Jaarrekening 2023

JAARREKENING 2023

Voorwoord Hierbij bieden wij u de jaarrekening 2023 aan. Voor u als gemeenteraad is de jaarrekening een belangrijk document. Het college van burgemeester en wethouders legt hierin verantwoording af over de uitvoering van het beleid en het financiële resultaat over het jaar 2023. Daarnaast is de jaarrekening voor u als gemeenteraad een middel om uw controlerende taak uit te oefenen. Het jaar 2023 was wederom een bewogen jaar. Het was het jaar waarin onze burgemeester haar 10-jarig jubileum mocht vieren als burgemeester van de gemeente Stein. Naast de problematiek op wereldniveau, moeten we onze ogen niet sluiten voor de uitdagingen waar onze inwoners in de gemeente Stein dagelijks mee te maken hebben. We moeten onze ogen open houden voor de inwoners die bijvoorbeeld geen aansluiting kunnen vinden of leven in armoede, zelfs in onze welvarende gemeente. Mooie projecten gerealiseerd Zo hebben we ons als gemeente ingezet voor het toekomstbestendig maken van de gemeente Stein. Denk aan de projecten die onze kinderen kansen bieden om op te groeien in een stimulerende omgeving, zoals OKO. Opgroeien in een Kansrijke Omgeving. En laten we niet vergeten hoe we mensen met lagere inkomens hebben gesteund met een succesvolle energiebespaaractie. We installeerden ons eerste én tweede Kindercollege. Wie weet, misschien hebben we de toekomstige burgemeester van Stein al ontmoet.

Lokale initiatieven; waar Stein sterk in is Te midden van wereldgebeurtenissen mogen we de realiteit dicht bij huis niet uit het oog verliezen. Ook in ons welvarende Stein zijn er mensen die worstelen, die geen aansluiting kunnen vinden of die te maken hebben met armoede. Soms lijkt het alsof we tegenover elkaar staan in plaats van naast elkaar. In een tijd waar zorg, respect en aandacht soms schaars lijken, moeten we als samenleving opstaan en actie ondernemen. Juist dat is belangrijk. Zo hebben we ook het afgelopen jaar weer samengewerkt aan prachtige lokale initiatieven. Denk aan de buurtkastjes, maar ook aan de jassenactie waarbij we meer dan 900 jassen hebben ingezameld. Dat laat zien waar we in Stein groots in zijn. Samen de schouders eronder zetten. Ogenschijnlijk kleine dingen, maar met een groot effect op de samenleving. Dank aan iedereen die hieraan bijdraagt. Laten we dat alsjeblieft, ook dit jaar niet vergeten. Laten we naar elkaar blijven luisteren en elkaar blijven respecteren. Samen werken in een wereld die steeds complexer wordt De overheid, maar ook de gemeente heeft hierin een belangrijke taak. Het is belangrijk om weer terug te gaan naar de kern; namelijk zorgen voor steun en stabiliteit voor iedereen, in een wereld die steeds complexer wordt.

Het is belangrijk om samen te werken aan oplossingen voor onder andere energiearmoede, woningnood, klimaatverandering, migratie en oorlog. Samen, van overheid tot inidividu, moeten we preventief kijken naar wat we kunnen doen om juist te voorkomen dat mensen in nood komen. Verbinding behouden Het herstellen van verbinding en het terugbrengen van mensen die zich hebben afgekeerd van de gemeenschap is een uitdaging waar we allemaal een rol in kunnen spelen. Laten we de verbinding in de mooie gemeente Stein behouden. De betrokkenheid van inwoners blijft essentieel. De komende jaren wachten vast weer nieuwe uitdagingen maar ook kansen op ons. Laten we streven naar verbetering en blijven werken aan een goede dienstverlening waarbij de gemeente ondersteunt en faciliteert. Overige successen in 2023 Met het vaststellen van het nieuwe kunst en cultuurbeleid, wordt kunst en cultuur meer verweven met ander beleidsterreinen zoals toerisme en het sociaal domein waarmee het een bijdrage levert aan het versterken van de gemeenschapszin in onze gemeente en daarmee een bijdrage levert aan het behouden van de sociale en vitale kernen.

Ons ruimtelijke beleid is afgestemd op de kernwaarden sociaal vitale kernen, een duurzame leefomgeving met unieke waarden en een bereikbare en bedrijvige gemeente en draagt daaraan bij. In de Omgevingsvisie zijn de basisprincipes voor een integraal beleid ten aanzien van de fysieke leefomgeving door de raad vastgelegd. In 2023 zijn er mooie stappen gezet met bruisend hart nieuwdorp en is de brug naar de Maasband geopend. In 2023 zijn wij ook gestart met de doorontwikkeling op de organisatie van de gemeente Stein, waarbij we van goede naar een nog betere dienstverlening gaan. De missie en visie van de organisatie zijn nu vastgesteld. Deze missie en visie zijn de basis geweest voor het vervolg: het formuleren van het sturingsconcept en het aanpassen van de organisatie daarop. Eind 2023 zijn dit nieuwe sturingsconcept en een nieuwe hoofdstructuur voor de organisatie door het college van BenW vastgesteld, waarin de adviezen van de Ondernemingsraad zijn meegenomen. Wij danken iedereen die een bijdrage heeft geleverd aan de totstandkoming van de jaarstukken en het bereikte resultaat. College van burgemeester en wethouders

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................ 3 ALGEMEEN .......................................................................................................... 7 Inleiding ............................................................................................................... 7 Opzet jaarstukken 2023 ......................................................................................... 8 Financiële positie ................................................................................................... 9 JAARVERSLAG .................................................................................................. 11 Programmaverantwoording .................................................................................... 11 Veiligheid ............................................................................................................ 11 Verkeer,vervoer en water ...................................................................................... 14 Economie ............................................................................................................ 17 Onderwijs ............................................................................................................

21 Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................... 25 Sociaal Domein .................................................................................................... 29 Volksgezondheid en milieu ..................................................................................... 37 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting ................................................................. 42 Bestuur, ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen ............................................ 48 Algemene dekkingsmiddelen .................................................................................. 56 Paragrafen ........................................................................................................... 58 Lokale heffingen ................................................................................................... 58 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................... 66 Grondbeleid ......................................................................................................... 70 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................. 73 Financiering .........................................................................................................

78 Bedrijfsvoering ..................................................................................................... 82 Wet Open Overheid .............................................................................................. 86 Verbonden partijen ............................................................................................... 87 JAARREKENING ................................................................................................ 99 Balans ................................................................................................................. 99 Grondslagen voor waardering en resultaatbepalingen .............................................. 101 Toelichting op de Balans ...................................................................................... 105 Overzicht baten en lasten .................................................................................... 122 Toelichting op het overzicht van baten en lasten..................................................... 123 Toelichting Veiligheid .......................................................................................... 123 Toelichting Verkeer, vervoer en water .................................................................. 123 Toelichting Economie .........................................................................................

124 Toelichting Onderwijs .......................................................................................... 124 Toelichting Sport, cultuur en recreatie ................................................................... 125 Toelichting Sociaal Domein .................................................................................. 125 Toelichting Volksgezondheid en milieu .................................................................. 126 Toelichting Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting .............................................. 127 Toelichting Bestuur, ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen .......................... 128 Overzicht Investeringen ...................................................................................... 130 Toelichting op het overzicht investeringen ............................................................. 132 Bestuur, ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen .......................................... 132 Veiligheid .......................................................................................................... 133 Verkeer, vervoer en water ................................................................................... 134 Economie ..........................................................................................................

