal domein' zullen in 2022 opnieuw subsidieverlagingen op subsidiebudgetten plaatsvinden of blijft de verlaging gehandhaafd. Voor PIW betekent dit een subsidieverlaging van € 50.000 op hun huidige subsidiebedrag. Er worden afspraken met PIW gemaakt om met minder subsidie scherpere keuzes te maken op het gebied van de basis dienstverlening en veranderopgaven. Daarnaast zijn de gevolgen van de beheersmaatregelen zichtbaar waardoor monitoring belangrijk blijft. Een voorbeeld hiervan zijn de oplopende wachtlijsten bij stichting MEE Zuid-Limburg.

Inkomensregelingen Vidar Wsw In het kader van het formeel werkgeverschap voor de Wsw-medewerkers is besloten om een gemeenschappelijke regeling op te richten. Voor dit onderdeel is een separate ontwerpbegroting en meerjarenraming GR Wsw Vidar vormgegeven waarin het negatief subsidieresultaat, bijdrage in overig resultaat en de Wsw subsidieverlening verwerkt is. De meest recente begrotingen zijn in de gemeenteraad van gemeente Stein in mei 2021 vastgesteld. In de voorliggende begroting zijn geen financiële afwijkingen ten opzichte van de vastgestelde begrotingen in mei 2021 aangebracht. Bijdrage Vidar Deze component gaat over de bijdrage die de gemeente Stein moet betalen aan de centrumgemeente Sittard-Geleen voor de uitvoering van de activiteiten die vastgelegd zijn in de centrumregeling en dienstverleningsovereenkomst. Deze component bestaat uit de bijdrage aan loonkosten en overhead. De uitvoeringskosten zijn behoudens het verwerken van indexatie op vergelijkbaar financieel niveau gebleven. Vanuit Vidar is in verband met autonome ontwikkelingen en bedrijfsvoeringsaspecten vanaf 2022 meerjarig een aanvullende bijdrage in uitvoeringskosten gevraagd. Hierover zal de komende periode eerst op bestuurlijk niveau overleg plaatsvinden.

In het afgelopen jaar is Vidar erin geslaagd om steeds meer mensen met een Participatiewetuitkering (hierna te noemen P-medewerkers) passende arbeid te bieden en daarmee te investeren in hun arbeidsvermogen en, in het verlengde, hun welzijn. Binnen de activiteiten van

30

de BV is binnen 1 jaar hun aantal toegenomen, waarmee een belangrijke doelstelling van Vidar tot uitdrukking komt: het bieden van passende arbeid. Ondanks dat deze ontwikkeling leidt tot minder uitkeringen voor de deelnemende gemeenten nemen de kosten voor de BV toe. Voor de gemeente Stein betekent dit naar verwachting een meerjarig nadelig financieel effect van € 163.000 per jaar. De verklaring daarvoor is dat deze P-medewerkers veelal op posities komen van Swmedewerkers, waarvan de loonkosten voor Vidar aanzienlijk lager zijn, vanwege de rijksontvangsten voor Sw- loonkostensubsidie. Voor gemeenten betekent deze ontwikkeling minder mensen in een uitkering (ofwel lagere programmakosten). De gemeente Stein blijft zich inzetten voor het realiseren van de inhoudelijke (schaarbeweging) en financiële uitgangspunten zoals verwoord in het dienstverleningsconcept Vidar. Vanaf kwartaal 3 van 2021 zal er de KPI 'doelmatigheig' worden geïmplementeerd , waardoor er betere monitoring en waar mogelijk sturing aan gegeven kan worden. Programmakosten gemeente Stein In de begroting van de gemeente Stein zijn middelen opgenomen aangaande de programmakosten (bijvoorbeeld algemene bijstand en bijzondere bijstand). In 2021 zien we én in 2022 verwachten we een (substantiële) stijging van de programmakosten. De belangrijkste verklaring voor deze stijging is de coronacrisis.

Overige redenen zijn: toename bewindvoeringskosten, harmonisatie van beleid en een verhoogde taakstelling statushouders (inrichtingskosten). We verwachten dat de programmakosten gedurende of na 2022 dalen. Dit is echter afhankelijk van de effecten van de Coronacrisis, de reguliere instroom in de sociale zekerheid en het al dan niet behalen van de inhoudelijke (‘schaarbeweging’) en financiële uitgangspunten zoals verwoord in het dienstverleningsconcept Vidar. Dit zal worden gemonitord en via (kwartaal)rapportages worden bewaakt, zodat er waar mogelijk tijdig gestuurd kan worden op de ontwikkelingen en trends. We vangen de benodigde bijstelling van de programmakosten voor 2022 enerzijds op via een bijstelling van de BUIG-uitkering. Anderzijds wordt er voorgesteld om de door het Rijk beschikbaar gestelde coronamiddelen uit de corona-reserve aan te wenden om deze extra instroom binnen de P-wet te kunnen opvangen (€ 267.000). Vanaf 2023 kan deze bijstelling volledig opgevangen worden met de bijstelling van de BUIG-uitkering. Dit betekent dat de bijstelling voor de programmakosten budgettair neutraal wordt verwerkt in de begroting vanaf 2023 en voor 2022 er voor een gedeelte een onttrekking van € 267.000 aan de corona-reserve benodigd is. Monitoring van het aantal verstrekte uitkeringen blijft hier zeer van belang om te kunnen anticiperen op de ontwikkelingen.

We gaan op basis van doelmatigheid ook sturen vanaf kwartaal 3 binnen Vidar. Samenvattend betekent dit dat deze 3 componenten een nadelig effect hebben op de begroting 2022 voor een bedrag van structureel € 163.000. Tevens wordt voorgesteld voor 2022 een bedrag uit de corona-reserve te onttrekken van € 267.000 .

Begeleide participatie Sociale werkvoorziening Dit onderdeel is terug te vinden bij het kopje 'Vidar' onder taakveld Inkomensregelingen. Aangezien Vidar zowel de Wsw als de Participatiewet voor ons uitvoert is dit onder dit taakveld integraal beschreven.

Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Aanbesteding begeleiding en Beschermd Wonen Sinds 2015 zijn de maatwerkvoorziening (groeps)begeleiding en Beschermd Wonen twee taken die gedecentraliseerd zijn en waar gemeenten vanuit de Wmo uitvoering aan moeten geven. Vanwege landelijke ontwikkelingen zal de uitvoering van beide taken opnieuw vormgegeven moeten worden. Voor Wmo (groeps)begeleiding betekent dit dat de huidige indicatie- en bekostigingssystematiek

31

wijzigt waarbij de nieuwe contracten per 1-1-2022 ingaan en waarvan een reële kostprijs onderdeel is. Vanwege deze ontwikkelingen worden in het 4e kwartaal van 2021 herindicaties uitgevoerd. De financiële effecten zullen vanaf 2022 zichtbaar worden en uiteindelijk vertaald worden in de bestuursrapportage 2022. De aanbesteding begeleiding is onderdeel van het project 'Grip op het sociaal domein'. Gemeenten zijn sinds de invoering van de Wmo 2015 verantwoordelijk voor Beschermd Wonen. Tot op heden is de gemeente Maastricht (als centrumgemeente) gemandateerd voor de uitvoering van onze gemeentelijke taak. De centrumgemeenten in Nederland ontvangen hiervoor het bijbehorende budget. Vanwege de landelijke doordecentralisatie van Beschermd Wonen wordt zowel het budget als de uitvoering van deze taak overgeheveld naar alle gemeenten afzonderlijk. Voor de regio Westelijke Mijnstreek betekent dit een ontvlechting met centrumgemeente Maastricht per 1 januari 2022 waarbij gemeente Sittard-Geleen als centrumgemeente voor de regio Westelijke Mijnstreek zal fungeren. Project Dubbel Duurzaam Dubbel duurzaam bestaat uit activiteiten die gericht zijn op het begeleiden, informeren en bewust maken van mensen als het gaat om levensloopbestendig en energieneutraal wonen.

Zo is het Huis van de Toekomst geopend waarin mensen zich kunnen laten informeren en inspireren over mogelijkheden rondom levensloopbestendig wonen. Ook worden er door adviseurs onder andere zorgscans afgenomen bij woningbezitters met als doel hen te informeren in hoeverre een woning levensloopbestendig is en welke investeringen mogelijk zijn. Deze activiteiten zijn allemaal erop gericht om mensen te ondersteunen bij het op een prettige manier langer zelfstandig thuis wonen en zal ook in 2022 verder uitgerold worden.

Maatwerkdienstverlening 18+ Binnen de huishoudelijke ondersteuning zien we nog steeds een forse toename in het aantal indicaties. Dit heeft mede te maken met de aanzuigende werking na de invoering van het abonnementstarief voor Wmo voorzieningen. Daarnaast hebben we te maken met een vergrijsde doelgroep. De verwachting voor 2022 is dat de toename in het aantal indicaties nog steeds zal toenemen. Vanwege verlenging van het huidige contract met twee jaar vanaf 2022, zijn opnieuw reële tarieven ontwikkeld in samenwerking met een extern onderzoeksbureau. Hiermee voldoet de gemeente Stein aan de Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) reële kostprijs. In verband met bovenstaande ontwikkelingen wordt voorgesteld om het budget voor Huishoudelijke ondersteuning met € 383.000 naar boven bij te stellen.

Maatwerkdienstverlening 18Jeugdzorg Binnen het onderdeel Jeugd zijn twee beheersmaatregelen opgenomen. Enerzijds de aanbesteding Jeugd waarvan verwacht wordt dat dit vanaf 2023 een financieel voordeel gaat opleveren van structureel € 180.000 (zie onder 'transformatieplan jeugd'). En anderzijds wordt er structureel een bedrag van € 59.000 voordeel verwacht in het kader van geïndiceerde Jeugdhulp, door nog beter te kijken naar wat écht nodig is en een betere controle op wat geleverd wordt. Concreet zal hierbij gelet worden op: indicatiestelling naar gebruiksperiode en niet standaard voor 1 jaar; het aanscherpen van de definitie gebruikelijke zorg; voorkomen van stapeling van arrangementen; beperken van het aantal aanbieders; alleen erkende, bewezen interventies inzetten; sturen op prestaties; meer samenwerking met huisartsen enz. De kosten voor JeugdzorgPlus lopen de afgelopen jaren op. In de begroting 2022 wordt het budget met € 180.000 naar boven bijgesteld. JeugdzorgPlus is een vorm van gesloten jeugdhulp die wordt geboden aan kinderen en jongeren die niet te bereiken zijn door lichtere vormen van hulpverlening. Gemeenten hebben hier weinig sturingsmogelijkheden in aangezien JeugdzorgPlus wordt toegewezen door de kinderrechter, op voordracht van een Gecertificeerde Instelling.

32

Praktijkondersteuners Jeugd In 2022 zal er voor € 160.000 ingezet worden op POH-Jeugd. Dit betreft een structurele uitbreiding van € 23.000 voortvloeiende uit de beheersmaatregelen Sociaal Domein. De extra investeringen zijn vooraf benodigd om financiële voordelen te kunnen gaan realiseren. De praktijkondersteuner is een belangrijke schakel in het proces om minder jeugdigen via de huisartsen door te verwijzen naar duurdere 2e-lijns zorg. Dit zal leiden tot het terugdringen van de kosten. Het financieel voordeel dat gerealiseerd kan worden is gebaseerd op ervaringscijfers bij andere gemeenten waarbij, dankzij de inzet van de POH-jeugd, het aantal verwijzingen door huisartsen naar de 2e-lijns zorg met 30% tot 60% is afgenomen. Het financieel voordeel voor 2022 wordt geraamd op € 240.000 (1/3 minder doorverwijzingen), oplopend naar € 360.000 in 2023 en 2024. Transformatieplan Jeugd en aanbesteding Jeugdzorg De 16 gemeenten in Zuid-Limburg werken sinds 2015 samen op het gebied van Jeugdhulp. De huidige zorgcontracten in de regio lopen af per 1 januari 2023. De nieuwe contracten moeten, zo stelt de norm voor opdrachtgeverschap, in juli 2022 afgesloten zijn zodat het veld (aanbieders en toegangen) een half jaar de tijd hebben voor de implementatie.

Om handen en voeten te geven aan de doorontwikkeling van de (inkoop) jeugdhulp, uitgaande van de beleidsvisie die er in 2019 is vastgesteld, is het regionale transformatieplan jeugd 2023 opgesteld. Het transformatieplan beschrijft de uitvoering van het proces hoe de 16 Zuid-Limburgse gemeenten invulling geven aan de doelen die ze samen willen bereiken. Per doelgroep wordt een inhoudelijke koers bepaald en daar de juiste verwervingen en bekostigingsmodellen bij gezocht. Er zijn zes multidisciplinaire werkgroepen aan de slag. Eén voor elke doelgroep (Verblijf, Wonen, Begeleiding, Specialistisch en Crisis) en een werkgroep Kennis en Expertise. Er wordt afgestapt van een productgerichte benadering en er zal meer aandacht zijn voor de doelgroepen en de zorg die zij nodig hebben. Daarnaast is het belangrijk om op het gebied van bedrijfsvoering beter in control te komen en te investeren in resultaatsturing. Op basis van heldere sturingsinformatie en rekening houdend met de ontwikkelingen kan er zo, waar nodig, tijdig bijgestuurd worden om de doelstellingen te behalen. Transformeren is niet iets wat je er ‘even bij doet’. Om recht te doen aan de opgave is tijdelijk extra formatie nodig. De werkgroepen zijn aangevuld met inhoudelijke expertise en de inzet van twee regionale transformatieleiders die als procescoördinatoren optreden.

