CConstaterende datStein
Koppel je AI →
Document · PDF

GemeenteStein-SMV

Oordeelsvormende en Besluitvormende Raadsvergadering 1 oktober 2026, gemeente SteinBij agendapunt: Oplegnotitie Samen sterk in Stein - Sociaal maatschappelijke visie 20407.922 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Visie op sociaal maatschappelijke ontwikkeling in Stein Samen sterk in Stein 2026-2040 Juli 2026 Zomerevenement ambassadeurs gemeente Stein 2026 2 Voorwoord Een samenleving waarin iedereen mee kan doen, zich gezien voelt en de kans krijgt om zich te ontwikkelen. Dat is waar we in de gemeente Stein iedere dag aan werken. Samen met inwoners, maatschappelijke organisaties, vrijwilligers, ondernemers en vele andere partners bouwen we aan een gemeente waarin we naar elkaar omkijken en waar iedereen, ongeacht leeftijd, achtergrond of situatie, de mogelijkheid heeft om prettig en zelfstandig te leven. De wereld om ons heen verandert. We worden ouder, maatschappelijke vraagstukken worden complexer en de druk op zorg en ondersteuning neemt toe. Juist daarom is het belangrijk om vooruit te kijken. Met deze sociaal-maatschappelijke visie geven we richting aan de manier waarop we de komende jaren samen willen werken aan een sterke, gezonde en veerkrachtige samenleving. In deze visie kiezen we voor een aanpak waarin preventie, eigen kracht en samenwerking centraal staan. We investeren niet alleen in het oplossen van problemen, maar vooral ook in het voorkomen ervan. We willen dat inwoners zo lang mogelijk zelfstandig kunnen meedoen en weten waar zij terechtkunnen als ondersteuning nodig is. Daarbij realiseren we ons dat niemand dit alleen kan.

De kracht van Stein zit in de samenwerking tussen inwoners, verenigingen, maatschappelijke organisaties, zorgpartners, ondernemers en de gemeente. Alleen samen kunnen we het verschil maken. Deze visie is niet het eindpunt, maar juist het begin van een gezamenlijke opgave. De ambities die hierin zijn opgenomen vragen om betrokkenheid, flexibiliteit en de bereidheid om met elkaar te blijven leren en ontwikkelen. Ik heb er alle vertrouwen in dat we die uitdaging samen aangaan. Ik nodig u uit om deze visie te lezen en vooral ook om samen met ons verder te bouwen aan een sociaal en betrokken Stein. Een gemeente waarin iedereen zich thuis voelt en de ruimte krijgt om mee te doen. Leon Fredrix Wethouder Sociaal Domein Gemeente Stein

Inhoudsopgave Inleiding | 04 1 | Trends en ontwikkelingen | 06 Sociale samenhang | 07 Gezondheid | 08 Bestaanszekerheid | 08 Kansengelijkheid | 09 Vergrijzing en ontgroening | 10 Samenhang en betekenis | 10 2 | Toekomstbeeld | 12 Ambitie | 13 3 | De koers van Stein | 14 Pijler 1. Sterke gemeenschappen | 15 Pijler 2. Sterke inwoners | 16 Pijler 3. Sterke wijken | 17 De beweging richting 2040 | 18 4 | Programma’s richting 2040 | 19 Programma Sociale basis | 20 Programma Inwoners | 21 Programma Kansengelijkheid | 22 Werkwijze: integraal, wijkgericht en toegankelijk | 23 5 | Van visie naar uitvoering | 24 Werken in de praktijk | 25 Samenhang en leren | 25 De beweging begint nu | 26 6 | | Bijlage en bronnenlijst | 27 Bijlage 1. Demografisch dashboard Gemeente Stein 2025–2060 | 28 Bijlage 2. Bronnenlijst | 30 3 4 | Inleiding In de gemeente Stein kijken mensen naar elkaar om en vormen sterke verenigingen, betrokken inwoners en hechte kernen de basis voor onze samenleving Die kracht behouden blijven. Tegelijkertijd verandert de samenleving ingrijpend. De bevolking vergrijst, de vraag naar zorg en ondersteu- ning groeit en maatschappelijke vraagstukken worden steeds complexer. Gezondheid, bestaanszekerheid, kansengelijkheid en leefbaarheid hangen steeds sterker met elkaar samen.

Als daar niks in veranderd neemt de druk op onder andere inwoners, maatschappelijke orga- nisaties en gemeente verder toe. De grootste uitdaging voor de gemeente Stein is daarbij niet de afname van het aantal inwoners, maar de veran- derende verhouding tussen inwoners die ondersteuning nodig hebben en inwoners die ondersteuning kunnen bieden. Door vergrijzing en ontgroening neemt het aan- tal ouderen de komende decennia sterk toe, terwijl de beroepsbevolking, het aantal vrijwilligers en het aantal potentiële mantelzorgers afneemt. Tegelijk groeit de groep inwoners die een beroep doet op zorg, onder- steuning en passende voorzieningen. Hierdoor komt de draagkracht van onze samenleving onder druk te staan. Voor een nadere onderbouwing van deze ontwikkeling verwijzen wij naar Bijlage 1: Demografisch dashboard Stein 2025–2060 Deze ontwikkeling is niet alleen maatschappelijk zicht- baar, maar ook financieel. Het sociaal domein raakt direct het dagelijks leven van inwoners en vormt tegelijkertijd één van de grootste onderdelen van de gemeentelijke begroting. In 2025 wordt ongeveer €33 miljoen besteed aan het sociaal domein. Wanneer ook aanverwante be- leidsterreinen, zoals gezondheid, sport, onderwijs, par- ticipatie, cultuur en leefbaarheid worden meegenomen, heeft deze visie betrekking op ongeveer €58 miljoen. Dat is ruim 60% van de totale gemeentelijke begroting.