138 Onderwijs .......................................................................................................... 138 Sport, cultuur en recreatie ................................................................................... 138 Volksgezondheid en milieu ................................................................................... 139 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting ............................................................... 141 Incidentele baten en lasten .................................................................................. 143 EMU-saldo ......................................................................................................... 151

5

Wet normering bezoldiging topfunctionarissen ........................................................ 152 Uitvoeringsinformatie: taakvelden ........................................................................ 155 Rechtmatigheidsverantwoording ........................................................................... 157 Verantwoording specifieke uitkeringen (Sisa) ......................................................... 158 OVERIGE GEGEVENS ....................................................................................... 169 Controleverklaring van de accountant ................................................................... 169 BIJLAGEN ....................................................................................................... 170 Bijlage I Verplichte indicatoren ............................................................................. 170 Bijlage II Staat van gewaarborgde geldleningen ..................................................... 173 Bijlage III Formatie en salarissen ......................................................................... 177 Bijlage IV Collegeverklaring informatiebeveiliging ................................................... 179 Bijlage V Overzicht subsidies ................................................................................

180 Bijlage VI Begrippenlijst ...................................................................................... 181

6

ALGEMEEN Inleiding Strategische toekomstvisie In de strategische toekomstvisie heeft de gemeente Stein haar strategische koers bepaald. Deze visie vormt een belangrijke stip op de horizon voor waar we de komende jaren naartoe gaan. In 2023 is een eerste stap gezet om de toekomstvisie te actualiseren naar een strategische koers voor Stein 2040. In 2024 wordt de geactualiseerde toekomstvisie met de gemeenteraad besproken en vastgesteld. In de strategische toekomstvisie hebben wij onze missie vastgelegd: 'Een eigenzinnige groene woongemeente in de Zuid-Limburgse Maasvallei waar het mogelijk is dorps te wonen in een verstedelijkt gebied met kwalitatief hoogwaardige voorzieningen en ruimte voor ondernemerschap en particulier initiatief.' Onze missie ligt aan de basis van ons doel en drijfveer als gemeente. En beantwoord de vraag: Waarom doen we de dingen die we doen? De strategische toekomstvisie is opgebouwd uit drie kernwaarden met daaraan gekoppeld strategische keuzen die invulling geven aan de missie van de gemeente Stein. Het gaat om de volgende kernwaarden en strategische keuzen: Kernwaarde 1 Sociale en vitale kernen Samenleven door ontmoeten Samenleven door verbinden Actief eigenaarschap van inwoners en ondernemers verder stimuleren Van regisseren naar meer stimuleren en faciliteren Trots en bewust van onze eigen(zinnige) identiteit en kwaliteiten.

Kernwaarde 2 Een duurzame leefomgeving met unieke waarden Duurzame ontwikkeling: energietransitie en klimaatadaptie Woonmilieus afstemmen op de toekomstige (regionale) samenstelling van de bevolking: kwalitatief en kwantitatief Verder versterken van de unieke omgevingskwaliteiten Kernwaarde 3 Bereikbare en bedrijvige gemeente Versterken van de lokale economie in de regio: Ontwikkelen van een duurzame en lokale economie Verdiepen Economische Samenwerking Zuid-Limburg Vrijetijdseconomie en recreatie als nieuwe economische pijler Voldoende arbeidspotentieel Deze strategische toekomstvisie en het bestuursakkoord 2022-2026 liggen uiteindelijk aan de basis voor de Programmabegroting. In de voorliggende jaarrekening 2023 wordt per programma in de inleiding aangegeven welke bijdrage het betreffende programma levert aan de kernwaarden en de daaraan gekoppelde strategische keuzen uit de strategische toekomstvisie. Hiermee wordt de verbinding gelegd tussen de programmabegroting en onze strategische toekomstvisie.

7

Opzet jaarstukken 2023 De jaarstukken 2023 volgt de wettelijke voorschriften en is daartoe opgebouwd uit een ‘jaarverslag’ en een ‘jaarrekening’. Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de paragrafen . De jaarrekening bestaat uit de balans, het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en het overzicht van de investeringen in de jaarrekening. Centraal in het jaarverslag staan de volgende vragen:  Wat hebben we bereikt?  Wat hebben we daarvoor gedaan?  Wat heeft het gekost? Specifieke aandachtspunten bij de financiële overzichten bij de programma’s: • Begroting na wijziging 2023: Dit is de primaire begroting 2023 inclusief de mutaties van berap 2023, slotwijziging 2023 en de overige, door de raad vastgestelde, begrotingswijzigingen in 2023. • Verschillenanalyse: Deze omvat een toelichting op hoofdlijnen van de afwijkingen tussen de begrotingscijfers 2023 na wijziging en de werkelijke cijfers 2023. Afwijkingen tussen de begroting na wijziging en de primaire begroting 2023 zijn al in eerdere rapportages belicht. Verschillen groter dan € 25.000 worden toegelicht • Afrondingsverschillen: In de tabellen worden de cijfers gepresenteerd in een veelvoud van € 1.000. Hierdoor ontstaan afrondingsverschillen in totaaltellingen, saldi en dergelijke. • Gebruik minteken (-): Het ‘-teken’ wordt gebruikt om aan te geven dat een cijfer nadelig is.

Dit teken wordt echter weggelaten indien duidelijk is dat sprake is van lasten. Deze zijn namelijk per definitie nadelig.

8

Financiële positie In de jaarrekening 2023 is er sprake van een positief rekeningresultaat van € 6.214.000 Dit is een afwijking van + € 2.336.000 ten opzichte van het begroot saldo van € 2.116.000. Hieronder volgt een beknopte opsomming van de belangrijkste oorzaken van het verschil: ( x € 1.000)

Omschrijving Vrijval voorziening pensioen(gewezen) wethouders Woonzorgvisie Positief resultaat Pstaat incl. inhuur Dalende energieprijzen 2023 en lagere eindafrekening 2022 Lagere nacalculatie VRZL en kosten Openbare Orde en Veiligheid Hogere algemene uitkering decembercirculaire Hogere opbrengst leges omgevingsvergunningen Sanitaire units woonwagenlocaties Huisvestingskosten en ICT budget Bouwkundig- en sporttechnisch onderhoud Brede SPUK/GALA Specifieke uitkering Oekraine 2023

120 115 127 295 118 451 125 93 81 91 89 1.768

Het verloop van het geraamde exploitatiesaldo was als volgt: ( x € 1.000)

Omschrijving Saldo primaire begroting (incl. amendement hondenbelasting) Mutaties raadsbesluiten Aanvullend krediet Avonturijn Laagdrempelig ontmoeten Ophogen ziek en piekpot Slotwijziging 2022 Sationsomgeving Beek-Elsloo Bestuursrapportage 2023 Verkiezingen Slotwijziging 2023

2023 866

Begroot exploitatie saldo

2.116

Werkelijk exploitatieresultaat jaarrekening 2023 Saldo incidentele lasten en baten Genormaliseerd resultaat 2023

6.214 357 5.857

-6 -19 -700 217 -4 979 -86 870

Voor een analyse van de belangrijkste verschillen per programma tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening wordt verwezen naar de toelichting op de programmarekening. Onderstaand volgt een overzicht van het structurele evenwicht. Recapitulatie structureel evenwicht