Totale kosten voor de regio bedragen voor de jaren 2021 en 2022 maximaal € 2.320.332. Dit betreft dus een tijdelijke investering tot en met 2022. Deze benodigde kosten worden gezamenlijk in de regio gedragen en naar rato verdeeld. Voor Stein komt dit neer op een totaalbedrag van maximaal € 95.681. Dit betreft een incidentele bijdrage en er wordt dan ook voorgesteld om dit te dekken uit de algemene reserve. Een van de uitgangspunten van de nieuwe inkoopstrategie is kostenbeheersing. Ervaringen in andere gemeenten leren dat met deze systematiek een kostenbesparing mogelijk is. Voor ZuidLimburg gaan we uit van een uiteindelijke vermindering van de kosten voor jeugdhulp van naar verwachting 5%.

Geëscaleerde zorg 18+ De Inloop GGZ blijft een toegevoegde waarde voor de gemeente Stein. Door de coronamaatregelen is de inloop in 2021 verplaatst van het Buurthuis Nieuwdorp naar het Taterheukske te Urmond. In 2022 zal beslist worden of deze locatie blijft voor de Inloop GGz of dat zij toch terug verhuizen naar Buurthuis Nieuwdorp. In het kader van de beheersmaatregelen geldt nog steeds een jaarlijkse bezuiniging van € 17.000.

33

Er is op grond van de wet sprake van verplichte regionale samenwerking op het gebied van Beschermd Wonen (BW) en Maatschappelijke Opvang (MO). De decentralisatie voor Beschermd Wonen zal starten per 2022. De ontvlechting met de huidige centrumgemeente Maastricht stond in 2021 centraal. De gemeente Sittard-Geleen wordt de centrumgemeente per 2022. Beschermd Wonen is onderdeel van de aanbesteding Begeleiding Wmo die opgestart is in 2020 en verder is voortgezet in 2021. De decentralisatie Maatschappelijke Opvang (MO) wordt on hold gezet. Hierover besluit men landelijk pas over 4 jaar.

Geëscaleerde zorg 18Uitvoering VT-meldingen Meldingen die bij Veilig Thuis binnenkomen en doorgezet worden naar het lokale veld worden voor Stein opgepakt door Partners In Welzijn. Een van de opgestelde beheersmaatregelen betreft het inbesteden van deze taak, ofwel het door ons gemeentelijk team Wmo/Jeugd zelf uitvoeren van deze taak. In de tweede helft van 2021 zou een geleidelijke (gedeeltelijke) overdracht van PIW aan team Wmo/Jeugd plaatsvinden, waarbij de medewerkers van team Wmo/Jeugd zich de aanpak eigen kunnen maken. Vervolgens zou de gehele taak per 1-1-2022 door ons zelf kunnen worden uitgevoerd. Een eerste inventarisatie wees uit dat dit een besparing op zou kunnen leveren van € 35.000 per jaar ingaande 2022. Gedurende de geleidelijke overdracht van de taak zouden eveneens de voor- en/of nadelen, zowel financieel als inhoudelijk, beter/nauwkeuriger inzichtelijk worden. Vanwege personeelsverloop bij team Jeugd is hierin vertraging ontstaan en kon de geleidelijke overdracht in 2021 niet plaatsvinden. Getracht wordt om dit (versneld) in het eerste kwartaal van 2022 te laten plaatsvinden, zodat volledige inbesteding per 1 april 2022 kan plaatsvinden. De mogelijkheid bestaat dat door de vertraging van het moment van inbesteden de haalbaarheid van deze beheersmaatregel onder druk komt te staan.

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij SamenwerkingsWat is de bijdrage aan dit vorm programma? Vixia GR Het versterken van de lokale economie door het uitvoeren van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) Omnibuzz

GR

Het zorgdragen voor het vervoer van klanten met een beperking die een beroep kunnen doen op de Wet maatschappelijke ondersteuning. Daarnaast wordt de zelfredzaamheid en participatie van mensen met een beperking bevorderd.

34

Wat gaat het kosten ? Rekening Begroting Begroting (x € 1.000)

2020

2021

2022

Meerjarenraming 2023

2024

2025

Lasten

29.665

29.903

28.537

27.767

27.609

27.677

Baten

8.230

6.393

5.730

5.689

5.641

5.588

-21.435

-23.511

-22.807

-22.078

-21.968

-22.088

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2021 en begroting 2022

Bedrag x € 1.000

Maatschappelijke activiteitensubsidie Er was in 2021 een incidenteel budget beschikbaar voor dit doel. Dit was beschikbaar gesteld via het coalitieakkoord. In 2022 is dit niet meer beschikbaar.

120

Sociale werkvoorziening Gezien de afname van het aantal WSW-ers, daalt dit budget jaarlijks met een substantieel bedrag Wmo woningaanpassing

259

In 2021 was er een incidentele piek in de uitgaven van de woningaanpassingen. Dit werd veroorzaakt door 2 dure indicaties. Implementatiebudget Grip op Sociaal Domein

109

Er was in 2021 een incidenteel budget beschikbaar voor dit doel. In 2022 is dit niet meer beschikbaar.

265

Jeugdzorgplus In 2022 is voorgesteld het budget voor JeugdzorgPlus met een fors bedrag naar boven bij te stellen.

-180

Beheersmaatregel subsidies Een aantal beheersmaatregelen/subsidieverlagingen gaan pas in vanaf 2022, waardoor het budget in 2022 lager is dan in 2021. Implementatiebudget Inburgering

72

Er was in 2021 een incidenteel budget beschikbaar voor dit doel. In 2022 is dit niet meer beschikbaar. Dak-en thuisloosheid

45

Er was in 2021 een incidenteel budget beschikbaar voor dit doel. In 2022 is dit niet meer beschikbaar.

50

Mantelzorg en Steinse cadeaubon In 2022 is er minder beschikbaar voor subsidie aan Steunpunt Mantelzorg en is er geen incidenteel budget meer beschikbaar voor de Steinse cadeaubon. Jongerentop

44

Er was in 2021 een incidenteel budget beschikbaar voor dit doel. In 2022 is dit niet meer beschikbaar. Extra bijdrage Vidar

35

Voor Vidar BV is een extra bijdrage benodigd, die in 2021 nog niet beschikbaar was.

-163

Toename indicaties Participatiewet

35

Gesaldeerd met de extra inkomsten via de BUIG-uitkering dient het budget naar boven bijgesteld te worden i.v.m. een verwachte instroom grotendeels veroorzaakt door de corona-crisis. Implementatiebudget overgang naar Vidar Er was in 2021 een incidenteel budget beschikbaar voor dit doel. In 2022 is dit niet meer beschikbaar.

