Jaarrekening 2022.pdf

JAARREKENING 2022

Voorwoord Hierbij bieden wij u de jaarrekening 2022 aan. Voor u als gemeenteraad is de jaarrekening een belangrijk document. Het college van burgemeester en wethouders legt hierin verantwoording af over de uitvoering van het beleid en het financiële resultaat over het jaar 2022. Daarnaast is de jaarrekening voor u als raad een middel om u controlerende taak uit te oefenen. De afgelopen jaren zijn veelbewogen. De coronacrisis, maar ook de oorlog in Oekraïne heeft ook in 2022 grote gevolgen gehad voor onder andere de maatschappij, de economie en de zorg. Onze lokale ondernemers, verenigingen en stichtingen hebben we net als in 2021 zo goed als mogelijk bij gestaan met lokale steunmaatregelen aanvullend op de steunmaatregelen van het Rijk. Vanuit het Rijk zijn in 2022 extra middelen ontvangen voor de opvang van de ontheemden uit Oekraine, energietoeslag, jeugd, duurzaamheid en voor de implementatie van de omgevingswet. Daarnaast is het accres met een bedrag van 2.5 miljoen fors toegenomen. De sterk gestegen inflatie, de daarmee meestijgende lonen en het verhogen van de rentetarieven door de Europese Centrale Bank (ECB) om de inflatie in de eurozone tegen te gaan brengt ook grote financiële onzekerheden met zich mee die nog op de gemeenten afkomen.

Ondanks deze uitdagingen en maatschappelijke opgaven blijven we staan voor een eigenzinnige en groene woongemeente in de Zuid-Limburgse Maasvallei, waar het mogelijk is dorps te wonen in een verstedelijkt gebied met kwalitatief hoogwaardige voorzieningen en ruimte voor ondernemerschap en particulier initiatief. Wij danken eenieder die zijn of haar bijdrage heeft geleverd aan de totstandkoming van de jaarstukken en het bereikte resultaat. College van burgemeester en wethouders

Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................ 2 ALGEMEEN .......................................................................................................... 5 Inleiding ............................................................................................................... 5 Opzet jaarstukken 2022 ......................................................................................... 6 Financiële positie ................................................................................................... 7 JAARVERSLAG .................................................................................................... 9 Programmaverantwoording ..................................................................................... 9 Veiligheid ............................................................................................................. 9 Verkeer,vervoer en water ...................................................................................... 12 Economie ............................................................................................................ 16 Onderwijs ............................................................................................................

21 Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................... 24 Sociaal Domein .................................................................................................... 28 Volksgezondheid en milieu ..................................................................................... 36 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting ................................................................. 41 Bestuur, ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen ............................................ 46 Algemene dekkingsmiddelen .................................................................................. 54 Paragrafen ........................................................................................................... 56 Lokale heffingen ................................................................................................... 56 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................... 65 Grondbeleid ......................................................................................................... 69 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................. 72 Financiering .........................................................................................................

77 Bedrijfsvoering ..................................................................................................... 81 Corona ................................................................................................................ 85 JAARREKENING ................................................................................................ 97 Balans ................................................................................................................. 97 Grondslagen voor waardering en resultaatbepalingen ................................................ 99 Toelichting op de Balans ...................................................................................... 102 Overzicht baten en lasten .................................................................................... 119 Toelichting op het overzicht van baten en lasten..................................................... 120 Toelichting Veiligheid .......................................................................................... 120 Toelichting Verkeer, vervoer en water .................................................................. 120 Toelichting Economie ......................................................................................... 120 Toelichting Onderwijs ..........................................................................................

121 Toelichting Sport, cultuur en recreatie ................................................................... 121 Toelichting Sociaal Domein .................................................................................. 122 Toelichting Volksgezondheid en milieu .................................................................. 123 Toelichting Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting .............................................. 124 Toelichting Bestuur, ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen .......................... 126 Overzicht Investeringen ...................................................................................... 128 Toelichting op het overzicht investeringen ............................................................. 129 Incidentele baten en lasten .................................................................................. 136 EMU-saldo ......................................................................................................... 143 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen ........................................................ 144 Uitvoeringsinformatie: taakvelden ........................................................................ 146 Verantwoording specifieke uitkeringen (Sisa) .........................................................

148 OVERIGE GEGEVENS ....................................................................................... 160 Controleverklaring van de accountant ................................................................... 160 BIJLAGEN ....................................................................................................... 161 Bijlage I Verplichte indicatoren ............................................................................. 161

3

Bijlage II Staat van gewaarborgde geldleningen ..................................................... 164 Bijlage III Formatie en salarissen ......................................................................... 168 Bijlage IV Collegeverklaring informatiebeveiliging ................................................... 169 Bijlage V Overzicht subsidies ................................................................................ 171 Bijlage VI Begrippenlijst ...................................................................................... 172

4

ALGEMEEN Inleiding Strategische toekomstvisie 2018-2022 In de strategische toekomstvisie 2018-2022 hebben wij onze strategische koers bepaald voor de komende jaren. Wij hebben hierin onze missie vastgelegd: 'een eigenzinnige woongemeente in de Zuid-Limburgse Maasvallei waar het mogelijk is dorps te wonen in een verstedelijkt gebied met kwalitatief hoogwaardige voorzieningen en ruimte voor ondernemerschap en particulier initiatief.' Onze missie ligt aan de basis van ons doel en drijfveer als gemeente. Waarom doen we de dingen die we doen? Dit ligt uiteindelijk aan de basis voor de Programmabegroting. De strategische toekomstvisie is opgebouwd uit drie kernwaarden met daaraan gekoppeld strategische keuzen die invulling geven aan de missie van de gemeente Stein.

Het gaat om de volgende kernwaarden en strategische keuzen: Kernwaarde 1 Sociale en vitale kernen Samenleven door ontmoeten Samenleven door verbinden Actief eigenaarschap van inwoners en ondernemers verder stimuleren Van regisseren naar meer stimuleren en faciliteren Trots en bewust van onze eigen(zinnige) identiteit en kwaliteiten Kernwaarde 2 Een duurzame leefomgeving met unieke waarden Duurzame ontwikkeling: energietransitie en klimaatadaptie Woonmilieus afstemmen op de toekomstige (regionale) samenstelling van de bevolking: kwalitatief en kwantitatief Verder versterken van de unieke omgevingskwaliteiten Kernwaarde 3 Bereikbare en bedrijvige gemeente Versterken van de lokale economie in de regio: Ontwikkelen van een duurzame en lokale economie Verdiepen Economische Samenwerking Zuid-Limburg Vrijetijdseconomie en recreatie als nieuwe economische pijler Voldoende arbeidspotentieel In de voorliggende jaarrekening wordt per programma in de inleiding aangegeven welke bijdrage het betreffende programma levert aan de kernwaarden en de daaraan gekoppelde strategische keuzen uit de strategische toekomstvisie 2018-2022. Hiermee wordt de verbinding gelegd tussen de programmabegroting en onze strategische toekomstvisie.

5

Opzet jaarstukken 2022 De jaarstukken 2022 volgt de wettelijke voorschriften en is daartoe opgebouwd uit een ‘jaarverslag’ en een ‘jaarrekening’. Het jaarverslag bestaat uit de programmaverantwoording en de paragrafen . De jaarrekening bestaat uit de balans, het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening en het overzicht van de investeringen in de jaarrekening. Centraal in het jaarverslag staan de volgende vragen:  Wat hebben we bereikt?  Wat hebben we daarvoor gedaan?  Wat heeft het gekost? Specifieke aandachtspunten bij de financiële overzichten bij de programma’s: • Begroting na wijziging 2022: Dit is de primaire begroting 2022 inclusief de mutaties van berap 2022, slotwijziging 2022 en de overige, door de raad vastgestelde, begrotingswijzigingen in 2022. • Verschillenanalyse: Deze omvat een toelichting op hoofdlijnen van de afwijkingen tussen de begrotingscijfers 2022 na wijziging en de werkelijke cijfers 2022. Afwijkingen tussen de begroting na wijziging en de primaire begroting 2022 zijn al in eerdere rapportages belicht. Verschillen groter dan € 25.000 worden toegelicht • Afrondingsverschillen: In de tabellen worden de cijfers gepresenteerd in een veelvoud van € 1.000. Hierdoor ontstaan afrondingsverschillen in totaaltellingen, saldi en dergelijke. • Gebruik minteken (-): Het ‘-teken’ wordt gebruikt om aan te geven dat een cijfer nadelig is.

