Jaarrekening 2023

Wat hebben we bereikt ? Onze inwoners en bezoekers waarderen momenteel de omgevingskwaliteiten zoals de groene verbindingen, de beleving van Stein als gemeente aan het water (Grensmaas), de cultuurhistorische waarden van onze verschillende kernen en de kwaliteit van de openbare ruimte. Om ook in de toekomst een duurzame woongemeente te blijven, willen wij deze unieke omgevingskwaliteiten die bestaan uit gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde samen met inwoners en ondernemers verder versterken. De waarde van ons groen (natuur en openbare ruimte) versterken wij door deze meer te benutten als plek voor ontmoeten, sporten en recreëren. Hierbij dragen wij tevens bij aan de kernwaarde sociale en vitale kernen. Daarnaast willen we dat meer mensen in alle leeftijdscategorieën bewegen en sporten. Sport wordt hierbij gezien als middel en niet als doel. Daarmee is de relatie met het sociaal domein indirect

25

gelegd. Door te bewegen en te sporten wordt ingezet op een gezondere levensstijl, op ontmoeten, verbinden en meedoen. Dit draagt bij aan positieve gezondheid waardoor mogelijk kosten binnen het sociaal domein voorkomen kunnen worden. Bewegen in de openbare ruimte vormt hier een onderdeel van. Kunst en cultuur wordt meer verweven met ander beleidsterreinen zoals toerisme en het sociaal domein waarmee het een bijdrage levert aan het versterken van de gemeenschapszin in onze gemeente en daarmee een bijdrage levert aan het behouden van de sociale en vitale kernen.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Sportbeleid en activering Sportbeleid en activering Dit jaar is het ‘Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein’ (kortweg: sportakkoord) geëvalueerd en herijkt. De ambities op het gebied van sport, bewegen, gezondheid en vitaliteit zijn opnieuw vastgelegd. Hoofddoel blijft dat iedereen in Stein moet kunnen sporten en bewegen, waarmee we bijdragen aan gezondere en gelukkigere inwoners. Hiervoor werken we werken we aan vier thema’s: gezond opgroeien, gezond meedoen, gezonde verenigingen en gezonde ruimte. In dit kader zijn in 2023 aansprekende resultaten geboekt, zoals succesvolle beweegstimulering voor jeugd, senioren, mensen met een beperking of laag inkomen. Het verenigingsadvies is van een impuls voorzien via een vitaliteitsonderzoek, extra verenigingsondersteuning en workshops/begeleidingstrajecten op maat. Daarnaast is het beleidsplan ‘Buiten in Beweging’ vastgesteld. Dit gaat in op het sporten, spelen, bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte. De aanleg van een nieuwe jeu de boulesbaan, opening van een MTB-Gravelroute en herinrichting van speeltuin Kampstraat zijn voorbeelden van initiatieven die hier dit jaar uit voort zijn gekomen. In 2024 komen nieuwe plekken aan de beurt.

Sportaccommodaties Opknappen fietscrossbaan In december is het beleidsplan ‘Buiten in Beweging’ vastgesteld. Dit gaat in op het sporten, spelen, bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte. Momenteel wordt een uitvoeringsplan ontwikkeld, waarin is vastgelegd hoe we de ambities uit het beleidsplan gaan realiseren. Het opknappen van de fietscrossbaan is opgenomen in dit plan en vindt plaats in 2024. Onderhoudscontract sportvelden In 2023 is het onderhoud van de natuurgras sportvelden opnieuw aanbesteed voor 2 jaar met een optie tot verlenging van 2 jaar. Een "nieuwe" aannemer heeft dit werk aangenomen. Tot dit werk behoorden in 2023 de accommodaties IVS Berg aan de Maas, Urmondia Urmond en De Ster Stein. Het werk is volgens planning uitgevoerd. Droogte periodes door het jaar heen maken dat het werk wel intensiever is.

Cultuurpresentatie, productie participatie Kunst en cultuurbeleid Op 14 december 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met het kunst en cultuurbeleid waarin de gemeente Stein zich de komende jaren meer zal gaan richten op het versterken van de culturele basisinfrastructuur, ons culturele materiële en immateriële erfgoed en kunst- en cultuureducatie en talentontwikkeling. Ook is ingestemd met bijbehorende uitvoeringsprogramma 2024-2027 en de

26

subsidieregeling cultuur, maak het mee! voor dezelfde periode. De begroting en aanvullende financiële middelen behorende bij het kunst- en cultuurbeleid zijn in de meerjarenbegroting 2024 vastgesteld. Verenigingen en evenementen In 2023 is gestart met het opstellen van het evenementenbeleid waarvoor evenementen organisatoren, stichtingen en verenigingen zijn betrokken in stakeholderbijeenkomsten. De verwachting is dat de gemeenteraad in 2024 het nieuwe evenementenbeleid vaststelt. Noodfonds energie verenigingen en stichtingen 2022-2023 Op 10 november 2022 (begrotingsbehandeling 2023) heeft de gemeenteraad unaniem ingestemd met de motie ‘noodfonds verenigingen’. Deze motie roept het college op om een noodfonds voor verenigingen en gemeenschapsaccommodaties in het leven te roepen. In 2023 heeft het college middels het instellen van de subsidieregeling 'noodfonds energie verenigingen en stichtingen 2022-2023' uitvoering gegeven aan deze motie met een subsidieplafond van € 200.000,-. Over 2022 is een aanvraag verstrekt: Het ging daarbij om de volgende organisatie en subsidiebedrag: De subsidie voor Stichting erfgoed Stein 2022 is vastgesteld op € 1.716,01. Subsidiebeleid In 2023 is gestart met de eerste fase van de herijking van het subsidiebeleid waarbij een evaluatie is uitgevoerd naar het huidige subsidiebeleid.

Subsidierelaties zijn betrokken via een enquête en 3 avondbijeenkomsten. De resultaten van deze evaluatie worden in Q1 2024 verwacht en moeten leiden tot een actualisatie van de algemene subsidieverordening (ASV) en de nadere subsidieregelingen. Coronasteun verenigingen In 2023 hebben vier organisaties coronasteun over het jaar 2022 ontvangen middels een incidentele subsidie op basis van de Awb, artikel 4.23 lid 3d. De gemeenteraad is middels raadsinformatiebrief over deze subsidieverstrekkingen geïnformeerd. Het ging daarbij om de volgende organisaties en subsidiebedragen: De subsidie voor Mandolineorkest The Strings is vastgesteld op € 3.637,54 De subsidie voor Mandolinevereniging Edelweisz is vastgesteld op € 3.675,58 De subsidie voor Dirgelländer Muzikanten is vastgesteld op € 400,25 De subsidie voor Stichting erfgoed Stein is vastgesteld op € € 71,89

Openbaar groen en (openlucht) recreatie Steinerbos In 2023 heeft Steinerbos BV een negatief resultaat geleden van € 216.000,- Dit komt mede door de verregende zomer dat ervoor gezorgd heeft dat er in de zomerperiode 20.000 minder bezoekers zijn geweest dan het jaar ervoor. Daarnaast zijn de personeelskosten, bedrijfskosten energiekosten en onderhoudskosten enorm gestegen. Openbaar groen Vanuit deze plannen is er in het afgelopen jaar aandacht gegeven aan: - Landschap- en natuurprojecten aan te laten sluiten op en samen te werken met het Rivierpark Maasvallei; - Het faciliteren van de doorontwikkeling van de beleidsvisie onder andere ten behoeve van het weer zichtbaar maken van de historische havenplaats Oud-Urmond; - Het verder vergroenen van onze gemeente door aanplant van bloembollen; - Vanuit het beheer een planmatig onderhoud te laten plaatsvinden met betrekking tot de groenvoorzieningen zoals bomen, bermen, natuurweides en plantsoenen;

27

- Tevens het onderhoud van het netwerk van fiets- en wandelpaden binnen onze gemeente middels actualisatie van bebording. Natuur en landschap Vanuit deze plannen is er in het afgelopen jaar aandacht gegeven aan: - Landschap- en natuurprojecten aan te laten sluiten op en samen te werken met het Rivierpark Maasvallei; - Het faciliteren van de doorontwikkeling van de beleidsvisie onder andere ten behoeve van het weer zichtbaar maken van de historische havenplaats Oud-Urmond; - Het verder vergroenen van onze gemeente door aanplant van bloembollen; - Vanuit het beheer een planmatig onderhoud te laten plaatsvinden met betrekking tot de groenvoorzieningen zoals bomen, bermen, natuurweides en plantsoenen; - Tevens het onderhoud van het netwerk van fiets- en wandelpaden en actualisatie van bebording binnen onze gemeente. Levensbomenbos Door middel van een presentatie is tijdens een beeldvormende bijeenkomst de raad over de ideeën en inrichtingsmogelijkheden voor een levensbomenbos geïnformeerd. De haalbaarheid van mogelijke locaties is verder onderzocht door raadpleging van omwonenden voor twee locaties in Elsloo. Beide locaties konden rekenen op draagvlak van omwonenden voor een levensbomenbos mits bepaalde voorwaarden in de definitieve ontwerpen worden verwerkt. Vidar inhuur wijkbeheer Binnen Wijkbeheer vindt er inhuur plaats van Vidar medewerkers.

