Jaarrekening 2024

JAARREKENING 2024

Voorwoord Voor u ligt de jaarrekening 2024 van de gemeente Stein. Met dit document leggen wij als College verantwoording af over het gevoerde beleid en de financiële resultaten van het afgelopen jaar. Ook 2024 was een jaar waarin mondiale ontwikkelingen voelbaar waren op lokaal niveau. De doorwerking van inflatie, geopolitieke spanningen en de krapte op de arbeidsmarkt hadden impact op zowel het dagelijks leven van onze inwoners als op de uitvoering van gemeentelijke taken. Tegelijkertijd dwingt de veranderende samenleving ons om vooruit te kijken en flexibel in te spelen op nieuwe opgaven. Juist in zo’n context is het essentieel dat we als lokale overheid stabiliteit, nabijheid en perspectief bieden. Samen bouwen aan een toekomstbestendig Stein Tegen deze achtergrond zijn we voortvarend doorgegaan met het versterken van onze gemeente. De Toekomstvisie 2040 fungeert als ons kompas en kreeg in 2024 in samenwerking met onze inwoners verder vorm. We investeerden in leefbaarheid en bereikbaarheid met gebiedsgerichte aanpakken, de herinrichting van wegen en de uitbreiding van fietsinfrastructuur. We werkten aan een duurzame, groene en veilige leefomgeving voor iedereen. Het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) kreeg verdere invulling, en ook het seniorenbeleid kreeg nadrukkelijk aandacht.

In intensieve dialoog met zestigplussers gaven we samen vorm aan een beleid dat ouderen ondersteunt om met plezier en in verbinding oud te worden in Stein. Sterke organisatie, sterke dienstverlening Een toekomstbestendige gemeente vraagt ook om een wendbare organisatie. In 2024 zetten we verdere stappen in de doorontwikkeling van onze organisatie. We versterkten de samenwerking tussen afdelingen, investeerden in datagedreven werken en vergrootten onze uitvoeringskracht. Daarmee zorgen we ervoor dat we opgavegericht blijven werken, met en voor onze inwoners. Verbinding blijft het sleutelwoord In een tijd waarin tegenstellingen soms lijken te overheersen, blijft verbinding van groot belang. Ook dit jaar zagen we weer inspirerende voorbeelden van inwoners en organisaties die samen de schouders zetten onder lokale initiatieven. Dat is waar Stein sterk in is. Het geeft vertrouwen voor de toekomst. Wij danken de gemeenteraad voor de prettige samenwerking, en spreken onze waardering uit voor alle inwoners, medewerkers, partners en vrijwilligers die in 2024 hebben bijgedragen aan de ontwikkeling van onze gemeente. Namens het College van burgemeester en wethouders van de gemeente Stein, Joep Ummels Wethouder Financiën

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................ 3 ALGEMEEN .......................................................................................................... 6 Inleiding ............................................................................................................... 6 Opzet jaarstukken 2024 ......................................................................................... 7 Financiële positie ................................................................................................... 8 JAARVERSLAG .................................................................................................. 10 Programmaverantwoording .................................................................................... 10 Veiligheid ............................................................................................................ 10 Verkeer,vervoer en water ...................................................................................... 13 Economie ............................................................................................................ 16 Onderwijs ............................................................................................................

20 Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................... 23 Sociaal Domein .................................................................................................... 30 Volksgezondheid en milieu ..................................................................................... 39 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting ................................................................. 44 Bestuur, ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen ............................................ 49 Algemene dekkingsmiddelen .................................................................................. 57 Paragrafen ........................................................................................................... 58 Lokale heffingen ................................................................................................... 58 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................... 67 Grondbeleid ......................................................................................................... 72 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................. 76 Financiering .........................................................................................................

81 Bedrijfsvoering ..................................................................................................... 85 Wet Open Overheid .............................................................................................. 90 JAARREKENING .............................................................................................. 103 Balans ............................................................................................................... 103 Grondslagen voor waardering en resultaatbepalingen .............................................. 105 Toelichting op de Balans ...................................................................................... 109 Overzicht baten en lasten .................................................................................... 126 Toelichting op het overzicht van baten en lasten..................................................... 127 Toelichting Veiligheid .......................................................................................... 127 Toelichting Verkeer, vervoer en water .................................................................. 127 Toelichting Economie ......................................................................................... 128 Toelichting Onderwijs ..........................................................................................

128 Toelichting Sport, cultuur en recreatie ................................................................... 128 Toelichting Sociaal Domein .................................................................................. 129 Toelichting Volksgezondheid en milieu .................................................................. 130 Toelichting Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting .............................................. 131 Toelichting Bestuur, ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen .......................... 131 Overzicht Investeringen ...................................................................................... 134 Toelichting op het overzicht investeringen ............................................................. 136 Bestuur, ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen .......................................... 136 Veiligheid .......................................................................................................... 137 Verkeer, vervoer en water ................................................................................... 137 Economie .......................................................................................................... 142 Onderwijs ..........................................................................................................

142 Sport, cultuur en recreatie ................................................................................... 143 Sociaal Domein .................................................................................................. 144 Volksgezondheid en milieu ................................................................................... 144 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting ............................................................... 146 Incidentele baten en lasten .................................................................................. 148

4

EMU-saldo ......................................................................................................... 154 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen ........................................................ 155 Uitvoeringsinformatie: taakvelden ........................................................................ 158 Rechtmatigheidsverantwoording ........................................................................... 160 Verantwoording specifieke uitkeringen (Sisa) ......................................................... 161 OVERIGE GEGEVENS ....................................................................................... 171 Controleverklaring van de accountant ................................................................... 171 BIJLAGEN ....................................................................................................... 172 Bijlage I Verplichte indicatoren ............................................................................. 172 Bijlage II Staat van gewaarborgde geldleningen ..................................................... 174 Bijlage III Formatie en salarissen ......................................................................... 180 Bijlage IV Collegeverklaring ENSIA .......................................................................

181 Bijlage V Overzicht subsidies ................................................................................ 184 Bijlage VI Begrippenlijst ...................................................................................... 185

5

ALGEMEEN Inleiding Strategische toekomstvisie In de strategische toekomstvisie heeft de gemeente Stein haar strategische koers bepaald. Deze visie vormt een belangrijke stip op de horizon voor waar we de komende jaren naartoe gaan. In 2024 is de geactualiseerde toekomstvisie met de gemeenteraad besproken en vastgesteld. In deze visie beschrijven we wat voor gemeente wij willen zijn voor onze inwoners, ondernemers en natuur aan de hand van toekomstdoelen 2040 en doelstellingen per toekomstdoel. De nieuwe missie van de gemeente Stein is: De gemeente Stein is een eigenzinnige, groene woongemeente in de Zuid-Limburgse Maasvallei waar mensen mee kunnen doen, naar elkaar omkijken en voor elkaar zorgen. Het is in de gemeente Stein mogelijk om dorps te wonen in een verstedelijkt gebied met kwalitatief hoogwaardige voorzieningen en ruimte voor ondernemerschap en particulier initiatief. Onze missie ligt aan de basis van ons doel en drijfveer als gemeente. En beantwoord de vraag: Waarom doen we de dingen die we doen? Onze missie hebben wij vertaald in vier toekomstdoelen met doelstellingen die aansluiten bij onze missie. Wij hanteren daarbij het uitgangspunt wat voor gemeente Stein in 2040 voor haar inwoners, ondernemers en natuur wilt zijn en in welke context zij dat doet. Op basis van onze missie heeft dit geleid tot een herdefinitie van onze kernwaarden.