Dit teken wordt echter weggelaten indien duidelijk is dat sprake is van lasten. Deze zijn namelijk per definitie nadelig.

6

Financiële positie In de jaarrekening 2022 is er sprake van een positief rekeningresultaat van € 4.926.000. Dit is een afwijking van + € 2.270.000 ten opzichte van het begroot saldo van € 2.656.000. Hieronder volgt een beknopte opsomming van de belangrijkste oorzaken van het verschil: ( x € 1.000)

A Vrijval voorziening pensioen (gewezen) wethouders (m.n. agv rekenrente)

492

B Lagere lasten inhuur

69

C Positief resultaat op de P-Staat

200

D Lagere lasten overige personeelszaken UWV ontvangsten, opleiding, werving etc.)

137

E Lagere energielasten (afrekeningen van DVEP moeten nog volgen)

240

F Duurzaamheid

303

G Energietoeslag

151

H Algemene uitkering

-314

I Wmo

137

J Lagere lasten BSGW en OZB-inkomsten

127

K Volksgezondheid

86

L Onderhoud (klein bouwkundig en sporttechnisch)

87

M Rentevoordeel

66

N Volkshuisvesting

86

O Overig

347

P Jeugd

95

Het verloop van het geraamde exploitatiesaldo was als volgt: ( x € 1.000)

Omschrijving Begroting 2022 Mutaties raadsbesluiten Cliëntvolgsysteem Slotwijziging 2021 VTH beleidsplan Vaststellen grondexploitaties Vaststellen grondexploitatie Bramert Noord Partiële herziening BP/EP Bramert Noord Voorbereidingskrediet Groenewald Bestuursrapportage 2022 Bestuursakkoord 2022 Ophoging ziek-en piek Slotwijziging 2022

2022 319 -140 352 -80 -2 1 -22 -5 1.288 -171 -450 1.564

Begroot exploitatie saldo

2.656

Werkelijk exploitatieresultaat jaarrekening 2022 Saldo incidentele lasten en baten Genormaliseerd resultaat 2022

4.926 -1.133 6.059

7

Voor een analyse van de belangrijkste verschillen per programma tussen de begroting na wijziging en de jaarrekening wordt verwezen naar de toelichting op de programmarekening. Onderstaand volgt een overzicht van het structurele evenwicht. (x €1.000)

Lasten Baten Bestuur en ondersteuning Lasten Baten Veiligheid Lasten Baten

totaal 5.582 57.440 51.858 2.367 114 -2.253 4.361 545

2022 inc 775 2.175 1.400

0

Verkeer, vervoer en waterstaat Lasten Baten Economie Lasten Baten Onderwijs Lasten Baten Sport, cultuur en recreatie Lasten Baten Sociaal Domein Lasten Baten Volksgezondheid en milieu Lasten Baten Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting Overhead lasten Overhead baten Saldo lasten en baten Lasten Baten Mutaties reserves Totaal saldo

-3.816 878 293 -585 3.153 524 -2.629 5.054 901 -4.153 29.226 5.526 -23.700 7.560 7.869 309 5.494 4.254

0 250

-1.240 10.409 231 3.613 2.776 4.089 1.313 4.926

-3.346 1.797 4.010 2.213 -1.133

Totaal lasten Totaal baten Structureel saldo baten -/- lasten

76.860 81.786

8.599 7.466

-250 357 41 -316 261 99 -162 3.767 -3.767 558 719 161 376 422 46 458

struct 4.807 55.265 50.458 2.367 114 -2.253 4.361 545 -3.816 628 293 -335 2.796 483 -2.313 4.793 802 -3.991 25.459 5.526 -19.933 7.002 7.150 148 5.118 3.832 -1.286 9.951 231 6.959 979 79 -900 6.059 68.261 74.320 6.059

8

JAARVERSLAG Programmaverantwoording

Veiligheid Inleiding

Het programma veiligheid biedt randvoorwaarden om veilig en prettig te kunnen wonen en ondernemen in onze gemeente. Het programma draagt bij aan de kernwaarde 'een duurzame leefomgeving met unieke kwaliteiten'. Een veilige woon- en leefomgeving voor onze inwoners is essentieel voor een woongemeente, dit mede met het oog op de ligging van onze gemeente in de Euregio aan diverse snelwegen, de aanwezigheid van een haven, de nabijheid van de Chemelot Campus en een luchthaven.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid

Wat hebben we bereikt ? Doorlopend wordt er gewerkt aan de vergroting van de veiligheid en leefbaarheid in de kernen. Dit doen we samen met verschillende partners zoals de Veiligheidsregio, de brandweer en politie.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Crisisbeheersing en brandweer Crisisbeheersing In de eerste helft van 2022 is de inspanning voor de bestrijding van corona afgeschaald. De acute impact van het virus was immers gedaald. De langdurige impact in de vorm van bijvoorbeeld vermoeidheid, prikkelbaarheid en geheugenproblemen blijven aandacht vragen. In 2022 zijn diverse onderzoeken gestart naar deze post-covid klachten. De ondersteuning vanuit de veiligheidsregio is in 2022 ook afgeschaald. De extreme inzet van mensen om de covid-pandemie zo goed mogelijk te begeleiden is daarmee ook afgerond. Medewerkers van de veiligheidsregio maar ook onze eigen mensen zijn we dankbaar voor hun inzet en getoonde betrokkenheid. We hebben het goede behouden, denk aan het tijd- en plaats onafhankelijk werken en de negatieve gevolgen, zoals het ontbreken van sociale contacten geminimaliseerd. De leerpunten afkomstig uit de evaluatie corona worden voor de toekomst meegenomen om tijdig en adequaat te kunnen acteren in geval van een volgende gelijke situatie. Veiligheidsregio Als gevolg van landelijke CAO afspraken en wijzigingen in wet- en regelgeving komen kostenstijgingen van het Functioneel Leeftijdsontslag (FLO) voor rekening van de Veiligheidsregio Zuid-Limburg (VRZL).

Voor de structurele dekking vanuit de begroting VRZL voor de dotatie aan de voorziening FLO heeft de veiligheidsregio aan de gemeente Stein een extra dotatie van €19.045 gevraagd voor het FLO. In de gemeenteraadsvergadering van 15 december 2022 is besloten hier geen zienswijze over in te dienen. Bij de nacalculatie van de indexering is gerekend met het hogere indexcijfer van het Centraal Planbureau van september 2022. In de slotwijziging 2022 is het, op dat moment bekende,

9

indexcijfer van de septembercirculaire verwerkt. Het besluit van het Algemeen Bestuur van de veiligheidsregio om dat percentage te hanteren betekent dat de uiteindelijke nacalculatie met een bedrag van circa € 22.000 hoger uitvalt. Brandweer In 2022 is in het kader van de doorontwikkeling brandweerzorg het 'Risicoprofiel Dekkingsplan' met daarin het 'Dekkingsplan 2022' vastgesteld. Daarnaast is er een dynamisch risicoprofiel vastgesteld om de brandweerzorg actueel te houden aan de veranderende risico's in onze gemeente. Op 30 november 2022 is er een bijeenkomst georganiseerd voor de gemeenteraden van onder ander Stein om mee te denken over de brandweerzorg van de toekomst. Ook is er een start gemaakt met de inventarisatie van de diverse brandweerkazernes en de bijbehorende kosten en exploitatie. Naar aanleiding van deze inventarisatie zal een plan gemaakt worden over de mogelijke overname van brandweerkazernes door de veiligheidsregio. Voor de gemeente Stein heeft dit (nog) geen concrete gevolgen.