In 2023 heeft doorstroom plaatsgevonden van kandidaten van Vidar in de Wijk en Vidar aan de slag binnen het wijkteam. De doorstroom is niet afdoende om de formatie te borgen. Vanaf 2023 vindt er minder inhuur plaats, vanwege invulling door vaste formatie. Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij Steinerbos BV

Samenwerkingsvorm Privaat

NV Theodora

Privaat

Wat is de bijdrage aan dit programma? Bijdrage aan de vrijetijdseconomie en toerisme Bijdrage aan het in stand houden van kasteel Elsloo en het kasteelpark.

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2023 2023 2023

Lasten

5.306

5.513

5.366

Baten

966

876

465

-4.339

-4.636

-4.901

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

28

Sociaal Domein Inleiding Het programma sociaal domein levert een bijdrage aan de kernwaarde sociale en vitale kernen. Binnen onze kernen is sprake van dorpse saamhorigheid en gemeenschapszin. In onze kernen zijn inwoners actief, helpen ze elkaar en nemen ze zelf initiatief. Dit willen we behouden en verder versterken. Dit doen we samen met inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Het programma sociaal domein levert een bijdrage aan de kernwaarde bereikbare en bedrijvige gemeente. Het gaat dan in het bijzonder om de strategische keuze van voldoende arbeidspotentieel waarbij participatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt onderdeel is. Op het gebied van wonen en zorg is er een opgave voor de gemeente Stein. Er is sprake van bevolkingskrimp, van vergrijzing en ontgroening. Aansluitend op het rijksbeleid stimuleren wij dat mensen langer thuis blijven wonen in hun vertrouwde omgeving. Daarom streven wij naar toekomstbestendige kernen, met passende (zorg- en welzijn)voorzieningen en een infrastructuur die aansluit bij de uitdagingen van deze tijd. Met het vaststellen van de woon-zorg visie hebben we in 2023 een belangrijke basis gelegd om uitvoering te geven aan deze opgave.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen (was voorheen Wijkteams) 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk (was voorheen Begeleide participatie) 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) 6.71A Hulp bij het huishouden (WMO) 6.71B Begeleiding (WMO) 6.71C Dagbesteding (WMO) 6.71D Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.72A Jeugdhulp begeleiding 6.72B Jeugdhulp behandeling 6.72C Jeugdhulp dagbesteding 6.72D Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73A Pleegzorg 6.73B Gezinsgericht 6.73C Jeugdhulp met verblijf overig 6.74A Jeugdhulp behandeling GGZ zonder verblijf 6.74B Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ verblijf 6.74C Gesloten plaatsing 6.81A Beschermd wonen (WMO) 6.81B Maatschappelijke- vrouwenopvang (WMO) 6.82A Jeugdbescherming 6.82B Jeugdreclassering

Wat hebben we bereikt ?

In 2023 hebben we resterende opgaven van het project Grip Op Sociaal Domein afgerond. De uitvoering WMO/Jeugd is in 2023 overgegaan op het nieuwe systeem MensCentraal en we hebben het dashboard sociaal domein in gebruik genomen. Deze doorontwikkeling is een belangrijke stap om in de toekomst grip op het sociaal domein te blijven houden. In 2023 hebben we opnieuw te maken gehad met langere wachttijden bij de WMO dan gebruikelijk. Ook uitvoerende organisaties hadden te maken met wachtlijsten. In het najaar van 2023 hebben we de wachtlijsten intern beter onder controle gekregen. Met interventies als langdurig indiceren,

29

maar ook met het nieuwe cliëntvolgsysteem, MensCentraal, hebben we stappen gezet om in de toekomst grip te blijven houden op de wachtlijsten. Een belangrijke wijziging binnen de Schuldhulpverlening is ingegaan op 1 juli 2023. Op dat moment is de looptijd van de wettelijke schuldsanering (Wsnp) gehalveerd van drie naar anderhalf jaar. Vanaf die datum is de basis voor elk nieuw Wsnp-traject 18 maanden. In 2023 is gestart met het verkennen van de hervormingsagenda jeugd en wat dit betekent voor Stein en onze toegang. Hierbij wordt het duurzaam verbeteren van de jeugdhulp en het jeugdhulpstelsel onderzocht, zowel op lokaal als regionaal niveau.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Samenkracht en burgerparticipatie Financiele gezondheid Vanwege het toegenomen beroep op de minimaregelingen van Stichting Leergeld, het Jeugdfonds Sport & Cultuur en de Kledingbank is het budget hiervoor structureel opgehoogd met € 39.500. Mede als gevolg van de resultaten van het rondkomen-onderzoek in 2022 is in 2023 veel aandacht besteed aan communicatie. Enerzijds om het taboe op geldzorgen te doorbreken en anderzijds om de drempel om hulp te zoeken te verlagen. Zo is een special edition van de Maaskentjer uitgebracht over rondkomen en is op multimediale wijze aandacht besteed aan het thema rondkomen. Een klankbordgroep van inwoners denkt met ons mee over communicatie en ondersteuning bij rondkomen. Met een aanvoerdersgroep bestaande uit het Jeugd- en Volwassenenfonds Sport & Cultuur, Ecsplore en beleidsexpertise op het gebied van sport, oko en financiële gezondheid is de deelname aan activiteiten voor beweging en sport bij minima en inwoners met geldzorgen bevorderd. Gastlessen op scholengemeenschap Groenewald hebben de jongere inwoners bewust gemaakt van de impact van het hebben van schulden. De lessen zijn verzorgd in samenwerking met Kredietbank Limburg. We hebben u op 23 en 29 maart middels een RIB op de hoogte gehouden van de voortgang. Informele zorg In 2023 zijn ruim 1000 geregistreerde mantelzorgers gewaardeerd middels een Steinpas.

Steunpunt Mantelzorg Zuid, onderdeel van Envida, verzorgde de ondersteuning aan mantelzorgers van onze inwoners. Het Netwerk Informele Zorg Stein heeft de opgaven op het gebied van informele zorg in Stein benoemd. In de tweede helft van 2023 is dit uitgewerkt in een plan van aanpak, waar in 2024 uitvoering aan gegeven wordt. Middels een dementiescan zijn de aandachtspunten in beeld gebracht om als gemeente dementievriendelijker te worden. Sociale Inclusie

30

We hechten veel waarde aan sociale inclusie. Naast fysieke, sociale en digitale toegankelijkheid betreft dit eveneens werk & inkomen, onderwijs, wonen, verkeer en vervoer, welzijn en ondersteuning, en vrijetijdsbesteding. Kortom toegankelijkheid voor iedereen in alle facetten. De huidige Lokale Inclusie Agenda liep af. Om te komen tot een nieuwe Inclusie Agenda werden in 2023 een drietal Meedenkbijeenkomsten georganiseerd voor inwoners, organisaties en ervaringsdeskundigen waarbij input werd opgehaald met betrekking tot de genoemde thema's. De Lokale Inclusie Agenda 2024-2027 zal in Q1 2024 aan uw raad worden voorgelegd. Jongerenparticipatie In 2023 is het eerste kindercollege in de gemeente Stein van start geïnstalleerd. Ze hebben meegedacht over beleid zoals bijvoorbeeld het speeltuinenbeleid. Daarnaast waren ze betrokken bij officiële gelegenheden in 2023. In november is het nieuwe kindercollege voor schooljaar 2023/2024 geïnstalleerd. Jongerenvisie Kom Ens In 2023 zijn de Kom Ens activiteiten zoals eerder gecommuniceerd niet uitgevoerd, maar is op het einde van dat jaar wel besloten - met als uitkomst het bekrachtigen van een overeenkomst met een ondersteunende partij - om in 2024 de Kom Ens activiteiten voor en door jongeren weer op te gaan pakken.