Daarmee zijn de keuzes die de gemeente Stein maakt binnen het sociaal-maatschappelijk domein bepalend voor de toekomst van Stein. Tegelijkertijd bestaat een groot deel van deze uitgaven uit wettelijke taken. De ruimte om te kiezen zit daarom niet zozeer in óf er ondersteuning wordt geboden, maar op de manier waarop dat wordt gedaan, hoe middelen ingezet wor- den en welke maatschappelijke effecten bereikt willen worden. De vraag naar ondersteuning groeit sneller dan de beschikbare financiële middelen, de arbeidsmarkt wordt krapper en het aantal vrijwilligers en mantelzor- gers staat onder druk. Zonder een andere koers neemt de druk op voorzieningen verder toe en komt de toe- gankelijkheid van ondersteuning in het gedrang. “Ik presenteer al jaren lokale evenementen. Vrijwillig, gewoon omdat ik van mijn dorp houd.” Bas Opgenoorth, Maaskentjer november 2024 Inleiding Strategische toekomstvisie Omgevings- visie ProgrammaProgramma Uitvoerings- plan Uitvoerings- plan Uitvoerings- plan Uitvoerings- plan Programma Sociaal-maat- schappelijke visie 5 Daarom kiest de gemeente Stein voor een andere bena- dering. Niet het oplossen van problemen staat centraal, maar het voorkomen ervan. We investeren in sterke ge- meenschappen, sterke inwoners en sterke wijken. Be- langrijk hierbij is dat de gemeente Stein deze opgaven niet alleen kan oplossen.

Het toekomstbestendig houden van de gemeente Stein vraagt om een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners, verenigingen, ondernemers, maatschappelij- ke organisaties, onderwijsinstellingen, zorgpartners en overheid. Iedere partij heeft daarin een eigen rol en ver- antwoordelijkheid. Daarom wordt er gekozen voor een koers waarin pre- ventie, eigen regie, samenredzaamheid en een sterke sociale basis centraal staan. Door eerder te handelen, integraal samen te werken en aan te sluiten bij wat inwo- ners en gemeenschappen zelf kunnen en organiseren, wordt er voorkomen dat problemen groter worden en wordt er gezorgd dat ondersteuning beschikbaar blijft voor inwoners die deze het hardst nodig hebben. Deze visie beschrijft de keuzes die nodig zijn om de ge- meente Stein ook op de lange termijn sociaal, financi- eel en maatschappelijk toekomstbestendig te houden. De visie geeft richting aan de inzet van de gemeente en haar maatschappelijke partners tot 2040 en vormt het kader voor toekomstige beleids-, investerings- en uit- voeringskeuzes.

Daarbij staat één vraag centraal: Hoe zorgen we ervoor dat ook toekomstige gene- raties in Stein gezond, veerkrachtig, verbonden en kansrijk kunnen leven, in een samenleving waarin de vraag naar ondersteuning sneller groeit dan de be- schikbare draagkracht? Inleiding Ambassadeur Jos Drubers en Herbert Teesselink De Sociaal-maatschappelijke visie maakt onderdeel uit van een bredere samenhang van gemeentelijk be- leid. De Strategische Toekomstvisie 2040 vormt het hoogste strategische kader van de gemeente Stein en beschrijft de langetermijnkoers richting 2040. De Sociaal-maatschappelijke visie geeft invulling aan het toekomstdoel: ‘Een sociale en veerkrachtige ge- meente met vitale wijken en kernen’. De Omgevings- visie doet hetzelfde voor de fysieke leefomgeving. Vanuit deze visies worden programma’s en uitvoe- ringsplannen opgesteld waarin doelen, activiteiten en investeringen verder worden uitgewerkt. Het coalitieakkoord geeft per bestuursperiode invulling aan de politieke ambities en prioriteiten die bijdra- gen aan het realiseren van deze langetermijndoelen. Op deze manier ontstaat een samenhangende lijn van strategische koers naar concrete uitvoering. On- derwerpen die reeds zijn uitgewerkt binnen andere beleidskaders, zoals de Omgevingsvisie of de Woon- zorgvisie, worden in deze visie daarom uitsluitend op hoofdlijnen benoemd.

6 Ambassadeur Han Frenken 1 Trends en ontwikkelingen 7 Trends en ontwikkelingen Vooruitkijkend naar 2040 zijn er een aantal ontwikke- lingen die van grote invloed zijn op het sociaal domein in Stein Deze ontwikkelingen staan niet los van elkaar Juist de samenhang tussen demografische, sociale en economische ontwikkelingen bepaalt de opgaven waar wij de komende jaren voor staan. In de gemeente Stein krijgen we te maken met een struc- turele combinatie van vergrijzing, ontgroening en een af- nemende beroepsbevolking. Het aantal ouderen neemt toe, terwijl het aantal inwoners in de werkzame leeftijd afneemt. Ook het aantal potentiële mantelzorgers, vrij- willigers en professionals neemt naar verwachting verder af. Daarmee verandert de verhouding tussen inwoners die ondersteuning nodig hebben en inwoners die on- dersteuning kunnen bieden. Voor een nadere onderbou- wing van deze ontwikkeling wordt verwezen naar Bijlage 1: Demografisch dashboard Stein 2025-2060. Deze ontwikkeling raakt niet alleen de zorg, maar heeft ook gevolgen voor leefbaarheid, participatie, gezond- heid, bestaanszekerheid, de arbeidsmarkt en het voor- zieningenniveau binnen de gemeente. Tegelijkertijd raken maatschappelijke vraagstukken steeds meer met elkaar verweven. Problemen op één leefgebied werken steeds vaker door op andere leefgebieden.

De onderstaande ontwikkelingen vormen samen de be- langrijkste maatschappelijke opgaven voor Stein richting 2040. | Sociale samenhang De sociale samenhang in de gemeente Stein staat on- der druk. Sociale samenhang verwijst naar de verbinding tussen inwoners en de mate waarin zij deelnemen aan het maatschappelijke leven, elkaar ondersteunen en zich verantwoordelijk voelen voor hun leefomgeving. Uit in- wonerpeilingen blijkt dat de sociale samenhang de af- gelopen jaren is afgenomen. De score daalde van 40,5 in 2020 naar 34,8 in 2024 (Monitor Brede Welvaart 2024, schaal 0-100, waarbij een hogere score staat voor meer sociale samenhang). Deze ontwikkeling wijst erop dat inwoners zich minder verbonden voelen met hun omge- ving en met elkaar. “Vroeger kende ik iedereen in mijn wijk, dat is nu niet meer zo. Maar door zelf dingen te ondernemen leer ik nog steeds veel inwoners kennen.“ Arnold Schepers, Maaskentjer februari 2025 Dit kan gevolgen hebben voor de leefbaarheid in wijken, de onderlinge betrokkenheid tussen inwoners en de be- reidheid om elkaar te ondersteunen. Deze ontwikkeling is ook al zichtbaar in het dagelijks leven. Meer inwoners ervaren eenzaamheid, terwijl het aandeel inwoners met voldoende sociale contacten af- neemt. Uit de Gezondheidsmonitor 2024 blijkt boven- dien dat een aanzienlijk deel van de inwoners beperkte sociale steun ervaart.