Openbare orde en veiligheid Integrale veiligheid De Kadernota Veiligheid Westelijke Mijnstreek 2023 -2026 is in 2022 vastgesteld. Hiermee is de basis gelegd voor het strategisch veiligheidsbeleid voor de komende 4 jaar. Als onderlegger voor het nieuwe beleid is gebruik gemaakt van de doorontwikkeling data openbare orde en veiligheid. De gevolgen van de herverdeling politiecapaciteit zijn vervat in het concept Regionaal Beleidsplan Politie, wat in december met de raad gedeeld is. Dit beleidsplan wordt in 2023 aan de raad voorgelegd ter consultatie. Ondermijning Ondermijning is een fenomeen en verweven in alle lagen van de samenleving. In het kader van het tegengaan van ondermijning in onze gemeente, is in 2022 intensief samengewerkt met partners. In het structureel Lokaal Overleg Bestuurlijke Aanpak werden alle inkomende signalen op het gebied van ondermijning, waaronder de Meld Misdaad Anoniem meldingen, opgepakt en besproken. Hieruit volgden onder andere controles in woningen en bedrijven. Ook zijn er controles uitgevoerd bij c.q. bezoeken gebracht aan bedrijven in het kader van het Project Spookbedrijven. Verder zijn op basis van het Damoclesbeleid (gerelateerd aan overtredingen van de Opiumwet) bestuurlijke waarschuwingen opgelegd en zijn voor nieuwe aanvragen voor een Alcoholwetvergunning, Bibob-toetsen uitgevoerd.

Ook is in het kader van de aanpak van mensenhandel het beleids- en uitvoeringsplan Aanpak mensenhandel Zuid-Limburg vastgesteld. Buurtbemiddeling Aan Buurtbemiddeling (BB) bleek behoefte bij zowel instanties als inwoners. Op 9 augustus 2022 is een halfjaarlijkse tussenevaluatie BB met de resultaten van hun inzet over januari t/m juni aan u ter kennisname gebracht. De jaarevaluatie 2022 incl. cijfers van Stein worden nog door BB

aangeleverd en zal via een raadsinformatiebrief aan u ter kennisname worden gebracht. BB vermindert woonoverlast en voorkomt escalatie. Daardoor draagt BB bij aan een prettig en veilig woonklimaat voor inwoners. Tevens vermindert het de werklast en kosten van gemeente, Politie en woningcorporaties als gevolg van woonoverlast en daaraan gerelateerde conflicten. BOA In de vergadering van 17 februari 2022 heeft de raad het nieuwe VTH-beleid 2022-2026 vastgesteld. Ten behoeve van de uitvoering van dit beleid, in relatie tot de inzet van boa's, is de begroting 2022 structureel gewijzigd voor een bedrag van circa € 107.000. Cameratoezicht In 2022 heeft er een evaluatie cameratoezicht plaatsgevonden. Hieruit zijn enkele verbeterpunten naar voren gekomen, waar onder de gegevensbescherming van de systemen. De uitkomst van de

10

evaluatie heeft doen besluiten dat het gehele cameratoezichtsysteem in 2023 vervangen zal worden. Hier is in de slotwijziging 2022 een investeringsbudget van €60.000 voor beschikbaar gesteld. Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij Veiligheidsregio Zuid Limburg

Samenwerkingsvorm GR

Wat is de bijdrage aan dit programma? Zorg dragen voor de fysieke veiligheid ( met name brandweerzorg en de crisisbeheersing) voor inwoners en bedrijven in Zuid-Limburg

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten Veiligheid (x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2022 2022 2022

Lasten

2.367

2.384

2.247

Baten

114

108

94

-2.252

-2.275

-2.153

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

11

Verkeer,vervoer en water Inleiding Het programma verkeer, vervoer en water levert een bijdrage aan twee kernwaarden uit onze strategische toekomstvisie. Het gaat dan om de kernwaarden 'een duurzame leefomgeving met unieke waarden' en 'een bereikbare en bedrijvige gemeente'. Een duurzame leefomgeving met unieke waarden hangt samen met een goede bereikbaarheid van de gemeente. Om de huidige economische ontwikkeling verder te versterken, hebben we gewerkt aan de verdere optimalisatie van de bereikbaarheid van Stein.

Taakvelden Dit programma omvat de taakvelden: 2.1 Verkeer en vervoer 2.2 Parkeren 2.4 Economische havens en waterwegen.

Wat hebben we bereikt ?

Een bedrijvige gemeente in een duurzame leefomgeving met unieke waarden hangt samen met een goede bereikbaarheid van de gemeente Stein. Door onze goede geografische ligging aan diverse snel en -waterwegen hebben wij zowel een goed woon -en leef klimaat alsmede een gunstig economisch klimaat. Om dit te behouden en te versterken is in 2022 verder geïnvesteerd in de bereikbaarheid van Stein en is onze infrastructuur verder geoptimaliseerd. Veiligheid en aandacht voor ontwikkelingen op het vlak van mobiliteit waren daarbij belangrijke speerpunten.

Bezuinigingen N.v.t.

Wat hebben we ervoor gedaan ? Verkeer, wegen en water Wegvoorzieningen In 2022 zijn de onderstaande projecten afgerond die tot doel hebben om het wegennet te verbeteren en veiliger te maken en/of daar raakvlakken mee hebben: • Herinrichting van de Jurgensstraat in Elsloo; • Toegang hotel Van der Valk; • Korte termijn maatregelen Verkeersarrangementen (oa. drempel Obbichterstraat, drempel Heirstraat, VOP Langhaagweg, e.d.); • Voorbereiding doorfietspad en op- en afritten Elsloo. De volgende projecten zijn doorgeschoven naar 2023, vanwege de benodigde voorbereidingstijd en waar mogelijk bundelen van infrastructurele projecten in hetzelfde gebied. • Opknappen Beatrixplein. De planning is afhankelijk van externe partijen die eveneens grondeigendommen hebben; • Start voorbereiding gebiedsvisie Dorine Verschureplein. Dit hangt samen met de Transformatievisie Elsloo welke in 2022 is gestart. Wensauto In de gemeente Stein rijden twee wensauto's: een in Berg aan de Maas en een in Meers. In de opstartfase heeft de gemeente de wensauto's een aantal jaren gesubsidieerd met als voorwaarde dat de subsidiebehoefte uiteindelijk in 2021 naar € 0 wordt afgebouwd. De provincie heeft in 2021 een nieuwe subsidieregeling vastgesteld. De stichting wensauto Meers heeft eind 2021 een nieuwe subsidie aangevraagd. Voor de wensauto in Berg is in 2022 een nieuwe subsidie verleend.

Een van de subsidievoorwaarden is dat de wensautos 100% elektrisch zijn.

12

Aanpak rotondes BPS Doorfietspad en op- en afritten Elsloo Het project (voorheen 'Aanpak rotondes en op- en afritten Businesspark Stein') heeft tot doel om het wegennet te verbeteren, de doorstroming te bevorderen en de verkeersveiligheid te verbeteren. Het project heeft impact op en raakvlakken met meerdere (toekomstige) projecten langs dit traject van zowel gemeenten Stein en Beek als provincie Limburg. Het betreft onder andere het project 'doorfietsroute Maastricht-Sittard' van de provincie en het project 'Stationsomgeving Beek - Elsloo'. Samen met de provincie is onderzocht of deze projecten samengevoegd kunnen worden tot één project in het kader van de versnellingsagenda. Hierdoor is co-financiering van de provincie mogelijk. De provincie heeft inmiddels € 2,4 miljoen gereserveerd voor het doorfietspad op Steins grondgebied. In de 1e helft van 2023 wordt de Raad middels een raadsvoorstel geïnformeerd over de totale projectscope, de integraliteit en de financiële consequenties/voordelen. Stedelijk waterbeheer In 2022 is verder invulling gegeven aan het duurzaam omgaan met water door het renoveren van bestaande riolering en het afkoppelen van hemelwater. Ook bij overige grootschalige reconstructies of ruimtelijke projecten is hier op ingezet.