Versterking clientondersteuning Gemeente Stein heeft in 2023 een bedrag van € 50.000 ontvangen van het ministerie van VWS voor het versterken van cliëntondersteuning. In samenwerking met MEE Zuid-Limburg zal een pilot voor één jaar worden opgestart en betreft een waakvlamfunctie. Met de waakvlamfunctie wordt afschalen van lichte begeleiding naar het voorliggend veld gestimuleerd en indiceren van begeleiding voorkomen. De pilot wordt in 2024 geëvalueerd. Clientvolgsysteem Eind Q4 2022 is de aanbesteding voor een nieuw cliëntvolgsysteem afgerond. In januari 2023 is de start gemaakt met de implementatie van het nieuwe systeem. Eind december 2023 is het cliëntvolgsysteem live gegaan. Beleid welzijnsaccommodaties/Kerkenvisie Als gevolg van personele mutaties is de evaluatie en herijking van het accommodatiebeleid nog niet uitgevoerd in 2023. In 2023 is het project om te komen tot een kerkenvisie afgerond. Uw Raad is middels een presentatie meegenomen in het proces en in de uiteindelijke visie op de individuele kerkgebouwen. Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraine Voor de dekking van de kosten omtrent de opvang van de ontheemden uit Oekraïne is een specifieke uitkering (SPUK) in het leven geroepen. Uitgangspunt van deze regeling is dat gemeenten volledig gecompenseerd worden voor de kosten die gemaakt zijn. De totale kosten over 2023 betreft een bedrag van circa € 480.000.

Deze kosten hebben voornamelijk te maken met huisvestingskosten, leefgeld, inboedel, aansluitingskosten, beheerkosten huisvesting etc. Op basis van de SISA-regeling ontvangen wij een bedrag van 2,25 miljoen. Dit resulteert in een overschot op deze regeling van 1,77 miljoen. Dit is volledig financieel vertaald in boekjaar 2023. De kosten die gemaakt zijn omtrent de opvang van asielzoekers kennen een andere financieringsstroom. Deze uitgaven worden bij de Veiligheidsregio gedeclareerd. Dit betreft over 2023 een bedrag van circa € 510.000. Doorontwikkeling Sociaal Domein In 2023 zijn we bezig geweest met het verder verstevigen van de basis in het sociaal domein. Met de implementatie van het nieuwe cliëntvolgsysteem MensCentraal en het dashboard sociaal domein hebben we meer tools in handen gekregen om te sturen in het sociaal domein en zijn we beter in

31

staat om grip te houden op de in de toekomst te verwachten kosten. Het resterende budget wordt doorgeschoven naar 2024 om zo te kunnen blijven investeren in de doorontwikkeling van het sociaal domein. Brede SPUK/GALA In Q4 2023 hebben we een integraal plan van aanpak Brede SPUK IZA/GALA ingediend bij het ministerie van VWS. GALA staat voor Gezond en Actief Leven Akkoord en is gericht op lokale samenwerking en de versterking van integrale inzet. IZA staat voor Integraal Zorg Akkoord richt zich in hoofdzaak op de houdbaarheid van het zorgstelsel. Dit plan omvat vijftien rijksregelingen (voornamelijk bestaande en deels nieuwe middelen) op het gebied van preventie en gezondheidsbevordering. In 2024 gaan we (verder) uitvoering geven aan deze plannen op de thema’s sport- en beweegstimulering, cultuurparticipatie, gezondheidsbevordering en het versterken van de sociale basis. Dit met als stip op de horizon een gezonde generatie in 2040. Maar IZA/GALA kent ook een regionale component. In Zuid-Limburg is er voor 10 onderdelen onderzocht in hoeverre een regionale samenwerking en inzet de lokale uitvoering kan versterken. Onderdeel van de lokale plannen, die alle 16 Zuid-Limburgse gemeenten hebben vastgesteld, zijn de 10 (gedeeltelijk) regionale aanpakken (zoals bijvoorbeeld Kansrijke Start). Deze regionale aanpakken zijn samen met de GGD uitgewerkt.

In 2023 hebben de open inlopen een nieuwe naam gekregen: wijkinformatiepunten. Om de herkenbaarheid verder te vergroten is ook een eigen huisstijl ontwikkeld. Om de wijkinformatiepunten nog beter af te stemmen op de behoeften van onze inwoners, is daarnaast een onderzoek voorbereid dat in 2024 uitgevoegd gaat worden.

Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Welzijnswerk In 2023 is verder onderzocht op welke wijze de partners in het voorliggend veld elkaar nog beter kunnen vinden. Hierbij is ingezet op integraliteit waarbij de vindbaarheid en zichtbaarheid vergroot is. Door bijvoorbeeld de inzet in de Wijk informatie punten, hierbij wordt de onderlinge samenwerking vergroot. Veilig Thuis Een van de beheersmaatregelen in het kader van Grip Op Sociaal Domein was het inbesteden van de opvolging van VT-meldingen, van PIW naar team Jeugd/Wmo. Per 1 juli 2022 zou de subsidie aan PIW voor deze werkzaamheden worden stopgezet. Ten behoeve van een zorgvuldige overdracht trokken team Jeugd en PIW de eerste maanden van 2022 veelal samen op. Dankzij deze samenwerking en het monitoren ervan is gebleken dat juist dit samen optrekken door PIW en Team Jeugd van grote meerwaarde is. Daarom heeft het college op 21 juni 2022 besloten om de maatregel ‘inbesteding VT-meldingen’ op te heffen als beheersmaatregel en de samenwerking tussen team Jeugd en PIW bij de opvolging van VT-meldingen voort te zetten. In 2023 is op deze manier samengewerkt. Er is in 2023 een stijging te zien van VT meldingen van 15-20% ten opzichte van 2022. De casuïstiek is wordt ook steeds zwaarder. Daarmee wordt ook de belasting van team Jeugd groter. Begin 2024 wordt de werkwijze geëvalueerd en bekeken hoe de belasting te beheersen is.

Inkomensregelingen Vidar Deze component gaat over de bijdrage die de gemeente Stein moet betalen aan de centrumgemeente Sittard-Geleen voor de uitvoering van activiteiten die vastgelegd zijn in de Centrumregeling. Er was een totaalbedrag van 10,68 miljoen geraamd voor de uitvoeringskosten

32

en programmakosten (inclusief sociale werkvoorziening). De uitgaven in 2023 betreffen 10,65 miljoen. De afwijking in de jaarrekening is dus nihil te noemen. Ten opzichte van de start van Vidar (2020) zien we een aantal ontwikkelingen. Minder mensen binnen ons bestand kunnen (direct) naar werk en meer mensen stromen in een participatietraject. Dit is het gevolg van de grote vraag vanuit de arbeidsmarkt van de afgelopen jaren. De mensen die nu nog niet zonder hulp aan het werk komen, hebben regelmatig te maken met verschillende zorgen zoals gezondheids-, relatie-, verslavings- en financiële-problematieken. Voor deze groep mensen komt nu de nadruk steeds meer op participatie te liggen, waarbij de multiproblematiek gestabiliseerd en aangepakt wordt. Dit vraagt van Vidar meer begeleiding om mensen naar een vervolgstap te brengen. Met het concept Vidar in de Wijk krijgen inwoners die hiervoor in aanmerking komen gerichte begeleiding met als doel werkervaring opdoen, vaardigheden aan te leren en ritme op te bouwen. In Nieuwdorp zijn de ervaringen met Vidar in de Wijk positief. Op 26 oktober 2023 is de gemeenteraad tijdens raadsessie Vidar nader geïnformeerd over deze ontwikkelingen en over de toekomst van Vidar. In het eerste kwartaal van 2023 is het aantal Steinse bijstandsgerechtigden 284. In het derde kwartaal zien we een stijging naar 295.