Het aandeel inwoners dat actief is als vrijwilliger staat onder druk. Dit heeft effecten op het verenigingsleven maar ook op het in stand houden van sociale netwerken en voorzieningen. Dit wordt steeds vaker gedragen door een kleinere groep betrokken in- woners terwijl dit juist op meerdere vlakken een positief effect kan hebben op inwoners, denk aan bijvoorbeeld aan zingeving, eenzaamheid, netwerkversterking etc. 8 Trends en ontwikkelingen Daarnaast nemen de verschillen tussen wijken en kernen toe. De samenstelling van de bevolking, de draagkracht van inwoners en het voorzieningenniveau lopen uiteen. In sommige wijken is sprake van sterke netwerken en verbondenheid, terwijl andere gebieden juist te maken hebben met een stapeling van sociale en economische kwetsbaarheden. De fysieke leefomgeving speelt hierin een belangrijke rol. Een veilige, toegankelijke en groene woonomgeving met ruimte voor ontmoeting versterkt sociale verbinding en welzijn. Een minder passende leef- omgeving kan dit juist beperken. Sociale samenhang is daarmee niet alleen een sociaal, maar ook een ruimtelijk vraagstuk. Deze ontwikkelingen maken duidelijk dat sociale samen- hang niet langer vanzelfsprekend is en vraagt om gerich- te aandacht en versterking. Tegelijkertijd spelen kunst, cultuur en erfgoed een belangrijke rol in het versterken van ontmoeting, verbinding en gemeenschapsvorming.

| Gezondheid De ontwikkelingen in sociale samenhang hangen nauw samen met de gezondheid van inwoners. Ook in de ge- meente Stein staat gezondheid onder druk, zowel fysie- ke als mentale gezondheid vraagt aandacht. Ongeveer 64% van de inwoners ervaart de eigen ge- zondheid als goed, wat een daling laat zien ten opzichte van eerdere jaren. Daarnaast voldoet slechts circa 40% aan de beweegrichtlijnen (GGD Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2024). Leefstijl en gezondheid laten ook zorgelijke ontwikkelingen zien. Ongeveer 60% van de inwoners heeft overgewicht, wat hoger is dan het gemiddelde in Zuid Limburg. Tegelijkertijd nemen men- tale klachten, stress en gevoelens van eenzaamheid toe. Ook is er een groei van mentale gezondheidsproble- men, vooral onder jongeren en jongvolwassenen. Stress, prestatiedruk en sociale factoren spelen hierin een be- langrijke rol. Mentale gezondheid is daarmee een be- langrijke maatschappelijke opgave, die vraagt om een bredere, preventieve aanpak waarin onderwijs, jeugd, sport, welzijn en de sociale omgeving samen optrekken. Gezondheid is daarmee geen op zichzelf staand vraag- stuk. Factoren zoals sociale verbondenheid, bestaansze- kerheid en de leefomgeving hebben grote invloed op hoe gezond inwoners zich voelen en functioneren in het dagelijks leven. De verschuiving naar het concept van positieve gezondheid sluit hierop aan.

Het gaat niet al- leen om ziekte en zorg, maar juist om het vermogen van inwoners om mee te doen, regie te ervaren en zich goed te voelen in hun omgeving. | Bestaanszekerheid De financiële druk op inwoners neemt toe. Stijgende kosten voor wonen, energie, zorg en levensonderhoud zorgen ervoor dat steeds meer huishoudens kwetsbaar worden. Hoewel Stein relatief weinig huishoudens kent met een laag inkomen, hebben steeds meer inwoners moeite hebben om rond te komen of financiële tegenvallers op te vangen. Richting 2040 kan dit een structureel knel- punt worden, met name voor ouderen, alleenstaanden en huishoudens zonder buffer. Gebrek aan bestaanszekerheid heeft grote gevolgen. Het raakt niet alleen het inkomen, maar werkt door in gezondheid, participatie en sociale stabiliteit. Daarmee versterkt het andere maatschappelijke opgaven. De arbeidsmarkt verandert daarbij in hoog tempo. Technologische ontwikkelingen, vergrijzing en krapte zorgen enerzijds voor kansen, maar leiden anderzijds tot een groeiende mismatch tussen vraag en aanbod. Niet alle inwoners kunnen vanzelfsprekend meebewe- gen met deze ontwikkelingen. In het bijzonder zien we dat jongeren, statushouders en inwoners met een af- stand tot de arbeidsmarkt extra ondersteuning nodig hebben om duurzaam deel te nemen. Dit vraagt om een sterke verbinding tussen onderwijs, participatie, econo- mie en het sociaal domein.

9 Trends en ontwikkelingen Figuur 1: Visualisatie van gelijkheid, gelijkwaardigheid en kansengelijkheid (Visualisatie gebaseerd op: Interaction institute for social change) Gelijkheid Iedereen krijgt hetzelfde Gelijke behandeling levert geen gelijke kansen op. Gerichte ondersteuning geeft iedereen een kans. We nemen obstakels weg zodat iedereen kan meedoen. Gelijkwaardigheid Ondersteuning waar nodig Kansengelijkheid Iedereen kan meedoen | Kansengelijkheid Niet iedere inwoner start vanuit dezelfde positie. Ver- schillen in opleiding, inkomen, gezondheid en sociale netwerken worden steeds zichtbaarder. Zonder gerichte inzet kunnen deze verschillen verder toenemen. Kansengelijkheid vraagt daarom om meer dan gelijke behandeling. Zoals figuur 1 laat zien, leidt iedereen het- zelfde behandelen niet automatisch tot gelijke kansen. Op het moment dat we ongelijk investeren waar dat nodig is krijgen we gelijkwaardigheid. Door in te zetten op preventie en vroeg te investeren in ontwikkeling en ondersteuning wordt er voorkomen dat achterstanden ontstaan of zich verder verdiepen. Denk aan het versterken van basisvaardigheden, het voorkomen van laaggeletterdheid en het creëren van een kansrijke start voor kinderen en jongeren. In toene- mende mate is ook digitale vaardigheid een voorwaarde om mee te kunnen doen in de samenleving.