Door efficiënt uitvoering te geven aan onze onderhoudprogramma's is het functioneren van onze rioolvoorzieningen (zoals pompen en gemalen) geborgd. Stationsomgeving Beek-Elsloo In 2022 is de besteksfase van het stationsproject Beek-Elsloo verder uitgewerkt en zijn er diverse overeenkomsten opgesteld om de realisatie van het totale project vanaf 2023 mogelijk te gaan maken. Conform de laatste planning zal vanaf medio 2023 de uitvoering gaan starten en zal het totale project in Q2 2025 gereed zijn. Het stationsproject voorziet in een volledig nieuwe entree aan de zijde Elsloo inclusief parkeervoorzieningen en een vernieuwde situatie aan de zijde Beek. Hiermee wordt ook de verkeersveiligheid en de doorstroming bij de overweg verbeterd. De aanhaking van de Sanderboutlaan op de nieuwe stationsentree aan de Steinse zijde wordt vervolgens ook uitgevoerd. Rotonde visie 'In het hart van de Maasvallei' Met de vaststelling van de Rotondevisie door de raad is een leidraad aanwezig om vijftien rotondes van een herkenbare uitstraling en groenstructuur te voorzien om het toeristisch profiel van de gemeente te versterken. Voor de implementatie van de Rotondevisie is in de meerjarige investeringsplanning voor 2022 een investering van € 130.000 opgenomen voor de inrichting van acht rotondes.

In 2022 zijn de werkzaamheden gestart en afgerond voor de herinrichting van vier rotondes, te weten: Nieuwe Postbaan - Mauritslaan (Van der Valk); Heidekampweg - Nieuwe Postbaan (Asfaltcentrale); Heidekampweg - Veestraat (ingang Haven) en Mauritsweg - Heidekampweg (Poort van Stein). De kosten van de inrichting van de overige rotondes worden gedekt uit reeds beschikbaar gestelde investeringsbudgetten en het budget voor de toeristische uitvoeringsagenda. Mobiliteitsagenda en Smart Mobility Mobiliteitsagenda Zuid-Limburg In 2021 hebben de gemeenten van Zuid-Limburg de eerste stappen gezet in het uitvoering geven aan de gezamenlijke Mobiliteitsagenda Zuid-Limburg om zo de gewenste mobiliteitstransitie in Zuid-Limburg te realiseren. Voor 2022 werden de volgende uitgangspunten voor de samenwerking in Zuid-Limburg afgesproken: • We werken aan de mobiliteitsopgaven vanuit een integrale aanpak: mobiliteit & ruimte trekken samen op (Omgevingswet); • We werken vanuit onze eigen regio Zuid-Limburg; • We bundelen onze krachten in de regio en zetten onze beschikbare capaciteit zo effectief mogelijk in;

13

• •

We staan klaar voor de ontwikkelingen die we op ons af zien komen en spelen slim in op kansen en initiatieven van derden; We zorgen voor gezamenlijke financiering.

Concreet zijn in 2022 de volgende activiteiten uitgevoerd: Zuid-Limburg Bereikbaar (ZLB) heeft uitvoering gegeven aan de activiteiten zoals opgenomen in het jaarplan ZLB 2022 (werkgeversaanpak, fietsstimulering, communicatie & marketing) Digitalisering overheden: er zijn afspraken met het Rijk gemaakt over de digitaliseringsopgave voor mobiliteitsdata die er voor overheden ligt richting de toekomst. Er is een plan van aanpak opgesteld waarin het proces is beschreven hoe gemeenten in 2023 mobiliteitsdata versneld op orde kunnen brengen. Actieagenda knooppunten: er zijn afspraken gemaakt tussen Rijk, regio, vervoerders en ProRail om een gezamenlijke actieagenda knooppunten op te stellen. Hierbij heeft vanuit de regio een inventarisatie plaatsgevonden van belangrijke knooppunten. Het vormt een basis voor de prioritering van onze opgaven (richting 2040). De actieagenda zal in 2023 geactualiseerd worden en binnen de regio kijken we naar welke knooppunten en welke partijen daarmee aan de slag gaan. Deelmobiliteit en hubs: er is een plan van aanpak opgesteld conform uitgangspunten van het Rijk voor realisatie van deelmobiliteithubs. Ontwikkeling Hoogwaardig openbaar vervoer (HOV)/ Bus Rapid Transit (BRT): er heeft een eerste verkenning plaats gevonden rondom de mogelijkheden van HOV/BRT in Zuid-Limburg.

Concreet heeft de verkenning al geleid tot een aantal aanpassingen in de dienstregeling 2023. Zo is er een directe busverbinding gerealiseerd tussen station Heerlen en de Brightlands Chemelot Campus v.v. MaaS Pilot Grenzeloze Mobiliteit : de Limburgse MaaS Pilot Grenzeloze Mobiliteit is afgerond en er wordt gewerkt aan verdere opschaling en toepassing binnen Limburgse en grensoverschrijdende context. De technieken die zijn ontwikkeld zullen grensoverschrijdend vervoer de komende jaren makkelijker en toegankelijker maken en zo grenzen verlagen tussen Zuid-Limburg en Duitsland/België. Goederenvervoer en distributie Pilot vrachtwagenparkeren: in het BO MIRT van 9 november 2022 is Limburg aangewezen als gebied voor een aantal pilots rond vrachtwagenparkeren. Begin 2023 wordt het proces helder en in de loop van 2023 zullen pilotlocaties bekend worden. Lobby financiering Strategisch Plan Verkeersveiligheid: in het kader van Verkeersveiligheid is in 2022 geconstateerd dat de beschikbare middelen van het Rijk niet toereikend zijn voor onze opgaven. Daartoe hebben we als Limburgse gemeenten samen met provincie een brief aan de minister en staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat gestuurd waarin wij de noodzaak en urgentie van onze opgave aangeven en pleiten voor een grotere financiële bijdrage.

Verkeersactieve School: in Zuid-Limburg hebben we de overeenkomsten gesloten om op grote schaal aan de slag te gaan met de Verkeersactieve school. De verkeersactieve school bestaat 1 jaar en inmiddels doen 400 scholen uit het (speciaal) basisonderwijs en voortgezet (speciaal) onderwijs mee aan de Verkeersactieve school, overeenkomend met 89% van alle scholen in Limburg. In Stein neemt 100% van de scholen deel aan de Verkeersactieve school. Er is een start gemaakt met uitwerken van het Nationaal Toekomstbeeld Fiets en het provinciale Uitvoeringsprogramma Fiets tot een regionaal Actieplan Fiets Zuid-Limburg. Het opstellen van een regionale aanpak 30 km/u tenzij: de opgaven en de ontwikkelingen op het gebied van het mobiliteitssysteem in Zuid-Limburg, de mobiliteitstransitie, het STOMP [1] principe, de risicogestuurde verkeersveiligheidsaanpak en de Tweede Kamer motie ’30 km/u in de bebouwde kom, tenzij….’ vragen om een regionale aanpak zodat we komen tot een gezamenlijk wensbeeld. In 2022 zijn we hiermee gestart. Het is de verwachting dat medio 2023 het gezamenlijke wensbeeld wordt opgeleverd. Samenwerking openbaar vervoer en doelgroepenvervoer: in 2022 is er bestuurlijk overleg geweest tussen Omnibuzz (in de vorm van het DB bestaande uit wethouders), Provincie Limburg en Arriva om te komen tot een verbeterde samenwerking tussen openbaar vervoer en doelgroepenvervoer.