Lasten Baten Bestuur en ondersteuning Lasten Baten Veiligheid

totaal 4.006 57.512 53.506 2.581 103 -2.478

2023 inc 415 829 414

0

struct 3.591 56.683 53.092 2.581 103 -2.478

9

Lasten Baten Verkeer, vervoer en waterstaat Lasten Baten Economie Lasten Baten Onderwijs Lasten Baten Sport, cultuur en recreatie Lasten Baten Sociaal Domein Lasten Baten Volksgezondheid en milieu Lasten Baten

5.043 366 -4.677 954 431 -523 3.266 640 -2.626 5.306 966 -4.340 31.292 8.974 -22.318 8.513 8.196 -317 2.924 2.124

0 109 -109 112 99 -13 186 73 -113 3.252 3.720 468 615 446 -169 461 146

Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Overhead lasten Overhead baten Saldo lasten en baten Lasten Baten Mutaties reserves Totaal saldo

-800 10.433 236 5.230 4.322 5.306 984 6.214

-315

163 4.269 4.463 194 357

Totaal lasten Totaal baten Structureel saldo baten -/- lasten

78.640 84.854

9.419 9.776

5.043 366 -4.677 845 431 -414 3.154 541 -2.613 5.120 893 -4.227 28.040 5.254 -22.786 7.898 7.750 -148 2.463 1.978 -485 10.433 236 5.067 53 843 790 5.857 69.221 75.078 5.857

10

JAARVERSLAG Programmaverantwoording

Veiligheid Inleiding

Het programma veiligheid biedt randvoorwaarden om veilig en prettig te kunnen wonen en ondernemen in onze gemeente. Het programma draagt bij aan de kernwaarde 'een duurzame leefomgeving met unieke kwaliteiten'. Een veilige woon- en leefomgeving voor onze inwoners is essentieel voor een woongemeente, dit mede met het oog op de ligging van onze gemeente in de Euregio aan diverse snelwegen, de aanwezigheid van een haven, de nabijheid van de Chemelot Campus en een luchthaven.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid

Wat hebben we bereikt ? Doorlopend wordt er gewerkt aan de vergroting van de veiligheid en leefbaarheid in de kernen. Dit doen we samen met verschillende partners zoals de Veiligheidsregio, het Regionale Informatie- en Expertisecentrum, de brandweer en politie. We monitoren om inzicht te verkrijgen, handelen preventief om de weerbaarheid te versterken, sporen onwenselijke situaties actief op en nemen repressieve maatregelen om ongewenste situaties te (laten) beëindigen.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Crisisbeheersing en brandweer Crisisbeheersing Het afgelopen jaar is veel aandacht geweest voor de interne crisisorganisatie. Door personele wisseling zijn er nieuwe medewerkers aangesteld om de crisisorganisatie op sterkte te houden. Hierbij is ook gekeken naar crisiscommunicatie. Daarnaast heeft de gemeente Stein haar taak van Bevolkingszorg opgepakt door te ondersteunen bij calamiteiten, bijvoorbeeld tijdens de gebroken damwand in het Julianakanaal, een woningbrand, een drugsdumping en een incident met explosieven. Brandweer Aan de hand van het brandweerrisicoprofiel is samen met de Veiligheidsregio Zuid-Limburg gekeken naar de specifieke restrisico's voor de gemeente Stein, welke momenteel geen actie behoeven. Er is in 2023 ook aandacht geweest voor vakbekwaamheid, waaronder het opleiden van nieuwe manschappen en continue trainingen van medewerkers. Daarnaast is er gewerkt aan de implementatie van de Omgevingswet, omdat deze ook de brandweerzorg raakt. Periodiek is er afstemming geweest tussen de kazernechef en portefeuillehouder over de relevante lopende zaken. In 2023 werd rekening gehouden met stijgende loon- en energiekosten. Echter door een aantal positieve ontwikkelingen die van invloed zijn op het te verwachten resultaat is de nacalculatie lager uitgevallen. Voor de gemeente Stein is dit circa € 70.000 voordelig.

11

Openbare orde en veiligheid Integrale veiligheid In 2023 is gestart met het opstellen van het uitvoeringsplan veiligheid. In dit plan worden lokale acties gekoppeld aan de strategische thema’s en ambities uit de Kadernota Integrale Veiligheid Westelijke Mijnstreek. Daarnaast is gestart met het onderzoek OOV samenwerking gemeente Stein en gemeente Sittard-Geleen. Politiecapaciteit was ook in 2023 een belangrijk thema, dit blijft onderwerp van gesprek tussen gemeente en Politie. De vaststelling van het Regionaal Beleidsplan Politie heeft geleid tot bezwaar van enkele gemeenten in Limburg. Ondermijning Ondermijning is een fenomeen en verweven in alle lagen van de samenleving. In het kader van het tegengaan van ondermijning in onze gemeente, is in 2023 intensief samengewerkt met partners. In het structureel Lokaal Overleg Bestuurlijke Aanpak werden alle inkomende signalen op het gebied van ondermijning, waaronder de Meld Misdaad Anoniem meldingen, opgepakt en besproken. Hieruit volgden onder andere controles in woningen en bedrijven. Er zijn op basis van het Damoclesbeleid (gerelateerd aan overtredingen van de Opiumwet) drie bestuurlijke waarschuwingen opgelegd en er zijn twee woningen tijdelijk gesloten. Verder zijn er voor nieuwe aanvragen voor een Alcoholwetvergunning, Bibob-toetsen uitgevoerd. Tot slot is in 2023 de Limburgse Norm vastgesteld.

Met deze handreiking voor gemeenten wordt gestreefd naar een gezamenlijk niveau voor een weerbare overheid op het gebied van ondermijning. Buurtveiligheidsplannen Het maken en uitvoeren van buurtveiligheidsplannen samen met buurtbewoners, ondernemers en andere mogelijke belanghebbenden is een van de speerpunten uit het bestuursakkoord 2022-2026. In 2023 is het plan van aanpak opgesteld en zijn we gestart met het ophalen van de veiligheidsbeleving bij onze inwoners (subjectieve veiligheid). In 2023 is uit het budget gebiedsveiligheidsplannen € 13.000 ingezet. Het restant bedrag van € 12.000 is doorgeschoven voor het vervolg van het onderzoek subjectieve veiligheid. Daarnaast is ook het bedrag van €45.000 voor de tijdelijke ondersteuning ten behoeve van de uitvoering van de buurtveiligheidsplannen doorgeschoven. Cameratoezicht Naar aanleiding van een Quickscan zijn in 2023 voorbereidingen getroffen voor het vernieuwen van het cameratoezichtsysteem in de gemeente Stein. Vervolgens is hier ook uitvoering aan gegeven. Het gehele systeem is vernieuwd, waardoor de zorgen over datalekken en/of spionage zijn weggenomen. Wegens technische problemen is het systeem tijdens het opstellen van deze jaarrekening nog niet volledig in gebruik genomen. Naar verwachting zal het systeem uiterlijk Q32024 volledige operationeel zijn.

Het aanwijzingsbesluit cameratoezicht is verlengd voor de periode van 2 jaar. In dit kader wordt verwezen naar de RIB van 20 december jl. Buurtbemiddeling Aan Buurtbemiddeling (BB) bleek behoefte bij zowel instanties als inwoners. Op 25 juli 2023 is een halfjaarlijkse tussenevaluatie BB met de resultaten van hun inzet over januari t/m juni aan de raad ter kennisname gebracht. De jaarevaluatie 2023 inclusief cijfers van Stein worden nog door BB aangeleverd en zal via een raadsinformatiebrief ter kennisname worden gebracht. BB vermindert woonoverlast en voorkomt escalatie. Daardoor draagt BB bij aan een prettig en veilig woonklimaat voor inwoners. Tevens vermindert het de werklast en kosten van gemeente, politie en woningcorporaties als gevolg van woonoverlast en daaraan gerelateerde conflicten.