-280

442

36

Volksgezondheid en milieu

Inleiding

Het programma volksgezondheid en milieu levert een bijdrage aan de kernwaarde een duurzame leefomgeving met unieke waarden. Het gaat dan met name om de strategische keuze 'duurzame ontwikkeling' binnen deze kernwaarde. De komende jaren staan we immers ten gevolge van de doelstellingen uit het Klimaatakkoord voor grote opgaven op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie. Deze opgaven zien wij als een urgente uitdaging om de leefomgeving verder te ontwikkelen. Daarnaast biedt dit programma in algemene zin (wettelijke) randvoorwaarden ter bescherming van de gezondheid van onze inwoners waarbij een relatie gelegd kan worden met een gezonde leefomgeving.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Wat willen we bereiken ?

Stein heeft unieke omgevingswaarden die we willen behouden en versterken. Enerzijds vanwege de gunstige geografische ligging en anderzijds door de aanwezigheid van hoogwaardige voorzieningen. Door de cultuurhistorische waarden, de ligging aan de Grensmaas en diverse groene verbindingen is tevens sprake van landelijk wonen binnen een groter verstedelijkt gebied. Deze troeven willen we nog verder uitspelen om ons als woongemeente te profileren. De komende jaren staan we ten gevolge van de doelstellingen uit het Klimaatakkoord voor grote opgaven op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptie. Deze opgaven zien wij als een urgente uitdaging om de leefomgeving verder te ontwikkelen. Door middel van een duurzaamheidsagenda willen deze opgaven het hoofd te bieden. Een dergelijk programma moet ruimte bieden aan projecten die Stein als energie-neutrale gemeente op de kaart zetten. Ook op het gebied van gemeentelijke belastingen wordt onderzoek gedaan naar mogelijkheden voor het invoeren van zogenaamde “groene leges”. Deze mogelijkheden zullen in het nieuwe belastingplan worden uitgewerkt. Ons gezondheidsbeleid heeft als doel gezondheidsbevordering en preventie van gezondheidsproblemen bij onze bevolking. Deze doelen worden deels ook opgepakt binnen het sportbeleid (gezondheidsbevordering middels meer bewegen en tegengaan van overgewicht).

Binnen het programma ligt de nadruk in deze beleidsperiode op de te realiseren trendbreuk in Zuid-Limburg. Een trendbreuk waarmee we de hardnekkige (gezondheids)achterstand van ZuidLimburg ten opzichte van de rest van het land gaan proberen in te lopen. Bij ruimtelijke ontwikkelingen wordt op basis van wet - en regelgeving een belangenafweging gemaakt die leiden tot een evenwicht tussen enerzijds een goed woon -en leefklimaat en anderzijds ons economisch klimaat. Onze milieutaken zijn belegd bij de RUD. Deze ondersteunt ons bij het maken van een dergelijke belangenafweging. De aanbevelingen van het Rekenkamerrapport ‘Onderzoek naar invloed van de raad op doeltreffendheid en doelmatigheid RUD Zuid-Limburg voor de gemeente Stein’ worden opgepakt en uitgewerkt.

37

In het kader van volksgezondheid en milieu zijn ook de thema’s afval en water relevant. Het is van belang om huishoudelijk goed gescheiden aan te bieden. Op die manier kan van ons afval nieuwe grondstoffen worden gemaakt. Dit draagt bij aan een duurzame ontwikkeling (beperken CO2, minder grondstoffen onttrekken uit de aarde, nieuwe economie/werkgelegenheid). Goed gescheiden afvalstoffen hebben bovendien financiële waarde en levert geld op, terwijl het verbranden of storten ervan erg duur is. Goede scheiding heeft dan ook per definitie effect op het afvalstoffentarief. Volgens de wetgeving heeft de gemeente drie zorgplichten voor Water, de zogenaamde gemeentelijke watertaken: • zorgplicht voor de inzameling en transport van stedelijk afvalwater; • zorgplicht voor afvloeiend hemelwater; • zorgplicht voor het in openbaar gemeentelijk gebied treffen van maatregelen zodat de grondwaterstand geen problemen oplevert. Het Gemeentelijk RioleringsPlan (GRP) is het (technisch en financieel) kader bij de uitvoering van deze watertaken en de basis voor het afleggen van verantwoording. Door invulling te geven aan deze watertaken dragen we bij aan een duurzame leefomgeving met unieke waarden.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Volksgezondheid Vangnet Openbare Geestelijke Gezondheidszorg’ Ieder jaar werd Vangnet OGGz gefinancierd vanuit het regiobudget van de Westelijke Mijnstreek. Echter, omdat er steeds meer projecten vanuit dit budget gefinancierd worden kan gemeente Sittard-Geleen niet meer de kosten voor Vangnet OGGz hieruit bekostigen. Daarom zullen gemeente Beek en gemeente Stein vanaf 2022 zelf het Vangnet OGGz gaan financieren. Het jaarlijkse subsidiebedrag voor Vangnet OGGz is afgerond € 53.000 en maakt onderdeel uit van de complete jaarlijkse aanvraag van de GGD. Omdat in eerdere jaren het onderdeel Vangnet OGGz werd gecompenseerd door Sittard-Geleen is dit niet eerder begroot. GGD-JGZ Sinds 1-1-2020 bestaat de nieuwe organisatie Jeugdgezondheidszorg Zuid-Limburg; een jeugdgezondheidszorg voor alle jeugd van 0-18 jaar, ondergebracht bij de GGD ZL. Naast de feitelijke samenvoeging van de 4 voormalige organisaties van JGZ, is veel werk verzet om inzicht te krijgen in de gewenste dienstverlening voor de komende jaren en de daarvoor benodigde budgetten. Het vergroten van de gezondheid van de groep kinderen die gezond en veilig opgroeit vraagt om meer aandacht voor preventie. Preventie is kosteneffectief, maar altijd op de langere termijn zo blijkt uit onderzoek. Dit vraagt om continuïteit en meerjarige inzet om daadwerkelijk resultaten te kunnen boeken.