Inwoners die moeite hebben met digitale systemen lopen het risico om ondersteuning mis te lopen of on- voldoende gebruik te maken van voorzieningen. Dit vergroot bestaande ongelijkheid. Het versterken van digitale vaardigheden en het toegankelijk maken van dienstverlening zijn daarom belangrijke randvoorwaar- den voor kansengelijkheid. Toegang tot cultuur, lezen en informatie speelt hierin een rol. Deelnemen aan culturele en maatschappelijke activiteiten is niet voor iedere inwoner vanzelfsprekend, bijvoorbeeld door financiële, sociale of digitale drem - pels Kansengelijkheid is daarmee niet alleen een vraagstuk van onderwijs, maar raakt ook gezondheid, armoede en de leefomgeving. Door deze domeinen samen te bena- deren kunnen we daadwerkelijk gelijke kansen creëren. 10 Trends en ontwikkelingen Ambassadeur Hilde Janssen De grijze druk is de verhouding tussen het aantal 65-plussers en het aantal mensen in de werkende leeftijd (20 tot 65 jaar). Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek | CBS geeft dit getal aan hoeveel ouderen er zijn per 100 werkenden. Een hoge grijze druk betekent veel ouderen en relatief minder werkenden. | Vergrijzing en ontgroening De meest bepalende ontwikkeling voor de gemeente Stein richting 2040 is de verandering van de bevolkings- samenstelling.

Stein vergrijst sneller dan het landelijke gemiddelde, terwijl tegelijkertijd het aantal jongeren en inwoners in de werkzame leeftijd afneemt. Deze com- binatie van vergrijzing en ontgroening heeft gevolgen voor vrijwel alle maatschappelijke opgaven binnen de gemeente. Het aantal ouderen neemt de komende decennia fors toe, terwijl de beroepsbevolking afneemt. Hierdoor stijgt de grijze druk en verslechtert de verhouding tus- sen inwoners die ondersteuning nodig hebben en inwo- ners die ondersteuning kunnen bieden. Ook het aantal potentiële mantelzorgers neemt af. Volgens de prog - noses daalt de mantelzorgratio de komende decennia aanzienlijk. Voor een verdere onderbouwing wordt ver- wezen naar Bijlage 1: Demografisch Dashboard Stein 2025-2060 Hierdoor ontstaat een toenemende druk op zorg, on- dersteuning, vrijwilligerswerk, mantelzorg en maat - schappelijke voorzieningen. Tegelijkertijd groeit de vraag naar passende woningen en een leefomgeving die zelfstandig wonen mogelijk maakt. De uitdaging ligt daardoor niet alleen in het organiseren van ondersteu- ning, maar vooral in het versterken van de zelfredzaam- heid, samenredzaamheid en veerkracht van inwoners en gemeenschappen. De gevolgen van deze ontwikkeling beperken zich niet tot het sociaal domein. Ook wonen, economie, onder- wijs, arbeidsmarkt en het voorzieningenniveau worden hierdoor beïnvloed.

Vergrijzing en ontgroening vormen daarmee de rode draad in vrijwel alle maatschappelijke opgaven in deze visie. | Samenhang en betekenis Wat deze ontwikkelingen kenmerkt, is hun onderlinge samenhang. Veranderingen in sociale samenhang, ge- zondheid, bestaanszekerheid, kansengelijkheid en de- mografie versterken elkaar en leiden tot complexere maatschappelijke vraagstukken. Zo kan een afname van sociale contacten leiden tot meer eenzaamheid en mentale klachten, terwijl financië- le onzekerheid kan leiden tot stress en gezondheidspro- blemen. Tegelijkertijd verandert de verhouding tussen vraag en draagkracht in de samenleving. Door vergrij- zing neemt de vraag naar zorg en ondersteuning toe, terwijl de groep inwoners die ondersteuning kan bieden relatief kleiner wordt. Dit zet druk op informele netwer- ken en voorzieningen. Ook de manier waarop inwoners zich inzetten verandert. Inwoners blijven betrokken, maar vaak minder structu- reel en vaker vanuit een kleinere groep. Dit maakt de continuïteit van vrijwilligerswerk en verenigingsleven minder vanzelfsprekend. 11 Trends en ontwikkelingen Ontmoetingsmoment Nieuwdorp 2024 Deze opgaves manifesteren zich niet overal op dezelf- de manier. Verschillen tussen wijken en kernen nemen toe.

Waar sommige wijken veerkrachtig en sociaal sterk zijn, zijn in andere wijken een stapeling van problema- tiek op het gebied van gezondheid, bestaanszekerheid en sociale samenhang. Vraagstukken rondom veiligheid hangen steeds vaker samen met sociale problematiek. Denk aan jongeren die in aanraking komen met crimina- liteit, inwoners met verward gedrag of situaties waarin armoede en schulden leiden tot spanningen achter de voordeur. Veiligheid is daarmee niet alleen een handha- vingsvraagstuk, maar nadrukkelijk verbonden met zorg, ondersteuning en leefbaarheid. Dit vraagt om een inte- grale aanpak waarin preventie, signaleren en samenwer- king centraal staan. Dit alles vraagt om een andere manier van werken. Een generieke aanpak is niet langer voldoende. De opgaven vragen om maatwerk, een wijkgerichte benadering en het versterken van de sociale basis dichtbij inwoners. Zonder gerichte keuzes en een sterkere inzet op preven- tie neemt de druk op het sociaal domein verder toe. De samenwerking tussen domeinen wordt steeds be- langrijker. Vraagstukken rondom gezondheid, armoede, veiligheid en onderwijs zijn sterk met elkaar verweven. Alleen door integraal te werken en preventief te hande- len kan er voorkomen worden dat problemen zich op- stapelen.

Kunst, cultuur en erfgoed dragen daarbij niet alleen bij aan identiteit en verbondenheid, maar ook aan gezondheid, participatie en preventie. Deze ontwikkelingen maken duidelijk dat het sociaal do- mein de komende jaren niet alleen verandert in omvang, maar ook in aard en complexiteit. Dit vraagt om scherpe keuzes, een sterke sociale basis en blijvende aandacht voor samenhang. 12 2 Toekomstbeeld Ambassadeur John Busing 13 De kracht van Stein ligt in sterke gemeenschappen Inwoners kennen elkaar, kijken naar elkaar om en ne- men samen verantwoordelijkheid voor hun leefom- geving. Verenigingen, wijkinitiatieven, lokale onder- nemers en informele netwerken vormen een stevige basis, waardoor signalen eerder worden opgepakt en problemen klein blijven. Ondanks de gevolgen van vergrijzing en ontgroening blijven inwoners zo lang mogelijk actief deelnemen aan de samenleving en er- varen zij ondersteuning dichtbij wanneer dat nodig is. In 2040 is Stein een gemeente waarin inwoners zich gezien voelen, mee kunnen doen en steun ervaren wanneer dat nodig is Inwoners leven gezonder en ervaren meer regie over hun eigen leven. Gezondheid wordt niet alleen bepaald door zorg, maar vooral door hoe inwoners wonen, wer- ken en samenleven. Preventie en vroeg signaleren zijn vanzelfsprekend en ondersteuning is laagdrempelig en dichtbij georganiseerd, vaak in de wijk.