12

BOA's In oktober 2023 is de handhavingsapplicatie Citycontrol geïmplementeerd. Met behulp van informatiegestuurd handhaven verlopen werkprocessen van de Boa op eenvoudige wijze effectiever en efficiënter. Tevens heeft dit geleid tot een positief resultaat ten behoeve van de Audit Wet politiegegevens. In 2023 is daarnaast met onze externe partner die de boa’s levert overeengekomen dat alle boa’s die in Stein worden ingezet beschikken over een jeugdcertificaat ten behoeve van het preventieve contact met jongeren in het algemeen en overlast gevende jeugd in het bijzonder. Aanpak drugs in de openbare ruimte Aanpak drugs in de openbare ruimte is in 2023 binnen de reguliere werkzaamheden opgepakt. In 2023 is bijvoorbeeld extra BOA capaciteit ingezet, dit paste binnen de reguliere budgetten. De extra middelen die in 2023 beschikbaar zijn gesteld (€50.000 uit het bestuursakkoord) worden gekoppeld aan het uitvoeringsplan gebiedsveiligheidsplannen. Dit wordt in 2024 opgesteld. De extra middelen uit 2023 zijn daarom doorgeschoven. OKO (opgroeien in een kansrijke omgeving) In 2023 is Stein als derde Limburgse gemeente gestart met het project Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Met ondersteuning van Trimbos heb we de cyclus van het eerste jaar goed doorlopen.

In juni 2023 is de aftrapbijeenkomst voor professionals geweest, in oktober/november 2023 zijn de OKO vragenlijsten bij alle tweede- en vierdeklassers op Groenewald uitgedeeld en door hen ingevuld en er komt ook nog een startbijeenkomst voor geïnteresseerde ouders en verenigingen. Tevens is in november 2023 ook de oudermodule bij ouders die kinderen op Groenewald hebben zitten afgenomen. Op 5 september 2023 heeft de raad een raadsinformatiebrief ontvangen met zowel procesmatige als inhoudelijke informatie. Voor meer informatie wordt daar kortheidshalve naar verwezen.

Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij Veiligheidsregio Zuid Limburg

Samenwerkingsvorm GR

Wat is de bijdrage aan dit programma? Zorg dragen voor de fysieke veiligheid ( met name brandweerzorg en de crisisbeheersing) voor inwoners en bedrijven in Zuid-Limburg

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2023 2023 2023

Lasten

2.581

2.698

2.733

Baten

103

100

100

-2.479

-2.597

-2.634

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

13

Verkeer,vervoer en water Inleiding Het programma verkeer, vervoer en water levert een bijdrage aan twee kernwaarden uit onze strategische toekomstvisie. Het gaat dan om de kernwaarden 'een duurzame leefomgeving met unieke waarden' en 'een bereikbare en bedrijvige gemeente'. Een duurzame leefomgeving met unieke waarden hangt samen met een goede bereikbaarheid van de gemeente. Om de huidige economische ontwikkeling verder te versterken, hebben we gewerkt aan de verdere optimalisatie van de bereikbaarheid van Stein.

Taakvelden Dit programma omvat de taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.4 Economische havens en waterwegen.

Wat hebben we bereikt ?

Een bedrijvige gemeente in een duurzame leefomgeving met unieke waarden hangt samen met een goede bereikbaarheid van de gemeente Stein. Door onze goede geografische ligging aan diverse snel en -waterwegen hebben wij zowel een goed woon -en leef klimaat alsmede een gunstig economisch klimaat. Om dit te behouden en te versterken hebben wij blijvend geïnvesteerd in de bereikbaarheid van Stein en is onze infrastructuur verder geoptimaliseerd. Veiligheid en aandacht voor ontwikkelingen op het vlak van mobiliteit waren daarbij belangrijke speerpunten.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Verkeer, wegen en water Verkeersarrangement Eind 2020 is het Mobiliteitsplan 2021-2025 vastgesteld. Hierin zijn ook de maatregelen vanuit de verkeersarrangementen opgenomen. Onderdeel van dit Mobiliteitsplan is het Meerjaren Investerings Plan Verkeer 2021-2025 (MIP Verkeer 2021-2025). In dit MIP Verkeer is een doorkijk gemaakt en bepaald welke korte termijn projecten de komende jaren vanuit het budget Verkeersmaatregelen / Veilige schoolomgeving worden uitgevoerd. In 2023 zijn de volgende projecten uitgevoerd: • Heirstraat - drempel (drempel is na evaluatie met de buurt weer verwijderd); • Onderzoek alternatieve fietsroutes wielrenners; • Bergstraat - Kampstraat - aanpak kruising en verkeersremmer; • Obbichterstraat - asfalteren drempel; Ingegeven door het bestuursakkoord 2022-2026 is voor de periode 2023-2026 in totaal € 3 miljoen opgenomen voor de uitvoering van lange termijn maatregelen uit het verkeersarrangement. In 2023 is gestart met de voorbereiding van de volgende lange termijn maatregelen: • Aanpassen rotonde Koolweg • Voorbereiding herinrichting Michiel de Ruyterstraat Gebiedsgerichte aanpak

14

In afstemming met de (inmiddels) concrete renovatie-/sloop- en nieuwbouwplannen in Kwadrant Zaam Wonen is in 2023 gestart met de inventarisatie en het onderzoeken van diverse mogelijke uitvoeringsscenario’s voor de reconstructie van de openbare ruimte. Snelfietspad Doorfietspad (voorheen aangeduid als snelfietspad) De bereikbaarheid van de bedrijventerreinen en de Chemelot Campus zijn van groot belang om onze sterke economische positie te behouden. Om die situatie ook op langere termijn te kunnen garanderen blijven investeringen op het gebied van verbetering van infrastructuur noodzakelijk. We investeren daarom in rotondes rond het bedrijventerrein in Elsloo en de bereikbaarheid van Station Beek-Elsloo en het creëren van een snelfietsroute langs ons hoofdroutenetwerk. In 2022 is hiervoor gestart met het project 'Aanpak rotondes en op- en afritten Businesspark Stein'. Het project heeft tot doel om het wegennet te verbeteren, de doorstroming te bevorderen en de verkeersveiligheid te verbeteren. Het project heeft impact op en raakvlakken met meerdere (toekomstige) projecten langs dit traject van zowel gemeente als provincie Limburg. Het betreft onder andere het project 'Snelfietsroute Maastricht-Sittard' van de provincie en het project 'Stationsomgeving Beek - Elsloo'. De provincie heeft € 2,4 miljoen gereserveerd voor het snelfietspad op Steins en Beeks grondgebied.