De ambities voor 2022 zijn in de begroting 2022 van de GGD ZL beschreven. Voor de jaren daarna wordt een ontwikkeltraject ingezet met 2025 als stip op de horizon. Dit traject komt tot uitdrukking in de begroting 2023 en verder. Hierbij zal aandacht zijn voor een goede balans tussen haalbare ambities, maatschappelijke noodzaak en de financiële mogelijkheden van gemeenten. De doorontwikkeling van de JGZ komt voor Stein neer op een verhoging van de bijdrage aan JGZ ten opzichte van de bijgestelde begroting 2021 van € 94.600, waarvan € 20.937 incidenteel. Dit bedrag is als volgt opgebouwd:

38

Index

€ 8.478

Prenataal huisbezoek

€ 8.375

Incidentele kosten zorginhoudelijke transformatie

€ 20.937

Eigentijdse professionele JGZ

€ 23.450

Trendbreuk (Voorzorg, Stevig Ouderschap)

€ 23.555

Ingroei nieuw verdeelmodel Totaal

€ 9.803 € 94.598

Vanaf 2022 is het noodzakelijk, gerelateerd aan de wetswijziging, de prenatale huisbezoeken te implementeren. Hiervoor worden de gemeentes wel gecompenseerd in het gemeentefonds waar rijksmiddelen aan worden toegevoegd vanaf 2022. De overige bedragen, in totaal € 86.223 (waarvan € 20.937 incidenteel), zijn opgenomen in de gemeentebegroting 2022. Preventieakkoord Samen met zorgaanbieders, zorgverzekeraars, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties en de Rijksoverheid zijn afspraken gemaakt om overgewicht, overmatig alcoholgebruik en roken te verminderen. Om deze ambities te realiseren is echter regionale en lokale uitvoering nodig. Daarom worden gemeenten in Nederland opgeroepen om aan de slag te gaan met regionale en lokale preventieafspraken. Deze landelijke ambities sluiten naadloos aan op de ambities van het regionale gezondheidsbeleid en de Zuid-Limburgse aanpak Trendbreuk. Vanuit deze ontwikkeling zetten de Zuid-Limburgse gemeenten dan ook in op een gezamenlijk preventieakkoord, bestaande uit een regionaal akkoord en 16 lokale preventieagenda’s. Voor de uitvoering van de lokale preventieagenda's ontvangt iedere gemeente voor de jaren 2021, 2022 en 2023 per jaar € 20.000. Afgesproken is dat de 16 Zuid-Limburgse gemeenten 25% hiervan inzetten ten behoeve van het regionaal akkoord.

Riolering In de Westelijke Mijnstreek werken we al lange tijd samen in de waterketen. In onze regio zijn de gemeenten, het Waterschap Limburg (WL), het Waterschapsbedrijf Limburg (WBL) en Waterleidingmaatschappij Limburg (WML) samen verantwoordelijk voor de levering, inzameling, het transport en de zuivering van water. In 2021 is het Beleidsplan Water & Klimaatadaptatie vastgesteld. Het beleids- en uitvoeringskader bestaat uit vier plannen (beleidsplan, beheerplan, kostendekkingsplan en projectplan). Deze plannen vormen samen het verbrede gemeentelijke rioleringsplan van de gemeente Stein en zijn het resultaat van de samenwerking met onze partners in de waterketen. Verder is in 2021 ook de optimalisatie van het basisrioleringsplan en de klimaatstresstest afgerond. De hieruit verkregen inzichten leveren belangrijke input voor het beleidsplan Water & Klimaatadaptatie en voor de aanpassingen die we in de komende jaren aan onze voorzieningen gaan uitvoeren. Aan de hand van de onderhoudsprogramma's en in 2022 uit te voeren rioolinspecties, wordt de inhaalslag voor wat betreft de reparatie van riolen en kolken en daarmee de verbetering van de kwaliteit van ons stelsel verder voortgezet.

Afval Grondstoffenbeleid van Afval naar Grondstof In 2021 is het, in samenwerking met de gemeente Beek en gemeente Sittard-Geleen opgestelde, Grondstoffenbeleidskader van Afval naar Grondstof 2021-2025 en het bijbehorende Uitvoeringskader Grondstoffeninzameling 2022-2025 vastgesteld. In de loop van 2022 worden de eerste wijzigingen voortkomend uit dit nieuwe beleid doorgevoerd.

39

Milieupark Op dit moment voldoet het milieupark van Stein niet aan de vigerende wet- en regelgeving. In 2021 is onderzocht welke aanpassingen op het huidige milieupark van Stein nodig zijn om de inrichting wel te laten voldoen aan vigerende (milieu-)wet- en regelgeving. Binnen dit onderzoek zijn enkele varianten onderzocht en uitgewerkt. Op basis van de inschatting van de (voorlopige) resultaten is een kostenraming gemaakt van de minimale variant van € 350.000. In de begroting is een investeringsbudget opgenomen van eenzelfde bedrag opgenomen.

Milieubeheer De op 31 januari 2019 vastgestelde Energievisie van de gemeente Stein vormt onze duurzaamheidsagenda voor de komende jaren. In 2022 wordt een aantal projecten nader uitgewerkt. Er wordt in de regio samengewerkt met de gemeenten Beek en Sittard-Geleen maar ook met andere gemeenten, overheden en externe partijen. Hierdoor wordt de planning binnen dit taakveld mede bepaald. Concreet worden op basis van de duurzaamheidsagenda in 2022 de volgende projecten gestart en/of voortgezet: • Verdere implementatie van Het Groene Net; • Uitvoering maatregelen verduurzaming gemeentelijke gebouwen; • Zonnepanelenproject; • Voortzetting Huis van de Toekomst, Dubbel Duurzaam en duurzaamheidsloket (fysiek en telefonisch); • Uitvoering project verduurzaming woningen in het kader van de ontvangen Regeling Reductie Energie Woningen (RREW)-subsidie in samenwerking met Zaam Wonen, Wonen Limburg en de WoonWijzerWinkel Zuid-Limburg; • Het opstellen van de wijkuitvoeringsplannen in het kader van de in 2021 vastgestelde Transitievisie Warmte; • Het stimuleren van de implementatie van duurzaamheidsmaatregelen door woningcorporaties, particuliere woningeigenaren en bedrijven.

Begraafplaatsen In aanloop naar 2022 wordt de begraafplaatsadministratie, en het daaraan voorafgaande proces van overlijdensaangifte, gedigitaliseerd. Daarmee is meer inzicht mogelijk in de begraafplaatsen en toekomst daarvan. Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij GGD Zuid Limburg

NV RWM

Samenwerkingsvorm GR

Privaat

Wat is de bijdrage aan dit programma? Het bevorderen van de gezondheid van inwoners door het tegengaan en vroegtijdig signaleren van ziekten. Daarnaast geven van voorlichting over gezonde voeding en het stimuleren van mensen tot meer beweging. Uitvoeren van de inzameling en het laten verwerken van huishoudelijk afval en het uitvoeren van opgedragen reinigingstaken van de 4 deelnemende gemeenten uit de Westelijke mijnstreek (waaronder Stein).

40

RUD

GR

Het verhogen van de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving tegen lagere kosten in relatie tot de doelstelling duurzaamheid.

Wat gaat het kosten ? Rekening Begroting Begroting (x € 1.000)

2020

2021

2022

Meerjarenraming 2023

2024

2025

Lasten

8.292

7.728

6.951

7.028

7.112

7.236

Baten

8.335

7.526

6.975

7.065

7.154

7.281

43

-202

24

37

43

46

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2021 en begroting 2022

Bedrag x € 1.000

Algemeen Ontwikkeling kapitaallasten In 2022 worden minder interne uren doorberekend

84 17

Wet collectie preventie Er is vanuit de GGD een substantiële extra bijdrage gevraagd voor het onderdeel JGZ vanaf begrotingsjaar 2022. Riool

-138

Hogere energiekosten in 2022 In 2021 is beschikt over de rioolvoorziening

-19 -163

Afval Hogere kosten in 2022 voor de afvalinzameling

-11

lagere kosten in 2022 voor het milieupark Hogere kosten voor de afvalverwerking

25 -116

Lagere opbrengst afvalstoffenheffing in 2022 Duurzaamheid

-106

Lagere kosten in 2022 voor het energieakkoord duurzame groei

648

41

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

Inleiding

Het programma Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting is van belang bij de verdere ontwikkeling van de kernwaarde 'Een duurzame leefomgeving met unieke waarden'. Het gaat dan met name om de strategische keuze 'Woonmilieus afstemmen op de toekomstige (regionale) samenstelling van de bevolking: kwalitatief en kwantitatief' en het verder versterken van de unieke omgevingskwaliteiten. Ook heeft het programma raakvlakken met de kernwaarde sociale en vitale kernen uit onze strategische toekomstvisie. Sociale en vitale kernen zijn van belang voor een duurzame leefomgeving met unieke waarden. Inwoners nemen zelf initiatief en voelen zich verantwoordelijk voor hun eigen leefomgeving. Als gemeente geven wij hen hiervoor de ruimte.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) 8.3 Wonen en bouwen

Wat willen we bereiken ?

Ons ruimtelijke beleid is afgestemd op de kernwaarden sociaal vitale kernen, een duurzame leefomgeving met unieke waarden en een bereikbare en bedrijvige gemeente en draagt daaraan bij. Overeenkomstig de ruimtelijke structuurvisie stemmen we woonmilieus in de gemeente af op de toekomstige samenstelling van de bevolking. Verandering van de samenstelling van onze bevolking en de daarmee samenhangende woonbehoeften stellen hoge eisen aan de huidige woningvoorraad en de woonomgeving. Het blijft een lastige opgave om op lokaal en regionaal niveau de toekomstige woonbehoefte te kunnen voorspellen. Wij gaan uit van factoren die een significante invloed hebben op de kwalitatieve en kwantitatieve woningbehoefte zoals bevolkingssamenstelling en zorg- en ondersteuningsbehoefte van onze inwoners. Deze factoren blijven we voortdurend monitoren zodat we tijdig kunnen bijsturen. Sloop, transformatie en nieuwbouw pakken we in samenhang aan waarbij we verbinding leggen met de duurzaamheidsopgaven en opgaven op het terrein van zorg en welzijn (langer zelfstandig wonen). Een grote uitdaging vormt hierbinnen de toekomstbestendigheid van het particulier bezit. Hier liggen de grootste opgaven (energetisch en levensloopbestendigheid).

Wij staan open voor alternatieve woonvormen, waaronder flexibele woonvormen, Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) en woonvormen die een bijdrage leveren aan onze strategische keuzen om samen te leven door ontmoeten en verbinden te stimuleren om zo sociale en vitale kernen te behouden. Hierbij staat maatwerk en de vraag van (nieuwe) inwoners voorop. Randvoorwaarde blijft echter dat deze ontwikkelingen bijdragen aan een evenwichtige ontwikkeling van de woningmarkt. Dit door aan de ene kant zoveel mogelijk woningen te realiseren en/of aan te passen aan de in de toekomst gevraagde kwaliteit en behoefte en aan de andere kant door de omvang van het woningaanbod aan te laten sluiten bij de toekomstige vraag. Onze inwoners waarderen momenteel onze omgevingskwaliteiten zoals de groene verbindingen, de beleving van Stein als gemeente aan het water (Grensmaas), de cultuurhistorische waarden van onze verschillende kernen en de kwaliteit van de openbare ruimte. Om ook in de toekomst een duurzame woongemeente te blijven, zullen wij deze unieke omgevingskwaliteiten die bestaan uit gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde samen met inwoners en ondernemers verder

42

versterken. De belevingswaarde willen wij versterken door in te zetten op landelijke verstilling en het behoud van cultuurhistorische waarden. Hierbij zetten wij in op o.a. internationale verbindingen, het versterken van ons toeristisch profiel en het uitbouwen van onze authentieke waarden waaronder de ligging aan het water. De waarde van onze openbare ruimte versterken wij door deze meer te benutten als plek voor ontmoeten, sporten en recreëren. Hierbij dragen wij tevens bij aan sociale en vitale kernen. Wij onderzoeken welke bijdrage toepassingen op het gebied van smart village kunnen betekenen voor het verder versterken van de gebruikswaarde en toekomstwaarde van de omgeving.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat gaan we er voor doen? Ruimtelijke ordening Omgevingswet De Omgevingswet treedt naar verwachting op 1 juli 2022 in werking. Om op tijd klaar te zijn voor de invoering van de Omgevingswet wordt deze opgave projectmatig aangepakt. In 2022 is een groot aantal projecten gereed, conform het vastgestelde Plan van Aanpak Implementatie Omgevingswet, zoals de omgevingsvisie, het omgevingsplandeel voor de Woonkernen en het participatiebeleid. Ook zijn wij aan de slag met de gemeenten Sittard-Geleen en Beek, de provincie Limburg en Chemelot om een eenduidige regeling te ontwerpen voor het terrein van Chemelot (inclusief IAZI en de Haven, gelegen in onze gemeente) en een uniforme regeling ten aanzien van het invloedsgebied van Chemelot. Verder zijn de werkprocessen van omgevingsvergunningen aangepast op de nieuwe wetten en regels. De Omgevingswet is echter breder dan alleen ruimtelijke ordening. Daarom wordt ook gesproken van een totale stelselherziening. De Omgevingswet is ook van invloed op ICT. Er komt landelijk een Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Wij zorgen ervoor dat wij voor wat betreft de applicaties, het gegevensbeheer en de digitale dienstverlening de basis op orde hebben en wij treffen de nodige maatregelen om aan te kunnen sluiten op deze landelijke voorziening. Hiervoor zijn applicaties aangeschaft en geïmplementeerd.

Tenslotte richt een aantal van de deelprojecten zich op informatievoorziening en dienstverlening en zal intern worden gekeken naar taken, functies en formatie, gelet op de gewijzigde werkzaamheden die de Omgevingswet met zich zal gaan brengen. Ten aanzien van de financiën, wordt ingeschat dat voor de incidentele implementatiekosten de bestaande reserve Omgevingswet toereikend is voor 2022. Met betrekking tot de structurele kosten is het te vroeg om een reële en gedetailleerde (meerjarige) inschatting te maken. Dit is overigens ook één van de hoofdoorzaken van het in 2021 aangekondigde uitstel van de inwerkingtreding van de wet. De verwachting is dat na de inwerkingtreding van de Omgevingswet in juli 2022 niet direct sprake is van structurele kosten. Vanuit het Rijk is bovendien nog niet duidelijk of voor gemeenten extra structurele financiële middelen ter beschikking worden gesteld voor de Omgevingswet. Op het VNG-congres is over het onderwerp financiën een motie aangenomen en de Minister heeft toegezegd hierover duidelijkheid te verschaffen. Daarnaast hangen structurele kosten samen met keuzes die in de komende jaren nog moeten worden gemaakt in bijvoorbeeld het definitieve omgevingsplan en het gewenste niveau van dienstverlening. De VNG heeft een structurele effectentool ontwikkeld om inzicht te krijgen in de structurele kosten.

Op basis van het invullen van de huidige tool worden de structurele kosten geschat tussen de € 50.000 en € 100.000 euro per jaar. Van belang is echter om erop te wijzen dat de kostentool

43

nog niet volledig is uitontwikkeld; de huidige kostentool geeft op dit moment met name inzichten in de te maken keuzes en de kosteneffecten daarvan, maar biedt nog onvoldoende aanknopingspunten voor een exacte kostenraming. In 2022 wordt voorgaande ontwikkeling op de voet gevolgd en, indien nodig, zal een aanvullend kostenvoorstel volgen. In de risicoparagraaf wordt nogmaals gewezen op de onzekerheid met betrekking tot de structurele kosten van de Omgevingswet.

Wonen en bouwen In 2022 zijn de volgende woningbouwprojecten binnen (en met de gemeente Stein) in ontwikkeling, variërend van de initiatieffase tot en met de realisatiefase; • CPO Meerdel, Elsloo 15 woningen; • Bramert Noord, Urmond 50 woningen; • voormalige schoollocatie Poolster, Elsloo 18 woningen; • voormalige schoollocatie Elckerlyc, Elsloo 18 woningen; • voormalige schoollocatie Meers aantal woningen nog niet bekend; In de paragraaf grondbeleid en grondexploitaties worden deze bouwprojecten nader toegelicht. Kwaliteitsborging in de bouw De nieuwe Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) moet zorgen voor een betere bouwkwaliteit tegen lagere kosten. Een belangrijke en ingrijpende wijziging is dat bouwers meer verantwoordelijkheid krijgen. Ook verschuift de technische kwaliteitsborging van gemeenten naar private partijen. Deze private kwaliteitsborging bouw wordt ten dele uitgevoerd door private kwaliteitsborgers. De complete plantoetsing (algemene bouwkunde, brandveiligheid, constructieve veiligheid, bouwfysisch en installaties) en het toezicht op de bouwplaats wordt door deze kwaliteitsborgers gedaan. De ruimtelijke toets (onder andere bestemmingsplan, milieu, welstand en Ruimtelijke Ordening) blijft gewoon door gemeenten uitgevoerd worden.

Ook gaan gemeenten controleren of de kwaliteitsborgers die zijn aangesteld wel (juist) gecertificeerd zijn om de private kwaliteitsborging bouw te mogen doen. Naar verwachting treedt er voor gemeenten dus een verschuiving op van preventief toezicht naar meer repressief toezicht. De Wkb gaat naar verwachting vanaf 1 juli 2022 stapsgewijs in. De veranderingen uit de Wkb gelden (naar verwachting) tot en met 2024 alleen voor eenvoudige bouwwerken. Dit zijn bijvoorbeeld eengezinswoningen en kleinere bedrijfspanden. Vanaf 2025 volgen de andere bouwwerken. Hierdoor kunnen bouwbedrijven en gemeenten stap voor stap ervaring opdoen met het nieuwe toezicht in de bouw. De impact van de invoering van deze wetgeving is op het moment van opstellen van deze begroting nog niet bekend. In de begroting is wel reeds rekening gehouden met verminderde legesinkomsten. Integraal Woonwagenbeleid In 2022 zal de implementatie van het integraal woonwagenbeleid in de reguliere bedrijfsvoering worden voortgezet. Door de Corona-beperkingen was de uitvoering van met name de sociale kant van het integraal woonwagenbeleid vaak feitelijk onmogelijk, dan wel werd er op basis van ad-hoc problematieken geprioriteerd. De nadruk zal in 2022 liggen op projecten zorg en participatie en de overdracht standplaatsen.

In het kader van het overdrachtsproces is het noodzakelijk om de onderhoudskwaliteit van de nog over te dragen units op peil te brengen en te houden. Bij de voorbereiding van het overdrachtsproces is geconstateerd dat het achterstallig onderhoud groter is dan voorzien. In 2022 zullen twee locaties gerenoveerd worden, in totaal 9 units. Hiervoor is een bedrag van € 180.000 in de begroting 2022 opgenomen. In 2023 zullen twee locaties gerenoveerd worden, in totaal 13 units. Hiervoor is een bedrag van € 260.000 nodig. Genoemde kosten worden gedekt door te beschikken over de algemene reserve.

44

Regiocoördinator Wonen Westelijke Mijnstreek De regiocoördinator wordt momenteel betaald door de 4 gemeenten van de Westelijke Mijnstreek vanuit de jaarlijks verkregen regionale DUB-middelen (Decentrale Uitkering Bevolkingsdaling). Vanwege de structurele invulling van de functie van regiocoördinator en de onzekerheid m.b.t. continuering van de DUB, dient gemeente Stein vanaf 2022 hiervoor een bedrag van € 25.000 jaarlijks te reserveren. Indien de regio ook in 2022 en verder DUB ontvangt, dan zal dit als eerste worden aangewend. Gebiedsgerichte aanpak zuidoostelijke kwadrant Nieuwdorp (WAP Nieuwdorp) Samen met de inwoners werken gemeente Stein, woonstichting Zaam Wonen, Stichting Buurtcentrum Nieuwdorp en DOP Stein sinds 2019 gezamenlijk aan een ‘Wijkactieprogramma Toekomstbestendig Nieuwdorp’ (kortweg WAP Nieuwdorp) voor de Steinse parochie-wijk Nieuwdorp. Er zijn met de bewoners vier thema’s/projecten vastgesteld die de komende jaren samen worden uitgewerkt. Dit zijn: 1. Het toekomstbestendig maken van het zuidoostelijke kwadrant van de wijk middels een integrale aanpak; 2. Het realiseren van een bruisend hart van de wijk met een bundeling van commerciële, maatschappelijke en woonfuncties; 3. De aanpak van de sociale problematieken in de wijk waarbij geïnvesteerd wordt in de kracht en meer zelfredzaamheid van bewoners, huishoudens en gezinnen; 4.

De duurzaamheidsaanpak die betrekking heeft op energetische verduurzaming en de levensloopbestendigheid van de woningvoorraad en aanwezige overige gebouwen. Om uitvoering te geven aan het eerste project wil woonstichting Zaam Wonen hun (sociaal) woningbezit in de wijk toekomstbestendig maken middels inponden, renoveren en herstructureren. Tegelijkertijd is er de uitdaging om de versteende straatprofielen (met weinig licht, lucht en groen en veel parkeren op straat) en de verloederde achter- en brandpaden aan te pakken. De gebiedsgerichte aanpak van de openbare ruimte komt voor rekening van de gemeente. Vanuit het Volkshuisvestingsfonds is onlangs een subsidiebedrag van € 1,6 miljoen toegekend. Vanwege de (unieke) integrale aanpak dient de uitvoering van de (voorbereidings-) werkzaamheden van Zaam Wonen en gemeente zorgvuldig op elkaar afgestemd te worden.

Wat gaat het kosten ? Rekening Begroting Begroting (x € 1.000)

2020

2021

2022

Meerjarenraming 2023

2024

2025

Lasten

1.710

3.224

2.831

2.008

1.445

1.410

Baten

832

1.998

1.595

909

589

548

-878

-1.226

-1.236

-1.099

-856

-862

Resultaat

Relevante afwijkingen tussen begroting 2021 en begroting 2022 Algemeen Ontwikkeling van de kapitaallasten In 2022 worden meer interne uren doorberekend Ruimtelijk beleid In de begroting 2021 is rekening gehouden met hogere kosten voor ruimtelijk beleid en incidentele onderzoekskosten

Bedrag x € 1.000 11 -25

53

45

Omgevingswet In de begroting 2021 is rekening gehouden met meer kosten voor de implementatie van de omgevingswet Herbestemming St Jozefskerk In de begroting van 2022 is rekening gehouden met de project herbestemming St Jozefskerk. Het project wordt deels gedekt uit provinciale subsidie )programma Ruimtelijke Ordening) en deels uit de krimpreserve (programma Bestuur, Ondersteuning en Algemene Dekkingsmiddelen) Woonwagenlocaties Voor onderhoud van de woonwagenlocaties en normalisatie was in 2021 een hoger budget dan voor 2022.

194

-145

110

In de begroting 2022 is budget opgenomen voor achterstallig onderhoud van een deel van de woonlocaties Volkshuisvesting

-180

In de begroting 2021 zijn incidentele middelen opgenomen voor diverse onderzoek op het gebied van volkshuisvesting Leges Omgevingsvergunning

239

In 2021 heeft een bijstelling van de raming plaatsgevonden voor leges omgevingsvergunningen als gevolg van een aanvraag van een groot bedrijf. In 2022 is tevens rekening gehouden met lagere inkomsten in verband met de invoering van de wet kwaliteitsborging in de bouw. Bouwgrondexploitatie In 2021 wordt € 39.000 gestort in de voorziening verwachte verliezen bouwgrondexploitatie

-311

40

46

Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen

Inleiding

Het programma bestuur en ondersteuning heeft een relatie met de kernwaarde sociale en vitale kernen en de strategische keuze 'van regisseren naar meer stimuleren en faciliteren' in het bijzonder. Om het actief eigenaarschap van inwoners en ondernemers verder te stimuleren zoals wij in onze strategische toekomstvisie hebben vastgelegd, betekent dit een verandering in onze rol en taakopvatting. Hiervoor is zowel vanuit het bestuur als de ambtelijke organisatie daadkracht en bestuurskracht nodig. Daarnaast stemmen we met het oog op de flexibele 24/7 maatschappij onze dienstverlening steeds meer af op deze behoefte aan flexibiliteit van onze inwoners. In het kader van de strategische keuze 'het stimuleren van actief eigenaarschap van inwoners en ondernemers' willen wij ook meer kennis en expertise van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties, onderwijs en kennisinstellingen naar binnen halen en deze verbinden met de kennis en expertise van onze eigen organisatie. (Regionale) samenwerking is in de toekomst van groot belang om de kracht van Stein te behouden en onze kernen sociaal en vitaal te houden.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 Overhead 0.5 Treasury 0.6 Belastingen (OZB, parkeerbelasting, overige belastingen) 0.7 Algemene uitkering en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 Overige baten en lasten 0.9 Vennootschapsbelasting 0.10 Mutaties reserves 0.11 Resultaat van de rekening

Wat willen we bereiken ?

Een zelfstandige gemeente die financieel gezond is, communicatief sterk en dienstverlenend handelt naar haar inwoners en ondernemers. We willen de samenwerking in de regio verder

aanhalen en versterken.

Bezuinigingen

De bezuinigingen genoemd in onderstaande tabel zijn bezuinigingen die voortvloeien uit de begroting 2021. Bezuinigingen die pas vanaf 2022 ingaan, zijn tekstueel toegelicht in het programma. Bezuinigingen Terugdraaien extra formatie college

2021

2022 44.000

2023 88.000

2024 88.000

2025 88.000

Wat gaan we er voor doen? Bestuur Gemeenteraad De coronacrisis blijft het dagelijks werk van de gemeenteraad in haar greep houden. De verwachting is echter dat de beperkende maatregelen ten aanzien van de vergaderwijze van de

47

vergaderingen van de raad grotendeels worden opgeheven. Dit houdt in dat de raad in zijn beeldvormende-, oordeelsvormende- en besluitvormende vergaderingen weer volledig fysiek de vergaderingen kan afhandelen. In geval de pandemie zich, onverhoopt, niet gunstig ontwikkelt zal in nauw overleg met het presidium van de raad bezien worden op welke wijze de vergaderwijze van de raad aan de dan geldende maatregelen moet worden aangepast. De gevolgen van de pandemie zullen ook in 2022 op sociaal en financieel vlak voelbaar blijven. De raad is en blijft actief betrokken bij de maatregelen die genomen moeten worden om de gevolgen van de crisis het hoofd te bieden en de koers te bepalen. In maart 2022 staan de gemeenteraadsverkiezingen op de rol. De voorbereidingen hiervoor zijn in volle gang. 2022 zal daarom in het teken staan van de verkiezingen, het inwerken van de nieuwe raad, coalitievorming en de benoeming van een nieuw college van burgemeester en wethouders. De raad houdt de mogelijkheid open om in de nieuwe regeerperiode het beleid uit te zetten door middel van een op te stellen raadsprogramma. College B&W In het kader van de ombuigingen en beheersmaatregelen wordt de wethoudersformatie vanaf 2022 teruggebracht. Voor 2022 is een taakstellende bezuiniging opgenomen voor wethouderswedde van € 44.000, en vanaf 2023 met € 88.000.