De verschillen tussen wijken zijn kleiner geworden of be- ter hanteerbaar. Door wijkgericht te werken wordt tijdig ingespeeld op wat er lokaal nodig is. Iedere kern heeft zijn eigen identiteit behouden, terwijl inwoners overal een vergelijkbaar niveau van leefbaarheid en ondersteu- ning ervaren. De gemeente werkt samen met inwoners, onderne- mers, partners en de regio. De rol van de gemeente is verschoven: minder sturen op regels en meer verbinden, faciliteren en richting geven op hoofdlijnen. Beslissingen worden onderbouwd met data en inzichten, in combi- natie met de ervaringen van inwoners en professionals. Hierdoor sluiten beleid en uitvoering beter aan bij de praktijk. Gemeente Stein kiest ervoor om de groei van zorg en ondersteuning niet op te vangen door steeds meer voorzieningen, maar door te investeren in sterke ge- meenschappen, eigen regie en preventie. Ondersteu - ning blijft beschikbaar voor inwoners die deze echt no- dig hebben. Toekomstbeeld Ambitie In 2040 is Stein een gemeente waarin inwoners prettig leven, zich verbonden voelen en kunnen meedoen. Door te investeren in pre- ventie, een sterke sociale basis en eigen regie wordt de veerkracht van inwoners en gemeenschappen versterkt en blijft ondersteu - ning beschikbaar voor inwoners die deze nodig hebben.

14 3 De koers van Stein Ambassadeur Hub Kersemakers 15 Gemeente Stein staat voor een duidelijke en urgen- te opgave De sociale samenhang staat onder druk, de gezondheid van inwoners verslechtert, verschillen nemen toe en de vergrijzing zet door. Tegelijkertijd groeit de vraag naar ondersteuning, terwijl middelen en capaciteit onder druk staan Dit vraagt om duide- lijke keuzes en een andere aanpak. Daarom kiest de gemeente Stein voor drie samenhangende pijlers die richting geven aan het sociaal-maatschappelijk beleid richting 2040. De pijlers vormen gezamenlijk de koers voor een toekomstbestendig Stein en geven richting aan toekomstige beleidskeuzes, investeringen en pro- gramma’s Pijler 1. Sterke gemeenschappen In de gemeente Stein geloven we dat sterke gemeen- schappen beginnen bij inwoners zelf. Familie, buren, ver- enigingen, ondernemers en lokale initiatieven vormen het fundament waarop we bouwen. Die sociale basis maakt dat inwoners elkaar ontmoeten, ondersteunen en samen invulling geven aan hun leefomgeving. Hoe sterker deze sociale basis, hoe minder vaak formele ondersteuning nodig is. Dit betekent dat er bewust ge- investeerd moet worden in ontmoeting, netwerken en initiatieven van inwoners, en tegelijkertijd kritisch kijken naar waar inzet op individuele voorzieningen minder no- dig is of anders kan.

Waar mogelijk wordt er verschoven van een individuele ondersteuning naar collectieve en informele oplossingen, zonder de toegankelijkheid voor inwoners uit het oog te verliezen. Het versterken van de sociale basis is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van inwoners, verenigingen, maat- schappelijke organisaties, ondernemers en gemeente. Iedere partij draagt vanuit zijn eigen rol bij aan een ster- ke en betrokken samenleving. Bestaande kracht, initiatieven en netwerken vormen het vertrekpunt voor verdere ontwikkeling en versterking. Er wordt ruimte gegeven aan ontmoeting en we onder- steunen initiatieven die vanuit inwoners zelf ontstaan. Waarbij de focus ligt op de betrokkenheid van inwoners bij hun wijk en kern en de toekomstbestendigheid van verenigingen. Binnen deze sociale basis speelt ook zelf- en samenred- zaamheid een belangrijke rol. Inwoners wonen steeds langer en zelfstandiger thuis. Dat vraagt om het vermo- gen om zelf regie te houden en om hulp te organiseren wanneer dat nodig is. Ook blijft onderlinge steun van groot belang. Dit vraagt ook om passende woningen en een omgeving die dit mogelijk maakt. In lijn met de woon(zorg)visie wordt er gewerkt aan voldoende en gevarieerde woonvormen, zodat inwoners in iedere le- vensfase passend kunnen wonen en zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven. Inwoners helpen elkaar en bouwen op hun sociale netwerk en omgeving.

Een sterke sociale basis is onlosmakelijk verbonden met de inzet van vrijwilligers en actieve inwoners. In de ge- meente Stein staat inzet van vrijwilligers onder druk door vergrijzing, individualisering en een afnemende beschik- baarheid van bestuursleden. Dit vraagt om gerichte aan- dacht voor het ondersteunen, waarderen en toekomst- bestendig maken van vrijwilligers en verenigingen. De wijk speelt hierin een centrale rol. De leefomgeving be- paalt in sterke mate of inwoners elkaar ontmoeten en zich verbonden voelen. Door te investeren in leefbare, veilige en toegankelijke wijken versterken we niet alleen de fysieke omgeving, maar ook de sociale samenhang. Ook kunst, cultuur en erfgoed dragen bij aan ontmoe- ting, identiteit en verbondenheid binnen onze kernen. De koers van Stein “Door mijn inzet voor de voetbalclub heb ik skills geleerd zoals organiseren en inwoners aansturen. Dat leer je niet op school.“ Rik Lardinois, Maaskentjer mei 2026 16 Pijler 2. Sterke inwoners Een sterke samenleving vraagt om sterke inwoners. Pre- ventie vormt daarbij het leidende principe. Door vroeg- tijdig te investeren in gezondheid, ontwikkeling en veer- kracht kunnen inwoners zo lang mogelijk zelfstandig en actief deelnemen aan de samenleving. Gezondheid gaat daarbij verder dan zorg alleen. Het gaat om het ver- mogen van inwoners om met veranderingen om te gaan en mee te blijven doen.