Dit verschil is vooral ontstaan door instroom van statushouders en een toename van jongeren in de bijstand. Eind 2023 zien we een lichte daling van het aantal bijstandsgerechtigden naar 292. Verder is in 2023 een forse toename te zien van het gebruik van bijzondere bijstand. Dit betreft een landelijke ontwikkeling. Voor meer informatie over ontwikkelingen binnen taakveld Vidar wordt verwezen naar de kwartaalrapportages sociaal domein onderdeel participatie 2023. Energietoeslag De energietoeslag helpt huishoudens met een laag inkomen om de sterk gestegen energierekening te betalen. De toeslag is bedoeld voor huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Hiervoor had de gemeente Stein in 2023 een totaalbudget beschikbaar van € 1.441.000. Vidar voert deze maatregel namens de gemeente Stein uit. Ultimo 2023 is € 1.396.000 uitgegeven. Huishoudens kunnen de energietoeslag 2023 nog aanvragen tot medio 2024. Dit betekent dat in 2023 concreet een restantbudget energietoeslag is van circa € 45.000. BUIG-uitkering De definitieve BUIG-uitkering 2023 betreft € 4.692.319 voor de gemeente Stein. Deze BUIGuitkering is ter dekking van de lasten omtrent de Participatiewet/LKS/IOAW/IOAZ en de BBZ. De totale uitgaven in 2023 voor deze onderdelen zijn € 5.182.569. Dit betekent dat we een tekort van € 490.250 hebben op de BUIG-uitkering.

Aangezien dit verwacht was, was dit al in de slotwijziging 2023 verwerkt en leidt dit effect niet tot een afwijking in de jaarrekening. Echter is er wel onderzocht of we in aanmerking komen voor de vangnetuitkering Participatiewet 2023. Om in aanmerking te komen moet voldaan worden aan 2 voorwaarden. Het tekort moet meer dan 7,5 % zijn en de resultaten van 2021, 2022 en 2023 samen moeten meer dan 7,5% zijn van de definitieve uitkering 2023. Wij voldoen helaas maar aan 1 van de 2 voorwaarden waardoor we niet in aanmerking komen voor een vangnetuitkering.

Maatwerkvoorzieningen (Wmo) Woningaanpassingen Op 1 juli 2023 zijn nieuwe overeenkomsten met drie aanbieders voor het realiseren van Wmo woningaanpassingen afgesloten. Hiermee is de aanbesteding afgerond. Dit heeft onder andere geresulteerd overeenkomsten met een nieuwe aanbieder en twee bestaande aanbieders en een geactualiseerd prijzenboek. De overeenkomsten lopen tot en met 1 juni 2027 met een mogelijkheid tot verlenging.

33

Ook zijn de lopende woonconvenanten tussen de gemeenten van Westelijke Mijnstreek en de woningcorporaties geactualiseerd. Deze zijn vanaf 1 januari 2024 weer van kracht. In deze woonconvenanten zijn afspraken tussen gemeenten en woningcorporaties vastgelegd op het gebied van de Wmo en sluiten aan bij de woonzorg visie.

Hulp bij het huishouden (WMO)

Binnen de huishoudelijke ondersteuning waren in 2023 wachtlijsten bij de aanbieders te zien. Dit is onder meer de oorzaak van enerzijds een stijging van het aantal cliënten door de jaren heen en anderzijds het personeelstekort bij de aanbieders. Richting het einde van 2023 zijn de wachtlijsten bij de aanbieders afgenomen. In 2023 zijn de contracten met de aanbieders verlengd. Echter heeft één aanbieder geen nieuwe overeenkomst gekregen vanwege het aantal ontvangen klachten en de kwaliteit van de geleverde ondersteuning binnen de Westelijke Mijnstreek. Inmiddels hebben de getroffen 14 inwoners een nieuwe aanbieder gevonden zodat de ondersteuning die zij krijgen door kan blijven lopen.

Begeleiding (WMO) Wmo begeleiding Sinds 1 januari 2022 zijn nieuwe overeenkomsten afgesloten met aanbieders voor het uitvoeren van Wmo Begeleiding, Groepsbegeleiding en Kortdurend verblijf. Door een nieuwe systematiek zijn de budgetten in 2022 afgeraamd en in 2023 stabiel gebleven. Het aantal complexe casussen neemt echter wel toe. Dit resulteert zich in meervoudige problematiek dat vraagt om een integrale aanpak.

Jeugdhulp Jeugdhulp Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering van de Jeugdwet. De Jeugdwet gaat uit van de eigen kracht van het gezin en zijn omgeving. 16 Zuid-Limburgse gemeenten werken samen om doelen te bereiken op het gebied van jeugdhulp. Regionaal Beleidskader Jeugdhulp Zuid-Limburg 2024-2028 Het afgelopen jaar zijn we vooral samen druk bezig geweest met de nieuwe contractering van de jeugdhulp. De kaders die hiervoor zijn opgesteld en het oude beleidskader zijn onze leidraad geweest bij het opstellen van het nieuwe regionale beleidskader jeugdhulp 2024-2028. Het beleidskader Jeugdhulp 2024-2028 gaat over wat we in de jeugdregio Zuid-Limburg willen bereiken voor onze jeugd. Het gaat in op de doelen en leidende principes die van belang zijn. Deze doelen en principes zijn niet nieuw en vloeien voort uit het vorige beleidskader en uit de kaderdocumenten die zijn opgesteld t.b.v. de nieuwe contracten. Bij het opstellen van het beleidskader Jeugdhulp is tevens rekening gehouden met de doelstellingen van de landelijke hervormingsagenda. Het beleidskader geeft vervolgens concrete richting aan welke acties wij op regionaal niveau prioriteren. Daarnaast liggen sommige acties meer op landelijk of bovenregionaal niveau, terwijl andere acties op lokaal niveau zijn belegd.

De colleges in Zuid-Limburg hebben dit concept vastgesteld en leggen dit nu voor ter inspraak. Ook in 2023 zien we net als in 2021 en 2022 een daling van de jeugdkosten. De totale jeugdkosten zijn in 2023 6,86 miljoen, ten opzichte van 7,1 miljoen in 2022. Aanbesteding jeugdhulp Bij de contracten voor ambulante jeugdhulp maken we een onderscheid tussen de korte en lange termijn. Voor de jaren 2023 en 2024 zijn ‘basiscontracten’ afgesloten, gericht op het bieden van zorgcontinuïteit terwijl we werken aan verdergaande transformatie afspraken voor de toekomst. Vanaf 1 januari 2024 zijn tevens de ontwikkelcontracten actief. Dit betreft drie ontwikkelpartners

34

(Kracht van Dichtbij, Initiatief Jeugdhulp Zuid-Limburg en Zorgcoöperatie Limburg) die zich allen hebben ingeschreven voor de drie subregio’s: Maastricht-Heuvelland, Westelijke Mijnstreek en Parkstad (exclusief Heerlen, Landgraaf en Voerendaal die de ambulante jeugdhulp zelfstandig inkopen). Deze partners zijn ieder verantwoordelijk voor het bieden van ambulante begeleiding én behandeling in elke subregio. Het betreffen partijen die ook in 2023 zijn gecontracteerd voor begeleiding en behandeling. Na het aflopen van de basiscontracten vindt vanaf 2025 alle ambulante behandeling en begeleiding plaats op basis van de ontwikkelcontracten door deze drie combinaties. Met een sub regionaal ontwikkelcontract willen gemeenten beter sturen op de transformatie van een integraal zorglandschap dat ook aansluit op lokale behoeftes en samenwerkingspartners in elke subregio. Naast het bieden van kwalitatief goede hulpverlening hebben de drie ontwikkelpartners de opdracht om samen met gemeenten en andere samenwerkingspartijen het ambulante jeugdhulplandschap te transformeren. Dit doen zij door in gezamenlijkheid de uitgangspunten in een ontwikkelagenda te vertalen naar concrete acties en zo (gefaseerd) de hulpverlening in onze regio te verbeteren. Niet alleen gemeenten en zorgaanbieders, maar ook jeugdigen, ouders, en voorliggende partners hebben een belangrijke stem in deze doorontwikkeling.