In 2023 is het voorontwerp vastgesteld en is gewerkt aan de uitwerking van het definitief ontwerp. Vertraging is opgetreden doordat bij het uitwerken van het voor ontwerp tot het definitief ontwerp, diverse onvoorziene onderdelen nader onderzocht moeten worden en op elkaar afgestemd worden om het ontwerp te optimaliseren. Denk hierbij aan ligging leidingen, gebruik gronden van derden, afwatering, ed. Trage paadjes In 2023 is een inventarisatie uitgevoerd van locaties. Deze inventarisatie heeft een prioritering opgeleverd zodat gericht kan worden bezien met welke locatie dient te worden begonnen qua werkzaamheden. Uitvoering vindt in 2024 plaats. Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) Binnen het IBOR is het uitgangspunt Beheerluw maken van de Openbare ruimte fase 1 gerealiseerd. In de gemeente zijn circa 800 stuks VAP (Diamantkop)paaltjes in de stoep, plantvak en/of berm verwijderd. Daarnaast zijn verspreid in de gemeente, een aantal plantvakken opnieuw aangeplant met meer onderhoudsvriendelijke en klimaatbestendige beplanting. Openbare verlichting De geplande vervangingen van traditionele verlichtingsarmaturen door LED- armaturen zijn in 2023 conform plan uitgevoerd.

Parkeren Parkeerbeleid Het nieuwe parkeerbeleidsplan is in mei 2023 door de raad vastgesteld.

Economische havens en waterwegen Haven Stein/Blueports Het project integrale havenvisie Stein Chemelot richt zich op een optimale ontwikkeling van de haven om te voldoen aan de strategische doelen van de site en de eisen vanuit de omgeving. In 2023 is in een tussenrapportage de stand van zaken weergegeven, waarin de situatie aan de hand van 5 thema’s is geanalyseerd (fase 1). Op basis van deze analyse worden de opgaven geformuleerd voor fase 2, waarin alternatieven worden ontwikkeld en geëvalueerd. De havenvisie zelf (fase 3) wordt in de loop van 2024 opgeleverd.

15

Wat heeft het gekost? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2023 2023 2023

Lasten

5.043

5.220

5.249

Baten

366

566

547

-4.678

-4.655

-4.703

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

16

Economie Inleiding Stein heeft een gunstig economisch klimaat door de goede geografische ligging in de Euregio aan diverse snelwegen, de aanwezigheid van een haven, de nabijheid van de Chemelot Campus en een vliegveld en zeker niet te vergeten een sterk MKB. Het programma economie draagt bij aan de kernwaarde 'een bereikbare en bedrijvige gemeente'. Als strategische keuzen hebben wij in de strategische toekomstvisie opgenomen dat wij de lokale economie in de regio willen versterken door het ontwikkelen van een duurzame en lokale economie en het verdiepen van de Economische Samenwerking Zuid-Limburg. Vrijetijdseconomie, recreatie en toerisme zijn in de strategische toekomstvisie benoemd als belangrijke sectoren die een bijdrage leveren aan de economische diversiteit en versterking van de lokale economie binnen onze gemeente. Zie ook programma sport, cultuur en recreatie (2.5). Daarnaast is de aanwezigheid van voldoende arbeidspotentieel essentieel voor de verdere ontwikkeling van de regionale en lokale economie. Bij dit laatste wordt tevens een relatie gelegd met het programma sociaal domein (2.6).

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie

Wat hebben we bereikt ? Onze gemeente heeft een goed economisch klimaat. Om dit te behouden en verder te versterken zijn verdere kansen benut die aansluiten bij de economische identiteit van onze gemeente en die de economische diversiteit bevorderen. Meer specifiek heeft dit betrekking op: zorgen dat er voldoende arbeidspotentieel in de regio aanwezig is, aandacht voor de bereikbaarheid van Stein en verder inzetten op vrijetijdseconomie, recreatie en toerisme als belangrijke sectoren die een bijdrage leveren aan de economische diversiteit en versterking van de lokale economie binnen onze gemeente. Aan de hand van de kaders en ambities uit ons Economisch beleidsplan is de positie van Stein in regionaal verband verder versterkt en dragen we zodoende bij aan een gunstig ondernemers- en dus vestigingsklimaat.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Economische ontwikkeling

In 2022 is de basis gelegd voor het actualiseren en herijken van ons economisch beleid. Het in beeld brengen van cijfers en trends alsmede de input die is verkregen uit 1 op 1 gesprekken met ondernemers vormen belangrijke bouwstenen voor een nieuwe economische visie. Het concept beleidsplan “Economisch Beleid 2024-2027” is in Q4 van 2023 aan de raad gepresenteerd. Het beleidsplan is in Q1 van 2024 vastgesteld. Naast het regionaal en lokaal beleid liep er in de Westelijke Mijnstreek ook een traject voor het sub regionaal detailhandelsbeleid Westelijke Mijnstreek. Het ontwerp detailhandelsbeleid is in 2022 in procedure gebracht en werd in Q4 van 2023 door de raad vastgesteld. Door het later vaststellen van het beleidsplan heeft er vertraging

17

plaatsgevonden in de uitvoering en zijn niet alle vooraf geplande activiteiten uitgevoerd. Deze zullen worden uitgevoerd in 2024. Op Zuid-Limburgse schaal werd de Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg (SVREZL, 2017) geëvalueerd om deze in lijn te brengen met de vereisten van de omgevingswet. Er zijn door een extern bureau aanbevelingen gedaan voor aanpassing van het beleid. Een aantal van deze aanbevelingen vroegen om meer discussie en/of nader onderzoek. Naar verwachting zal de SVREZL fundamenteel gewijzigd worden in 2024. Afhankelijk van de gekozen benadering bij de wijziging van de SVREZL zal de gepaste besluitvorming door de Raad van toepassing zijn. Tegemoetkoming energiekostenregeling In april 2023 heeft de raad ingestemd met de tijdelijke stimuleringsregeling energiekosten MKB gemeente Stein 2023. Deze regeling is een aanvulling op de rijksregeling Tegemoetkoming Energiekosten energie-intensief MKB (TEK-regeling). Deze nadere subsidieregel heeft als doel om ondernemers die buiten de TEK-regeling vallen, doordat zij minder dan 7% van hun omzet aan energie besteden, een eenmalige financiële tegemoetkoming te geven. Er hebben vier bedrijven een aanvraag gedaan voor deze tegemoetkoming. Deze vier aanvragen zijn alle vier goedgekeurd en verleend. Hiermee is deze regeling ruim onder Het subsidieplafond van €200.000 gebleven.

Tegemoetkoming energiekostenregeling In april 2023 heeft de raad ingestemd met de tijdelijke stimuleringsregeling energiekosten MKB gemeente Stein 2023. Deze regeling is een aanvulling op de rijksregeling Tegemoetkoming Energiekosten energie-intensief MKB (TEK-regeling). Deze nadere subsidieregel heeft als doel om ondernemers die buiten de TEK-regeling vallen, doordat zij minder dan 7% van hun omzet aan energie besteden, een eenmalige financiële tegemoetkoming te geven. Er hebben vier bedrijven een aanvraag gedaan voor deze tegemoetkoming. Deze vier aanvragen zijn alle vier goedgekeurd en verleend. Hiermee is deze regeling ruim onder Het subsidieplafond van €200.000 gebleven.