Daarom investeren we gericht in preventie en veerkracht. Ondersteuning is laagdrem- pelig en dichtbij georganiseerd, met ruimte voor eigen regie. Dit betekent ook dat er bewust meer middelen en aandacht wordt verschoven naar preventie en vroeg signaleren, zodat zwaardere en duurdere ondersteuning minder vaak nodig is. Mentale gezondheid krijgt hierbij expliciete aandacht. Er wordt ingezet op het versterken van weerbaarheid, het normaliseren van het gesprek over mentale klachten en het vroegtijdig signaleren van risico’s, met speciale aandacht voor jongeren en jongvolwassenen. Gezondheid hangt nauw samen met bestaanszekerheid. Financiële zorgen beperken de mogelijkheden van inwo- ners om mee te doen. Daarom verbindt Gemeente Stein gezondheid, inkomen, participatie en ontwikkeling. Sa- men met maatschappelijke partners zorgt de gemeente ervoor dat inwoners met financiële kwetsbaarheid toe- gang hebben tot passende hulp en voorzieningen. Door deze integrale aanpak wordt hun positie in het dagelijks leven versterkt. Werk, ontwikkeling en maat- schappelijke participatie dragen bij aan bestaanszeker- heid, gezondheid, zingeving en sociale verbondenheid. Daarom blijft het belangrijk dat inwoners zich geduren- de hun leven kunnen blijven ontwikkelen. Kansengelijkheid vraagt om een gerichte en vroegtij- dige aanpak.

Gemeente Stein stimuleert en faciliteert een gezonde, veilige en kansrijke leefomgeving voor kinderen en jongeren. Samen met ouders, onderwijs, verenigingen, maatschappelijke organisaties en an - dere partners wordt gewerkt aan optimale ontwikkel- kansen en welzijn. Daarbij staat niet alleen individuele ondersteuning centraal, maar ook de sociale en fysieke omstandigheden waarin inwoners opgroeien en leven. Onderwijs vervult hierin een belangrijke signalerende en ontwikkelende rol. Door gezondheid en bestaanszeker- heid in samenhang te benaderen, worden de veerkracht van inwoners en hun kansen op maatschappelijke parti- cipatie versterkt. De koers van Stein “Omdat ik dagelijks in de wijk kom, zie ik het als iets verandert. Dan maak ik een melding, zodat iemand kan helpen.“ Mariëlle Schouren, Maaskentjer april 2026 17 Pijler 3. Sterke wijken Het is belangrijk dat inwoners wonen in een omgeving waarin zij zich thuis voelen en mee kunnen doen. De wijk is de plek waar het dagelijks leven zich afspeelt. Waar de ene wijk sterk en veerkrachtig is, heeft een andere wijk te maken met kwetsbaarheid en stapeling van problematiek. Ook verandert de samenstelling van wijken, onder andere door vergrijzing en veranderingen in woonbehoeften. Wijken zijn veilig, groen en toegan- kelijk, voorzieningen zijn bereikbaar en er is ruimte voor ontmoeting.

Een omgeving die uitnodigt tot contact draagt bij aan zowel sociale samenhang als gezond- heid. Door vergrijzing, ontgroening en veranderende woonbehoeften verschillen de opgaven per wijk en kern steeds meer. Dit vraagt om maatwerk en gerichte keu- zes De fysieke leefomgeving speelt hierin een cruciale rol. Ook voorzieningen, ondernemers, maatschappelijke ac- commodaties en ontmoetingsplekken dragen bij aan de leefbaarheid van wijken en kernen. Keuzes binnen het ruimtelijke en economische domein hebben daardoor direct invloed op sociale samenhang, gezondheid en participatie. De inrichting van wijken, de beschikbaarheid van voor- zieningen en de ruimte voor ontmoeting bepalen in be- langrijke mate of inwoners gezond blijven, zich verbon- den voelen en kunnen meedoen. Inwoners willen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen blijven wonen, ook als hun situatie verandert. Daarom werkt de gemeente Stein, in lijn met de woon(zorg)visie, aan voldoende en diverse woonvormen, zodat inwoners in iedere levensfase pas- send kunnen wonen. Daarbij is er bijzondere aandacht voor inclusiviteit. Ie- dereen moet zich welkom en gezien voelen, ongeacht leeftijd, achtergrond of situatie. Dit betekent dat er wordt gewerkt aan wijken waarin verschillen er mogen zijn, maar waar de basis voor iedereen op orde is.

Dit vraagt om nauwe samenwerking met het fysieke domein en om keuzes waarbij geïnvesteerd wordt in wijken waar de druk het grootst is. Sterke wijken vormen de basis voor een samenleving waarin inwoners zich verbonden voelen, kunnen mee - doen en zich kunnen ontwikkelen. De koers van Stein “Wij dragen de geschiedenis van Stein visueel uit en vinden het belangrijk om aanwezig te zijn bij culturele activiteiten.” De Bèsjen van Stein (Marja Folker), Maaskentjer november 2025 18 | De beweging richting 2040 De beweging richting 2040 is helder: we versterken wat inwoners zelf en samen kunnen, zodat we problemen waar mogelijk voorkomen en ondersteuning beschik - baar blijft voor wie dat nodig heeft. Deze beweging be- tekent ook dat we anders gaan werken. Minder versnip- pering in projecten en regelingen, en meer samenhang in onze inzet. We organiseren onze aanpak rondom inte- grale opgaven, met duidelijke prioriteiten en sturing op maatschappelijke effecten. Preventie en samenredzaamheid vormen daarin de ver- bindende factoren. Door eerder te handelen en aan te sluiten bij de kracht van inwoners, voorkomen we dat problemen verergeren. Dit vraagt om bewuste keuzes en prioritering. Deze beweging wordt zichtbaar in alle pijlers: • Sterke gemeenschappen zorgen ervoor dat inwoners elkaar eerder weten te vinden.

• Sterke inwoners zijn beter in staat om met verande- ringen en tegenslagen om te gaan. • Sterke wijken voorkomen dat maatschappelijke vraagstukken zich opstapelen. De maatschappelijke opgaven waar Stein voor staat vra- gen niet alleen om samenwerking tussen beleidsvelden, maar ook om samenwerking tussen inwoners, maat- schappelijke organisaties, ondernemers, onderwijs, zorg- partners en overheid. Integraal samenwerken wordt de standaard met dui- delijke regie, gezamenlijke verantwoordelijkheid en het doorbreken van grenzen tussen beleidsterreinen. Dit be- tekent dat er niet langer gestuurd wordt vanuit afzonder- lijke regelingen en budgetten, maar vanuit gezamenlijke maatschappelijke doelen. De koers van Stein 19 4 Programma’s richting 2040 Ambassadeur Tiny Gelissen 20 Om de koers uit deze visie daadwerkelijk te realise- ren, wordt er gewerkt met programma’s Hier wor- den doelen, inzet en middelen samengebracht Er wordt een duidelijke beweging gemaakt: van losse projecten en regelingen naar meer samenhang en structurele sturing op maatschappelijke opgaven. De programma’s vormen de schakel tussen deze visie en de uitvoeringsplannen. De pijlers uit deze visie be- schrijven de gewenste maatschappelijke situatie.

De programma’s vertalen deze koers naar samenhangen- de opgaven waarop wordt gestuurd, geïnvesteerd en samengewerkt Daarnaast is er een ontwikkeling die alle opgaven raakt: de vergrijzing en het langer thuis wonen. Deze ontwik- keling vergroot de druk op zorg, ondersteuning en de sociale basis en vraagt om samenhangende keuzes op het gebied van wonen, gezondheid en leefomgeving. Dit thema loopt als een rode draad door alle program- ma’s heen. Daarom is er in alle programma’s expliciet aandacht voor de gevolgen van vergrijzing, ontgroening en het langer thuis wonen. | Programma Sociale basis Het programma Sociale Basis richt zich op het verster- ken van de gemeenschappen die Stein sterk maken. Ver- enigingen, wijkinitiatieven, vrijwilligers, ondernemers, maatschappelijke voorzieningen en informele netwer - ken vormen het fundament van een samenleving waar- in inwoners elkaar ontmoeten, ondersteunen en samen verantwoordelijkheid nemen voor hun leefomgeving. Een sterke sociale basis draagt eraan bij dat inwoners el- kaar gemakkelijker weten te vinden, signalen eerder wor- den opgepakt en ondersteuning dichtbij beschikbaar is. Daarbij is er bijzondere aandacht voor een groeiende groep ouderen, voor wie ontmoeting, sociale verbinding en onderlinge steun steeds belangrijker worden. Tegelijkertijd vraagt de toenemende druk op zorg en ondersteuning om andere keuzes.

Door de sociale basis te versterken, wordt voorkomen dat inwoners onnodig afhankelijk worden van formele ondersteuning en wordt de kracht van inwoners en gemeenschappen beter benut. Het programma werkt wijkgericht, met oog voor ver- schillen tussen kernen en wijken. In wijken waar de druk op leefbaarheid en sociale samenhang het grootst is, wordt gerichter ingezet. Daarbij worden sociale opga- ven verbonden met de fysieke leefomgeving, zoals wo- nen, voorzieningen en openbare ruimte. Kunst, cultuur, erfgoed en de bibliotheek vervullen hierin een belangrijke rol. Zij bieden laagdrempelige plekken voor ontmoeting, ontwikkeling en verbinding en dragen bij aan het versterken van de sociale basis. Prioriteit ligt daarbij bij: • wijken en kernen waar sociale samenhang en leef- baarheid onder druk staan; • het versterken van bestaande netwerken, verenigin- gen en bewonersinitiatieven; • het stimuleren van ontmoeting en onderlinge ver- binding; • het vroeg herkennen van signalen via inwoners, partners en lokale netwerken. Programma’s richting 2040 Ambassadeur Bas Opgenoorth 21 | Programma Inwoners Er wordt geïnvesteerd in de gezondheid en veerkracht van inwoners, met preventie als leidend principe. Dit be- tekent dat we onze inzet verschuiven van het oplossen van problemen naar het voorkomen ervan.

We zetten sterker in op vroeg signaleren, lichte ondersteuning en het versterken van de eigen regie van inwoners. Er wordt gewerkt aan een omgeving waarin gezond leven vanzelfsprekend is. Dit doen we door in te zetten op een gezonde leefstijl, het versterken van mentale gezondheid en het verkleinen van gezondheidsverschillen. Onderwijs vormt hierbij een belangrijke partner in preventie, ontwik- keling en vroegtijdige signaleren. Bijzondere aandacht gaat uit naar een gezonde, veilige en kansrijke leefomge- ving voor kinderen en jongeren. Gezondheid hangt nauw samen met andere leefgebie- den. Daarom legt Gemeente Stein, samen met maat- schappelijke partners, de verbinding tussen gezondheid, bestaanszekerheid, participatie en ontwikkeling. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar ondersteuning, maar juist ook naar de omstandigheden waarin inwoners leven. Door deze samenhang centraal te stellen, worden de veerkracht van inwoners en hun kansen op duurzame ge- zondheid en welzijn vergroot. Prioriteit ligt daarbij bij: • het versterken van gezondheid en veerkracht gedu- rende alle levensfasen; • mentale gezondheid, met bijzondere aandacht voor jongeren; • een gezonde, veilige en kansrijke leefomgeving voor kinderen en jongeren; • vroegtijdige signaleren en preventie door samen- werking tussen onderwijs, welzijn, zorg en sociale netwerken.

Programma’s richting 2040 Ambassadeurs Scouting Stein 22 | Programma Kansengelijkheid Inwoners krijgen ondersteuning om financieel stabiel te zijn en vanuit gelijke kansen mee te doen. Er wordt inge- zet op het voorkomen en aanpakken van schulden, het versterken van financiële vaardigheden en het verbete- ren van de toegankelijkheid van ondersteuning. Daarbij is er expliciet aandacht voor inwoners die minder snel in beeld komen, zoals werkende armen en jongeren. Ook voor ouderen is het van belang dat zij financieel zelfstan- dig kunnen blijven en mee kunnen doen. Daarnaast wordt er gewerkt aan gelijke kansen door vroegtijdig te investeren in ontwikkeling. Er wordt in- gezet op het versterken van basisvaardigheden, voor - komen laaggeletterdheid en zorgen voor een goede aansluiting tussen onderwijs, welzijn en ondersteuning. Daarbij is aandacht voor de gevolgen van arbeidsmarkt- krapte, technologische ontwikkelingen en de vaardighe- den die nodig zijn om duurzaam te kunnen deelnemen aan werk en samenleving. Gemeente Stein verbindt participatie, onderwijs en ar- beidsmarkt. In samenwerking met lokale en regionale partners krijgen inwoners ondersteuning bij het ont - wikkelen van vaardigheden en het vinden van passend werk. Het vermogen om te blijven leren, ontwikkelen, bijscholen en omscholen wordt steeds belangrijker voor bestaanszekerheid en participatie.