In elke subregio maken partijen daarom samenwerkingsafspraken over eenieders betrokkenheid. Thema’s die hierbij centraal staan zijn integraal samenwerken, normaliseren, regievoeren, monitoring en financiën. Denk hierbij aan het toevoegen van expertise aan basisvoorzieningen zoals maatschappelijk werk en investeren in preventieve activiteiten samen met partijen uit het omliggend veld, zodat meer jeugdigen laagdrempelig geholpen worden zonder geïndiceerde jeugdhulp. Deze ontwikkelcontracten en daarmee een verdere transformatie van de Jeugdhulp is een ontwikkeling die de komende jaren veel inzet van alle betrokken partners zal vragen. Zowel de gemeente, als de zorgaanbieders, als het maatschappelijk werk en onderwijs dienen de nodige personele investeringen te doen om de gezamenlijke ambities vorm te geven. De getransformeerde aanpak betekent dat er veel aandacht besteed moet worden aan het opbouwen en uitbreiden van samenwerking in het gehele jeugddomein.

Beschermd wonen (WMO)

De invoering van het woonplaatsbeginsel en het nieuwe verdeelmodel voor Beschermd wonen zijn controversieel verklaard. Het woonplaatsbeginsel en het nieuwe objectieve verdeelmodel moeten ervoor zorgen dat gemeenten zelf verantwoordelijk worden voor deze vorm van ondersteuning. De nieuwe streefdatum is vooralsnog 1 januari 2025.

Geescaleerde zorg 18Xonar Door financiële problematiek bij XONAR staat de continuïteit van de jeugdhulp in de jeugdregio Zuid-Limburg onder druk. Gemeenten zijn op grond van de Jeugdwet verantwoordelijk voor het borgen van deze continuïteit. Landelijk is er een convenant ‘Continuïteit jeugdhulp’ gesloten om te voorkomen dat er ernstige problemen ontstaan bij het bieden van jeugdhulp aan kwetsbare jeugdigen als cruciale aanbieders in financiële problemen komen. Op basis van dit convenant heeft XONAR in 2023 in samenwerking met de landelijke Jeugdautoriteit, een onafhankelijk regievoerder en gemeenten een herstelplan opgesteld om weer tot een duurzaam gezonde bedrijfsvoering te komen. Voor de uitvoering van dit herstelplan werd aan de 16 samenwerkende gemeenten in Zuid-Limburg een incidentele financiële bijdrage gevraagd van maximaal € 8 mln. Alle 16 gemeenten hebben hiermee ingestemd. Voor Stein betekent dit concreet een eenmalige, financiële bijdrage van maximaal € 243.902. Dit bedrag is onttrokken aan de reserve Sociaal Domein (raadsbesluit 20 september 2023).

35

Sinds de zomerperiode 2023 wordt tweewekelijks de voortgang van het herstelplan van XONAR gemonitord. Het algemene beeld is nu dat op onderdelen verbeteringen zichtbaar zijn maar dat de situatie nog altijd zorgelijk is. Uw raad is regelmatig op de hoogte gehouden middels RIB’s. Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij GR Vidar Wsw

Samenwerkingsvorm GR

Omnibuzz

GR

Wat is de bijdrage aan dit programma? Het versterken van de lokale economie door het uitvoeren van de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW) Het zorgdragen voor het vervoer van klanten met een beperking die een beroep kunnen doen op de Wet maatschappelijke ondersteuning. Daarnaast wordt de zelfredzaamheid en participatie van mensen met een beperking bevorderd.

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2023 2023 2023

Lasten

31.292

31.931

28.323

Baten

8.974

7.609

5.360

-22.318

-24.322

-22.963

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

36

Volksgezondheid en milieu Inleiding Het programma volksgezondheid en milieu levert een bijdrage aan de kernwaarde een duurzame leefomgeving met unieke waarden. Het gaat dan met name om de strategische keuze 'duurzame ontwikkeling' binnen deze kernwaarde. De komende jaren staan we immers ten gevolge van de doelstellingen uit het Klimaatakkoord voor grote opgaven op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie. Deze opgaven zien wij als een urgente uitdaging om de leefomgeving verder te ontwikkelen. Daarnaast biedt dit programma in algemene zin (wettelijke) randvoorwaarden ter bescherming van de gezondheid van onze inwoners waarbij een relatie gelegd kan worden met een gezonde leefomgeving.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afval 7.4 Milieubeheer 7.5 Begraafplaatsen en crematoria

Wat hebben we bereikt ?

Stein heeft unieke omgevingswaarden die we willen behouden en versterken. Enerzijds vanwege de gunstige geografische ligging en anderzijds door de aanwezigheid van hoogwaardige voorzieningen. Door de cultuurhistorische waarden, de ligging aan de Grensmaas en diverse groene verbindingen is tevens sprake van landelijk wonen binnen een groter verstedelijkt gebied. Dit is in 2022 verder uitgebouwd zodat wij ons steeds meer als prettige woongemeente profileren. Dit deden we mede aan de hand van onze duurzaamheidsagenda. Bij een woongemeente hoort ook een goede gezondheid. Ons gezondheidsbeleid had tot doel gezondheidsbevordering en preventie van gezondheidsproblemen bij onze bevolking. Deze doelen zijn deels ook opgepakt binnen het sportbeleid (gezondheidsbevordering middels meer bewegen en tegengaan van overgewicht). Binnen het programma lag de nadruk in deze beleidsperiode op de te realiseren trendbreuk in Zuid-Limburg. Bij ruimtelijke ontwikkelingen is op basis van wet- en regelgeving een belangenafweging gemaakt die leiden tot een evenwicht tussen enerzijds een goed woon- en leefklimaat en anderzijds ons economisch klimaat. Het milieudeel is via de RUD opgepakt. In het kader van volksgezondheid en milieu zijn ook de thema’s afval en water relevant. Het is van belang om huishoudelijk afval goed gescheiden aan te bieden.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Volksgezondheid GGD Op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) stelt de gemeenteraad iedere vier jaar een nota gezondheidsbeleid vast. Voor de frequentie van vier jaar is aangesloten bij het Rijksbeleid om elke

37

vier jaar een landelijke preventienota uit te brengen. De regionale nota “Zuid Springt Eruit” is opgesteld voor de jaren 2020-2024. 2023 is dus het laatste jaar van deze beleidscyclus. Om een gedegen nieuw regionaal beleidsplan op te kunnen stellen is het noodzakelijk om goed aan te sluiten bij de ontwikkelingen van IZA, GALA en Trendbreuk. Hierop is echter nu nog onvoldoende zicht om al te kunnen verwerken in een nieuw regionaal gezondheidsbeleid. Daarnaast is het huidige regionale gezondheidsbeleid nog actueel en worden de eerste resultaten zichtbaar. Derhalve wordt het huidige regionale gezondheidsbeleid ‘Zuid Springt eruit’ met één jaar verlengd en in 2024, op basis van de dan verkregen inzichten vanuit IZA, GALA en Trendbreuk, een nieuw regionaal gezondheidsbeleid opgesteld. Dit past binnen de wettelijke vereisten op grond van de Wpg. Het nieuwe regionale gezondheidsbeleid kan dan in het vierde kwartaal 2024 ter vaststelling aan de gemeenteraad worden voorgelegd. Ouderenbeleid In 2023 is een plan van aanpak opgesteld om te komen tot een advies inzake seniorvriendelijk beleid. In 2024 gaan we hier over in gesprek met Steinse senioren.

Riolering Riolen Aan de hand van de onderhoudsprogramma's zijn in 2023 rioolinspecties uitgevoerd in Nieuwdorp, Stein-Centrum en Elsloo. Op basis van deze inspecties hebben er rioolreparaties plaatsgevonden. Hiermee is de inhaalslag voor wat betreft de reparatie van riolen en kolken en daarmee de verbetering van de kwaliteit van ons stelsel verder voortgezet. Kostendekkingsplan riolen Op 7 juli 2022 is het beleidsplan water en klimaatadaptatie Westelijke Mijnstreek 2022-2027 en bijbehorend kostendekkings-, beheer- en projectenplan vastgesteld. In het kostendekkingsplan is aangegeven dat, uitgaande van 100% kostendekkendheid, de komende jaren een aanzienlijke stijgingen van het rioolrecht onontkoombaar is om de noodzakelijke investeringen van het projectenplan te kunnen uitvoeren. Om een geleidelijke stijging van het tarief mogelijk te maken is in het plan gekozen voor een jaarlijkse stijging van het vastrechttarief van € 8,50. Hierbij is aangegeven dat in de eerste jaren onttrekkingen aan de voorziening nodig zullen zijn om 100% kostendekkendheid te realiseren. In 2023 was het vastrecht van de rioolheffing vastgesteld op € 153,10. Uitgaande van de geactualiseerde lasten en baten van de gesloten exploitatie van het riool is een onttrekking van € 299.000 nodig om 100% kostendekking te kunnen realiseren.