Fysieke bedrijfsinfrastructuur

De fysieke bedrijfsinfrastructuur vormt een belangrijk deel van het economische beleid van de gemeente Stein. Eind 2022 is de raad geïnformeerd over de analyse van behoefte naar werklocaties die door Ecorys is uitgevoerd. Aansluitend daarop is er in 2023 in samenwerking met de provincie Limburg een brownfield analyse gedaan naar de potentie om bestaande bedrijventerreinen effectiever te benutten. Tot slot wordt er een analyse uitgevoerd die aan de basis komt te liggen van de uitvoeringsagenda bedrijventerreinen Westelijke Mijnstreek. Bedrijventerrein Kerensheide In 2023 zijn er gesprekken gevoerd over de Poort van Stein. De intentie van de eigenaar is om het te herontwikkelen binnen de kaders van het bestaande bestemmingsplan. In onze gesprekken met Chemelot blijven we de ligging van het bedrijventerrein en daarmee het economisch potentieel benadrukken. Verzoeken over beschikbare locaties voor nieuwe vestiging worden eveneens in contact gebracht met de huidige eigenaar. Bedrijventerrein Schuttersstraat Over dit bedrijventerrein zijn gesprekken gevoerd met de Gemeente Beek. In 2023 was er geen financiële ruimte gemaakt voor een eventuele herontwikkeling van dit bedrijventerrein. Businesspark Stein In 2023 zijn er plannen voorbereid om de bereikbaarheid van het bedrijventerrein te verbeteren. Naar verwachting zullen deze plannen uitgevoerd worden in 2024.

Bedrijfsloket- en regelingen Economische samenwerking Zuid-Limburg

18

De Economische Samenwerking Zuid-Limburg (ESZL) is een door inhoud gedreven netwerkstrategie waarbij de samenwerking niet langer geïnstitutionaliseerd is, maar vorm krijgt middels coalities. Coalities die op velerlei manieren gevormd kunnen worden en waarbij wordt uitgegaan van de gemeentelijke autonomie. Elke gemeente beslist zelf over meedoen en waarmee. Het eigen gemeentelijk beleid in samenhang met de regionale opgaven is daarbij leidend. Wat betreft de regionale opgaven is de NOVI agenda de komende jaren leidend. Het bestuur ESZL heeft eerder besloten tot een continuering als een ‘lean en mean’ stichting ESZL met een aanjaagfunctie. De centrumgemeenten nemen hierin regionale en financiële verantwoordelijkheid door gezamenlijk een budget en personeel beschikbaar te stellen om projecten en/of andere initiatieven met een economische doelstelling op Zuid-Limburgse schaal te concretiseren. In 2021 is ingezet op het opstellen van een regionaal economische herstel- en transitieplan, ‘Plan V’. Dit plan is gestoeld op de vastgestelde opgaven en beleidsdoelen van het Plan van Aanpak NOVI Zuid-Limburg (nov. 2020) en gerelateerd aan het missie-gedreven beleidskader van de provincie Limburg. De thematische assen van dit plan V bleven ook in 2023 het kader waarlangs de uitvoering van de opgaven geordend was.

Accountmanagement Bedrijven De bedrijvencontactfunctionaris heeft in 2023 een bijdrage geleverd aan de evaluatie van het Ondernemersfonds, het organiseren van ondernemersbijeenkomsten, de voorbereiding van de Brilliant Business Award en het opstellen van het Economisch beleidsplan. Starterscentrum Onze deelname in de vorm van een jaarlijkse bijdrage aan het Starterscentrum Limburg is in 2023 voortgezet. Grensinfopunt Onze deelname aan het Grensinfopunt (GIP) is in 2023 voortgezet. Intaketafels De intaketafels waar onder andere vraagstukken over en aanvragen voor omgevingsvergunningen van ondernemers worden behandeld, zijn in 2023 verder doorgezet en doorontwikkeld. De intaketafel wordt bemenst door een multidisciplinair team en heeft mede tot doel om sneller en efficiënter tot afhandeling van aanvragen van ondernemers te komen. Op de intaketafel wordt een initiatief integraal gewogen en de haalbaarheid van een ontwikkeling bepaald. Ondernemersfonds Conform het raadsvoorstel waarmee het Ondernemersfonds is opgericht heeft in het vierde jaar van de looptijd (2023) een evaluatie plaatsvinden. Op basis van de resultaten van deze evaluatie is door de gemeente en de Stichting Ondernemersfonds Stein afgewogen of het fonds verlengd of beëindigd moet worden. Besloten is om het fonds te verlengen, zonder dat er een bijdrage van de gemeente (middels ozb-nietwoningen) gedaan wordt.

Dit omdat er nog voldoende budget is. Er zijn een aantal initiatieven die succesvol zijn (zoals de Steinpas). Maar het Ondernemersfonds wil in 2024 nogmaals het fonds onder de aandacht brengen van ondernemers.

Economische promotie Programma recreatie en toerisme In 2023 hebben we verder gewerkt aan de uitvoering van de meerjarige toeristische uitvoeringsagenda. Dit is onder meer gebeurd door een aantal verbeteringen van de wandel- en fietspaden in combinatie met extra structureel onderhoud. Er is een nieuwe grensoverschrijdende kastelenfietsroute gerealiseerd via Leut en de gemeente Stein is opgenomen in de oerboerfietsroute die de bandkeramiek onder de aandacht brengt. Daarnaast is samen met de gemeenten Beek en Meerssen een gravel/mtb route geïntroduceerd bij Catsop.

19

In samenwerking met Visit Zuid-Limburg, de toeristische werkgroep Maaskentj en het rivierpark Maasvallei is gewerkt aan de verdere positionering, profilering en promotie van Stein als hart van de Maasvallei door middel van het updaten van de website en de digitale infozuilen, het verbeteren van routing & signing op drie strategische locaties en online en offline promotie. Er is ook een vernieuwde wandelbrochure uitgebracht. We hebben verder gewerkt aan de verbetering van strategische toeristische locaties zoals het kasteelpark Elsloo, door middel van cofinanciering. Ook is cofinanciering toegezegd aan stichting Vrijheid Urmond in de vorm van een Leader- en Interregsubsidie voor het Bath. Daarnaast is gewerkt aan de toeristische parkeerplaatsen: de rivierparkings. De rivierparking in Berg aan de Maas is in het voorjaar van 2023 opgeleverd en de voorbereidingen zijn getroffen om begin 2024 te starten met de rivierparking Steinerbos en het verbeteren van de parkeerplaats van de brasserie Steinerbos. Hierdoor vindt in de toekomst een goede spreiding van bezoekersstromen binnen onze gemeente plaats.

De culturele verenigingen en de toeristisch/recreatieve ondernemers zijn actief gestimuleerd en gefaciliteerd om als ambassadeurs bij te dragen aan de verwezenlijking en verbetering van onze gemeente als toeristisch hart van de Maasvallei door middel van de stimuleringsregeling toerisme. Binnen de regio Westelijke Mijnstreek is afgesproken om de toeristische samenwerking en intensiever op te zoeken met als doel de doorontwikkeling van het fietsroutenetwerk, waardoor onze regio een belangrijke schakel vormt tussen het Heuvelland en België. Ten aanzien van de fietsbrug Stein-Maasmechelen is geconstateerd dat onze lobby er weliswaar toe heeft geleid dat de Vlaamse overheid concrete interesse heeft getoond in dit project maar dat commitment aan Nederlandse zijde (provincie Limburg en Rijk) ontbreekt. Verder willen wij ons als regio Westelijke Mijnstreek de komende jaren toeristisch profileren als “Grensmaasvallei”. Tenslotte is gewerkt aan een uitvoeringsprogramma voor toerisme in Zuid-Limburg op basis van de in 2020 vastgestelde visie vrijetijdseconomie Zuid-Limburg: de invoering van een wandelknooppuntennetwerk voor Zuid-Limburg dat in 2024 gereed is en het oprichten van een regionale projectorganisatie om de komende jaren door te pakken met Zuid-Limburgse toeristische projecten zoals een dataplatform.