Dit wordt in 2023 verder uitgewerkt en geconcretiseerd tot Gezamenlijk Actieplan waarin samengewerkt wordt aan het verlagen van barrières tot het OV (vooral voor ouderen).

14

Governance: we willen als samenwerkende overheden gestructureerd werken aan regionale mobiliteit. Daarvoor hebben we een Ontwikkelperspectief opgesteld waarin wordt beschreven op welke onderdelen de komende jaren verdere doorontwikkeling gewenst is. We hebben een Regionaal Jaarplan 2023 opgesteld waarin de ontwikkelingen die we het komende jaar op ons af zien komen en de activiteiten die we daarvoor moeten uitvoeren zijn opgenomen. De tien inhoudelijke thema’s uit de Mobiliteitsagenda Zuid-Limburg zijn hierin leidend. Mede door de financiële inzet van de regio is voor 2023 de gemeentelijke bijdragen geïntensiveerd door Provincie, Rijk en gemeente Maastricht (o.a. in BO MIRT november 2022). Iedere ingezette euro uit de 16 gemeenten is hiermee ruim verviervoudigd. Deze intensivering leidt tot een versnelde uitvoering van de Mobiliteitsagenda Zuid-Limburg. [1] Bij het STOMP-ontwerpprincipe staat de auto niet langer centraal bij de inrichting van de ruimte, maar gaan we eerst uit van de voetganger (Stappen) en vervolgens de fietser (Trappen), OV en MaaS. Als laatste wordt de privé-auto meegenomen in de inrichting. Internet buitengebied Eind 2021 heeft het college een samenwerkingsovereenkomst met Deltafiber afgesloten voor de aanleg van glasvezel in Catsop en Bergerweg/Louisegroeveweg en bedrijventerreinen. Dit wordt in 2023 verder uitgerold door Deltafiber.

Wat heeft het gekost? Baten en lasten Verkeer en vervoer en waterstaat (x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2022 2022 2022

Lasten

4.361

4.456

4.450

Baten

545

561

448

-3.816

-3.895

-4.001

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

15

Economie Inleiding Stein heeft een gunstig economisch klimaat door de goede geografische ligging in de Euregio aan diverse snelwegen, de aanwezigheid van een haven, de nabijheid van de Chemelot Campus en een vliegveld en zeker niet te vergeten een sterk MKB. Het programma economie draagt bij aan de kernwaarde 'een bereikbare en bedrijvige gemeente'. Als strategische keuzen hebben wij in de strategische toekomstvisie opgenomen dat wij de lokale economie in de regio willen versterken door het ontwikkelen van een duurzame en lokale economie en het verdiepen van de Economische Samenwerking Zuid-Limburg. Vrijetijdseconomie, recreatie en toerisme zijn in de strategische toekomstvisie benoemd als belangrijke sectoren die een bijdrage leveren aan de economische diversiteit en versterking van de lokale economie binnen onze gemeente. Zie ook programma sport, cultuur en recreatie (2.5). Daarnaast is de aanwezigheid van voldoende arbeidspotentieel essentieel voor de verdere ontwikkeling van de regionale en lokale economie. Bij dit laatste wordt tevens een relatie gelegd met het programma sociaal domein (2.6).

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie

Wat hebben we bereikt ? Onze gemeente heeft een goed economisch klimaat. Om dit te behouden en verder te versterken zijn verdere kansen benut die aansluiten bij de economische identiteit van onze gemeente en die de economische diversiteit bevorderen. Meer specifiek heeft dit betrekking op: zorgen dat er voldoende arbeidspotentieel in de regio aanwezig is, aandacht voor de bereikbaarheid van Stein en verder inzetten op vrijetijdseconomie, recreatie en toerisme als belangrijke sectoren die een bijdrage leveren aan de economische diversiteit en versterking van de lokale economie binnen onze gemeente. Aan de hand van de kaders en ambities uit ons Economisch beleidsplan is de positie van Stein in regionaal verband verder versterkt en dragen we zodoende bij aan een gunstig ondernemers- en dus vestigingsklimaat.

Bezuinigingen De bezuinigingen genoemd in onderstaande tabel zijn bezuinigingen die voortvloeien uit de begroting 2021. Bezuinigingen die pas vanaf 2022 ingaan, zijn tekstueel toegelicht in het programma. Bezuinigingen Herzien werkbudget toerisme

2022 25.000

2023 25.000

2024 25.000

2025 25.000

Wat hebben we ervoor gedaan ? Economische ontwikkeling Economisch beleidsplan Als voorbereiding op ons nieuw op te stellen economisch beleidsplan zijn we in 2022 het gesprek met ondernemers aangegaan. Er heeft een 40-tal interviews plaatsgevonden en er is deelgenomen aan diverse bijeenkomsten van de ondernemersverenigingen. Ook is er een

16

bedrijventerreinenanalyse opgeleverd door Ecorys. De input van de ondernemers en de bedrijventerreinanalyse worden in 2023 verwerkt in het nieuwe economische beleidsplan. ESZL Vanuit de gelden van ESZL zijn twee nieuwe regionale projecten opgestart: • Het eerste project betreft ‘Yuverta’, voor groenonderwijs in de regio. De grootste instelling voor mbo groenonderwijs Yuverta, gaat binnen Zuid-Limburg educatie en onderzoek opzetten om het arbeidstekort terug te dringen en bij te dragen aan de kennisontwikkeling op het gebied van landschap, duurzame leefomgeving, natuurinclusieve landbouw, Nationaal Parken, natuurinclusief bouwen en biodiversiteit. Yuverta neemt een leidende rol bij het creëren van de opleidingen, het cursusaanbod, de samenwerking met partners in het kader van onderzoek en het te ontwikkelen kenniscentrum. • Een tweede initiatief betreft de participatie in het Regionaal Voedselsysteem Zuid-Limburg. Dit project draagt bij aan het verkorten en verwaarden van vraag-gestuurde voedselketens middels integrale samenwerking, waar de voedingsmiddelenindustrie, groothandel en retail deel van uitmaken. Voorts resulteert dit in verduurzaming van de landbouw door kringloopen regeneratieve landbouw. Verder heeft de westelijke mijnstreek een analyse bedrijventerreinen door Ecorys laten opstellen.

De door Ecorys uitgevoerde analyse (fase 2) ‘Optimalisatie ruimtegebruik op werklocaties Westelijke Mijnstreek” is in 2022 opgeleverd. Nadat het college van dit rapport kennis heeft genomen is ingestemd met fase 3, het laten opstellen van een regionale uitvoeringsagenda. Oplevering hiervan is voorzien in 2023, waarna opnieuw besluitvorming zal plaatsvinden over de uitvoering daarvan. Ondernemersfonds Conform het raadsvoorstel waarmee het Ondernemersfonds is opgericht heeft in het derde jaar van de looptijd (2022) een evaluatie plaatsvinden. Op basis van de resultaten van deze evaluatie is door de gemeente en de Stichting Ondernemersfonds Stein afgewogen of het fonds verlengd of beëindigd moet worden. Zowel de gemeente als Stichting Ondernemersfonds kijken overwegend positief terug op de voorbije projectperiode. Kritische kanttekening hierbij is dat het project gekenmerkt werd door een langzame start, veroorzaakt doordat er kort na de start op 1 januari 2020 corona uitbrak. Hierdoor is het aantal gerealiseerde projecten tot op heden beperkt. De in 2022 gerealiseerde projecten zijn een kerstboom (ter waarde van €1.400,-) en de Steinpas (ter waarde van €87.500). Omwille van de langzame start van het ondernemersfonds wordt voorgesteld om het project vooralsnog enkel met één jaar te verlengen.