Waarbij we niet hebben losgelaten waar we trots op zijn maar wel hebben gekeken naar de volledigheid van alles wat we als gemeente Stein willen bereiken en voor onze omgeving willen betekenen. Nieuw in deze strategische toekomstvisie is een toekomstdoel over onze zelfstandigheid en samenwerking in de regio. Steeds vaker werken we samen aan het aanpakken en oplossen van onze opgaven. Daarom is een uitgesproken richting hierop wenselijk. Onze toekomstdoelen staan niet op zichzelf, wij willen zo integraal mogelijk kijken naar de opgaven die wij als gemeente hebben om onze maatschappelijke uitdagingen samen aan te pakken en op te lossen. De gemeente Stein is in 2040: Toekomstdoel 1: Een sociale en veerkrachtige gemeente met vitale wijken en kernen; Toekomstdoel 2: Een veilige, gezonde en groene gemeente met unieke omgevingskwaliteiten; Toekomstdoel 3: Een bedrijvige gemeente die bereikbaar is en ruimte biedt aan circulaire en duurzame economie Toekomstdoel 4: Een zelfstandige gemeente die sterk is in samenwerking in de (EU)regio.

6

Opzet jaarstukken 2024 De jaarstukken 2024 volgt de wettelijke voorschriften en is daartoe opgebouwd uit een ‘jaarverslag’ en een ‘jaarrekening’. Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de paragrafen . De jaarrekening bestaat uit de balans, het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en het overzicht van de investeringen in de jaarrekening. Centraal in het jaarverslag staan de volgende vragen:  Wat hebben we bereikt?  Wat hebben we daarvoor gedaan?  Wat heeft het gekost? Specifieke aandachtspunten bij de financiële overzichten bij de programma’s: • Begroting na wijziging 2024: Dit is de primaire begroting 2024 inclusief de mutaties van berap 2024, slotwijziging 2024 en de overige, door de raad vastgestelde, begrotingswijzigingen in 2024. • Verschillenanalyse: Deze omvat een toelichting op hoofdlijnen van de afwijkingen tussen de begrotingscijfers 2024 na wijziging en de werkelijke cijfers 2024. Afwijkingen tussen de begroting na wijziging en de primaire begroting 2024 zijn al in eerdere rapportages belicht. Verschillen groter dan € 25.000 worden toegelicht • Afrondingsverschillen: In de tabellen worden de cijfers gepresenteerd in een veelvoud van € 1.000. Hierdoor ontstaan afrondingsverschillen in totaaltellingen, saldi en dergelijke. • Gebruik minteken (-): Het ‘-teken’ wordt gebruikt om aan te geven dat een cijfer nadelig is.

Dit teken wordt echter weggelaten indien duidelijk is dat sprake is van lasten. Deze zijn namelijk per definitie nadelig.

7

Financiële positie In de jaarrekening 2024 is er sprake van een positief rekeningresultaat van € 6.350.115. Dit is een afwijking van + € 305.000 ten opzichte van het begroot saldo van € 6.045.000. Hieronder volgt een beknopte opsomming van de belangrijkste oorzaken van het verschil: ( x € 1.000)

Omschrijving P-staat Rentevoordeel Hogere baten OZB Algemene Uitkering december circulaire Economische samenwerking Pensioen wethouders RVU en voorziening verlof sparen Hogere baten toeristenbelasting Lagere exploitatielasten sport en cultuur Tekort jeugd WMO (vervoer en dagbesteding) Hogere uitvoeringskosten Vidar Lagere uitkering Oekraine Lagere onttrekking reserve toerisme Verkeer, kabels, leidingen en overig Afrekening Omgevingsdienst Zuid Limburg Afrekening Bsgw

128 60 110 822 106 -335 -150 105 194 -230 -184 -210 -153 -275 165 70 72

Het verloop van het geraamde exploitatiesaldo was als volgt: ( x € 1.000)

Omschrijving Saldo primaire begroting (incl. amendement hondenbelasting) Mutaties raadsbesluiten Aanvullend krediet Groenewald Huisvesting wijkbeheer Slotwijziging 2023 Voorbereidingskrediet Steskensstraat Bestuursrapportage 2024 Meicirculaire 2024 Grondexploitatie Bruisend Hart Begroting 2025 Slotwijziging 2024 Begroot exploitatie saldo

2024 2.498 -33 -15 193 -8 1.002 330 2 35 2.040 6.045

Werkelijk exploitatieresultaat jaarrekening 2024 Saldo incidentele lasten en baten Genormaliseerd resultaat 2024

6.350 1.267 5.083

Voor een analyse van de belangrijkste verschillen per programma tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening wordt verwezen naar de toelichting op de programmarekening.

8

Onderstaand volgt een overzicht van het structurele evenwicht. Recapitulatie structureel evenwicht 2024 totaal

inc

struct

Lasten

5.336

5.336

Baten

62.944

62.944

Bestuur en ondersteuning

57.608

Lasten Baten Veiligheid

4.936

Baten

430

57.608 3.044

327 -2.717

Lasten Verkeer, vervoer en waterstaat

0

3.044

327 0

-2.717 4.936 430

-4.506

0

-4.506

Lasten

1.164

250

914

Baten

461

461

Economie

-703

-250

-453

Lasten

3.381

59

3.322

Baten

618

59

559

-2.763

0

-2.763

Lasten

5.758

232

5.526

Baten

761

232

529

Sport, cultuur en recreatie

-4.997

0

-4.997

Lasten

32.681

1.572

31.109

Baten

9.618

3.137

6.481

Onderwijs

Sociaal Domein

-23.063

1.565

-24.628

Lasten

9.247

427

8.820

Baten

8.773

248

8.525

Volksgezondheid en milieu

-474

-179

-295

Lasten

7.074

5.206

1.868

Baten

5.345

4.869

476

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting

-1.729

-337

-1.392

Overhead lasten

11.539

499

11.040 4.862

Overhead baten

45

45

Saldo lasten en baten

5.162

300

Lasten

2.644

2.594

50

Baten

3.832

3.561

271

Mutaties reserves

1.188

967

221

Totaal saldo

6.350

1.267

5.083

Totaal lasten

86.804

10.839

75.965

Totaal baten

93.154

12.106

81.048

Structureel saldo baten -/- lasten

5.083

9

JAARVERSLAG Programmaverantwoording

Veiligheid Inleiding

Het programma veiligheid biedt randvoorwaarden om veilig en prettig te kunnen wonen en ondernemen in onze gemeente. Het programma draagt bij aan de kernwaarde 'een duurzame leefomgeving met unieke kwaliteiten'. Een veilige woon- en leefomgeving voor onze inwoners is essentieel voor een woongemeente, dit mede met het oog op de ligging van onze gemeente in de Euregio aan diverse snelwegen, de aanwezigheid van een haven, de nabijheid van de Chemelot Campus en een luchthaven.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid

Wat hebben we bereikt ?