Ten aanzien van het budget wordt opgemerkt dat een aantal bedragen zijn doorgeschoven. Het Zuid-Limburgse wandelknooppuntennetwerk heeft in 2023 vertraging opgelopen. Het project voor een kunstwerk over grensstenen in de Maasband kon in 2023 niet worden uitgevoerd vanwege uitloop van de werkzaamheden van het Consortium Grensmaas ter plaatse, evenals de ontwikkeling en promotie van een nieuw toeristisch kinderproduct dat we willen introduceren in Meers/Maasband. Tenslotte zijn de bedragen die waren gereserveerd voor cofinanciering voor Leader en Interregprojecten doorgeschoven naar 2024.

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2023 2023 2023

Lasten

954

1.007

1.136

Baten

431

368

307

-523

-638

-829

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

20

Onderwijs Inleiding Kinderen en jongeren zijn belangrijk voor onze toekomst. Voldoende en kwalitatieve mogelijkheden op het gebied van onderwijs zijn naast leven, wonen, werken en ontspannen essentieel voor hun ontwikkeling. Het programma onderwijs levert dan ook een bijdrage aan onze kernwaarde 'sociale en vitale kernen'. Onderwijs zien wij tevens als middel om verder invulling te geven aan de strategische keuze samenleven door ontmoeten en samenleven door verbinden. Ontmoeten en verbinden versterken de gemeenschapszin onder onze inwoners. In de strategische toekomstvisie is tevens in het kader van een bereikbare en bedrijvige gemeente een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en samenwerking als speerpunt opgenomen. Dit op basis van de quatro helix (overheid, bedrijfsleven, onderwijs en maatschappelijke instellingen) om ook in de (nabije) toekomst over voldoende arbeidspotentieel in de regio te kunnen beschikken. In 2023 is de verbouwing van KC de Avonturijn in Berg aan de Maas grotendeels afgerond. Daarnaast is de gemeenteraad akkoord gegaan met de plannen die ontwikkeld zijn voor de uitbreiding van Groenewald. Hiermee hebben we belangrijke stappen gezet in het realiseren van het Integraal Huisvesting Plan.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Wat hebben we bereikt ?

Ook in 2023 is er weer volop aandacht geweest voor de groei en ontwikkeling van kinderen. Een goede startpositie is hierbij steeds het uitgangspunt. Samen met basisscholen, het voortgezet onderwijs en andere samenwerkingspartners hebben we ingezet op het bieden van mogelijkheden die nodig zijn voor een goede ontwikkeling. Ons lokaal integraal jeugdbeleid speelt hierin een centrale en belangrijke rol.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Openbaar basisonderwijs Openbaar onderwijs De statuten van Stichting Kindante, bevoegd gezag van de in onze gemeente gehuisveste openbare basisschool De Maaskei, bevatten een aantal bepalingen die betrekking hebben op de financiële documenten (begroting en jaarrekening). De vaststelling en goedkeuring van deze stukken is voorbehouden aan respectievelijk het College van Bestuur en de Raad van Toezicht. Wel dient de gemeenteraad te worden geïnformeerd. Met de raadsinformatiebrieven van 1 juni 2023 (begroting 2023) en 2 oktober 2023 (jaarrekening 2022) is hier uitvoering aan gegeven. Geen van de fracties heeft gebruik gemaakt van de mogelijkheid tot het indienen van schriftelijke vragen. Ook bleek er geen behoefte te zijn aan een toelichting door College van Bestuur tijdens een beeldvormende bijeenkomst.

Onderwijshuisvesting

21

Uitbreiding Groenewald Met het vaststellen van het eindrapport van de business case "Uitbreiding Groenewald" op 23 juni 2022, heeft de raad groen licht gegeven met dit project van start te gaan. Vanaf dat moment hebben wij u regelmatig geïnformeerd over de voortgang. Verwezen wordt naar de raadsinformatiebrieven van 21 juli 2022, 31 januari 2023, 25 april 2023 en 6 juli 2023. Vanuit haar rol als bouwheer heeft Stichting LVO de partijen gecontracteerd om de plannen bouwkundig, installatietechnisch en constructief te gaan uitwerken. Op 7 juli 2023 is het project op de markt weggezet middels een Europese openbare aanbesteding. Na het openen van de "kluis" bleken twee partijen te hebben ingeschreven. Beoordeling van beide aanbiedingen leerde dat de economisch meest voordelige inschrijving niet paste binnen de financiële kaders zoals deze waren vastgesteld door de raad en het College van Bestuur van Stichting LVO. Er was sprake van een overschrijding van € 3.438.207 incl. BTW. Het schoolbestuur/de school heeft zich bereid verklaard een deel van dit tekort te dragen. Concreet ging het om een bedrag van € 131.000 incl. BTW. Voor het resterende bedrag van € 3.307.207 incl. BTW heeft de raad op 14 december 2023 besloten een aanvullend krediet beschikbaar te stellen. Met deze aanvullende bijdrage plus het eerder toegekende bedrag van € 310.123 incl.

BTW en de investeringen die voor eigen rekening komen, betekent dit dat door de school ruim € 1,0 miljoen in dit project wordt geïnvesteerd. Hiermee levert men een substantiële bijdrage aan het realiseren van een toekomstbestendige locatie voor voortgezet onderwijs in onze gemeente. Renovatie Avonturijn Eind februari 2023 is gestart met de verbouwing van Kindcentrum De Avonturijn in Berg a/d Maas. Gedurende de werkzaamheden hebben beide organisaties (school en kindpartner) gewoon doorgedraaid. Het is daarom dat gekozen is voor een gefaseerde uitvoering. Regelmatig hebben wij u geïnformeerd over de voortgang van de werkzaamheden. Verwezen wordt naar de raadsinformatiebrieven van 1 mei 2023, 14 juli 2023 en 28 september 2023. De eindoplevering heeft plaatsgevonden op 13 oktober 2023. Op dat moment waren overigens nog niet alle werkzaamheden afgerond. Zo is, omwille van de veiligheid, in de herfstvakantie gestart met de herinrichting van het buitenterrein. Hiervan is melding gemaakt in de raadsinformatiebrief van 28 september 2023. De verwachting is dat op het moment dat jaarrekening ter besluitvorming wordt voorgelegd, de financiële eindafrekening plus eindevaluatie met de raad is gedeeld. Ruimtelijke situatie de Maaskei Urmond Op 14 oktober 2021 heeft de gemeenteraad het eindrapport besproken over het Integraal Huisvestingsplan (IHP).

Het aansluitend genomen besluit vormt feitelijk het spoorboekje voor de uitvoering. Met betrekking tot de ruimtelijke situatie bij De Maaskei Urmond, het 2e project waarvoor een business case moet worden opgesteld, is in het bestuursakkoord 2022-2026 bepaald dat de raad in 2026 een investeringsbeslissing zal nemen. Stichting Kindante heeft laten weten dat de situatie op deze locatie nijpend/onwerkbaar is en om een spoedige oplossing vraagt. Dit is door het College van Bestuur toegelicht tijdens een overleg op 16 november 2023 met de raadsfracties in het kader van het partnerschap. Naar aanleiding hiervan is door de coalitiepartijen een motie ingediend, behandeld tijdens de oordeelsvormende raad op 14 december 2023. Unaniem heeft de raad hiermee ingestemd. Wat betekent dat de oorspronkelijke planning wordt losgelaten en de voorbereidingen gestart kunnen worden voor het opstellen van de business case. Schoonmaak sporthal en sportzalen De bezetting van de sportzalen is hoog geweest in 2023. Dit vraagt dan ook om extra schoonmaak, zoals bijvoorbeeld voor de vloeren van de sportzalen. Deze extra schoonmaak is door commerciële partijen opgepakt.