In 2023 zal dan opnieuw de balans opgemaakt worden teneinde een keuze te maken of langere verlenging wenselijk is. Structuurvisie ruimtelijke economie Zuid Limburg Bij de ruimtelijk economische thema's (detailhandel, kantoren en bedrijventerreinen) is de Structuurvisie Ruimtelijke Economie Zuid-Limburg leidend. In 2022 heeft de evaluatie van de SVREZL plaatsgevonden, hieruit zijn een aantal suggesties voor aanpassingen gekomen. Deze worden in 2023 verder verwerkt en vastgesteld.

Fysieke bedrijfsinfrastructuur Bedrijventerrein Kerensheide De afspraken uit 2021 met Poort van Stein BV hebben ook in 2022 niet geleid tot een uitgewerkt plan en in het verlengde daarvan een geactualiseerd bestemmings -of omgevingsplan. Initiatieven om te komen tot herinvulling van de naastgelegen kavel Dassen hebben eveneens niet tot een uitgewerkt plan geleid. Bedrijventerrein Schuttersstraat Door personele ontwikkelingen bij zowel gemeente Beek als in Stein is dit project niet verder opgepakt.

17

Businesspark Stein Op en rond het bedrijventerrein is verder geïnvesteerd in het verbeteren van de bereikbaarheid. Meer concreet door projecten voor te bereiden die daaraan bijdragen. De projecten die daarmee verband houden staan beschreven in programma verkeer, wegen en water. Kenmerk Veilig Ondernemen Overleg met het bestuur van het Ondernemersfonds heeft in 2022 niet geleid tot een afspraak over het onderbrengen van het keurmerk veilig ondernemen bij het Ondernemersfonds. In 2023 zal dit opnieuw met elkaar worden bekeken.

Bedrijfsloket- en regelingen Accountmanager bedrijven

In april 2022 is een nieuwe bedrijvencontactfunctionaris gestart. Vanuit die rol is een bijdrage geleverd aan de evaluatie van het Ondernemersfonds, de voorbereiding van de Brilliant Business Award en het opstellen van het Economisch beleidsplan. Samenwerking Blueports Het samenwerkingsverband Blueports Limburg is in 2022 gecontinueerd. Voor de 4e keer heeft de Provincie Limburg als penvoerder vanuit de landelijke corridor aanpak (topcoridors.com) een Europese CEF subsidie weten binnen te halen voor 6 Binnenhavens, namelijk Venlo-RoermondZevenellen-Stein (Chemelot Haven) -Maastricht en Tilburg (Knooppuntpartner op de Goederencorridor) Meerdere jaren werken De Binnenhavens succesvol samen onder Blueports, 16 binnenhavens aan Maas (NL) en het Albertkanaal (BE) op het gebied van visie, beleid, digitalisering, promotie, duurzaamheid en het gezamenlijk inzetten op Europese fondsen. Deze grensoverschrijdende samenwerking is essentieel voor CEF subsidies. Door krachtenbundeling van mensen, netwerken, kennis, digitalistering, investeringskracht, en middelen kunnen gezamenlijk gekozen acties versneld en met grotere impact uitgevoerd worden. De Binnenhavens spelen een robuuste rol in de supply chain van de Circulaire Economie. De explosief toenemende inzet van Rijk en EU op Modal Shift beter benutten vraagt om samenwerking. Een deel van de subsidie gaat naar de Transtitie Chemelot.

De Haven Stein is samen met de Haven Zevenellen van groot belang voor de Transitie Chemelot. OML ontwikkelt aan de “oude Haven” Zevenellen een Duurzaam Multifunctioneel en watergebonden bedrijvenpark (gemeente Leudal). Het park biedt ruimte aan bedrijven met activiteiten zoals opslag, circulair en biobased ondernemen. In deze aanvraag zit ook de multimodale verbinding vanuit de haven Stein naar Chemelot, om overlast te voorkomen voor de inwoners van Stein. Stille Hybride schepen en een innovatieve verbinding is het uitgangspunt. In 2023 wordt het onderzoek naar de vorm van de multimodale corridor uitgevoerd. Intaketafels De intaketafels waar onder andere vraagstukken over en aanvragen voor omgevingsvergunningen van ondernemers worden behandeld, zijn in 2022 verder doorgezet en doorontwikkeld. De intaketafel wordt bemenst door een multidisciplinair team en heeft mede tot doel om sneller en efficiënter tot afhandeling van aanvragen van ondernemers te komen. In de intaketafel wordt een initiatief integraal gewogen en de haalbaarheid van een ontwikkeling bepaald. Starterscentrum Onze deelname in de vorm van een jaarlijkse bijdrage aan het Starterscentrum Limburg is in 2022 voortgezet. Grensinfopunt Onze deelname aan het Grensinfopunt (GIP) is in 2022 voortgezet. Deze samenwerking is in 2019 voor de duur van 3 jaar aangegaan.

In 2023 wordt na een evaluatie deze vorm van samenwerking heroverwogen.

18

Economische promotie Uitvoeringsagenda toerisme In 2022 hebben we verder gewerkt aan de uitvoering van de meerjarige Toeristische Uitvoeringsagenda. Dit is onder meer gebeurd door een aantal verbeteringen van de wandel- en fietspaden in combinatie met extra structureel onderhoud. Verder is een nieuwe rolstoel- en scootmobiel wandelroute gecreëerd in het Steinerbos. De entrees zijn verbeterd door het graffitikunstwerk onder de viaducten op de Napoleonsbaan en de vergroening van drie rotondes die zijn gelegen bij de entrees. In samenwerking met Visit Zuid-Limburg, de toeristische werkgroep Maaskentj en het Rivierpark Maasvallei is gewerkt aan de verdere positionering, profilering en promotie van Stein als Hart van de Maasvallei door middel van nieuwe video's, het updaten van de website en de digitale infozuilen, online en offline promotie en de ontwikkeling van een nieuw themaproduct De Sleutel van Elsloo in samenwerking met ondernemers. We hebben verder gewerkt aan de verbetering van strategische toeristische locaties zoals het Kasteelpark Elsloo, door middel van cofinanciering. Ook is Stichting Vrijheid Urmond ondersteund bij het indienen van een Leadersubsidieaanvraag en Interregsubsidieaanvraag voor het Bath.

Daarnaast is gewerkt aan de (toeristische) parkeerplaatsen in het Steinerbos, zijde Mauritsweg en bij het veerpont in Berg aan de Maas, waarvan de uitvoering in 2023 is voorzien. Hierdoor vindt in de toekomst een goede spreiding van bezoekersstromen binnen onze gemeente plaats. De culturele verenigingen en de toeristisch/recreatieve ondernemers zijn actief gestimuleerd en gefaciliteerd om als ambassadeurs bij te dragen aan de verwezenlijking en verbetering van onze gemeente als toeristisch Hart van de Maasvallei door middel van de stimuleringsregeling toerisme. Binnen de Regio Westelijke Mijnstreek is afgesproken om de toeristische samenwerking intensiever op te zoeken met als einddoel de doorontwikkeling van het fietsroutenetwerk, waardoor onze regio een belangrijke schakel vormt tussen het Heuvelland en België. De fietsbrug Stein-Maasmechelen en de ontwikkeling van het RivierPark Maasvallei in onze gemeente spelen hierbij een prominente rol en worden in de regionale samenwerking op deze wijze goed gepositioneerd. Ten aanzien van de brug Stein-Maasmechelen wordt geconstateerd dat dit een lange termijn project is en dat lobby en intergemeentelijke samenwerking nodig zullen blijven om de cofinanciering voor dit project uiteindelijk te kunnen realiseren.