Afval RWM Gemeente Stein heeft aandelen in het aandelenkapitaal van RWM. In 2023 is geen dividend ontvangen van RWM. Er vindt geen bijdrage plaats aan deze verbonden partij. Middels een eindafrekening worden de kosten verwerkt binnen het afvalcompartiment en gedeeltelijk het rioolcompartiment. Deze onderbouwingen zijn terug te vinden in subtaakvelden riolering, afval en binnen de paragraaf lokale heffingen. In november 2023 is de strategische toekomstvisie van RWM in de AvA vastgesteld. De gemeente Echt-Susteren heeft in 2023 als pilot deelgenomen, en zal met ingang van 2024 definitief toetreden tot RWM.

38

Uitvoeringsplan Grondstoffen (UVP) In 2022 is de Oplegnotitie Regionaal Uitvoeringsplan (UVP) ‘Van Afval Naar Grondstof 2022-2025’ vastgesteld. Dit betreft een gezamenlijk uitvoeringsplan van de gemeenten Beek, Sittard-Geleen en Beek. Het UVP beschrijft de uitvoering van de doelen die in 2021 zijn vastgesteld in het Regionaal Beleidskader Van Afval Naar Grondstof. Na vaststelling van het UVP is in juli 2022 gestart met de uitvoering. Met een projectmatige aanpak en in nauwe samenwerking met RWM, gemeente Beek en gemeente Sittard-Geleen zijn in 2023 de volgende maatregelen doorgevoerd: Gezamenlijke regelgeving geactualiseerd (afvalstoffenverordening inclusief bijbehorende uitvoeringsregeling). Aangepaste inzamelfrequentie restafval (eenmaal per vier weken) per 1 januari 2023. Aangepaste inzamelfrequentie PMD (eenmaal per twee weken) per 1 januari 2023. Aangepaste DIFTAR-tarieven per 1 januari 2023 (afvalstoffenverordening). Communicatieplan RWM bestuurlijk vastgesteld medio 2023. Verder zijn, in het kader van het UVP, de basisscholen door RWM op de hoogte gesteld van de mogelijkheid om gebruik te maken om afval en grondstoffen gescheiden in te zamelen en af te laten voeren door RWM.

Het verlagen van de inzamelfrequentie van het restafval heeft er ook toe geleid dat er alternatieven geboden worden aan huishoudens welke een groot volume aan incontinentiemateriaal en luierafval hebben. Deze huishoudens wordt de mogelijkheid geboden om, tegen reguliere kosten, een afvalpas voor een ondergrondse afvalcontainer of een extra container aan te vragen en te gebruiken. Project overlast zwerfafval Zoals in de begroting voor 2023 beschreven is de zwerfafvalvergoeding komen te vervallen en is daarvoor de SUP-vergoeding in de plaats gekomen. De hoogte van de bedragen zijn daarbij inmiddels bekend en, naast de bedragen beschikbaar uit het bestuursakkoord, in te zetten in de structurele aanpak van de zwerfafval problematiek. In 2023 is een deel van de beschikbare gelden ingezet om de strategie "Schoon Stein" op te stellen om het structureel karakter van de aanpak te borgen en is deze strategie tevens gepresenteerd aan de raad. Het vervolg op deze strategie, de uitwerking van een uitvoeringsplan, volgt in 2024. Evenals de uitvoering van de beschreven maatregelen in het uitvoeringsplan. Kostendekkingsplan afval De kosten voortvloeiend uit het Regionaal Uitvoeringsplan VANG 2022 - 2025 worden 100% gedekt uit de afvalstoffenheffing. Dit is niet anders voor 2023.

De egalisatiereserve wordt in de periode van 2023 - 2025 deels ingezet om de stijging in kosten per huishouden te dempen. De volgende maatregelen zijn in 2023 tot uitvoering gebracht welke betrekking hebben op het kostendekkingsplan afval: -

De beleidscapaciteit binnen de gemeente is op orde gebracht Er is ingezet op extra beleids- en regiekracht voor het uitvoeringsplan Maatregelen uit het uitvoeringsplan

In 2023 is het vastrecht van het afval vastgesteld op € 228,00. Uitgaande van de geactualiseerde lasten en baten van de gesloten exploitatie van het afval is een storting van € 30.000 ten gunste van de reserve afval gedaan om 100% kostendekking te kunnen realiseren.

39

Milieubeheer Energievisie In 2023 is de Steinse energiestrategie opgesteld inclusief een uitvoeringsprogramma voor de komende jaren. Deze visie zal in 2024 door de Raad worden vastgesteld. Mede als gevolg hiervan zijn er projecten niet uitgevoerd in 2023. In 2023 is in het kader van de duurzaamheidsagenda uitvoering gegeven aan onderstaande projecten: • Met een aantal gemeenten in Zuid-Limburg en de Provincie Limburg is intensief overlegd over de mogelijkheden voor implementatie van een warmtenet in Zuid-Limburg. Dit zal in 2024 een vervolg krijgen. • Er zijn diverse maatregelen genomen en nadere onderzoeken opgestart om de gemeentelijke gebouwen te verduurzamen. • In 2023 is, samen met andere Zuid-Limburgse gemeenten, gewerkt aan de uitvoeringsagenda van de regionale energiestrategie Zuid-Limburg 1.0. Aanpak energiearmoede en Nationaal Isolatie Programma In 2023 werd de lokale aanpak energiearmoede gecontinueerd zoals die in 2022 opgestart werd. Steinse huishoudens die de eenmalige energietoeslag hebben toegewezen gekregen (dit betreft circa 1.200 huishoudens met een inkomen van maximaal 130% van het sociaal minimum) zijn in aanmerking gekomen voor gratis energiebesparende middelen, een energiecoach en (onder voorwaarden) gratis vervangend energiezuinig witgoed. De energiebespaaractie werd om onderstaande redenen beëindigd per 31 december 2023.

Met de energiebespaaractie zijn 720 huishoudens geholpen met het direct verlagen van hun energierekening. In 2023 is de gehele doelgroep meermaals benaderd (zowel per post als persoonlijk) om deel te nemen aan de energiebespaaractie. Het motiveren en bedienen van de doelgroep bleek meer capaciteit en middelen te kosten dan vooraf was voorzien. De kosten zijn daarmee relatief hoog per woning in relatie tot de besparingen (kleine, direct toepasbare energiebesparende maatregelen). De verwachting is dat met de lange termijn aanpak Nationaal Isolatie Programma een hogere besparingen per huishouden gerealiseerd kan worden dan met de energiebespaaractie. De rijksmiddelen ter besteding van energiearmoede die vrijkomen na het beëindigen van de energiebespaaractie (de korte-termijn energiearmoede aanpak) worden in 2024 toegevoegd aan de in 2023 ontvangen middelen voor de lange-termijn aanpak vanuit het Nationaal Isolatie Programma (NIP). Hiermee bevordert en faciliteert de gemeente Stein dat de huishoudens die o.a. binnen de LILEK-categorie (Laag Inkomen Lage Energiekwaliteit) vallen, structurele aanpassingen in hun woning treffen met als doel het energieverbruik en -kosten te minimaliseren. Eind 2023 is de aanvraag voor de SpUK Lokale Aanpak Isolatie, dat deel uitmaakt van het Nationaal IsolatieProgramma (NIP), ingediend en toegewezen.

De gelden die de gemeente Stein voor de eerste tranche vanuit RVO ontvangt zijn €1.456.448, en gaan de komende jaren gebruikt worden om inwoners met slecht geïsoleerde particuliere woningen extra (financiële) steun te bieden voor het toepassen van isolerende maatregelen.