Continu wordt er gewerkt binnen dit programma aan het aanpakken van criminaliteit en ondermijning, drugsoverlast, milieuvervuiling en onveiligheid in de buurt. Maar ook het voorkomen dat onze inwoners en jongeren vatbaar zijn voor criminaliteit of het gebruik van alcohol en verdovende middelen. We werken actief aan preventie en zetten daar waar het nodig is maatregelen in zoals cameratoezicht en handhaving via onze BOA’s.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Crisisbeheersing en brandweer Veiligheidsregio Zuid Limburg Als verdere uitwerking van het regionale Risicoprofiel is gestart met het inrichting van een dynamisch risicoprofiel, welke elk jaar de actuele risico’s per gemeente in kaart brengt. De gemeente Stein is, samen met de gemeente Venlo, pilotgemeente voor dit nieuwe risicoprofiel. Het afgelopen jaar zijn voor de gemeente Stein specifiek de risico’s in kaart gebracht en worden verder uitgewerkt in een nieuw ontworpen dashboard. Crisisbeheersing De interne crisisorganisatie is op volledige sterkte gebracht om de gemeentelijke taak van Bevolkingszorg goed uit te kunnen voeren in geval van een crisis of ramp. Er zijn trainingen en oefeningen georganiseerd om de medewerkers vakbekwaam te maken en te houden. Hierbij is tevens aandacht geweest voor crisiscommunicatie. Verder is de bereikbaarheid van de afdeling Openbare Orde en Veiligheid beter geborgd. Brandweer In 2024 is het voorbereidingstraject afgerond inzake de toekomstbestendige huisvesting van de brandweerkazernes van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg. Tijdens dit traject is veelvuldige

10

ambtelijke afstemming geweest tussen de veiligheidsregio en de deelnemende gemeenten. Dit heeft geresulteerd in een adviesrapport richting het Algemeen Bestuur. In 2025 zal de bestuurlijke besluitvorming vervolg krijgen. Over dit proces bent u op 7 januari 2025 geïnformeerd door middel van een Raadsinformatiebrief.

Openbare orde en veiligheid Integrale veiligheid In 2024 is het Uitvoeringsplan Integrale Veiligheid Gemeente Stein 2024-2026 vastgesteld. Door middel van een Raadsinformatiebrief is de gemeenteraad op 21 februari 2024 op de hoogte gebracht van dit besluit en het bijbehorende uitvoeringsplan. Tevens is in 2024 de samenwerking OOV tussen de gemeenten Stein en Sittard-Geleen verder onderzocht, dit onderzoek zal naar verwachting in 2025 afgerond worden. Verder is in 2024, in het kader van de beperkte politiecapaciteit, gestart met een onderzoek om de politieorganisatie te ontlasten op het gebied van leefbaarheidsmeldingen. Een verdere uitwerking hiervan zal in 2025 plaatsvinden. Opgroeien in een kansrijke omgeving (OKO) In het voorjaar van 2024 hebben we de resultaten van de vragenlijsten die de tweede- en vierdejaars leerlingen op Groenewald van de GGD ontvangen. Deze resultaten noemen we in OKO de data. Doel is om deze data over een lange periode met gericht beleid positief te gaan beïnvloeden. Tevens nemen we als gemeente Stein deel aan de oudermodule, zodat we ook inzicht krijgen in de mening van ouders die hun kinderen op Groenewald hebben zitten. Eerdergenoemde data (van leerlingen én ouders) zijn op 15 mei 2024 in de zogenaamde duidingssessie met verschillende stakeholders besproken.

Ongeveer 75 deelnemers hebben meegedacht in het opstellen van speerpunten op de domeinen Gezin, School, Vrije Tijd en Peergroup. In het najaar van 2024 zijn werkgroepen die gekoppeld zijn aan deze domeinen aan de slag gegaan om te kijken welke acties/activiteiten/interventies bijdragen aan het positief beïnvloeden van de speerpunten. Dit kunnen bestaande acties/activiteiten/interventies zijn maar ook nieuwe. Eind 2024 is een eerste aanzet gemaakt om een compleet beeld van de huidige stand van zaken te schetsen en te communiceren. Ondermijning Ondermijning is een fenomeen en verweven in alle lagen van de samenleving. In het kader van het tegengaan van ondermijning in onze gemeente, is in 2024 intensief samengewerkt met partners. In het structureel Lokaal Overleg Bestuurlijke Aanpak werden alle inkomende signalen op het gebied van ondermijning, waaronder de Meld Misdaad Anoniem meldingen, opgepakt en besproken. Hieruit volgden, in samenwerking met het ACT! Interventieteam Westelijke Mijnstreek, onder andere controles in woningen en bedrijven. Er is uitvoering gegeven aan het Damoclesbeleid (gerelateerd aan overtredingen van de Opiumwet) en er zijn voor nieuwe aanvragen voor een Alcoholwetvergunning, Bibob-toetsen uitgevoerd.

In de Week van de Veiligheid is het thema ondermijning, in het kader van bewustwording, tijdens een Veiligheidsmarkt en een Kiek-Oet sessie aan bod gekomen voor inwoners en ondernemers. Buurtveiligheidsplannen In 2024 heeft de nulmeting voor de gebiedsveiligheidsplannen plaatsgevonden. Op gemeenteniveau én op kern niveau is de beleving op het gebied van veiligheid zichtbaar geworden en zijn ook de belangrijkste verbeterpunten in kaart gebracht. De vervolgstap, het vertalen naar uitvoeringsplannen per kern is door personele capaciteit nog niet gezet. De raad is hierover op 6-11-2024 geïnformeerd met een raadsinformatiebrief. Aanpak drugs in de openbare ruimte Aanpak drugs in de openbare ruimte is in 2024 binnen de reguliere werkzaamheden opgepakt. In 2024 is bijvoorbeeld extra BOA capaciteit ingezet. Dit paste binnen de reguliere budgetten.

11

De extra middelen uit het bestuursakkoord die in 2023 en 2024 beschikbaar zijn gesteld worden gekoppeld aan het uitvoeringsplan gebiedsveiligheidsplannen. Dit wordt in 2025 opgesteld. Deze extra middelen (€98.000) zijn daarom doorgeschoven naar 2025. Cameratoezicht In 2024 is gestart met de implementatie van het vernieuwde cameratoezichtsysteem. Twee mobiele camera’s zijn inmiddels in gebruik genomen. Rondom het winkelcentrum is gestart met het aanleggen van vast cameratoezicht. Hiervoor is gebruik gemaakt van het beschikbaar gestelde investeringsbudget. In 2025 zal dit verder worden afgerond en in gebruik genomen worden. RIEC RIEC staat voor Regionaal Informatie- en Expertise Centrum. Het RIEC Limburg ondersteunt convenantpartners, waaronder gemeenten, bij de aanpak van georganiseerde criminaliteit. In 2024 heeft het RIEC ondersteuning geboden bij lokale casuïstiek en bij het versterken van de weerbaarheid. Ook heeft het RIEC een ondersteunende en coördinerende rol in de ontwikkelingen ten aan zien van het nieuwe ACT!- Interventieteam Westelijke Mijnstreek. Dit team voert bestuurlijke controles uit voor de gemeente Stein. Een verdere uitwerking van het ACT! zal in 2025 en 2026 plaatsvinden.

Zorg- en veiligheidshuis Vanwege aangescherpte landelijke richtlijnen voor de Zorg- en Veiligheidshuizen (ZVH), een groeiend aantal taken dat bij het ZVH wordt belegd, en de behoefte aan een eenvoudigere financieringsstructuur, is in 2024 de governance-structuur van het ZVH Westelijke Mijnstreek heringericht. Gezamenlijk met de gemeenten Sittard-Geleen en Beek en het ZVH WM zijn onder begeleiding van Sqale de missie, visie en ambitie opgesteld, de taken en werkzaamheden duidelijk in beeld gebracht en de organisatiestructuur, governance en het bekostigingsmodel vastgelegd. We verwachten hiermee een solide en toekomstbestendige organisatie te hebben neergezet. Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij Veiligheidsregio Zuid Limburg

Samenwerkingsvorm GR

Wat is de bijdrage aan dit programma? Zorg dragen voor de fysieke veiligheid ( met name brandweerzorg en de crisisbeheersing) voor inwoners en bedrijven in Zuid-Limburg

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2024 2024 2024

Lasten

3.044

3.084

2.854

Baten

327

308

103

-2.717

-2.776

-2.751

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

12

Verkeer,vervoer en water Inleiding

Het programma verkeer, vervoer en waterstaat richt zich op het versterken van onze bereikbaarheid per auto, fiets, openbaar vervoer of over water. De ligging van de gemeente Stein aan de A2, het Julianakanaal met de Haven van Stein en de Maas maakt dat wij goed bereikbare gemeente zijn voor inwoners en ondernemers. Daarom werken we actief samen met partners om de bereikbaarheid van onze gemeenten en de rest van Zuid-Limburg de komende jaren te verbeteren.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.4 Economische havens en waterwegen.

Wat hebben we bereikt ?

We werken binnen dit programma actief aan de verbetering van onze eigen gemeentelijke wegen, het herstel van dorpskernen, voldoende verlichting langs wegen en voldoende en betaalbare parkeergelegenheid.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Verkeer, wegen en water Verkeersarrangement Ingegeven door het bestuursakkoord 2022-2026 is voor de periode 2024-2027 in totaal € 11,2 miljoen opgenomen voor de uitvoering van lange termijn maatregelen uit het verkeersarrangement. In 2024 is gestart met de voorbereiding van de volgende lange termijn maatregelen: - Aanpassen rotonde Koolweg; - Herinrichting Michiel de Ruyterstraat. Gebiedsgerichte aanpak Op basis van het bestuursakkoord 2022-2026 zijn extra middelen opgenomen voor gebiedsgerichte aanpakken (GGA). In de meerjarige investeringsplanning is rekening gehouden met de gebiedsgericht aanpak in Meers, Nieuwdorp en Stein. In 2024 is de afstemming van GGA's met alle andere woning- en infrastructurele projecten in de gemeente geïntensiveerd. Inmiddels is GGA Nieuwdorp beland in de ontwerpfase en zijn de GGA van Meers en Stein nog in voorbereiding. Uitbreiding fietspadenstructuur Stein profileert zich steeds meer als fiets- en wandelgemeente. Daartoe zetten wij ons in voor het inrichten van een aantal woongebieden en wegen waarbij de automobilist “te gast” is. Het wonen en leven in een prettige en veilige omgeving staat daarbij centraal en is leidend. Bovendien kijken we naar een betere scheiding tussen utilitair en recreatief fietsverkeer en wielrenners.

13

Met betrekking tot fietsen is in de Omgevingsvisie aangegeven dat het aanleggen en onderhouden van goede fietspaden belangrijk is voor een gezonde en groene leefomgeving en nodigt dit uit tot een gezondere leefstijl. In dat kader is in 2024 een uitvoeringsplan op fietsroutestructuren opgesteld. Daarin zijn concrete plannen benoemd die vanaf 2025 uitgevoerd kunnen worden. Doorfietspad / op- en afrit Elsloo In 2022 is hiervoor gestart met het project 'Aanpak rotondes en op- en afritten Businesspark Stein'. Het project heeft tot doel om het wegennet te verbeteren, de doorstroming te bevorderen en de verkeersveiligheid te verbeteren. Het project heeft impact op en raakvlakken met meerdere (toekomstige) projecten langs dit traject van zowel gemeente als provincie Limburg. Het betreft onder andere het project 'Snelfietsroute Maastricht-Sittard' van de provincie en het project 'Stationsomgeving Beek - Elsloo'. De provincie heeft € 2,4 miljoen gereserveerd voor het snelfietspad op Steins en Beeks grondgebied. In 2024 is gewerkt aan het ontwerp, waardoor in 2025 de uitvoering opgestart kan worden. Wegbeheerplan Om de 2 jaar wordt - via inspectie - het beheerplan wegen geactualiseerd en wordt een doorkijk gegeven voor 4 jaren. Na beëindiging van het groot onderhoud 2023 zijn alle wegen in Stein geïnspecteerd.

Op basis van deze inspectie is het nieuwe beheerplan opgesteld dat op 2 april 2024 is vastgesteld door het college. Vanaf 2010 is voor groot onderhoud wegen een voorziening gevormd. Hierin wordt op basis van het vastgesteld beheerplan jaarlijks een bedrag gestort. De hoogte van de storting wordt telkens bij het vaststellen van het beheerplan wegen geactualiseerd. De storting in de voorziening groot onderhoud is met de vaststelling van het beheerplan op 2 april 2024 verhoogd naar € 850.000. In de voorziening groot onderhoud wegen worden geen kosten van rehabilitaties of reconstructies van wegen verantwoord. Deze worden, als investering op het programma ‘Verkeer, vervoer en water' verantwoord. Maaien jaagpaden In de bestuursrapportage 2024 is eenmalig budget beschikbaar gesteld voor het maaien van de jaagpaden langs het kanaal. Er hebben meerdere maaibeurten plaatsgevonden om de jaagpaden vrij te houden voor de fietsers en wandelaars. In 2025 wordt een maai-arm aangeschaft waarmee we in eigen beheer de jaagpaden kunnen onderhouden.

Economische havens en waterwegen De Blueport havens waar Haven Stein onderdeel van uit maakt zijn, van groot belang voor de economie en werkgelegenheid in Limburg. Via de Maas en het Albertkanaal hebben de Blueport havens goede verbindingen met de zeehavens van Rotterdam en Antwerpen. Maar ook het Duitse achterland is goed met de havens verbonden. Diverse trends en ontwikkelingen in de wereld, in de omgeving en in de binnenvaart sector hebben invloed op de Blueport havens. Zaken als de verandering van ladingstromen, aanpassingen van infrastructuur, de vergroting van schepen, de vergroening en de energietransitie, digitalisering, de sterke stijging van e-commerce en de opkomst van circulaire economie hebben allemaal hun impact op de binnenvaart en de Blueport havens. Met een sterkere samenwerking tussen de havens kan het belang en de betekenis van de Blueporthavens als economische driver nog krachtiger en concreter bij stakeholders (lokale en regionale overheden (wethouders, bestuurders, ambtenaren) en bedrijfsleven) naar voren gebracht worden, zodat integraal beleid uitgevoerd wordt en de groei van de havens met draagvlak gewaarborgd wordt. Dit integraal beleid met voornoemde doelstellingen is vastgelegd in de Havenvisie Limburg.

14

In het verlengde hiervan heeft onze gemeente in 2024 met de Provincie samengewerkt om te komen tot een integrale havenvisie voor alle watergebonden bedrijfsactiviteiten rond de haven Stein.

Wat heeft het gekost? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2024 2024 2024

Lasten

4.936

5.406

5.666

Baten

430

553

638

-4.507

-4.853

-5.029

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

15

Economie Inleiding

Het programma economie richt zich op het versterken van onze economie. Door onze goede geografische ligging in de (Eu)regio aan diverse snelwegen, de aanwezigheid van een havens en waterwegen en de nabijheid van industriecluster Chemelot is Stein een bedrijvige gemeente die aantrekkelijk is voor diverse soorten MKB bedrijven en grotere maakbedrijven. Ook werken we in dit programma aan de versterking van onze vrijetijdseconomie, recreatie en toerisme en ons detailhandel beleid.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie

Wat hebben we bereikt ?

Binnen dit programma richten we ons op het versterken en ontwikkelen van een duurzame economie, waarbij circulariteit richting toekomst een belangrijke rol speelt en samen wordt gewerkt aan een sterke economische regio. Voorwaarde daarbij is dat de leef kwaliteit van onze gemeente verbetert. Daarnaast werken we samen met het onderwijs en VIDAR aan aanwezigheid van voldoende arbeidspotentieel.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Economische ontwikkeling Het beleidsplan "Economisch Beleid 2024-2027" is in het eerste kwartaal van 2024 vastgesteld. In het jaar 2024 heeft de gemeente Stein, ambtelijk en bestuurlijk, deelgenomen aan het initiatief AmbitieusMKB046. Dit initiatief richt zich op MKB-ondersteuning. MKB-ondernemers kunnen hulp ontvangen, als het gaat om vragen op de terreinen: energie, circulariteit, arbeidsmarkt, digitalisering en toekomstbestendigheid. Daarnaast is in het jaar 2024 stevig ingezet op het vraagstuk "verduurzaming bedrijventerreinen". In gezamenlijkheid met de gemeenten Sittard-Geleen en Beek zijn en worden er diverse technische onderzoeken uitgevoerd. Er wordt daarbij gekeken naar: hittestress, wateroverlast, vergroening parkeerterreinen, netcongestie, bereikbaarheid, arbeidsmarkt, scholing en demografie. Op Zuid-Limburgse schaal is in 2024 de Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg (SVREZL, 2017) geëvalueerd, mede om deze in lijn te brengen met de vereisten van de Omgevingswet. Dit heeft geleid tot een addendum bij de SVREZL.

Fysieke bedrijfsinfrastructuur Fysieke bedrijfsinfrastructuur De fysieke bedrijfsinfrastructuur vormt een belangrijk deel van het economische beleid van de gemeente Stein. Eind 2022 is de raad geïnformeerd over de analyse van behoefte naar werklocaties, die door Ecorys is uitgevoerd. Aansluitend daarop is er in 2023 in samenwerking met

16

de provincie Limburg een brownfield analyse gedaan naar de potentie om bestaande bedrijventerreinen effectiever te benutten. In het jaar 2024 is hier vervolg aangegeven in de vorm van het laten verrichten van nadere technische onderzoeken in het kader van het "verduurzamen van bedrijventerreinen". Bedrijventerrein Schuttersstraat Bedrijventerrein Schuttersstraat is in het jaar 2024 meegenomen in de verschillende technische onderzoeken in het kader van het "verduurzamen bedrijventerreinen". Het streven is om het college en de raad tegen het einde van het tweede kwartaal van het jaar 2025 te informeren over de uitkomsten en de aanbevelingen van deze onderzoeken. Businesspark Stein Bedrijventerrein Businesspark Stein is in het jaar 2024 meegenomen in de verschillende technische onderzoeken in het kader van het "verduurzamen bedrijventerreinen". Het streven is om het college en de raad tegen het einde van het tweede kwartaal van het jaar 2025 te informeren over de uitkomsten en de aanbevelingen van deze onderzoeken. Blueport havens Sinds 2011 werken de Limburgse binnenhavens samen binnen het Blueports netwerk. De Provincie Limburg heeft in 2024 een voorstel opgesteld voor een verdere professionalisering van de havenbeheertaken. In dit voorstel is is onder meer sprake van het oprichten van een organisatie die een ondersteunende rol zal bieden aan de Limburgse gemeenten.

Kerntaken van die organisatie zullen betrekking hebben op visie, beleid, digitalisering, inzetten op Europese fondsen, promotie en duurzaamheid. De organisatie zal functioneren op basis van een financiële bijdrage van de verschillende belanghebbende openbare organisaties. Naast de havengemeenten zullen de Provincie Limburg en Rijkswaterstaat ook bijdragen. In 2025 wordt bezien of er deelgenomen wordt aan deze organisatie.

Bedrijfsloket- en regelingen Evenementenbeleid In 2024 hebben we samen met verenigingen en stichtingen gewerkt aan een evenementenbeleid. Dit nieuwe evenementenbeleid 2024-2028 is in juni 2024 vastgesteld door de gemeenteraad. Daarnaast is er ook een uitvoeringsagenda opgesteld waarmee we richting geven aan de beleidsdoelen van evenementen in de periode van 2024-2028. Economische samenwerking Zuid-Limburg De Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL) is een inhoud gedreven netwerkstrategie, waarbij de samenwerking niet langer geïnstitutionaliseerd is, maar vorm krijgt middels coalities. Coalities die op velerlei manieren gevormd kunnen worden en waarbij wordt uitgegaan van de gemeentelijke autonomie. Accountmanagement Bedrijven De bedrijvencontactfunctionaris vervult de rol van verbinder tussen ondernemers en de gemeente Stein. De bedrijvencontactfunctionaris is dan ook het eerste aanspreekpunt voor alle soorten ondernemersvragen. In 2024 is de bedrijvencontactfunctionaris onder andere bezig geweest met: • Actief beheer inbox ondernemen en gereageerd op ondernemersvragen; • Actieve samenwerking ontplooid met Ambitieus MKB046 (bedrijfsbezoeken, nieuwsbrieven); • Organisatie Dag van De Ondernemer 2024; • Deelname organisatie Brilliant Business Awards (opstart 2024); • Inplannen en uitvoeren maandelijkse bedrijfsbezoeken wethouder D.

Hendrix; • Samenwerking en maandelijkse gezamenlijke bedrijfsbezoeken Vidar; • Afstemmen en input leveren uit ondernemersveld met beleidsmedewerker economie;

17

• •

Deelname bijeenkomsten ondernemersverenigingen en netwerkbijeenkomsten; Opstellen en verzenden ondernemersnieuwsbrieven.

Overname opstallen Steinerbos 2 De huurbeëindiging en sloop van de opstallen is in 2024 helemaal afgerond. De kosten zijn gedekt uit de algemene reserve.

Economische promotie Programma recreatie en toerisme In 2024 hebben we verder gewerkt aan de uitvoering van de meerjarige toeristische uitvoeringsagenda. Dit is onder meer gebeurd door een aantal verbeteringen van de wandel- en fietspaden in combinatie met extra structureel onderhoud. Ook is op een drietal locaties Maasfietsroute extra informatie en fietsbewegwijzering aangebracht om fietsers te verleiden meer van de gemeente te zien dan alleen het tracé van deze fietsroute tussen Maas en Julianakanaal. Vanwege de werkzaamheden aan het Julianakanaal en nabij Maasband zijn omleidingen gelegd en het nieuwe fietspad tussen Oud-Urmond en Maasband is verwerkt in het regionale fietsroutenetwerk. In samenwerking met Visit Zuid-Limburg, de toeristische werkgroep Maaskentj en het Rivierpark Maasvallei is gewerkt aan de verdere positionering, profilering en promotie van Stein als Hart van de Maasvallei. In Elsloo is door het Rivierpark Maasvallei een Vlaamse erfgoedapp geïntroduceerd. Met de buurgemeenten is een kaart met hotspots van de Grensmaasvallei uitgebracht. De wandelbrochure is geactualiseerd en er is een nieuwe fietsbrochure uitgebracht. Tenslotte zijn nieuwe toeristische producten ontwikkeld in de vorm van een kinderproduct en wordt door de werkgroep Maaskentj een derde themaproduct ontwikkeld. Beide producten worden gelanceerd in 2025.

We hebben verder gewerkt aan de verbetering van strategische toeristische locaties zoals het Kasteelpark Elsloo, door middel van cofinanciering. In 2024 is de ijskelder in het talud onder het theehuis gebouwd, het paviljoen in de heemkundetuin van IVN Elsloo opgeleverd en zijn diverse landschappelijke verbeteringen aangebracht in het kasteelpark. Verder is meerjarige cofinanciering toegezegd aan Stichting Limburgs Landschap voor kasteel Stein en het omliggende kasteelpark voor toekomstige verbeteringen en consolidatie van de kasteelruïne. Door de stichting Vrijheid Urmond zijn tenslotte diverse onderdelen gerealiseerd van de visie "van Maas tot De Bath". Ook zijn incidentele subsidies verleend voor de Standerdmolen en de terpkerk in Urmond voor de instandhouding van toeristische erfgoedparels binnen onze gemeente. Daarnaast is gewerkt aan de toeristische parkeerplaatsen: de rivierparkings. De rivierparking in het Steinerbos en de beklinkerde parkeerplaats van de brasserie Steinerbos zijn in mei 2024 opgeleverd. Verder is een onderzoek voor routing en signing nagenoeg afgerond dat in 2025 wordt uitgevoerd. Hierdoor vindt een goede spreiding van bezoekersstromen binnen onze gemeente plaats.

De culturele verenigingen en de toeristisch/recreatieve ondernemers zijn actief gestimuleerd en gefaciliteerd om als ambassadeurs bij te dragen aan de verwezenlijking en verbetering van onze gemeente als toeristisch Hart van de Maasvallei door middel van de stimuleringsregeling toerisme. Tenslotte is gewerkt aan een uitvoeringsprogramma voor toerisme in Zuid-Limburg op basis van de in 2020 vastgestelde Visie Vrijetijdseconomie Zuid-Limburg: de invoering van een wandelknooppuntennetwerk voor Zuid-Limburg dat in 2025 gereed is en het oprichten van een regionale projectorganisatie om de komende jaren door te pakken met Zuid-Limburgse toeristische projecten zoals een dataplatform.

18

Ten aanzien van het budget wordt opgemerkt dat een aantal bedragen zijn doorgeschoven. Het Zuid-Limburgse wandelknooppuntennetwerk heeft in 2024 vertraging opgelopen. Het project voor een kunstwerk over grensstenen in de Maasband kon in 2024 niet worden uitgevoerd vanwege de werkzaamheden van het Consortium Grensmaas ter plaatse. Tenslotte zijn de bedragen die waren gereserveerd voor cofinanciering voor Leader doorgeschoven naar 2025. Interreg leader Voor de verbeteringen van kasteelpark Elsloo en de uitvoering van de Visie Maas tot Bath zijn als cofinanciering Leaderbijdragen toegezegd. De afrekening door Leader vindt plaats na afronding van de projecten die nog doorlopen tot in ieder geval 2025.

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2024 2024 2024

Lasten

1.164

1.223

1.036

Baten

461

358

337

-702

-865

-699

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

19

Onderwijs Inleiding

Het programma onderwijs richt zich op onze kinderen en jongeren. Binnen dit programma werken we aan kwalitatieve basisscholen in onze kernen en onze middelbare school Groenewald.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Wat hebben we bereikt ?

De gemeente is samen met onderwijspartner verantwoordelijk voor goede onderwijshuisvesting. Ook werken we samen met de kindpartners aan een doorlopende leer- en ontwikkellijn van kinderen van 0-18 jaar. Waarbij het onderwijs en onze baby- en kinderopvang ook een plek is waar achterstanden, die op latere leeftijd niet meer kunnen worden ingehaald te voorkomen. We zetten daarom bijvoorbeeld actief in op voor- en vroegschoolse educatie, leesbevordering om laaggeletterdheid te voorkomen en schoolzwemmen.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Openbaar basisonderwijs Openbaar onderwijs De statuten van Stichting Kindante, bevoegd gezag van openbare basisschool De Maaskei, bevatten een aantal bepalingen over de financiële documenten (begroting en jaarrekening). Voorwaarden die zich kenmerken door een veranderende rol voor de gemeenteraad. Vóór de bestuurlijke fusie tussen prooSes en Focus, was de goedkeuring van deze stukken voorbehouden aan de gemeenteraden waar openbaar basisonderwijs was gehuisvest. Nu is de vaststelling en de goedkeuring een verantwoordelijkheid van respectievelijk het College van Bestuur en de Raad van Toezicht. Wel geldt de verplichting de gemeenteraden te informeren. Met de raadsinformatiebrieven van 31 mei 2024 (begroting 2024) en 28 oktober 2024 (jaarrekening 2023) is hier uitvoering aan gegeven. Geen van de fracties heeft gebruik gemaakt van de mogelijkheid tot het indienen van schriftelijke vragen. Ook was er geen behoefte aan een toelichting door het College van Bestuur tijdens een beeldvormende bijeenkomst.

Onderwijshuisvesting Renovatie Avonturijn Op 22 februari 2024 heeft de feestelijke opening plaatsgevonden van de verbouwing van Kindcentrum De Avonturijn. De kern Berg aan de Maas beschikt nu over een gebouw dat voldoet aan de eisen van de tijd en stelt de gebruikers in staat op een flexibele wijze in te spelen op de ontwikkelingen in onderwijsland. Een project van lange adem, maar met een resultaat om trots op te zijn. Nadat de directievoerder/toezichthouder had verklaard dat alle aannemers aan hun contractuele verplichtingen hadden voldaan, kon de eindbalans worden opgemaakt. Ook is toen samen met alle

20

partijen (aannemers en gebruikers) teruggekeken op het project. Bovendien was dat het moment om verantwoording af te leggen aan Stichting Kindante voor de wijze waarop de door het schoolbestuur beschikbaar gestelde middelen waren ingezet. De bevindingen staan verwoord in de raadsinformatiebrief van 23 december 2024. Wat nog aandacht vraagt is de eindverantwoording die is ingediend in het kader van de SUViSregeling (Specifieke Uitkering Ventilatie in Scholen). Medio 2024 zijn deze stukken naar het ministerie verzonden. Op 31 december 2024 was nog geen bericht ontvangen over de hoogte van de definitieve uitkering. Uitbreiding Groenewald Op 18 april 2024 heeft de onthulling van het bouwbord plaatsgevonden. Dit moment markeerde tevens de start van de werkzaamheden. Via nieuwsbrieven hebben wij de raad en de buurtbewoners periodiek geïnformeerd over de voortgang. Ontwikkelingen die uitsluitend voor de raad van belang waren, zijn op de gebruikelijk wijze gecommuniceerd. In onze raadsinformatiebrief van 5 juli 2024 is een toelichting gegeven op een viertal items: bezuinigingen, subsidies, btwvraagstuk en het verwerken van de leges in het investeringskrediet. Ook is kort ingegaan op de financiële stand van zaken. In december is het hoogste punt bereikt. Een mijlpaal die met alle betrokkenen is gevierd tijdens een bijeenkomst op 18 december 2024.

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Peuterprogramma en VVE In 2024 heeft de trend - een toename van zowel de problematiek als ook het aantal kinderen/gezinnen die hiermee te maken heeft - zich doorgezet. De gemeente Stein heeft verschillende keren met betrokken partners als de peuteropvang en de GGD/JGZ samengezeten om te kijken hoe we deze trend kunnen doorbreken. Dit heeft er toe geleid dat in 2024 de GGD/JGZ besloten heeft om op Zuid-Limburgse schaal kritisch te gaan kijken naar de wijze van indiceren vanuit het consultatiebureau. Om meer zicht te krijgen in de kwaliteit van VVE op de peuteropvang wordt een zogenaamde VVEaudit uitgevoerd. Eind 2024 is hiermee gestart. De uitkomsten van deze audit moeten ons helpen om het beleid aan te scherpen en te kijken waar we zaken beter of anders moeten organiseren. De basisscholen en de peuteropvang zijn hier nauw bij betrokken. Businesscase Ruimtelijke Situatie de Maaskei Het aannemen van de motie in de raadsvergadering van 14 december 2023 betekende dat eerder kon worden gestart met deze business case. De eerste stap was om samen met Stichting Kindante en de MIK & PIW Groep te komen tot een door alle partijen gedragen uitvraag. Met onze raadsinformatiebrief van 9 april 2024 hebben wij u laten weten dat overeenstemming is bereikt. Vervolgens is de bureaukeuze op de markt weggezet.