In samenwerking met Visit Zuid-Limburg, de gemeenten Beek, Echt-Susteren en Sittard-Geleen is op basis van een ontvangen provinciale subsidie een nieuwe interactieve fietstocht begin 2022 geïntroduceerd: de route vol verwondering. Tenslotte is gewerkt aan een uitvoeringsprogramma voor toerisme in Zuid-Limburg op basis van de in 2020 vastgestelde Visie Vrijetijdseconomie ZuidLimburg: de invoering van een wandelknooppuntennetwerk voor Zuid-Limburg, het oprichten van een sectorplatform en een toeristisch Zuid-Limburg Magazine. Deze projecten zijn gestart en in voorbereiding en het magazine is opgeleverd. Ten aanzien van het budget wordt opgemerkt dat minder geld is uitgegeven dan vooraf was geraamd. Dit heeft er voornamelijk mee te maken dat de uitvoering van de rivierparking in Berg aan de Maas door vertraging in de levering van bouwmaterialen is doorgeschoven naar 2023. Tenslotte zijn een aantal bedragen die waren gereserveerd voor cofinanciering voor leaderprojecten doorgeschoven naar 2023.

19

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten Economie (x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2022 2022 2022

Lasten

878

1.004

1.053

Baten

293

309

302

-585

-694

-751

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

20

Onderwijs Inleiding Kinderen en jongeren zijn belangrijk voor onze toekomst. Voldoende en kwalitatieve mogelijkheden op het gebied van onderwijs zijn naast leven, wonen, werken en ontspannen essentieel voor hun ontwikkeling. Het programma onderwijs levert dan ook een bijdrage aan onze kernwaarde 'sociale en vitale kernen'. Onderwijs zien wij tevens als middel om verder invulling te geven aan de strategische keuze samenleven door ontmoeten en samenleven door verbinden. Ontmoeten en verbinden versterken de gemeenschapszin onder onze inwoners. In de strategische toekomstvisie is tevens in het kader van een bereikbare en bedrijvige gemeente een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en samenwerking als speerpunt opgenomen. Dit op basis van de quatro helix (overheid, bedrijfsleven, onderwijs en maatschappelijke instellingen) om ook in de (nabije) toekomst over voldoende arbeidspotentieel in de regio te kunnen beschikken.

Taakvelden 4.1 Openbaar basisonderwijs 4.2 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken

Wat hebben we bereikt ?

Ook in 2022 is er weer volop aandacht geweest voor de groei en ontwikkeling van kinderen. Een goede startpositie is hierbij steeds het uitgangspunt. Samen met basisscholen, het voortgezet onderwijs en andere samenwerkingspartners hebben we ingezet op het bieden van mogelijkheden die nodig zijn voor een goede ontwikkeling. Ons lokaal integraal jeugdbeleid speelt hierin een centrale en belangrijke rol.

Bezuinigingen

De bezuinigingen genoemd in onderstaande tabel zijn bezuinigingen die voortvloeien uit de begroting 2021. Bezuinigingen die pas vanaf 2022 ingaan, zijn tekstueel toegelicht in het programma. Bezuinigingen Korten bijdrage stichting Kindante - LEA

2021 17.000

2022 57.345

2023 57.345

2024 57.345

2025 57.345

Wat hebben we ervoor gedaan ? Openbaar basisonderwijs Openbaar basisonderwijs In de statuten van Stichting Kindante, bevoegd gezag van de in onze gemeente gehuisveste openbare basisschool De Maaskei, zijn bepalingen opgenomen die betrekking hebben op de financiële documenten (begroting en jaarrekening). De vaststelling en goedkeuring van deze stukken is voorbehouden aan respectievelijk het College van Bestuur en de Raad van Toezicht. Wel dient de gemeenteraad hierover te worden geïnformeerd. Met de raadsinformatiebrieven van 31 mei 2022 (begroting 2022) en 31 oktober 2022 (jaarrekening 2021) is hier uitvoering aan gegeven. Geen van de fracties heeft gebruik gemaakt van de mogelijkheid schriftelijke vragen te stellen. Ook werd een toelichting door het College van Bestuur tijdens een beeldvormende bijeenkomst niet nodig geacht.

21

Onderwijshuisvesting Integraal huisvestingsplan Business case Uitbreiding Groenewald In de raadsvergadering van 14 oktober 2021 is het Integraal Huisvestingsplan 2021-2036 besproken. Met het destijds genomen besluit is gelijktijdig bepaald dat het capaciteitsvraagstuk bij Groenewald het eerste project is waarvoor een business case wordt opgesteld. Het eindrapport van deze business case is behandeld tijdens de raadsvergadering op 23 juni 2022. Onder andere is besloten in te stemmen met dit eindrapport en de inhoud leidend te laten zijn bij de verdere uitwerking en realisatie van de uitbreidingsplannen. Voorts is een voorbereidingskrediet beschikbaar gesteld van € 721.909. Met de vaststelling van de begroting 2023 (raad d.d. 10 november 2022) is akkoord gegaan met de resterende investeringskredieten voor de gebouwelijke uitbreiding (€ 6.497.178 incl. BTW) en de uitbreiding van de 1e inrichting meubilair (€ 204.000 incl. BTW). Dit besluit betekende groen licht voor Stichting LVO (bevoegd gezag Groenewald) om vanuit haar rol als bouwheer aan de slag te gaan met de voorbereidingen. In het kader hiervan zijn met het schoolbestuur afspraken gemaakt over de organisatiestructuur en de rol van de gemeente hierin. Met onze raadsinformatiebrief van 21 juli 2022 hebben wij u hiervan in kennis gesteld.

Voorts heeft de portefeuillehouder het seniorenconvent op 21 september 2022 geïnformeerd over de afspraken die met het bevoegd gezag zijn gemaakt over het inkoopbeleid. Verhuizing "de triviant" naar KC Bonjour (vh. basisschool Kerensheide) In voornoemd IHP staat vermeld dat de ruimtelijke problematiek bij "de triviant" voorlopig moet worden opgelost door gebruik te maken van de leegstaande lokalen in KC Bonjour (vh. basisschool Kerensheide). Vanaf januari 2022 zijn de ouders/verzorgers, middels nieuwsbrieven, meegenomen in dit verhuizingstraject. Informatie die ook met de raad is gedeeld. De ervaringen van alle betrokkenen zijn positief, met die kanttekening dat de verkeersveiligheid rondom de locatie nog een aandachtspunt is. Een item waarvoor de schoolleiding permanent aandacht vraagt bij de ouders/verzorgers. Ook wij als gemeente monitoren deze situatie nauwgezet. In de toelichting bij de Slotwijziging 2022 is gemeld dat afspraken zijn gemaakt met Stichting Kindante over de verdeling van de met deze verhuizing gemoeide kosten. Vanuit onze verantwoordelijkheid met betrekking tot de onderwijshuisvesting en het feit dat wij van mening zijn dat de lokalen aan de maat dienen te voorzien om kwalitatief goed onderwijs te borgen, is aan het schoolbestuur een bedrag van iets meer dan € 50.000 vergoed.

Renovatie Avonturijn Onder leiding van het architectenbureau is een traject gestart om samen met vertegenwoordigers van de school, de medezeggenschapsraad, de kindpartner en de werkgroep inclusie en toegankelijkheid te komen tot een door alle partijen gedragen plan. Tijdens dit proces waren er een tweetal zaken die specifieke aandacht vroegen te weten het installatieontwerp en de asbestsanering in het monumentale deel van het gebouw. Aandachtspunten die uitvoerig zijn besproken, op basis waarvan uiteindelijk is besloten aan voorstel te doen aan de raad voor het beschikbaar stellen van een aanvullend krediet van € 573.749 (incl. BTW). Op 17 februari 2022 heeft de raad hiermee ingestemd. Dit besluit betekende dat de ontwerpen (bouwkundig/installatietechnisch) met de bijbehorende bestekken definitief konden worden gemaakt. Documenten aan de hand waarvan dit project kon worden aanbesteed. Op basis van de ontvangen inschrijvingen hebben we moeten concluderen dat uitvoering van het project niet mogelijk was binnen de door de raad vastgestelde kaders. Dit maakte het noodzakelijk de raad opnieuw te verzoeken extra middelen beschikbaar te stellen ter grootte van € 784.680 (incl. BTW). In de raadsvergadering van 1 december 2022 is hiermee akkoord gegaan. Met dit besluit konden de werkzaamheden definitief worden gegund en zijn de betrokken aannemers gestart met de voorbereidingen.