Begraafplaatsen

In 2023 zagen we een toename in het aantal begravingen en uitgifte urn nissen op de begraafplaatsen van gemeente Stein. Dit leidde tot hogere inkomsten van ruim € 15.000. Daartegenover staat dat het door de natte weersomstandigheden van het najaar het niet mogelijk was om ondergronds graven te ruimen en over te brengen naar een verzamelgraf. Deze kosten zijn dan ook niet gemaakt, waardoor er een budget van circa € 28.000 is overgebleven.

40

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij GGD Zuid Limburg

Samenwerkingsvorm GR

NV RWM

RUD

Wat is de bijdrage aan dit programma? Het bevorderen van de gezondheid van inwoners door het tegengaan en vroegtijdig signaleren van ziekten. Daarnaast geven van voorlichting over gezonde voeding en het stimuleren van mensen tot meer beweging.

Privaat

Uitvoeren van de inzameling en het laten verwerken van huishoudelijk afval en het uitvoeren van opgedragen reinigingstaken van de 4 deelnemende gemeenten uit de Westelijke mijnstreek (waaronder Stein).

GR

Het verhogen van de kwaliteit van vergunningverlening, toezicht en handhaving tegen lagere kosten in relatie tot de doelstelling duurzaamheid.

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2023 2023 2023

Lasten

8.513

9.124

7.905

Baten

8.196

8.629

7.447

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

-317

-495

-458

41

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Inleiding Het programma Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting is van belang bij de verdere ontwikkeling van de kernwaarde 'Een duurzame leefomgeving met unieke waarden'. Het gaat dan met name om de strategische keuze 'Woonmilieus afstemmen op de toekomstige (regionale) samenstelling van de bevolking: kwalitatief en kwantitatief' en het verder versterken van de unieke omgevingskwaliteiten. Ook heeft het programma raakvlakken met de kernwaarde sociale en vitale kernen uit onze strategische toekomstvisie. Sociale en vitale kernen zijn van belang voor een duurzame leefomgeving met unieke waarden. Inwoners nemen zelf initiatief en voelen zich verantwoordelijk voor hun eigen leefomgeving. Als gemeente geven wij hen hiervoor de ruimte.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerrein) 8.3 Wonen en bouwen

Wat hebben we bereikt ?

Ons ruimtelijke beleid is afgestemd op de kernwaarden sociaal vitale kernen, een duurzame leefomgeving met unieke waarden en een bereikbare en bedrijvige gemeente en draagt daaraan bij. In de Omgevingsvisie zijn de basisprincipes voor een integraal beleid ten aanzien van de fysieke leefomgeving door de raad vastgelegd. Samenvattend zijn deze basisprincipes: Basisprincipe 1 De gemeente Stein is een eigenzinnige groene woongemeente in de Maasvallei waar het dorps wonen is in een verstedelijkt gebied met ruimte voor particulier initiatief en ondernemerschap. Basisprincipe 2 Bij ruimtelijke opgaven en ontwikkelingen worden alle facetten van de leefkwaliteit (fysiek, sociaal, economisch, milieu, veiligheid en gezondheid) integraal meegewogen. Basisprincipe 3 De specifieke kenmerken en kwaliteiten van een gebied staan centraal waarbij onderscheid wordt gemaakt in: woonkernen, buitengebied en bedrijventerreinen. Ook binnen deze gebieden staan de identiteit en unieke kenmerken van een gebied centraal, waarbij kwaliteit en kleinschaligheid leidende principes zijn. Basisprincipe 4 Om onze ambities vorm te geven werken we samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, mede-overheden en andere betrokkenen.

Hierbij denken en handelen we niet in tegenstellingen, maar ieder draagt vanuit zijn eigen betrokkenheid, kennis en ervaring bij aan het versterken van de leefkwaliteit in onze gemeente. Basisprincipe 5 Afhankelijk van de opgave werken we samen op een passend schaalniveau. Dit kan op kern- of wijkniveau, gemeentelijk, (sub)regionaal, provinciaal of grensoverschrijdend zijn.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ?

42

Ruimtelijke ordening Omgevingswet In 2023 is verder gewerkt aan het voorbereiden van onze organisatie op de komst van de Omgevingswet. Gedurende het lopende jaar is pas definitief duidelijk geworden dat de Omgevingswet op 1 januari 2024 in werking treedt. Dit heeft ertoe geleid dat er enkele aanpassingen in de projectplanning hebben plaatsgevonden. We hebben ons in 2023 gericht op de uitvoering van een opleidingsplan en het communicatieplan, inclusief het vullen van informatie over de Omgevingswet op de website. Ook is gewerkt aan de toekomstige dienstverlening door het vullen van het nieuwe omgevingsloket door middel van het maken van toepasbare regels (vragenbomen en vergunningchecks voor de 15 meest aangevraagde vergunningen) en het implementeren van twee overige applicaties die samenhangen met het digitale stelsel Omgevingswet. Daarnaast zijn de werkprocessen voor vergunningen opnieuw beschreven en getest. Verder hebben wij alle verordeningen die zien op het fysieke domein beleidsneutraal aangepast met het oog op de Omgevingswet en hebben wij allerlei overige noodzakelijke juridische aanpassingen met de komst van de wet afgerond, denk daarbij aan de aanpassing van het mandaatbesluit, de instelling van een nieuwe welstandscommissie en de vaststelling van de lijst bindend advies en verplichte participatie.

Met de gemeenten Beek en Sittard-Geleen is verder gewerkt aan een omgevingsplanregeling voor Chemelot. Daarnaast zijn we in 2023 gestart met het maken van een omgevingsplan door de eerder vastgestelde bouwsteen voor de woonkernen verder uit te werken in een pilotproject voor de kern Meers. Deze projecten continueren we in 2024. Vanwege van de onduidelijkheid rondom de inwerkingtreding van de Omgevingswet en de noodzakelijke nazorg, zijn enkele deelprojecten die kort voor en na de inwerkingtreding moeten plaatsvinden, inclusief de daaraan verbonden kosten, doorgeschoven naar 2024. Stationsomgeving Beek-Elsloo Er zijn in 2023 diverse overeenkomsten gesloten tussen gemeente Beek en Stein, Provincie, Limburg, Prorail, NS en het Ministerie I&W om de realisatie van het stationsgebied na jaren voorbereiding mogelijk te maken. Middels een aanbestedingsprocedure is de aannemer gecontracteerd die eind 2023 is gestart met de werkzaamheden aan Steinse zijde. De aanlegwerkzaamheden gaan geheel 2024 nog door en medio 2025 zal het hele project gereed zijn. Aanpak Kwadrant Zaam Wonen Nieuwdorp is een wijk in beweging. Voorzieningen en woningen zijn aan vernieuwing toe wat betekent dat delen van de wijk gaan veranderen. Dit vraagt een zorgvuldig proces.

Niet voor niets is Mijn Nieuwdorp een pilot voor de nieuwe Omgevingswet (met name op gebied van integraal gebiedsgericht werken en participatieprocessen). Sinds 2019 werken we aan het Wijkactieprogramma (WAP) waarbij we komende jaren focussen op vier geprioriteerde opgaven: Bruisend Hart, Aanpak Woningvoorraad Kwadrant Zaam Wonen, Sociale aanpak 360 graden Nieuwdorp. Dit is vastgelegd in de samenwerkingsovereenkomst. In 2023 zijn diverse werkzaamheden uitgevoerd voor de projecten. Voor de Aanpak Woningvoorraad (Kwadrant Zaam Wonen): • is de renovatie- en verduurzaming van de grondgebonden huurwoningen van Zaam Wonen gestart; • heeft bureau DIEP, aangesteld door de gemeente, de begeleiding van particulieren voor de verduurzaming van hun woning in het projectgebied verder vorm gegeven; • is voor deze particulieren de ‘Subsidieregeling Volkshuisvestingsfonds (VHF-subsidie) woningeigenaren in Nieuwdorp gemeente Stein 2023-2026’ door de Raad vastgesteld; • is voor de sloop/nieuwbouw van de gestapelde huurwoningen een nieuw ontwerp bestemmingsplan opgesteld in procedure gebracht;

43

• is vergunning verleend voor het oprichten van een permanente vleermuizentoren in het kader van de Wet Natuurbescherming. Voor Bruisend Hart: • is voor het plangebied en het ontwikkelprogramma een nieuw ontwerp bestemmingsplan opgesteld en in procedure gebracht; • is op basis van het ontwikkelprogramma is een subsidie bedrag gereserveerd; Voor 360 graden Nieuwdorp: • heeft Vidar in de Wijk haar waarde inmiddels bewezen in Nieuwdorp als een thuisbasis van waaruit mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan de slag kunnen in de wijk; • is de 2e netwerkbijeenkomst georganiseerd met maatschappelijke professionals en een sociale kaart opgesteld waardoor professionals makkelijker contact leggen. Wijkaanpak breed is in 2023 een wijkmarkt en een wijkavond georganiseerd om bewoners te informeren over de projecten. De wijkavond in oktober is gecombineerd met het werkbezoek van gouverneur Roemer aan Nieuwdorp. Stikstofberekeningen Op basis van de raamovereenkomst zijn in 2023 meerdere stikstofberekeningen bij vergunningaanvragen door het adviesbureau beoordeeld.