22

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Onderwijsachterstandenbeleid In 2023 hebben we - conform onze inschatting en verwachting - een stijging gezien van het aantal VVE-geïndiceerde kinderen. Wat opvalt is met name de kentering van indicatiestelling; met name kinderen in gezinnen met sociaal emotionele problematiek nemen toe. In 2023 hebben we de toenemende kosten goed kunnen opvangen binnen het bestaande budget, onder meer doordat we vanuit het Rijk in 2023 meer geld ontvangen hebben voor dit doel. Lokaal integraal jeugdbeleid Vanwege de grote mate van overlap tussen enerzijds het Lokaal Integraal Jeugdbeleid (LIJ) en anderzijds het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) zijn in 2023 geen nieuwe doelstellingen geformuleerd m.b.t. het LIJ maar is voortborduurt op wat er al lag of vanuit NPO nog zou komen. Uiteindelijk heeft dit geresulteerd in een concrete aanvraag vanuit (een deel van) het werkveld (basisonderwijs, Ecsplore, PIW) ten aanzien van de besteding van de NPO-middelen. Met die aanvraag willen we focussen op kanskracht en normaliseren daar waar het kan. Inzetten op ontwikkeling en kansen voor ieder kind/leerling vanuit de doorgaande lijn: voorschools-PO-VO.

Concreet is in 2023 besloten dat we eind 2023 en in 2024 op de locaties van IKC de Triviant, KC Aelse, BS de Avonturijn, KC Bonjour, OBS de Maaskei Stein en OBS de Maaskei Urmond aan de slag gaan met de training 'Bikkels in de dop' voor groep 5/6 en 7/8, met een voorlichting voor professionals over 'het voeren van moeilijke gespreksvoering' en op alle zes de schoollocaties zogenaamde pauzespellen introduceren. Voor de rest zijn we ten aanzien van het LIJ in afwachting van de dialoogsessie van OKO die in het voorjaar 2024 gaat plaatsvinden. Aanpak basisvaardigheden Lage basisvaardigheden maken het voor een deel van onze inwoners moeilijk om mee te kunnen doen in onze samenleving. Moeite hebben met lezen, schrijven, rekenen en het beschikken over beperkte digitale vaardigheden heeft grote impact. Niet alleen op de financiële en de gezondheidssituatie, maar ook als het gaat om de positie op de arbeidsmarkt. Gemeenten en maatschappelijke partners in de Westelijke Mijnstreek werken sinds 2017 samen aan het versterken van de basisvaardigheden van de inwoners en het verminderen van de laaggeletterdheid. Om deze samenwerking kracht bij te zetten heeft de gemeente Stein, in de persoon van wethouder Dassen, op 12 april 2023 het nieuwe akkoord "Samen werken aan basisvaardigheid in de Westelijke Mijnstreek, ondertekend.

Met onze raadsinformatiebrief van 6 april 2023 hebben wij u hiervan in kennis gesteld. Het besluit tot het ondertekenen van dit akkoord, was tevens het moment een nieuwe start te maken om te komen tot meer structuur in de lokale aanpak van dit vraagstuk. Begonnen is met een interne sessie om helder te krijgen wat we op dit moment allemaal doen en welke vervolgacties noodzakelijk zijn. Bij deze bijeenkomst was ook een taalambassadeur (lees: ervaringsdeskundige) aanwezig. Naar aanleiding van deze bijeenkomst hebben inmiddels overleggen plaatsgevonden met het onderwijsveld (primair en voortgezet onderwijs), die in 2024 een vervolg zullen krijgen. Ook zijn afspraken gemaakt voor interne trainingen (in 2024) als het gaat om het opsporen van mensen met beperkte basisvaardigheden. De medewerkers van de teams WMO/Jeugd en KCC/Burgerzaken zullen hieraan deelnemen. De projectleider basisvaardigheden Westelijke Mijnstreek is aanwezig geweest bij een ontbijtsessie met bedrijven op 26 oktober 2023 bij Nedlin. Ook is het thema onder de aandacht gebracht in het kader van "De dag van de ondernemer". Voorts is besloten, als onderdeel van de Direct Duidelijk Campagne, in Stein te starten met een meeleesgroep. Een belangrijke partner binnen de Bondgenootschappen Laaggeletterdheid is ROC VISTA college.

Deze onderwijsorganisatie is door de gemeente Heerlen, vanuit haar rol als contactgemeente voor de WEB-regio Zuid-Limburg, gecontracteerd voor het verzorgen van het volwassenenonderwijs. Per 1 januari 2024 verliep de contractperiode. Wat betekende dat deze vorm van onderwijs opnieuw

23

moest worden ingekocht dan wel anders moest worden georganiseerd. Uiteindelijk is gekozen voor een publiek-publieke samenwerking. In onze raadsinformatiebrief van 20 december 2023 en de daarbij behorende bijlage, wordt deze keuze uitvoerig toegelicht.

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten

(x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2023 2023 2023

Lasten

3.266

3.540

3.291

Baten

640

688

476

-2.625

-2.853

-2.815

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

24

Sport, cultuur en recreatie Inleiding Het programma sport, cultuur en recreatie levert een bijdrage aan een duurzame leefomgeving met unieke waarden en in het bijzonder aan het verder versterken van de unieke omgevingskwaliteiten. In de strategische toekomstvisie hebben wij opgenomen dat wij de belevingswaarde willen versterken door in te zetten op landelijke verstilling en het behoud van cultuurhistorische waarden. Waarbij wordt ingezet op onder andere internationale verbindingen, het versterken van ons toeristisch profiel en het uitbouwen van onze authentieke waarden waaronder de ligging aan het water. De waarde van onze openbare ruimte willen wij versterken door deze meer te benutten als plek voor ontmoeten, sporten en recreëren. Hierbij wordt tevens een belangrijke bijdrage geleverd aan de kernwaarde sociale en vitale kernen. In het kader van de kernwaarde bereikbare en bedrijvige gemeente hebben wij als strategische keuze vrijetijdseconomie en recreatie als nieuwe economische pijler geformuleerd. Het programma sport, cultuur en recreatie levert een bijdrage aan de economische diversiteit die van belang is bij het verder ontwikkelen van een duurzame en lokale economie (zie ook programma Economie). Tot slot levert dit programma een bijdrage aan het verder ontwikkelen van de kernwaarde sociale en vitale kernen.

Cultuurhistorische waarden kunnen de eigen identiteit van een kern en het gevoel van gezamenlijke roots en sociale cohesie onder inwoners versterken waardoor invulling wordt gegeven aan de strategische keuze 'Trots en bewust van onze eigen(zinnige) identiteit en kwaliteiten'. In 2023 hebben we het beleidsplan ‘Buiten in Beweging’ opgesteld. Dit beleidsplan geeft richting voor de uitvoering op het gebied van spelen en bewegen in de openbaren ruimte. Dit draagt bij aan de leefbaarheid in de verschillende kernen en een gezonden leefstijl voor alle leeftijden. Daarnaast hebben we ook het beleidsplan ‘Maak het Mee’ opgesteld. Dit beleidsplan voor kunst en cultuur geeft richting en bepaalt de prioriteiten voor de komende jaren. Beide beleidstukken zijn tot stand gekomen met uitgebreide participatie trajecten. Op het gebied van kunst en cultuur zijn we daarnaast gestart met een regionale samenwerking op het gebied van bandkeramiek.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie