Nagezonden Rapportage gemeente Stein - onderzoek naar duurzame energie - versie 18-02-2021.pdf

Publieke raadpleging over duurzame energie in de gemeente Stein Rapportage inwoners gemeente Stein… versie 18 februari 2021…..…..

Inhoudsopgave 1. Samenvatting....................................................................................................................................... 3 2. Aanleiding ............................................................................................................................................ 5 2.1 Voorwoord .................................................................................................................................... 5 2.2 Aanleiding en doelstelling onderzoek ........................................................................................... 5 2.3 Onderzoeksverantwoording .......................................................................................................... 5 2.4 Methodiek ..................................................................................................................................... 6 Methodiek inwoners gemeente Stein ............................................................................................. 6 2.5 Betrouwbaarheid........................................................................................................................... 6 2.6 Vergelijking van respons met populatie ........................................................................................

7 Geslacht ........................................................................................................................................... 7 Leeftijd ............................................................................................................................................. 8 3. Resultaten............................................................................................................................................ 9 3.1 Duurzame energie in de gemeente Stein .................................................................................... 10 3.2 Duurzame energie ....................................................................................................................... 14 3.3 Randvoorwaarden zonne-energie ............................................................................................... 18 3.4 Locatie ......................................................................................................................................... 22 3.5 Communicatie en participatie ..................................................................................................... 27 3.6 Tot slot ......................................................................................................................................... 32 4.

Bijlage I: toelichtingen ....................................................................................................................... 33 5. TipStein .............................................................................................................................................. 79 Toponderzoek........................................................................................................................................ 80

1

Voor u ligt de rapportage over het onderwerp duurzame energie in de gemeente Stein. Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de gemeente Stein. De rapportage is opgebouwd in verschillende hoofdstukken: 1. Samenvatting: Resultaten op hoofdniveau uit het onderzoek opgesomd in een samenvatting van twee pagina’s; 2. Onderzoeksverantwoording: Weergave van de onderzoeksverantwoording met hierin de methode, de betrouwbaarheid en de vergelijking van de response met de populatie. 3. Resultaten: Resultaten uitgewerkt in grafieken, gebaseerd op de resultaten van de vragenlijst; 4. Bijlage I: Toelichtingen: Weergave van de gegeven toelichtingen in de vragenlijst. 5. TipStein en Toponderzoek: Informatie over het burgerpanel TipStein en Toponderzoek.

2

1. Samenvatting Voor de gemeente Stein is een onderzoek uitgezet over het onderwerp duurzame energie in de gemeente Stein. Voor dit onderzoek zijn op steekproef 4.000 huishoudens benaderd om deel te nemen aan het onderzoek. Ook zijn de deelnemers van TipStein benaderd om deel te nemen aan het onderzoek. Daarnaast is een openbare hyperlink uitgezet op de (sociale) mediakanalen van de gemeente Stein en is een aankondiging gedaan via de gemeentepagina. Hier hebben 735 inwoners uit Stein op gereageerd, waar de volgende resultaten uit voortkomen: Duurzame energie in de gemeente Stein 65% van de respondenten geeft aan dat ze klimaatverandering erg belangrijk vinden. We moeten vandaag starten met bewezen technieken (zonne-energie, windenergie en waterkracht). Zie pagina 10. 88% van de respondenten geeft aan dat ze het (zeer) belangrijk vinden dat de gemeente Stein bewust bezig is met duurzame energie. In totaal antwoordt 3% van de respondenten dat ze het (zeer) onbelangrijk vinden. Zie pagina 11. De meest genoemde redenen, om het (zeer) belangrijk te vinden dat de gemeente Stein bewust bezig is met duurzame energie, zijn gericht op: 1. Een duurzame toekomst voor onze (klein)kinderen en volgende generaties (71%); 2. Het is goed voor het milieu (65%); 3. Om klimaatverandering tegen te gaan (61%). Zie pagina 12.

Daarnaast worden enkele redenen gegeven waarom het (zeer) onbelangrijk is dat de gemeente Stein bewust bezig is met duurzame energie. Zie pagina 12. 52% van de respondenten vindt het wenselijk dat de gemeente Stein in 2050 energieneutraal is. Zie pagina 13. Duurzame energie 60% van de respondenten geeft aan zelf deels actief bezig te zijn met duurzame energie en/of energiebesparing. Zie pagina 14. De meeste genoemde manieren om actief bezig te zijn (geweest) met duurzame energie en/ of energiebesparing, zijn gericht op: 1. Gebruik van energiebesparende lampen (87%); 2. Plaatsing van dubbel of triple glas (70%); 3. Installeren zonnepanelen (64%); 4. Isolatie van het dak (56%); 5. Isoleren van de gevel/ spouwmuren (53%). Zie pagina 15. De meeste genoemde manieren om niet actief bezig te zijn (geweest) met duurzame energie en/ of energiebesparing, zijn gericht op de hoge kosten aanschaf/ aanleg (52%) en het rendement dat te laag is (27%). Zie pagina 16.

3

De respondenten zijn bereid om (nog meer) bij te dragen aan duurzame energie en/of energiebesparing, indien: 1. Ik kan meedoen met subsidieregelingen (58%); 2. Mijn energierekening niet stijgt (41%); 3. Ik niet inlever op warmtecomfort (34%). Zie pagina 17. Randvoorwaarden zonne-energie De vraag "6 Wat is volgens u de belangrijkste randvoorwaarde bij het opwekken van duurzame energie naast de wettelijke eisen? Benoem de top 3." kan op verschillende manieren worden geanalyseerd, namelijk op basis van de gemiddelde score, op basis van hoe vaak een antwoord op de eerste plaats wordt gezet en hoe vaak een antwoord in de top drie wordt benoemd. Kijkende naar de verschillende analysemethoden, dan komt het antwoord “Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap” iedere keer op de eerste plaats. Zie pagina 18. 61% van de respondenten geeft de voorwaarde "Mits ze passen in het landschap en de natuur eromheen er beter van wordt (bijvoorbeeld extra bomen)" als belangrijkste voorwaarde om zonneparken op landbouwgrond te plaatsen. Zie pagina 21. Locatie 41% van de respondenten ziet het liefste meerdere kleine zonneparken (van bijvoorbeeld 1 hectare, ook wel 2 voetbalvelden groot) in het landschap. Zie pagina 22. 38% van de respondenten zou de ligging in het buitengebied voor zonneparken in de gemeente Stein kiezen. Zie pagina 22.

De vraag "10 Welke van de onderstaande zoekgebieden voor het realiseren van zonneparken hebben uw grootste voorkeur? Benoem de top 3." kan op verschillende manieren worden geanalyseerd, namelijk op basis van de gemiddelde score, op basis van hoe vaak een antwoord op de eerste plaats wordt gezet en hoe vaak een antwoord in de top drie wordt benoemd. Kijkende naar de verschillende analysemethoden, dan komen de zoekgebieden 1, 3 en 4 iedere keer voor in de top 3, in wisselende volgorde. Zie pagina 24. Communicatie en participatie 54% van de respondenten geeft aan dat ze het liefst via de algemene digitale nieuwsbrief van de gemeente willen worden geïnformeerd over de plannen van de gemeente voor zonne-energie. Zie pagina 27. 47% van de respondenten geeft aan het liefst via een vragenlijst mee te willen praten en/of mee te willen denken over de plannen van de gemeente voor zonne-energie. Zie pagina 29. 32% van de respondenten wil niet bij betrokken worden als er een persoon/ organisatie in de gemeente een zonnepark wil plaatsen. Zie pagina 31. Dit en meer blijkt uit onderzoek van Toponderzoek, waarbij 734 deelnemers zijn geraadpleegd.

4

2. Aanleiding 2.1 Voorwoord Voor u ligt de rapportage over het onderwerp duurzame energie in de gemeente Stein. Dit onderzoek is uitgevoerd in opdracht van de gemeente Stein De resultaten worden gebruikt bij het opstellen van een visie op zonne-energie.

2.2 Aanleiding en doelstelling onderzoek De gemeente Stein wil volledig overschakelen op duurzame energie, in 2050 wil de gemeente energieneutraal zijn. Duurzame energiebronnen als zon, wind en aardwarmte veroorzaken geen luchtvervuiling en weinig CO2-uitstoot. Het andere voordeel is dat duurzame energie nooit opraakt. Dit in tegenstelling tot kolen, olie en gas. De verbranding van deze fossiele brandstoffen draagt sterk bij aan klimaatverandering. Uiteindelijk willen we de uitstoot van CO2 in 2030 met 49 procent verminderen. In 2050 willen we nagenoeg geen uitstoot meer van CO2 ten opzichte van 1990. Om dit waar te maken werkt de gemeente Stein in regionaal verband samen om een concept bod voor de Regionale Energie Strategie (RES) regio Zuid-Limburg op te stellen. De gemeenten hebben afgesproken dat elke gemeente voor de invulling van die opgave de mogelijkheden voor zonneenergie en windenergie laat onderzoeken en hieraan zoveel mogelijk bijdraagt binnen haar eigen mogelijkheden en beperkingen. In de gemeente Stein is er geen sprake van windenergie. Het plaatsen van windmolens is niet mogelijk in verband met trekkende vogels, rivierpark Maasvallei en de nabijheid van het vliegveld. Daarom stelt de gemeente een visie vast onder welke voorwaarden en op welke locaties zonneparken mogelijk zijn. Dit zijn de zogenoemde zoekgebieden.

Voordat de gemeenteraad in juni een besluit neemt, wil de gemeente Stein graag weten hoe de inwoners, bedrijven, organisaties en verenigingen aankijken tegen duurzaamheid en de overstap naar duurzame energie. Ook wil de gemeente graag de mening weten over de communicatie over deze onderwerpen. De resultaten worden gebruikt bij het opstellen van een visie op zonne- energie. De gemeente Stein wil niet over de inwoners, bedrijven, organisatie en verenigingen praten, maar met ze.

2.3 Onderzoeksverantwoording Onderzoek Onderwerpen

Enquêteperiode inwoners Aantal vragen Aantal respondenten inwoners Foutmarge inwoners Rapportagedatum

: : : : : : : : : : : :

Duurzame energie in de gemeente Stein Duurzame energie in de gemeente Stein Duurzame energie Randvoorwaarden zonne-energie Locatie Communicatie en participatie Tot slot 23 december 2020 t/m 18 januari 2021 22 734 3,4% (bij een betrouwbaarheidsniveau van 95%) 20 januari 2021

5

2.4 Methodiek 734 inwoners spraken zich uit over het onderwerp duurzame energie in de gemeente Stein in een vragenlijst. De vragenlijst voor het onderzoek is opgesteld in overleg met de gemeente Stein. Het invullen van de vragenlijst duurde gemiddeld 12 minuten. Alle inwoners hebben de vragenlijst anoniem ingevuld. Methodiek inwoners gemeente Stein Op 23 december 2020 zijn 4.000 huishoudens in de gemeente Stein huis-aan-huis benaderd door de gemeente voor het onderzoek. De deelnemers hebben t/m 17 januari 2021 de gelegenheid gehad om de vragenlijst digitaal in te vullen. In de brief was een unieke code opgenomen die ieder huishouden de gelegenheid gaf om eenmalig deel te nemen aan het online onderzoek. Huisgenoten konden de vragenlijst via een andere openbare hyperlink invullen. Indien het voor inwoners niet mogelijk was om de vragenlijst online in te vullen, is onderzoekbureau Toponderzoek tijdens werkdagen tussen 09.00 uur en 16.30 uur bereikbaar geweest om het onderzoek telefonisch af te nemen. Daarnaast heeft de gemeente Stein verschillende media gebruikt om alle doelgroepen te bereiken, denk hierbij aan een openbare hyperlink via Facebook en de website. Daarnaast is er in de gemeentelijke publicaties in het huis-aan-huisblad aandacht besteed aan het onderzoek. Ook zijn op 7 januari 2021 de deelnemers van TipStein benaderd om deel te nemen aan de vragenlijst.

Op 14 januari 2021 is een herinneringsmail verstuurd. De deelnemers hebben t/m 17 januari 2021 de gelegenheid gehad om de vragenlijst digitaal in te vullen.

2.5 Betrouwbaarheid Kijkende naar de resultaten van de inwoners van de gemeente Stein: De foutmarge geeft de precisie van een gemeten percentage aan. Hoe kleiner de foutmarge, hoe preciezer het gemeten resultaat. In dit onderzoek is de foutmarge bij het onderzoek onder de inwoners maximaal ±3,4%. Het betrouwbaarheidsniveau van 95% geeft de verwachte kans aan, dat bij herhaling van de meting onder gelijke omstandigheden, een zelfde resultaat wordt verkregen.

6

2.6 Vergelijking van respons met populatie

Berg aan de Maas/ Nattenhoven

Catsop

Elsloo

Meers/ Maasband

Stein

Urmond

Andere kern

Weet niet

Onbekend

Totaal

De respons op de verschillende veldwerkmethoden kan als volgt uitgesplitst worden:

Brief

34

11

111

17

123

52

9

1

23

381

TipStein

7

15

1

3

56

15

0

0

60

157

Open link

28

2

47

8

57

25

3

1

25

196

Totaal

69

28

159

28

236

92

12

2

108

734

Daarnaast kan de respons vergeleken worden met de populatie van de gemeente Stein op de volgende punten: -

Geslacht; Leeftijd;

De onderliggende waardes volgen hieronder, waarbij onderscheid wordt gemaakt tussen de populatie (de verdeling rondom de inwoners van Stein) en de respons (de verdeling rondom de respondenten van het onderzoek). Geslacht In onderstaande grafiek zien we de ongewogen afspiegeling op basis van geslacht. In de grafiek is een oververtegenwoordiging te zien in het percentage mannelijke inwoners.

Respons/ populatie o.b.v. geslacht 77%

Man

50% 22%

Vrouw

50% 1% 0%

X 0%

10%

20%

30%

40%

50%

Respons

Populatie

60%

70%

80%

90%

7

Leeftijd In onderstaande grafiek zien we de ongewogen afspiegeling op basis van leeftijd. In de grafiek is een ondervertegenwoordiging te zien van het percentage respondenten uit de leeftijdscategorie onder de 40 jaar. Er is een oververtegenwoordiging te zien van het percentage respondenten uit de leeftijdscategorieën 40 tot 65 jaar en 65 jaar en ouder.

Respons/ populatie o.b.v. leeftijd 12%

Onder 40 jaar

27% 46%

40 tot 65 jaar

43% 42%

65 jaar en ouder

31% 0%

5%

10%

15%

20% Respons

25%

30%

35%

40%

45%

50%

Populatie

8

3. Resultaten Leeswijzer hoofdstuk 3. Resultaten In dit hoofdstuk zijn alle grafieken weergegeven, gebaseerd op de resultaten van de vragenlijst. Indien er voor de vraag een introductie is gegeven in de vragenlijst, dan wordt deze ook boven de grafiek weergegeven. De grafieken kunnen, in verband met afronding, opgeteld 99% of 101% zijn. Rechtsboven in de grafiek staat het aantal respondenten vermeld, bij de (n=..). Links daarvan staat de vraag vermeld. In het geval van een meerkeuzevraag (meerdere antwoorden mogelijk), dan wordt dit hieronder vermeld. De bevindingen worden vervolgens onder de grafiek weergegeven. In het geval van een rankingvraag, dan wordt een extra uitleg gegeven van de grafiek. Op deze rankingvragen hebben respondenten een ranking aangebracht op verschillende antwoordmogelijkheden. Deze grafieken kunnen als volgt gelezen worden:

Bij een rankingvraag wordt een uitgebreide analyse uitgevoerd. Bij een rankingvraag worden verschillende analyses uitgevoerd. Zo kan de analyse gemaakt worden op basis van het gemiddelde, op basis van hoe vaak een antwoord opgenomen is in de top 3 en op basis van hoe vaak een antwoord op ‘1’ is gezet in een top 3. Onder tabellen van rankingvragen worden de drie analyses toegelicht.

9

Introductie in vragenlijst: De gemeente Stein wil volledig overschakelen op duurzame energie, in 2050 wil de gemeente energieneutraal zijn. Duurzame energiebronnen als zon, wind en aardwarmte veroorzaken geen luchtvervuiling en weinig CO2-uitstoot. Het andere voordeel is dat duurzame energie nooit opraakt. Dit in tegenstelling tot kolen, olie en gas. De verbranding van deze fossiele brandstoffen draagt sterk bij aan klimaatverandering. Uiteindelijk willen we de uitstoot van CO2 in 2030 met 49 procent verminderen. In 2050 willen we nagenoeg geen uitstoot meer van CO2 ten opzichte van 1990. Voordat de gemeenteraad in juni een besluit neemt, willen we graag weten hoe u aankijkt tegen duurzaamheid en de overstap naar duurzame energie. Ook willen wij graag uw mening weten over de communicatie over deze onderwerpen. Uw mening is belangrijk voor de besluitvorming. We zullen de resultaten van deze raadpleging anoniem verwerken en versturen naar de gemeenteraad. Die bespreekt de resultaten in maart. Wij nodigen u daarom graag uit om een vragenlijst in te vullen, het invullen van de vragenlijst duurt ongeveer 10 minuten.

3.1 Duurzame energie in de gemeente Stein Introductie in vragenlijst: De gemeenten in Nederland, de provincies en het Rijk hebben afgesproken om aan de slag te gaan met het opwekken van duurzame energie. Dit kan bijvoorbeeld door het inzetten van wind- en zonneenergie.

1 Welke uitspraak past het best bij uw mening? (n=733)

Klimaatverandering is is erg belangrijk. We moeten Klimaatverandering erg belangrijk. We moeten vandaag vandaagstarten startenmet metbewezen bewezentechnieken technieken(zonne(zonneenergie, windenergie en waterkracht) energie, windenergie en wa Klimaatverandering is belangrijk, maar we moeten Klimaatverandering is belangrijk, maar we moeten wachten tot nieuwe technieken (bijvoorbeeld waterstof, wachten tot nieuwe technieken (bijvoorbeeld kernfusie) besch waterstof, kernfusie) beschikbaar zijn

65% 25%

Klimaatverandering is niet belangrijk

2%

Anders

7%

Geen voorkeur

1%

Weet niet

1% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Op vraag "1 Welke uitspraak past het best bij uw mening?" antwoordt 65% van de respondenten: "Klimaatverandering is erg belangrijk. We moeten vandaag starten met bewezen technieken (zonneenergie, windenergie en waterkracht". Zie toelichtingen op pagina 33 en verder. 10

Introductie in vragenlijst: De gemeente Stein stelt beleid op voor het opwekken van duurzame energie. Dit beleid volgt uit een reeks van internationale, nationale en regionale afspraken. De gemeente Stein wil inwoners betrekken bij het opstellen van dit beleid.

2 In hoeverre vindt u het belangrijk dat de gemeente Stein bewust bezig is met duurzame energie? (n=731) Zeer belangrijk

41%

Belangrijk

47%

Neutraal

9%

Onbelangrijk

2%

Zeer onbelangrijk

1%

Weet niet

0% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Op vraag "2 In hoeverre vindt u het belangrijk dat de gemeente Stein bewust bezig is met duurzame energie?" antwoordt in totaal 88% van de respondenten: "(zeer) belangrijk". In totaal antwoordt 3% van de respondenten: "(zeer) onbelangrijk". Zie toelichtingen op pagina 38.

11

Onderstaande vraag wordt alleen getoond aan respondenten die vraag 2 met “Zeer belangrijk” of “Belangrijk” hebben beantwoord.

2.1 Kunt u toelichten om welke reden(en) u het (zeer) belangrijk vindt dat de gemeente Stein bewust bezig is met duurzame energie? (Meerdere antwoorden mogelijk) Fossiele brandstoffen raken op (zoals aardgas, kolen en olie)

(n=645) 37%

Het is goed voor het milieu

65%

Iedereen moet zijn steentje bijdragen

41%

Om klimaatverandering tegen te gaan

61%

Een duurzame toekomst voor onze (klein)kinderen en volgende generaties

71%

Voor een schonere lucht

44%

Andere reden

4%

Weet niet

0% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Bij vraag "2.1 Kunt u toelichten om welke reden(en) u het (zeer) belangrijk vindt dat de gemeente Stein bewust bezig is met duurzame energie?" komt de volgende top 3 aan redenen naar voren: 1. Een duurzame toekomst voor onze (klein)kinderen en volgende generaties (71%); 2. Het is goed voor het milieu (65%); 3. Om klimaatverandering tegen te gaan (61%). Zie toelichtingen op pagina 40. Onderstaande vraag wordt alleen getoond aan respondenten die vraag 2 met “Onbelangrijk” of “Zeer onbelangrijk” hebben beantwoord.

Let op: Laag aantal respondenten. 2.2 Kunt u toelichten om welke reden(en) u het (zeer) onbelangrijk vindt dat de gemeente Stein bewust bezig is met duurzame energie? (n=18) (Meerdere redenen mogelijk) Op vraag "2.2 Kunt u toelichten om welke reden(en) u het (zeer) onbelangrijk vindt dat de gemeente Stein bewust bezig is met duurzame energie?" geven de respondenten verschillende redenen dat het (zeer) onbelangrijk is dat de gemeente Stein bewust bezig is met duurzame energie. Zie toelichtingen op pagina 40 en verder.

12

Introductie in vragenlijst: De gemeente Stein wil in 2050 energieneutraal zijn. Energieneutraal betekent dat er zoveel mogelijk energie wordt bespaard en dat er enkel gebruikgemaakt wordt van duurzaam opgewekte energie en niet meer van fossiele brandstoffen. Daarom brengt de gemeente in kaart waar en onder welke voorwaarden zonneparken zijn toegestaan.

3 Vindt u het wenselijk dat de gemeente Stein in 2050 energieneutraal is? (n=726) Ja, energieneutraal in 2050 is wenselijk

52%

Nee, energieneutraal dient eerder te worden bereikt dan in 2050

28%

Nee, energieneutraal dient later te worden bereikt dan in 2050

8%

Nee, energieneutraal in 2050 is niet wenselijk

4%

Weet niet

8% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Op vraag "3 Vindt u het wenselijk dat de gemeente Stein in 2050 energieneutraal is?" antwoordt 52% van de respondenten: "Ja, energieneutraal in 2050 is wenselijk". Zie toelichtingen op pagina 42.

13

3.2 Duurzame energie 4 Bent u zelf actief bezig met duurzame energie en/of energiebesparing? Ja, zeer actief

18%

Ja, deels actief

60%

Neutraal

13%

Nee, maar ben voorheen actief bezig geweest

2%

Nee, niet actief Weet niet

(n=726)

7% 0% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Op vraag "4 Bent u zelf actief bezig met duurzame energie en/of energiebesparing?" antwoordt 60% van de respondenten: "Ja, deels actief", 18% van de respondenten is zeer actief. Zie toelichtingen op pagina 46.

14

Onderstaande vraag wordt alleen getoond aan respondenten die vraag 4 met “Ja, zeer actief”, “Ja, deels actief” of “Nee, maar ben voorheen actief bezig geweest” hebben beantwoord.

4.1 Op welke manier(en) bent u actief bezig (geweest) met duurzame energie en/of energiebesparing? (Meerdere antwoorden mogelijk) (n=582) Aanschaf elektrische auto

7%

Gebruik van energiebesparende lampen

87%

Installeren warmtepomp

7%

Installeren zonneboiler

3%

Installeren zonnepanelen

64%

Isolatie van het dak

56%

Isoleren van de gevel/ spouwmuren

53%

Isoleren van de vloer/ kruipruimte

30%

Plaatsing van dubbel of triple glas

70%

Anders

15%

Weet niet

0% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Bij vraag "4.1 Op welke manier(en) bent u actief bezig (geweest) met duurzame energie en/of energiebesparing?" komt de volgende top 5 naar voren van manieren om actief bezig te zijn (geweest) met duurzame energie en/ of energiebesparing: 1. Gebruik van energiebesparende lampen (87%); 2. Plaatsing van dubbel of triple glas (70%); 3. Installeren zonnepanelen (64%); 4. Isolatie van het dak (56%); 5. Isoleren van de gevel/ spouwmuren (53%). Zie toelichtingen op pagina 49.

15

Onderstaande vraag wordt alleen getoond aan respondenten die vraag 4 met “Nee, niet actief” hebben beantwoord.

4.2 Om welke reden(en) bent u niet actief bezig met duurzame energie en/of energiebesparing? (Meerdere antwoorden mogelijk) Hoge kosten aanschaf/ aanleg Ik kan er geen informatie over vinden

(n=48) 52%

0%

Ik weet er niet genoeg van af

13%

Ik woon in een huurhuis

10%

Rendement is te laag

27%

Anders

27%

Weet niet

2% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

De meeste genoemde reden bij vraag "4.2 Om welke reden(en) bent u niet actief bezig met duurzame energie en/of energiebesparing?" is "Hoge kosten aanschaf/ aanleg" (52%). Daaropvolgend komt de reden “Rendement is te laag”(27%) of geven de respondenten een andere reden. Zie toelichtingen op pagina 51.

16

5 Wanneer bent u als inwoner bereid om (nog meer) bij te dragen aan duurzame energie en/of energiebesparing? Indien: (Meerdere antwoorden mogelijk) Ik in aanmerking kom voor een stimuleringslening (voor langer en duurzamer thuis wonen)

(n=717)

28%

Ik kan meedoen met subsidieregelingen

58%

Ik kan investeren in duurzame energie (waaronder zonnepanelen) elders in de gemeente

20%

Ik niet inlever op warmtecomfort

34%

Ik weet waar ik terecht kan met vragen over energie en isolatie Ik word geholpen door bijvoorbeeld een energieadviseur

12% 13%

Mijn energierekening niet stijgt

41%

Anders

9%

Ik ben niet bereid om bij te dragen aan duurzame energie en/of energiebesparing

3%

Weet niet

4% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Bij vraag "5 Wanneer bent u als inwoner bereid om (nog meer) bij te dragen aan duurzame energie en/of energiebesparing? Indien:" komt de volgende top 3 naar voren: 1. Ik kan meedoen met subsidieregelingen (58%); 2. Mijn energierekening niet stijgt (41%); 3. Ik niet inlever op warmtecomfort (34%). Zie toelichtingen op pagina 51 en verder.

17

3.3 Randvoorwaarden zonne-energie Introductie in vragenlijst: Voor het opwekken van zonne-energie gelden een aantal belangrijke wettelijke eisen. Bijvoorbeeld op het gebied van geluid, veiligheid en de locatie. Een regel is bijvoorbeeld dat zonneparken niet in natuurgebieden of langs buizen en leidingen mogen worden geplaatst.

Een leeswijzer voor onderstaande vraag is opgenomen aan het begin van hoofdstuk 3.

6. Wat is volgens u de belangrijkste randvoorwaarde bij het opwekken van duurzame energie naast de wettelijke eisen? Benoem de top 3. (Door op de vierkantjes te klikken kunt u een top 3 van randvoorwaarden maken. Plaats een 1 bij uw belangrijkste randvoorwaarde, een 2 bij de daaropvolgende belangrijkste randvoorwaarde etc. Wanneer u op 'Geen voorkeur' of 'Weet niet' klikt dan wordt uw rangschikking gewist.)

Vraag "6 Wat is volgens u de belangrijkste randvoorwaarde bij het opwekken van duurzame energie naast de wettelijke eisen? Benoem de top 3." kan op verschillende manieren worden geanalyseerd, namelijk: op basis van de gemiddelde score, hoe vaak een antwoord op de eerste plaats wordt gezet en hoe vaak een antwoord in de top drie wordt genoemd. Als gekeken wordt naar de gemiddelde score, dan hebben de respondenten de volgende voorkeur: 1. Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap; 2. Het verdelen van de lusten en de lasten; 3. Het invoeren van extra overlastbeperkende maatregelen; 4. Het mogelijk maken van financiële deelname aan het zonnepark door middel van investering; 5. Het mogelijk maken van financiële deelname aan het zonnepark door middel van (gedeeltelijk) lokaal eigendom; 6. Andere randvoorwaarde; 7. Het beschikbaar stellen van de opbrengsten voor de grondeigenaren.

18

Meest belangrijke randvoorwaarde naast de wettelijke eisen (= antwoord op 1e plek in top 3) Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap

46%

Het invoeren van extra overlastbeperkende maatregelen

15%

Het verdelen van de lusten en de lasten

12%

Andere voorwaarde

9%

Het mogelijk maken van financiële deelname aan het zonnepark door middel van (gedeeltelijk) lokaal eigendom

8%

Het mogelijk maken van financiële deelname aan het zonnepark door middel van investering

8%

Als gekeken wordt naar hoe vaak een antwoord op de eerste plek wordt gezet, dan hebben de respondenten de volgende voorkeur: 1. Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap (46%); 2. Het invoeren van extra overlastbeperkende maatregelen (15%); 3. Het verdelen van de lusten en de lasten (12%).

19

Percentage randvoorwaarden naast de wettelijke eisen in top 3 genoemd Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap

74%

Het verdelen van de lusten en de lasten

52%

Het invoeren van extra overlastbeperkende maatregelen

42%

Het mogelijk maken van financiële deelname aan het zonnepark door middel van investering

37%

Het mogelijk maken van financiële deelname aan het zonnepark door middel van (gedeeltelijk) lokaal eigendom Andere voorwaarde

33%

13%

Als gekeken wordt naar hoe vaak een antwoord genoemd wordt in de top drie, dan hebben de respondenten de volgende voorkeur: 1. Het inpassen in en ontwikkelen van natuur en landschap (74%); 2. Het verdelen van de lusten en de lasten (52%); 3. Het invoeren van extra overlastbeperkende maatregelen (42%). Zie toelichtingen op pagina 55 en verder.

20

Introductie in vragenlijst: In heel Nederland werken 30 regio’s samen met het doel om in 2030 de uitstoot van CO2 met de helft te verminderen ten opzichte van 1990 door het opwekken van duurzame energie op land. Dit heet de Regionale Energie Strategie (RES). Dat is zo geregeld in het Klimaatakkoord. De gemeente Stein maakt deel uit van de RES Zuid-Limburg. De gemeenten hebben afgesproken dat elke gemeente voor de invulling van die opgave de mogelijkheden voor zonne-energie en windenergie laat onderzoeken en hieraan zoveel mogelijk bijdraagt binnen haar eigen mogelijkheden en beperkingen. In de gemeente Stein is er geen sprake van windenergie. Het plaatsen van windmolens is niet mogelijk in verband met trekkende vogels, rivierpark Maasvallei en de nabijheid van het vliegveld. Daarom stelt de gemeente een visie vast onder welke voorwaarden en op welke locaties zonneparken mogelijk zijn. Dit zijn de zogenoemde zoekgebieden. De gemeente Stein wil zonnepanelen zoveel mogelijk op daken, braakliggende terreinen, parkeer- en bedrijventerreinen plaatsen. Omdat de opbrengst onvoldoende zal zijn om de doelen te halen dient daarnaast een gedeelte van het landbouwgebied gebruikt te worden voor zonneparken.

7 Welke voorwaarden zijn voor u belangrijk om zonneparken op landbouwgrond te plaatsen? (Meerdere antwoorden mogelijk) Zonneparken kunnen altijd geplaatst worden op landbouwgrond, hier zijn geen voorwaarden voor nodig Mits ze passen in het landschap en de natuur eromheen er beter van wordt (bijvoorbeeld extra bomen)

(n=701)

10%

61%

Mits ze niet zichtbaar zijn vanuit mijn woning

16%

Mits ze niet zichtbaar zijn vanaf de weg (bijvoorbeeld door hagen te plaatsen om het zonnepark)

22%

Mits de grond onder de zonnepanelen gebruikt kan blijven worden voor landbouw

24%

Anders

8%

Zonneparken dienen nooit geplaatst te worden op landbouwgrond

21%

Weet niet

3% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Op vraag "7 Welke voorwaarden zijn voor u belangrijk om zonneparken op landbouwgrond te plaatsen?" antwoordt 61% van de respondenten: "Mits ze passen in het landschap en de natuur eromheen er beter van wordt (bijvoorbeeld extra bomen)". Zie toelichtingen op pagina 59 en verder.

21

3.4 Locatie 8 Wat ziet u het liefst in het landschap? Een paar grote zonneparken (van bijvoorbeeld meer dan 10 hectare, ook wel 20 voetbalvelden groot)

(n=696)

20%

Meerdere kleine zonneparken (van bijvoorbeeld 1 hectare, ook wel 2 voetbalvelden groot)

41%

Anders

22%

Geen voorkeur

13%

Weet niet

5% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Op vraag "8 Wat ziet u het liefst in het landschap?" antwoordt 41% van de respondenten: "Meerdere kleine zonneparken (van bijvoorbeeld 1 hectare, ook wel 2 voetbalvelden groot)". Zie toelichtingen op pagina 62 en verder.

9 Welke ligging zou u kiezen voor zonneparken in de gemeente Stein? Binnen de bebouwde kom

(n=695)

6%

Aan de rand van de bebouwde kom

25%

In het buitengebied

38%

Anders

24%

Geen voorkeur

4%

Weet niet

3% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Op vraag "9 Welke ligging zou u kiezen voor zonneparken in de gemeente Stein?" antwoordt 38% van de respondenten: "In het buitengebied". Zie toelichtingen op pagina 66 en verder.

22

Introductie in vragenlijst: De gemeente Stein heeft verschillende locaties geselecteerd als zoekgebied.

Figuur 1. Mogelijke zoekgebieden voor het opwekken van zonne-energie

23

10. Welke van de onderstaande zoekgebieden voor het realiseren van zonneparken hebben uw grootste voorkeur? Benoem de top 3. (Door op de vierkantjes te klikken kunt u een top 3 van zoekgebieden maken. Plaats een 1 bij het zoekgebied die uw meeste voorkeur heeft, een 2 bij het daaropvolgende belangrijkste zoekgebied etc. Wanneer u op 'Geen voorkeur' of 'Weet niet' klikt dan wordt uw rangschikking gewist.)

Vraag "10 Welke van de onderstaande zoekgebieden voor het realiseren van zonneparken hebben uw grootste voorkeur? Benoem de top 3." kan op verschillende manieren worden geanalyseerd, namelijk: op basis van de gemiddelde score, op basis van hoe vaak een antwoord op de eerste plaats wordt gezet en hoe vaak een antwoord in de top drie wordt genoemd. Als gekeken wordt naar de gemiddelde score, dan hebben de respondenten de volgende voorkeur: 1. Zoekgebied 4 = Gebied direct rond de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI); 2. Zoekgebied 1 = Gebied ten noorden van Urmond-Oost – Graetheide; 3. Zoekgebied 3 = Gebied in en rond de haven Stein; 4. Zoekgebied 2 = Gebied tussen Urmond-Oost en Stein - tussen/nabij Spoorweglaan, Nieuwe Postbaan, Heidekampweg, zuidelijk van de Heidekampweg, Kampstraat; 5. Zoekgebied 9 = Langs het Julianakanaal tussen Berg aan de Maas / Urmond en Meers (westzijde); 6. Zoekgebied 6 = Gebieden rond Nieuwdorp langs de A2 en A76 en nabij Business Park Stein; 7. Zoekgebied 7 = Gebied tussen Nieuwdorp en Elsloo nabij Business Park Stein; 8. Andere locatie; 9. Enkele kleinere zoekgebieden in de diverse kernen (o.a. braakliggende terreinen, bedrijventerreinen en parkeerterreinen); 10. Zoekgebied 8 = Gebied noordwesten van Elsloo (nabij Steinderweg, A76, Scharberg, Scharstraat; 11.

Zoekgebied 5 = Gebieden rond Steinerbos en gemeentehuis (nabij Diependaalstraat, Dieterenstraat, Stadhouderslaan).

24

Grootste voorkeur voor zoekgebied (= antwoord op 1e plaats in top 3)

Zoekgebied 1 = Gebied ten noorden van UrmondOost - Graetheide

25%

Zoekgebied 4 = Gebied direct rond de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI)

16%

Zoekgebied 3 = Gebied in en rond de haven Stein

16%

Andere locatie

9%

Zoekgebied 2 = Gebied tussen Urmond-Oost en Stein - tussen/nabij Spoorweglaan, Nieuwe Postbaan, Heidekampweg, zuidelijk van de Heidekampweg, Kampstraat

9%

Zoekgebied 9 = Langs het Julianakanaal tussen Berg aan de Maas / Urmond en Meers (westzijde)

8%

Zoekgebied 7 = Gebied tussen Nieuwdorp en Elsloo nabij Business Park Stein

6%

Zoekgebied 6 = Gebieden rond Nieuwdorp langs de A2 en A76 en nabij Business Park Stein

5%

Enkele kleinere zoekgebieden in de diverse kernen (o.a. braakliggende terreinen, bedrijventerreinen en parkeerterreinen)

3%

Zoekgebied 8 = Gebied noordwesten van Elsloo (nabij Steinderweg, A76, Scharberg, Scharstraat

1%

Zoekgebied 5 = Gebieden rond Steinerbos en gemeentehuis (nabij Diependaalstraat, Dieterenstraat, Stadhouderslaan)

1%

Als gekeken wordt naar hoe vaak een antwoord op de eerste plek wordt gezet, dan hebben de respondenten de volgende voorkeur: 1. Zoekgebied 1 = Gebied ten noorden van Urmond-Oost – Graetheide (25%); 2/3. Zoekgebied 4 = Gebied direct rond de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) (16%); 2/3. Zoekgebied 3 = Gebied in en rond de haven Stein (16%).

25

Percentage voorkeur voor zoekgebied in top 3 genoemd

Zoekgebied 4 = Gebied direct rond de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI)

50%

Zoekgebied 3 = Gebied in en rond de haven Stein

40%

Zoekgebied 1 = Gebied ten noorden van UrmondOost - Graetheide

35%

Zoekgebied 2 = Gebied tussen Urmond-Oost en Stein - tussen/nabij Spoorweglaan, Nieuwe Postbaan, Heidekampweg, zuidelijk van de Heidekampweg, Kampstraat

29%

Zoekgebied 9 = Langs het Julianakanaal tussen Berg aan de Maas / Urmond en Meers (westzijde)

27%

Zoekgebied 6 = Gebieden rond Nieuwdorp langs de A2 en A76 en nabij Business Park Stein

26%

Zoekgebied 7 = Gebied tussen Nieuwdorp en Elsloo nabij Business Park Stein

23%

Enkele kleinere zoekgebieden in de diverse kernen (o.a. braakliggende terreinen, bedrijventerreinen en parkeerterreinen)

12%

Andere locatie

11%

Zoekgebied 8 = Gebied noordwesten van Elsloo (nabij Steinderweg, A76, Scharberg, Scharstraat

10%

Zoekgebied 5 = Gebieden rond Steinerbos en gemeentehuis (nabij Diependaalstraat, Dieterenstraat, Stadhouderslaan)

5%

Als gekeken wordt naar hoe vaak een antwoord genoemd wordt in de top drie, dan hebben de respondenten de volgende voorkeur: 1. Zoekgebied 4 = Gebied direct rond de rioolwaterzuiveringsinstallatie (RWZI) (50%); 2. Zoekgebied 3 = Gebied in en rond de haven Stein (40%). 3. Zoekgebied 1 = Gebied ten noorden van Urmond-Oost – Graetheide (35%); Zie toelichtingen op pagina 70 en verder.

26

3.5 Communicatie en participatie Introductie in vragenlijst: Lokaal werkt de gemeente Stein aan het opstellen van beleid voor zonne-energie in de 'Energievisie Stein'.

11 Hoe wilt u het liefst geïnformeerd worden over de plannen van de gemeente voor zonne-energie? (Meerdere antwoorden mogelijk) (n=694) Via de algemene digitale nieuwsbrief van de gemeente

54%

Via gemeenteblad de Maaskentjer

27%

Via de sociale media kanalen van de gemeente

27%

Via de gemeentewebsite

28%

Via een speciale digitale nieuwsbrief over dit onderwerp

40%

Via een thema-avond of informatiebijeenkomst

22%

Via een video

3%

Via een online bijeenkomst, zoals een webinar

9%

In het Huis van de Toekomst (duurzame voorbeeldwoning met energiecoach/voorlichter…

5%

Anders

5%

Niet, ik wil geen informatie over de plannen van de gemeente voor zonne-energie

1%

Weet niet

1% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Bij vraag "11 Hoe wilt u het liefst geïnformeerd worden over de plannen van de gemeente voor zonne-energie?" komt de volgende top 3 aan antwoorden naar voren: 1. Via de algemene digitale nieuwsbrief van de gemeente (54%); 2. Via een speciale digitale nieuwsbrief over dit onderwerp (40%); 3. Via de gemeentewebsite 28%). Zie toelichtingen op pagina 73 en verder. 27

Onderstaande vraag is gesteld aan respondenten die op vraag 11 met een manier hebben gereageerd om mee te praten over de plannen van de gemeente voor zonne-energie.

11.1. Wat is uw e-mailadres waar we u op kunnen informeren over de plannen van de gemeente voor zonne-energie? (n=416) (Bij het doorgeven van uw e-mailadres geeft u toestemming dat uw e-mailadres gedeeld mag worden met de gemeente Stein. Alle antwoorden van de vragenlijst worden anoniem verwerkt, uw e-mailadres wordt enkel gebruikt om u uit te nodigen om mee te praten en/ of te denken over de plannen van de gemeente voor zonne-energie.)

Op vraag 11.1 “Wat is uw e-mailadres waar we u op kunnen informeren over de plannen van de gemeente voor zonne-energie?” hebben 416 respondenten een e-mailadres gegeven. Deze emailadressen zijn bekend bij onderzoeksbureau Toponderzoek.

28

12 Hoe wilt u het liefst meepraten en/ of meedenken over de plannen van de gemeente voor zonne-energie? (Meerdere antwoorden mogelijk) (n=688)

Bij u thuis of met de straat door middel van een huiskamergesprek

4%

Tijdens een webinar

15%

Tijdens een thema-avond of informatiebijeenkomst

39%

Via een duurzaamheidscafé of –markt

8%

Via een excursie

7%

Via een vragenlijst

47%

Via een interview

7%

Via een lezing of workshop

8%

Via een werkgroep

10%

Anders

3%

Niet, ik wil niet actief meepraten en/ of meedenken over de plannen van de gemeente voor zonne-energie

21% 0%

20%

40%

60%

80%

100%

Op vraag "12 Hoe wilt u het liefst meepraten en/ of meedenken over de plannen van de gemeente voor zonne-energie?" antwoordt 47% van de respondenten: "Via een vragenlijst". Daaropvolgend geeft 39% van de respondenten het antwoord “Tijdens een thema-avond of informatiebijeenkomst”. Zie toelichtingen op pagina 75 en verder.

29

Onderstaande vraag is gesteld aan respondenten die op vraag 12 met een manier hebben gereageerd om mee te praten over de plannen van de gemeente voor zonne-energie.

12.1. Wat is uw e-mailadres waar we u op uit kunnen nodigen om mee te praten en/ of mee te denken over de plannen van de gemeente voor zonneenergie? (n=353) (Bij het doorgeven van uw e-mailadres geeft u toestemming dat uw e-mailadres gedeeld mag worden met de gemeente Stein. Alle antwoorden van de vragenlijst worden anoniem verwerkt, uw e-mailadres wordt enkel gebruikt om u uit te nodigen om mee te praten en/ of te denken over de plannen van de gemeente voor zonne-energie.)

Op vraag 12.1 “Wat is uw e-mailadres waar we u op uit kunnen nodigen om mee te praten en/ of mee te denken over de plannen van de gemeente voor zonne-energie?” hebben 353 respondenten een e-mailadres gegeven. Deze e-mailadressen zijn bekend bij onderzoeksbureau Toponderzoek.

30

13 Hoe wilt u betrokken worden bij de planvorming en de financiële opbrengsten, indien er personen/ organisaties zijn die in de gemeente zonneparken willen plaatsen? (Meerdere antwoorden mogelijk) Ik wil actief betrokken worden bij het ontwerpproces van energie-initiatieven van zonneparken

11% (n=679)

Ik wil meepraten en/ of meedenken over de manier waarop inwoners van de gemeente kunnen profiteren van de energie-initiatieven

24%

Ik ben geïnteresseerd mee te doen in een energiecoöperatie, waarbij het doel is om samen energie te besparen en (meestal) ook samen energie op te wekken

24%

Ik ben geïnteresseerd om financieel deel te nemen in een zonnepark

17%

Anders

4%

Ik wil niet bij betrokken worden als er een persoon/ organisatie in de gemeente een zonnepark wil plaatsen

32%

Weet niet

21%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Op vraag "13 Hoe wilt u betrokken worden bij de planvorming en de financiële opbrengsten, indien er personen/ organisaties zijn die in de gemeente zonneparken willen plaatsen?" antwoordt 32% van de respondenten: "Ik wil niet bij betrokken worden als er een persoon/ organisatie in de gemeente een zonnepark wil plaatsen". Zie toelichtingen op pagina 77 en verder.

31

3.6 Tot slot Introductie in vragenlijst: Om de betrouwbaarheid van het onderzoek te kunnen waarborgen vragen we enkele persoonlijke gegevens. Deze gegevens worden anoniem verwerkt.

14 Waar bent u woonachtig? (n=678) In een kern in de gemeente Stein

85%

In het buitengebied

13%

Weet niet

2%

0%

20%

40%

60%

80%

100%

Op vraag "14 Waar bent u woonachtig?" antwoordt 85% van de respondenten: "In een kern in de gemeente Stein". Zie toelichtingen op pagina 18.

32

4. Bijlage I: toelichtingen Leeswijzer hoofdstuk 4. Bijlage I: Toelichtingen In dit hoofdstuk zijn alle toelichtingen weergegeven, gebaseerd op de resultaten van de vragenlijst. De toelichtingen in deze rapportage zijn de letterlijke antwoorden van de respondenten. Hier kunnen spelfouten of andere taalfouten in voorkomen.

1 Welke uitspraak past het best bij uw mening? Anders • • • • • • • • • • • • •

• • • • • • • • • • •

A maar ook b Alternatieve energie is belangrijk maar de beslissingen van bovenaf niet opleggen. Beide oplossingen : combinatie van de eerste twee regels . Bewezen technieken toepassen op nieuwbouw, bestaande bouw niet van gas af te duur, te snel te ingrijpend voor burger, alles electrisch niet mogelijk met huidige infrastruct Combinatie optie 1 en 2. Combinatie van 1 en 2, Klimaatverandering is erg belangrijk. We moeten vandaag starten met bewezen technieken, voor zover redelijkerwijs toepasbaar en uitkijken naar nieuwe, wellicht betere/duurzamere technieken of combinaties daarvan. Combinatie van antwoordmogelijkheid 1 en 2 Dat wat er nu is zoals zonne-energie toepassen. Verder ontwikkelen van waterstof en kernfusie Een combinatie van besparing, bewezen en nieuwe technieken Een combinatie van optie 1 en 2; optie 21 niet uitsluiten en zodra toepasbaar benutten Eerst dat gene gebruiken wat bewezen is dan verder met nieuwe technieken Erg belangrijk maar wel rendabel zijn, niet alleen op lange termijn dus snel kostenbesparend Fossiele brandstoffen raken op, hier moeten alternatieven voor komen. Onder andere wind- en zonne-energie, echter kunnen we niet te veel afhankelijk worden van deze alternatieven omdat onze netwerken de bijbehorende pieken en dalen niet kunnen opvangen.

Daarom is het belangrijk om kernenergie in te zetten! Goed kijken naar wat rendabel is nu en in de toekomst Het is heel belangrijk maar ik moet er wel geld voor hebben om het te realiseren. Inzetten op waterstof, zonne-energie, windenergie en waterkracht. Is een gegeven van miljoenen jaren Klimaatveranderiing is erg belangrijk. Geen voorstander van windenergie ivm horizonvervuiling. Klimaatverandering is allesbepalend, terwijl het ene gedaan wordt hoeft het andere niet achter te blijven. Klimaatverandering is belangijk. We moeten starten met bewezen technieken, maar ons daarin niet vastleggen zodat we kunnen overstappen naar mogelijk betere technieken zodra deze beschikbaar zijn Klimaatverandering is belangrijk maar we moeten niet achter alles aanhollen Klimaatverandering is belangrijk, gebruik maken van watersof als opslag, MAAR hoe millieu bewust waterstof genereren Klimaatverandering is belangrijk, maar nu gaat het te snel Klimaatverandering is belangrijk, maar we moeten verder kijken dan enkel energieproductie. Bijvoorbeeld ook naar bedrijven in de gemeente zoals veebedrijven en industrie

33

• • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

Klimaatverandering is belangrijk. We moeten starten met de bewezen technieken en deze aanvullen met nieuwe technieken zi gauw deze beschikbaar zijn. Klimaatverandering is best belangrijk. Je moet dit op een verantwoorde wijze brengen Klimaatverandering is erg belangrijk Klimaatverandering is erg belangrijk, we moeten vandaag starten met bewezen en nieuwe techtnieken en ook kernenergie niet hierbij vergeten. Klimaatverandering is erg belangrijk, zolang het niet ten koste gaat van natuurlandschappen Klimaatverandering is erg belangrijk. Maar we moeten alles volbouwen met zonne- en windmolenparken maar meer inzetten op waterstof en kernenergie Klimaatverandering is erg belangrijk. We moeten de huidige technieken nu toepassen en nieuwe technieken bedenken en ontwikkelen Klimaatverandering is erg belangrijk. We moeten vandaag starten met bewezen technieken (zonne-energie, windenergie en waterkracht) maar ook nieuwe technieken zoals waterstof, aardwamte etc vind ik belangrijk. Klimaatverandering is niet belangrijker dan andere zaken Klimaatverandering is zeer belangrijk maar moet wel voor de burger betaalbaar blijven. Huidige oplossingen zijn nog vaak duur en lastig terug te verdienen Klimaatverandering is zo oud als de wereld. De mens, remt dat niet af en accelereert het ook niet.

Klimaatverandering wordt niet door de mens veroorzaakt, zonne-energie en windenergie zijn bewezen NIET werkende technieken. Kunnen wij niks aan veranderen. Maar we moeten er geen heksenjacht van maken Pas investeren als het loont. Vandaag starten met zonne-energie, waar dit makkelijk in te passen is. Grootschalige aanpak baseren op nieuwe technieken. Vandaag starten, maar voor windenergie is in Stein geen plaats. Vervuiling tegen gaan met nieuwe technieken is goed, maar het klimaat gaan we er niet mee veranderen Waterstof en kernfusie en geen horizonvervuilende zonnepanelen en windmolens Waterstof, zonne-energie en windenergie. Waterstof,aardwarmte,zonne-en windenergie is de volgorde van mijn voorkeur. Er moet veel meer ingezet worden op waterstof- en aardwarmte energie. Wel starten met bewezen technieken, maar ook nieuwe niet uitsluiten Zolang er niets aan de overbevolking wordt gedaan en het overdreven consumeren help niets. Zonne- en windenergie veveren een grote vervuiling op. 1 bij afvoer panelen en 2 bij maken magneten voor de generator Zonne-energie alleen op daken van huizen en gebouwen naast kern energie en waterstof. Zowel bewezen techniek als nieuwe techniek

Toelichting Klimaatverandering is erg belangrijk. We moeten vandaag starten met bewezen technieken (zonne-energie, windenergie en waterkracht)

• •

•

Buissness center zonnepanel op de daken, zoat het niet in de natuur komt. staanoder druk, vliegveld Daken Vullen met zonnepanelen

De stelling impliceert dat zowel inwoners als de gemeente nog niet zijn begonnen. Er lopen al projecten zoals zonnepanelen. Tevens kijk niet 34

• • • • •

•

•

• • • • • •

alleen naar de grote technische ontwikkelingen, blijf ook kijken naar de kleine activiteiten die kunnen bijdragen en de beperkte investering vergen (bijv. oog voor consumptie en verspilling, tiny housing). Dus zorg dat je mensen betrekt bij het gehele proces die out-of-the-box denken en werken. Onderstaande vragen zijn getrechterd met focus op zonnepark en daarmee sluit je andere mogelijkheden die wellicht aanvullende of meer impact kunnen hebben, uit. En (doelmatig) inzetten op besparing. Terugverdientijd door aanpak energieslurpers kort houden vanwege snelle markt/techniekontwikkeling En ook belangrijk onderzoek naar nieuwe technieken Het is 5 voor 12 we kunnen niet meer wachten op waterstof of kernfusie, die kunnen later aanbod komen Het is nu de hoogste tijd om met duurzame energie te beginnen anders is het te laat als het dat al niet is. Hierin wordt gesproken over klimaatverandering alleen in relatie tot duurzame energie. Hierbij moet ook gedacht worden aan andere maatregelen, afkoppelen van regenwater, compenseren van groen, verminderen van afvalstromen, verminderen van uitstoot. Niet direct duurzame energie maar wel bijdragen aan klimaatverandering. Ik vind het een grof schandaal dat ik als burger gestraft wordt als ik aardgas gebruik. Ik ben FEL EN PERTINENT TEGEN HET DOOR DE STROT DUWEN VAN AARDWARMTE.

Het is bovendien weer de typische politieKe betweterigheid om burgers te straffen. In Nord Rhein Westfalen worden 17 miljoen mensen aangesloten op aardgas. Veelal met subsidie. Ik heb een nieuwe CV ketel moeten kopen. Ik wordt gestraft dmv rigide en absurde heffingen op het aardgastarief. Geen wonder dat burgers een steeds groter hekel aan politici hebben en zich afvragen waarom ze mee moeten doen. Het lijkt erop dat milieu elitaire trekjes begint te krijgen. Hoogopgeleiden met een hoog inkomen, vaak uit de Randstad( of verkerend in de haagse stolp, die zich dus op een andere planeet bevindt) duwen de anderen iets door de strot waar deze anderen onvoldoende vanaf weten en zeker geen geld voor hebben, zodat de betweters zich op de borst kunnen kloppen en kunnen roepen hoe 'goed' ze bezig zijn. Inderdaad beginnen met isolatie, zonnepanelen op daken woningen en bedrijven en warmtepompen. Maar voor de echt grote stappen, is landelijk beleid nodig. Maatregelen daar waar dit praktisch mogelijk is. Maar ook nieuwe technieken als waterstof toepassen! Moest al "gisteren" mee gestart werden.. Nieuwe technieken zijn ook welkom. Zo zou men naar mijn mening meer op waterstof als aandrijving van auto's moeten inzetten ipv elektrisch, hieraan zijn namelijk een aantal praktische nadelen aan.

Nu beginnen en ondertussen nieuwe technieken op de voet volgen Ook niet bewezen techniek mag gebruikt/moet overwogen worden. Reken met nieuwe technieken met een periode van 10 jaar waarna deze techniek geëvalueerd naar een hoger rendement Reeds eind 60 `er jaren wees prof.Tinbergen (Jan) (niet Nico de ornitholoog) erop dat investeringen in het milieu belangrijker waren dan alle andere!! Welnu, het is 2021. 35

• •

• • • • •

• • •

Klimaatverandering is belangrijk, maar we moeten wachten tot nieuwe technieken (bijvoorbeeld waterstof, kernfusie) beschikbaar zijn

•

• • • • • • •

•

Starten met verstand. Niet besluiten om oppervlaktes terrein vol te stouwen met zonnepanelen terwijl er zat daken zijn. Ter aanvulling: zonne-energie heeft mijn voorkeur, tenzij het over zonneweides gaat. Energie opwekken met waterkracht is waarschijnlijk moeilijk te verwezenlijken. Windenergie in de vorm van windmolens is horizonvervuiling en gaat ten koste van de mooie (natuurlijke) omgeving van de gemeente. Vaart zetten met de ontwikkeling voor gebruik van waterstof, want dat is de toekomst . Vandaag beginnen en tussentijds aanpassen aan nieuwe technieken Vandaag starten met bewezen technieken, als nieuwere technieken zich bewezen hebben en beter voor het milieu zijn daarop overstappen. Zeker niet wachten. Verbetering is een continue proces. Wachten leidt tot stagnatie. Indien de innovatie van de overige technieken te lang op zich laten wachten loopt de achterstand op. We moeten vandaag starten met bekende technieken maar tevens zo snel mogelijk nieuwe technieken toepassen wanneer ze beschikbaar zijn en minder belastend voor de leefomgeving. Met alleen maar zonneparken zal de gemeente Stein het niet redden. Wij dienen de wereld voor onze kinderen goed achter te laten. Zonne-energie, windenergie en waterkracht zijn al beproefde systemen daar kunnen we al meer op inzetten omdat we daar klaar voor zijn en het weinig energie kost om het op te wekken.

Zorg ook voor het onderzoek naar in ontwikkeling zijnde technieken, zoals warmtekrachtkoppeling, waterstof etc.. Check technieken voor gebruik ook op duurzaamheid en maak gebruik van mogelijkheden om energie uit te wisselen met Chemelot. Alle huidige alternatieve technieken zijn niet in staat om ons van voldoende energie te voorzien. Zie hiervoor de documentaire "' Planets of the Humans" van Michael Moore. Allereerst doorgaan met bewezen technieken, maar zodra de nieuwe technieken beschikbaar dienen ze bij bewezen hoger rendement te worden ingezet. Bewezen technieken? Er zijn momenteel simpelweg geen duurzame technieken beschikbaar. Zonnepanelen en windenergie zijn helaas geen betrouwbare energievormen. De grootste vervuilers dienen het voortouw te nemen in deze. De veranderingen moeten wel voor de bewoners financieel aantrekkelijk en haalbaar zijn. Geen besluitvorming starten voor alle technieken beschikbaar zijn Gegarandeerde opbrengst windenergie is 0. Zonnepanelen als er licht is. En de stroom kan niet opgeslagen worden hier in NL. Ik ben ervoor dat we ook kijken naar waterstof als duurzame energie zeker omdat we in Nederland een goed distributie systeem hebben. Ook restwarmte van Chemelot is voor de gemeente Stein misschien een goede mogelijkheid. Ik beng bang dat zonne-energie, windenergie, e.d.

Niet toereikend genoeg zijn ook dat we er ook niet de ruimte en infrastructuur voor hebben. 36

• • • •

•

•

Anders, namelijk:

• •

• • • •

• •

Andere bronnen zoals waterstof en kernenergie zullen ook bekeken moeten worden. Ik vraag me af of de bewezen technieken voldoende opbrengen. Nu investeren zou zonde zijn als er beter alternatieven zijn in de toekomst! In de huidige situatie is naar mijn mening kern energie onontbeerlijk. (wel moderne kerncentrales wel te verstaan) Gauw aan de slag zou ik zeggen! Mentaliteit verandering m.b.t. onze consumptie maatschappij vooral de "WASTE". Waterstof is reeds voorhanden echter heeft de nodige financiële injectie nodig voor het ontwikkelen van meer toepassingen. Bijv. Auto en verwarming-units zijn bestaand. Echter denk aan opslag van energie verkregen uit zonenergie. Of zonnepanelen welke 1in 1 keer H2 genereren (Belgisch partij reeds ontwikkkeld). Aargas net kan met aanpassingen gebruikt worden voor H2 systeem. Waterstof is veel goedkoper en beter om te zetten van gas naar waterstof (bestaande ketel en infrastuctuur behoeft maar een kleine aanpassing) dan naar bijv. warmtepomp, die de burger enorm het geld uit de beurs klopt maar ook nog eens zeer luid. Als iedere bewoner een warmtepomp zou hebben, zou je gek worden van het geluid. Heb het met een buurman meegemaakt. We werden er echt gek van en zijn verhuisd. Dus wachten op waterstof. Waterstofgas is veel belovend. Het Olympisch dorp 2020 in Tokyo functioneert voornamelijk op waterstof.

Weliswaar nog deels grijs maar groene waterstof heeft zeker toekomst: HR verwarmingsketels op waterstofgas zijn technisch al mogelijk en het huidig leidingnet meestal ook. En dan zijn de kosten voor oudere woningen veel lager!!! Bewezen techniek op korte termijn, aanvullen met nieuwe betere techniek bij beschikbaarheid. De enkelvoudige keuze die is toegestaan, verhinderd een genuanceerde keuze. Natuurlijk, maar met beleid de optie 1 al starten, maar de optie 2 hierbij zeker betrekken, waarbij zelfs kernenergie niet per definitie uitgesloten hoeft te worden. De ambitie 2050 zal met de huidige transitiesnelheid nooit gehaald worden en ook onbetaalbaar blijken. Er wordt nu door de overheden een verdienmodel van gemaakt. Gas is best een schone enegriebron en door toevoeging van waterstof aan het bestaande net wordt het nog duurzamer. Maar nieuwe technieken (waterstof , kernenergie) zijn ook erg belangrijk. Zou eigenlijk beter zijn indien die er al zouden zijn. Opwekken van alternatieve energie kost energie. En niet een beetje. Grondstoffen worden ergens gewonnen, getransporteerd en verwerkt tot panelen/ molens etcetera. Levert een paneel meer energie dan de hele voorafgaande keten aan energie vraagt, dan is dat winst. En anders blij maken met een dode mus. Van de genoemde technieken is waterkracht vrijwel altijd beschikbaar de overige niet.

Je kan dus mgv deze eerste 2 technieken nog niet of de grid gaan. Voor de bewezen technieken ontbreekt een buffersysteem. Energie uit zon, wind en in mindere mate uit water is niet continue en veel te wisselend in aanbod beschikbaar. 37

• •

Weet niet

Aardwarmte wordt helaas niet genoemd. Waterkracht in Stein realistisch? Tenzij er een ondergrondsmeer op 1-3 km diepte wordt gebouwd. Waterstof techniek is er al en makkelijk toepasbaar in huidige systemen. Ik heb als energieleek geen flauw idee wat de verhouding is tussen het daadwerkelijke rendement enerzijds en de kosten anderzijds van de huidige mogelijkheden. Ook heb ik als leek geen idee wat de huidige status is van de alternatieve duurzame energiebronnen, noch op technologisch noch op gebied van wetgeving hieromtrent (zoals kernenergie). Dat op termijn een overschakeling noodzakelijk is, begrijp ik en dat ondersteun ik.

2 In hoeverre vindt u het belangrijk dat de gemeente Stein bewust bezig is met duurzame energie? Toelichting Zeer belangrijk

• • • • •

• •

• Belangrijk

• • • •

Elke vorm van bestaand ruimtebeslag maximaal inzetten. Goed voorbeeld doet volgen. Hopelijk straalt dit dan ook over naar de inwoners van Stein ....en gaan die er ook mee aan de slag. Maar wel zorgen voor goede expertise. En niet alleen maar basic zonnepanelen projecten die ook nog eens duurder zijn dan wanneer je bij de leverancier zelf gaat Op gemeentelijk niveau zijn samenwerkingsverbanden tussen de wensen van burgers en mogelijkheden van de leveranciers het best op de lokale mogelijkheden aan te passen. Burgerparticipatie bevordert bewustwording en stimuleert eigen verantwoordelijkheid. Voor mij is dit milieubeleid echter nog niet zichtbaar! Zie antwoord op vraag 2.1. Hierbij wel opgemerkt: 1) als de overheid voor inwoners bepaalt 'wat, hoe en wanneer iedereen een steentje moet bijdragen' en hierbij eng kijkt ipv breed, dan neemt draagvlak voor beleid en ambities af. Mensen ageren niet tegen doel maar tegen een starre systematische aanpak die niet uitgaat van de leefwereld van mensen en hoe ze worden bejegend. 2) Wees reëel, we wonen op een planeet en elke planeet houdt op enig moment op te bestaan. Daarmee zeg ik niet dat we klakkeloos met onze planeet moeten omgaan en jaren van het bestaan afsnoepen, maar wel realistisch blijven. Zie de limburger 06 januari. Blad 25 het betoog. John Lipsch Als je er nu niet mee bezig bent is het te laat.

Belangrijk als deze energie ook echt duurzaam is ,dat vanaf de bron tot aan de gebruikers . Duidelijke en heldere regels zonder dubbele bodem aub. Bij nieuwbouw verplicht een warmtepomp laten plaatsen. De gemeente is zelf niet deskundig en zal zich moeten laten adviseren. Dit kan alleen maar door héél breed te bekijken wat de mogelijkheden zijn en testprojecten te starten die voor de burgers kostenneutraal uitpakken.

38

• • • •

• • •

•

Neutraal

• • • •

• Onbelangrijk

•

De gemeente kan alleen maar goed gebruik maken van geschikte en bewezen technieken en niet van toepassingen waarvan we ovrer 20 jaar meer ellende dan plezier hebben Dit vind ik belangrijk omdat we ook aan de toekomst van van de volgende generaties moeten denken. Echter niet te kosten van de beurs van haar inwoners noch de omgeving the vervuilen als in zicht / geluid etc. Het is zeker belangrijk dat we ons bewust zijn van alles omtrent de klimaatveranderingen en duurzaamheid. Echter vraag ik me af of een land zoals Nederland (wat maar een klein land is, met relatief weinig uitstoot) zich echt heel bewust bezig moet houden hiermee. Dit vind ik eerder een taak voor landen zoals China enz. Ik denk namelijk niet dat Nederland 'het' verschil gaat maken. Wel vind ik het heel belangrijk dat we er bij stil staan en uiteraard ook ons steentje er aan bijdragen. Ik vind het niet zinvol om dit soort “onderbuik”-vraagstukken voor te leggen aan leken. Maar ook belangrijk om op waterstof te wachten, de burger en zijn financiën zijn ook belangrijk. Iedereen heeft het al moeilijk genoeg. Dat Timmermans maar even op een eilandje gaat zitten de komende jaren, de fanaat. Nieuwe investeringen/plannen: sta open voor innovatieve ontwikkelingen. Mijn ervaring is dat de gemeente afhaakt als het voor hun futuristisch is..