22

Alvorens met de verbouwing te kunnen starten was het noodzakelijk de in de kruipruimte aanwezige asbest te saneren. Werkzaamheden die zijn uitgevoerd in de zomervakantie. Met onze raadsinformatiebrief van 5 oktober 2022 hebben wij u geinformeerd over verloop van het saneringsproces en het feit dat uitvoering heeft plaatsgevonden binnen het hiervoor beschikbaar gestelde budget.

Onderwijsbeleid en leerlingenzaken Lokaal integraal jeugdbeleid Inmiddels is gestart met de invulling van het Nationaal Programma Onderwijs. Daarbij zijn verschillende partners betrokken. Zoals bekend zijn hierdoor de doelstellingen van het Lokaal Integraal Jeugdbeleid die nog niet behaald zijn niet allemaal even krachtig opgepakt. In 2023 gaan we kritisch kijken naar de doelstellingen en bezien welke we wanneer gaan oppakken. Tevens wil de gemeente Stein graag zogenaamde OKO-gemeente worden vanaf 1-1-2023. OKO staat voor Opgroeien in een Kansrijke Omgeving. De verwachting is dat in 2023 het hele (preventief) Jeugddomein opnieuw ingericht zal worden. Nationaal Programma Onderwijs In 2022 zijn gesprekken gevoerd met verschillende samenwerkingspartners die interesse hebben getoond om mee te denken over de invulling van het Nationaal Programma Onderwijs. Uiteindelijk moet dit leiden tot een soort menukaart waaruit activiteiten en acties gekozen kunnen worden. Die keuzes worden integraal - met betrokken partners - gemaakt. Uiteraard lopen de initiatieven die in de eerste tranche zijn aangemeld nog door. Het mooie aan het Nationaal Programma Onderwijs is dat het naadloos aansluit op de behoefte van kinderen. Onderwijsachterstandenbeleid Ten aanzien van ons onderwijsachterstandenbeleid hebben we een overschot van €48.000.

Dit overschot is ontstaan doordat er in 2022 een extra locatie van de taalschool Sittard is geopend in KC Bonjour te Stein. Hierdoor besparen we met name vervoerskosten van Steinse kinderen die normaliter richting de taalschool in Sittard gaan. In plaats hiervan zullen wij wel met Kindante in gesprek gaan om te kijken naar een structurele bijdrage aan meerkosten doordat in Stein nu ook een Taalschool gesitueerd is. Denk hierbij aan inzet vakspecialisten. De gesprekken hierover moeten nog plaatsvinden.

Wat heeft het gekost ? Baten en lasten Onderwijs (x € 1.000)

Werkelijk Begroting na Primaire wijziging begroting 2022 2022 2022

Lasten

3.153

3.370

2.885

Baten

524

586

500

-2.629

-2.783

-2.384

Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten

23

Sport, cultuur en recreatie Inleiding Het programma sport, cultuur en recreatie levert een bijdrage aan een duurzame leefomgeving met unieke waarden en in het bijzonder aan het verder versterken van de unieke omgevingskwaliteiten. In de strategische toekomstvisie hebben wij opgenomen dat wij de belevingswaarde willen versterken door in te zetten op landelijke verstilling en het behoud van cultuurhistorische waarden. Waarbij wordt ingezet op onder andere internationale verbindingen, het versterken van ons toeristisch profiel en het uitbouwen van onze authentieke waarden waaronder de ligging aan het water. De waarde van onze openbare ruimte willen wij versterken door deze meer te benutten als plek voor ontmoeten, sporten en recreëren. Hierbij wordt tevens een belangrijke bijdrage geleverd aan de kernwaarde sociale en vitale kernen. In het kader van de kernwaarde bereikbare en bedrijvige gemeente hebben wij als strategische keuze vrijetijdseconomie en recreatie als nieuwe economische pijler geformuleerd. Het programma sport, cultuur en recreatie levert een bijdrage aan de economische diversiteit die van belang is bij het verder ontwikkelen van een duurzame en lokale economie (zie ook programma Economie). Tot slot levert dit programma een bijdrage aan het verder ontwikkelen van de kernwaarde sociale en vitale kernen.

Cultuurhistorische waarden kunnen de eigen identiteit van een kern en het gevoel van gezamenlijke roots en sociale cohesie onder inwoners versterken waardoor invulling wordt gegeven aan de strategische keuze 'Trots en bewust van onze eigen(zinnige) identiteit en kwaliteiten'.

Taakvelden

Dit programma omvat de taakvelden: 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie

Wat hebben we bereikt ? Onze inwoners en bezoekers waarderen momenteel de omgevingskwaliteiten zoals de groene verbindingen, de beleving van Stein als gemeente aan het water (Grensmaas), de cultuurhistorische waarden van onze verschillende kernen en de kwaliteit van de openbare ruimte. Om ook in de toekomst een duurzame woongemeente te blijven, willen wij deze unieke omgevingskwaliteiten die bestaan uit gebruikswaarde, belevingswaarde en toekomstwaarde samen met inwoners en ondernemers verder versterken. De waarde van ons groen (natuur en openbare ruimte) versterken wij door deze meer te benutten als plek voor ontmoeten, sporten en recreëren. Hierbij dragen wij tevens bij aan de kernwaarde sociale en vitale kernen. Daarnaast willen we dat meer mensen in alle leeftijdscategorieën bewegen en sporten. Sport wordt hierbij gezien als middel en niet als doel. Daarmee is de relatie met het sociaal domein indirect gelegd. Door te bewegen en te sporten wordt ingezet op een gezondere levensstijl, op ontmoeten, verbinden en meedoen. Dit draagt bij aan positieve gezondheid waardoor mogelijk kosten binnen het sociaal domein voorkomen kunnen worden. Bewegen in de openbare ruimte vormt hier een onderdeel van.

Kunst en cultuur wordt meer verweven met ander beleidsterreinen zoals toerisme en het sociaal domein waarmee het een bijdrage levert aan het versterken van de gemeenschapszin in onze gemeente en daarmee een bijdrage levert aan het behouden van de sociale en vitale kernen.

24

Bezuinigingen

De bezuinigingen genoemd in onderstaande tabel zijn bezuinigingen die voortvloeien uit de begroting 2021. Bezuinigingen die pas vanaf 2022 ingaan, zijn tekstueel toegelicht in het programma. Bezuinigingen

2021

Kunst openbare ruimte

2022

2023

2024

2025

50.000

50.000

50.000

50.000

Wat hebben we ervoor gedaan ? Sportbeleid en activering Sportbeleid Het in 2020 gesloten Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein, is het resultaat van een intensief participatietraject. Gezamenlijke ambities van gemeente en stakeholders op het gebied van sport, bewegen, gezondheid en vitaliteit, zijn hierin vastgelegd. Binnen de thema’s gezond opgroeien, gezond meedoen, gezonde verenigingen en gezonde ruimte zijn in 2022 - ondanks een nasleep van corona - aansprekende resultaten geboekt. Zo zijn er tal van initiatieven opgestart en doorontwikkeld voor kwetsbare doelgroepen als jeugd, senioren, mensen met een beperking, overgewicht, armoede of migratieachtergrond. Sport werd hierbij niet alleen toegepast als doel, maar ook als middel om gezondheid, welzijn, vitaliteit, participatie en sociale cohesie te bevorderen, of zorgbehoefte en -kosten te drukken. Verenigingen werden nog beter dan voorheen gefaciliteerd met informatie, advies, begeleidingstrajecten, workshops, opleidingen en subsidies. Tevens zijn sportvoorzieningen aangebracht die de openbare ruimte beweegvriendelijker maken: van een SportContrainer tot (toegankelijke) wandel-, fiets-, rolstoel- en scootmobielroutes. In 2023 geven we een vervolg aan de thema’s binnen dit beleid.