Na een inhoudelijke beoordeling bleek dat de inschrijving van RO groep de economisch meest voordelige was. Ook dit is met u gedeeld via de raadsinformatiebrief 13 juni 2024. Aan de hand van het door dit bureau opgestelde plan van aanpak is het proces doorlopen, wat uiteindelijk heeft geresulteerd in een concept eindrapport dat op 16 december 2024 is besproken in de stuurgroep. In 2025 zal er besluitvorming plaatsvinden in de gemeenteraad over het vervolg. Nationaal programma onderwijs Gemeenten krijgen uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) extra middelen voor hun rol in voorschoolse educatie, primair en voortgezet onderwijs tot en met schooljaar 2024-2025. De gemeente Stein kiest ervoor om het pilotproject Coach in het kindcentrum vanuit deze middelen mee te financieren. Dit project is een samenwerking tussen onze (basis)scholen, kinder- en peuteropvang en de gemeente Stein met als doel de sociaal-emotionele ontwikkeling van jonge kinderen te ondersteunen en te versterken. Coaches van Xonar gaan aan de slag met pedagogisch medewerkers en leerkrachten om kinderen nog beter te ondersteunen in hun ontwikkeling. Zo zorgt men samen voor een fijne en veilige omgeving waarin kinderen leren omgaan met emoties,

21

samenwerken en respectvol met elkaar omgaan. Wat is de aanleiding hiervoor? We zien helaas steeds meer kinderen op de kinder- en peuteropvang en basisschool instromen die extra aandacht nodig hebben op met name sociaal-emotioneel vlak. Ook ouders hebben soms een zetje in de rug nodig of iemand die hen op weg helpt als ze bijvoorbeeld vragen hebben. Doordat deze groep kinderen/ouders groeiende is komt er veel extra's op het bordje van de kinder- en peuteropvang en scholen in het algemeen en bij pedagogisch medewerkers en leerkrachten in het bijzonder te liggen. Door vroegtijdig in te grijpen en ondersteuning te bieden, willen we voorkomen dat kleine zorgen uitgroeien tot grote problemen. In 2024 is het project tot stand gekomen en in 2025 wordt het project uitgevoerd. Basisvaardigheden Ongeveer 2,5 miljoen mensen in Nederland hebben problemen met lezen, schrijven, rekenen en digitale vaardigheden. De zogenaamde basisvaardigheden. Het grootste deel van deze groep bestaat uit autochtonen. Ze zijn moeilijk vindbaar en ondanks de vele inspanningen lukt het maar mondjesmaat de mensen te overtuigen de stap naar het volwassenenonderwijs te zetten. Daarom is op Zuid-Limburgse schaal gekozen voor een andere aanpak, het LLO-collectief (Leven Lang Ontwikkelen collectief). Wetenschappelijk onderzoek heeft aangetoond dat dit een veel effectievere manier is om deze doelgroep te bereiken.

In deze aanpak worden de basisvaardigheden gecombineerd met vak- en werknemersvaardigheden. Hierdoor begrijpen mensen hoe belangrijk het is dat de basisvaardigheden op orde zijn, en is men gemotiveerder hier mee aan de slag te gaan. Van 8 tot en met 15 september 2024 heeft de landelijke Week van lezen en schrijven plaatsgevonden. In die week wordt extra aandacht geschonken aan laaggeletterdheid. Zo ook in de Westelijke Mijnstreek en de gemeente Stein. Er is gezamenlijke activiteit georganiseerd door het Bondgenootschap Westelijke Mijnstreek in Poppodium Volt in Sittard. Ook in Stein zelf kon worden deelgenomen aan diverse taalactiviteiten, waarvan de organisatie in handen was van de bibliotheek, DOP WijKerenshei en DOP Elsloo. Uitvoerige informatie hierover is te vinden in de brief van 19 augustus 2024. In 2024 is gestart met een Meeleesgroep. De deelnemers lezen samen teksten en brieven van de gemeente en geven adviezen om de begrijpelijkheid te verbeteren. Deze groep wordt begeleid door een coach van MEE Zuid-Limburg. Ook is er een vaste contactpersoon van de gemeente die aan de bijeenkomsten deelneemt. In totaal is deze groep 6 keer bij elkaar gekomen. Leerlingenvervoer Medio 2024 zijn we gestart met de vernieuwde werkwijzen voor het indiceren van Leerlingenvervoer. Het doel is om dit schooljaar een sterk, duurzaam en effectief proces neer te zetten.

Door in gesprek te gaan met ouders/verzorgers en eventueel het onderwijs, onderzoeken we de huidige en toekomstige (reis)mogelijkheden van de leerling en ouders. Hiermee maken een kwaliteitsslag door veel meer de verbinding te maken met ouders en het onderwijs om juist een passende vervoersvoorziening te organiseren voor deze kinderen.

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2024 2024 2024

Lasten

3.381

3.664

3.429

Baten

618

754

572

-2.763

-2.910

-2.856

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

22

Sport, cultuur en recreatie Inleiding

Het programma sport, cultuur en recreatie is gericht op het gezond houden van onze inwoners met een actief sport- en beweegaanbod, zingeving, ontspanning en ontwikkeling met een groot cultuur en erfgoed aanbod en het versterken van onze gemeente als toeristische gemeente waar je kunt recreëren.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie

Wat hebben we bereikt ?

Binnen dit programma werken we met onze maatschappelijke partners aan het behoud en versterken van ons verenigingsleven op het gebied van sport, cultuur, erfgoed en toerisme. Zodat onze inwoners gezond kunnen blijven en leren over wie we zijn en waar we vandaan komen. Onze unieke ligging in het hart van de Maasvallei, natuur en met tal van historische kernen en erfgoed maakt ons daarnaast een aantrekkelijke gemeente voor toeristen. Waar we binnen dit programma samen met onze inwoners en ondernemers samenwerken aan de versterking van dit profiel. Daarnaast hebben we ingezet op dat meer mensen in alle leeftijdscategorieën bewegen en sporten. Sport wordt hierbij gezien als middel en niet als doel. Daarmee is de relatie met het sociaal domein indirect gelegd. Door te bewegen en te sporten wordt ingezet op een gezondere levensstijl, op ontmoeten, verbinden en meedoen. Dit draagt bij aan positieve gezondheid waardoor mogelijk kosten binnen het sociaal domein voorkomen kunnen worden. Bewegen in de openbare ruimte vormt hier een onderdeel van.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Sportbeleid en activering Sportbeleid en activering In 2023 is het ‘Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein’ (kortweg: sportakkoord) geëvalueerd en herijkt. De ambities op het gebied van sport, bewegen, gezondheid en vitaliteit zijn opnieuw vastgelegd. Hoofddoel is dat iedereen in Stein moet kunnen sporten en bewegen, waarmee we bijdragen aan gezondere en gelukkigere inwoners. Hiervoor werken we werken we aan vier thema’s: gezond opgroeien, gezond meedoen, gezonde verenigingen en gezonde ruimte. In dit kader zijn in 2024 aansprekende resultaten geboekt, zoals succesvolle beweegstimulering voor jeugd, senioren, mensen met een beperking of laag inkomen.

23

Daarnaast is het beleids- en uitvoeringsplan ‘Buiten in Beweging’ vastgesteld. Dit gaat in op het sporten, spelen, bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte. Medio 2024 is een nieuwe speelplek gecreëerd en een bestaande speelplek gerenoveerd. We hebben gekozen om een nieuwe speelplek te realiseren in Berg aan de Maas en een bestaande plek in Elsloo op te knappen. Beide speelplekken zijn medio 2025 gereed. In 2024 is een aanbesteding gestart met als doel de komende jaren nieuwe speelplekken te creëren en het herinrichten van en het vervangen van oude speeltoestellen. In 2024 stond de SportContrainer bij Brasserie Steinerbos. De sportContrainer is een zeecontainer die is omgebouwd tot mobiele sportopstelling. Deze biedt mogelijkheden om te bewegen en trainen. Denk aan bootcamp, crossfit, buiten fitness, obstacle run of survival.

Cultuurpresentatie, productie participatie Kunst en cultuurbeleid In 2024 ging het nieuwe kunst- en cultuurbeleid Cultuur: Maak het mee! van start. De uitvoeringsagenda bood houvast bij het versterken van het kunst, cultuur en erfgoed (KCE) aanbod, het stimuleren van samenwerking en het vergroten van de betrokkenheid van inwoners. De uitvoering kreeg structuur en focus door te werken met clusters en thema’s en door een culturele jaarprogrammering in te zetten als instrument. Dit gaf richting aan initiatieven en samenwerkingen en zorgde voor een stapsgewijze aanpak. Het culturele seizoen ging in september feestelijk van start, gevolgd door het eerste Cultuurcafé in oktober. Deze maandelijkse bijeenkomsten groeiden uit tot waardevolle ontmoetingsplekken waar cultuurmakers, erfgoedorganisaties, verenigingen en inwoners ideeën deelden en samenwerkingen ontstonden. De cultuurcoach speelde afgelopen jaar een belangrijke rol door partijen te verbinden en inwoners actief te betrekken bij KCE. Actieve communicatie en structureel overleg brachten KCE beter onder de aandacht. Samenwerking met culturele partners, omliggende gemeenten en professionele instellingen kreeg een impuls. De inventarisatie van het KCE aanbod in Stein is gestart met een actualisatie van het CRM bestand en vormt de basis voor de te ontwikkelen culturele kaart.

KCE aanbieders, verenigingen en vrijwilligers ontvingen advies, subsidies en netwerkmogelijkheden, waardoor zij hun initiatieven succesvol konden uitvoeren. Kunst Het cluster kunst richtte zich vooral op talentontwikkeling, het ondersteunen van nieuwe kunstinitiatieven en het vergroten van de zichtbaarheid van kunst in de gemeente In samenwerking met Stichting Kleine Monumenten Stein startte de inventarisatie van kunstwerken en monumenten in de openbare ruimte. Dit vormt de basis voor de toekomstige aanbesteding van de nulmeting, het beheer, onderhoud en behoud. Ook het behoud van bestaande kunstwerken kreeg aandacht. Zo werd het defecte carillon in het centrum van Stein onderzocht en is een plan voor reparatie in 2025 opgesteld. Talentontwikkeling stond centraal in de samenwerking met Kunstbende, die jonge creatieve talenten ondersteunde via coaching, wedstrijden en optredens. Kunst in de openbare ruimte kreeg een impuls met de voltooiing van het tweede deel van de muurschildering onder de Brugstraat door kunstenares Kyra Gerdingh. Dit project, in samenwerking met de lokale gemeenschap, transformeerde de grijze onderdoorgang tot een kleurrijke en inspirerende ruimte die de rijke geschiedenis en cultuur van Stein weerspiegelt.

Diverse kunstcollectieven en organisaties zoals Culturele Werkgroep Stein, Expressiegroep De Ruif, Kunstkring Maaskentj en Kunstcollectief Nieuwdorp boden kunstenaars een podium in de Terpkerk, De Kunstmoer en andere locaties. MAASart 2024 bracht gevestigde en opkomende kunstenaars samen en stimuleerde grensoverschrijdende samenwerkingen tussen Nederland en België. Het Kunstcollectief Nieuwdorp kreeg eind 2024 groen licht voor een (tijdelijke) verhuizing naar het Pater Kolbe Huis. Een bijzonder kunstproject, in samenwerking met het sociaal domein, was de schenking van het marmeren beeld De Mantelzorger door Ingrid Henssen – van Hees. Dit beeld is onthuld bij De

24

Moutheuvel rondom de Dag van de Mantelzorger. Het eert mantelzorgers en reist de komende jaren langs zorginstellingen, voordat het een vaste plek krijgt in Nieuwdorp als onderdeel van het Bruisend Hart-project. Cultuur Binnen het cluster Cultuur lag de focus op het versterken van de muzikale infrastructuur en het vergroten van de toegankelijkheid van cultuur, met name voor jeugd en jongeren. Muziekverenigingen werden ondersteund door bijdragen aan muzieklessen (via de inhuur van zzp’ers) en vergoedingen voor de huur van gemeentelijke MFC’s. Hierdoor bleef muziekonderwijs voor alle inwoners toegankelijk. In samenwerking met scholen en verenigingen werd muziekeducatie in het onderwijs versterkt en de doorlopende leerlijn muziek verder ontwikkeld. Stichting Cultuur in Uitvoering speelde hierin een belangrijke rol. Zo werd een vakleerkracht muziek ingezet die structurele muzieklessen verzorgde en leerkrachten begeleidde. Voor peuters werd in samenwerking met MIK/PIW het project Mini Muzikantjes uitgevoerd op vier opvanglocaties, waarbij kinderen spelenderwijs kennismaakten met muziek, zang en beweging. Op basisscholen werd het MusicKids-project uitgevoerd, waarbij leerlingen uit groep 5/6 twaalf weken lang muziek- en soms danslessen volgden. Dit project, in samenwerking met muziekverenigingen en scholenkoepel Kindante, resulteerde in een gezamenlijke einduitvoering.

Dit leidde tot een hogere instroom bij verenigingen: 25 leerlingen sloten zich in 2023-2024 aan. Daarnaast bood het Maaskultuur Festival in Elsloo een platform voor lokale kunstenaars en verenigingen, met optredens, rondleidingen en ambachtelijke demonstraties. Ook werd een bijdrage geleverd aan het Jeugdfonds Cultuur, zodat cultuur toegankelijk blijft voor alle kinderen. Door deelname aan OKO-overleggen werd gewerkt aan het versterken van structurele samenwerkingen tussen onderwijs en KCE. Subsidieregeling Cultuur: Maak het mee! Een van de speerpunten over alle clusters heen in 2024 was de lancering van de subsidieregeling Cultuur: Maak het mee!. Deze regeling ondersteunde innovatieve en creatieve initiatieven binnen KCE en versterkte de culturele infrastructuur in Stein. Dankzij de regeling zijn diverse projecten gerealiseerd:

•

Schrijver in de Klas: Auteur Michael Reefs bezocht basisscholen in Stein en Urmond om leerlingen uit groep 3 t/m 8 te enthousiasmeren voor lezen. Zijn interactieve sessies op OBS De Maaskei stimuleerden leesplezier en verbeeldingskracht en droegen bij aan leesbevordering.