Grondexploitaties Woningbouw Meerdel ‘Samen bouwen Meerdel’ is een woningbouwontwikkeling waarbij de gemeente een ‘Samenwerkings- en realisatieovereenkomst’ is aangegaan met de CPO-vereniging CPO Meerdel en de wooncorporatie Zaam Wonen voor de realisatie van 10 koopwoningen en 5 sociale huurwoningen. Begin januari 2023 is door de CPO vereniging en wooncorporatie Zaam Wonen gestart met de bouwwerkzaamheden. De bouw van de woningen is voor rekening en risico van de kopers van de kavels. De bouwwerkzaamheden hebben het hele jaar 2023 in beslag genomen. Afronding van het

project is voorzien in 2024. Woningbouw Bramert Noord fase 1 In 2023 heeft een grondruil plaatsgevonden waarna vervolgens de ingestelde beroepszaak tegen de ontwikkeling door de appellant is ingetrokken. Er is verder gewerkt aan het besteksontwerp en aan de voorbereidingen voor het bouwrijp maken van het gebied. Ook zijn de woningen in de verkoop geplaatst door de projectontwikkelaar. Naar verwachting zal in het voorjaar 2024 het terrein bouwrijp worden gemaakt en de bouwpercelen vervolgens verkocht worden aan de ontwikkelaar. Woningbouw Poolster In 2023 is het gehele terrein bouwrijp gemaakt met o.a. de aanleg van riolering en bouwwegen zodat vervolgens de bouw van de 7 woningen kon starten. Eind 2023 is ook de bouw van de 10 woningen gestart. De 7 bouwkavels zijn in eigendom van de projectontwikkelaar en de 10 kavels tbv de rijwoningen zijn van woningcorporatie Zaam Wonen. In het voorjaar 2024 zal het terrein bij oplevering van de woningen woonrijp gemaakt worden door de aanleg van bestrating, verlichting en groen. Woningbouw Elckerlyc Na de sloop van de school is het terrein onderzocht d.m.v. proefsleuven op archeologische vondsten. Het terrein is vervolgens vrijgegeven en eind 2023 is de grond als bouwrijp terrein, dus vrij van opstallen en inclusief een riolering aansluiting en nieuwe inritconstructie verkocht aan de

44

ontwikkelaar. De 19 appartementen zijn in 2023 nagenoeg allen verkocht door de projectontwikkelaar. De bouw van het appartementencomplex start begin 2024. Het gehele terrein, inclusief parkeerplaats en eigen weg is nu prive eigendom. Er is geen openbare ruimte meer aanwezig.

Wonen en bouwen Integraal woonwagenbeleid Het Integraal Woonwagenbeleid valt volledig in de reguliere bedrijfsprocessen. Binnen de domeinen Veiligheid, Zorg en Participatie, Wonen en Fysiek domein zijn in 2023 de reguliere werkzaamheden voortgezet. Binnen het onderdeel Zorg en Participatie is, in lijn met de aanbevelingen die door de raad zijn vastgesteld, extra aandacht gevestigd op de aller kleinsten. Focusgebieden hierbij zijn terugdringen schoolverzuim en toeleiding naar voorschoolse educatie. Dit alles in combinatie met het project Kansrijke Start van de GGD. Vanuit het domein Wonen heeft de focus gelegen op de voorbereiding voor en de overdracht van de woonwagenlocaties. Wonen en zorg De opgaven en acties met betrekking tot het thema "wonen en zorg" zijn opgenomen in de woonzorgvisie. In de periode 2023-2028 wordt hier uitvoering aan gegeven. Hoogwaardige woon- en zorgcomplexen Behalve de reeds lopende projecten zoals St Jozefkerk en Bruisend Hart Nieuwdorp is in 2023 het haalbaarheidsonderzoek naar de toekomst van de Moutheuvel in Stein voorbereid. Dit is een belangrijk onderdeel van de contourenschets van de woonzorgzonering (ouderenzorg) zoals opgenomen in de in 2023 vastgestelde woonzorgvisie. Dit haalbaarheidsonderzoek wordt naar verwachting in Q2 2024 afgerond. Onderzoek koopsector (sloopopgave) De Transformatievisies bieden hiertoe de basis.

Voor de wijken Elsloo en Urmond-Oost zijn deze in 2023 vastgesteld. De overige wijken komen conform de in 2023 vastgestelde woonzorgvisie in de periode 2024 tot en met 2027 aan de beurt. Op basis van de visies kan dan een aanpak worden

opgesteld voor de kwetsbare particuliere woningvoorraad. Gebiedsgerichte aanpak WAP Nieuwdorp Doorontwikkeling gebiedsgericht werken In 2023 is de Organisatievisie Stein 2023-2027 vastgesteld. Gebiedsgericht werken is hierin opgenomen als werkwijze om opgaven te realiseren. De vertaling van de visie en daarmee ook het inbedden van gebiedsgericht werken in de uitvoering zal vanaf 2024 gaan plaatsvinden. (Milieu)leges omgevingsvergunningen Legesopbrengsten Abusievelijk zijn een deel van de legesopbrengsten van een groot bouwproject niet in de begroting verwerkt. Het betreft een bedrag van €100.000. Derhalve is in deze jaarrekening een incidentele overschrijding zichtbaar van de legesopbrengsten over 2023 ten aanzien van omgevingsvergunningen. Milieuleges Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet krijgen we als bevoegd gezag de mogelijkheid om leges te heffen over de besluiten voor omgevingsvergunningen ‘milieu’, hierna te noemen 'milieuleges'. Vanaf 2024 is het heffen van milieuleges opgenomen in onze legesverordening zodat de juridische grondslag geborgd is. Omdat de Omgevingswet in 2023 nog niet van kracht was, zijn de aanvankelijk begrote milieulegesopbrengsten in de begroting 2023 gecorrigeerd.

45

Huisvesting bijzondere doelgroepen In 2023 is samen met een van de woningstichtingen de realisatie van huisvesting van een groot urgent gezin onderzocht. Naar verwachting kan een en ander in 2024 uitgevoerd worden. Onderzoeken volkshuisvesting Om de kosten voor 2023 te dekken, zoals opgenomen in de vastgestelde Woonzorgvisie Stein 2023- 2028, is in 2023 gebruik gemaakt van een budget en onttrekking uit de krimpreserve van € 20.000 dat aanvankelijk in 2025 geraamd was. Woonwagenlocaties In 2023 is woonwagenlocatie Swentiboldlaan overgedragen aan Wonen Limburg. Hiermee is de overdracht naar Wonen Limburg afgerond. Er zijn nog drie locaties waarbij de standplaatsen in eigendom zijn bij gemeente Stein, hiervoor loopt het overdrachtstraject richting Zaam Wonen. Vanuit afdeling accommodaties heeft er groot onderhoud aan de sanitaire units en standplaatsen plaatsgevonden bij locatie Swentiboldlaan en is hiermee bij locatie Veestraat gestart. Wet kwaliteitsborging (Wkb) De nieuwe Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) moet zorgen voor een betere bouwkwaliteit tegen lagere kosten. Een belangrijke en ingrijpende wijziging is dat bouwers meer verantwoordelijkheid krijgen. Ook verschuift de technische kwaliteitsborging van gemeenten naar private partijen. Deze private kwaliteitsborging bouw wordt ten dele uitgevoerd door private kwaliteitsborgers.