Door te investeren in bestaanszekerheid en kansengelijkheid worden de mo- gelijkheden van inwoners om duurzaam mee te doen versterkt. Prioriteit ligt daarbij bij: • het voorkomen van financiële problemen en schul- den; • het vergroten van bereik en toegankelijkheid van ondersteuning; • het versterken van basisvaardigheden, waaronder taal en digitale vaardigheden; • het versterken van de verbinding tussen onderwijs, participatie, arbeidsmarkt en lokale werkgevers. Programma’s richting 2040 Ambassadeur Barbara Mehlkop 23 | Werkwijze: integraal, | wijkgericht en toegankelijk De maatschappelijke opgaven waar gemeente Stein voor staat zijn niet op te lossen binnen afzonderlijke beleidsvelden. Daarom wordt er integraal gewerkt, met gezamenlijke doelen en verantwoordelijkheid over domeinen heen. Inzet wordt niet primair vanuit afzon - derlijke regelingen georganiseerd, maar rondom maat- schappelijke opgaven. Dit vraagt om duidelijke regie, samenwerking en het doorbreken van grenzen binnen de organisatie en met partners. Voor jeugd en opgroeien wordt gewerkt vanuit de uit- gangspunten van Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO). Deze preventieve aanpak verbindt onderwijs, welzijn, sport, zorg, veiligheid, ouders en maatschappe- lijke partners rondom een gezamenlijke verantwoorde- lijkheid voor het gezond en kansrijk opgroeien van kin- deren en jongeren.

De uitgangspunten van OKO sluiten aan bij de koers van deze visie, waarin preventie, een sterke sociale basis, samenwerking en vroegtijdig signa- leren centraal staan. Wijkgericht werken vormt hierbij de basis. Door aan te sluiten bij wat er lokaal speelt en gebruik te maken van data, signalen uit de praktijk en ervaringen van inwoners en professionals, kan er gerichter ingezet worden waar dat het meest nodig is. Deze combinatie zorgt ervoor dat we niet alleen zien wat er speelt, maar ook begrijpen waarom. Door structureel gebruik te maken van data en inzich- ten worden ontwikkelingen gevolgd, verschillen tussen wijken zichtbaar gemaakt en de effecten van de inzet gemonitord. Dit stelt de gemeente Stein in staat om be- ter onderbouwde keuzes te maken en tijdig bij te sturen waar dat nodig is. Daarnaast wordt er gezorgd voor toegankelijke en be- grijpelijke dienstverlening. Inwoners moeten de weg naar ondersteuning eenvoudig kunnen vinden. Dit bete- kent dat er gewerkt wordt aan duidelijke communicatie, minder complexiteit en een laagdrempelige toegang. Waarbij er aandacht is voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn. Door deze manier van werken structureel toe te passen wordt de samenwerking versterkt en kan er nadrukke- lijker worden gestuurd op maatschappelijk effecten in plaats van alleen op activiteiten.

Dit betekent concreet dat we: • werken met wijkanalyses waarin data en signalen uit de praktijk worden gecombineerd; • gezamenlijk prioriteiten bepalen en daarop integraal sturen over domeinen heen; • inzetten op één herkenbare en laagdrempelige toegang voor inwoners; • monitoren op maatschappelijke effecten in plaats van alleen op aantallen of inzet. De programma’s geven richting aan de uitvoering van deze visie. In het uitvoeringsplan worden deze lijnen vertaald naar concrete doelen, acties en de inzet van middelen. Daarbij worden duidelijke keuzes gemaakt en wordt, waar nodig, bijgestuurd op basis van ervaringen en resultaten uit de praktijk. Zo ontstaat een aanpak die niet alleen richting geeft, maar ook leidt tot zichtbaar en merkbaar resultaat voor inwoners van Stein. Programma’s richting 2040 Ambassadeur Levi Smeets 24 5 Van visie naar uitvoering Ambassadeurs Roger Pallada en Denny Erdkamp 25 Deze visie wordt vertaald naar concrete uitvoering via de programma’s en de uitvoeringsplannen Daar- mee wordt de stap gemaakt van richting naar daad- werkelijk handelen. Er wordt bewust gekozen voor meer samenhang en minder versnippering. In de huidige praktijk is inzet vaak verdeeld over verschillende projecten en regelingen, wat het voor inwoners onoverzichtelijk maakt en voor de organisatie complex om te sturen op effect.

Daarom werken we vanuit duidelijke programma’s en maken we gerichte keuzes in onze inzet. Zo versterken we de samenhang en kunnen we beter sturen op maat- schappelijke resultaten. | Werken in de praktijk Om deze beweging te realiseren, wordt er integraal, wijkgericht en dataondersteund gewerkt. De inzet wordt georganiseerd rond maatschappelijke opgaven in plaats van afzonderlijke regelingen. Dit vraagt om dui- delijke regie, samenwerking over domeinen heen en het doorbreken van bestaande structuren. Wijkgericht werken vormt hierbij de basis. Er wordt aan- gesloten bij wat er speelt in wijken en kernen en kijken niet alleen naar individuele hulpvragen, maar naar het totaal van inwoners, hun leefomgeving en voorzienin- gen. Hierbij worden inwoners, ondernemers en maat- schappelijke partners actief betrokken bij het signaleren van opgaven, het stellen van prioriteiten en het ontwik- kelen van oplossingen. Wijkgericht werken hanteert een vaste cyclische werk- wijze: • Wijkanalyse – De wijk wordt in kaart gebracht (data en signalen); • Wijkagenda – Samen met inwoners en partners wordt bepaald waar de opgaven liggen; • Wijkuitvoeringsplan – Concreet plan met doelen, resultaten en verantwoordelijkheden; • Wijkmonitor – Monitoring sturing en communicatie richtings inwoners en partners.

Door deze werkwijze ontstaat een continue beweging van inzicht naar actie en van actie naar bijsturing. Data speelt hierin een belangrijke rol. Er wordt data gebruikt om ontwikkelingen te volgen, verschillen zichtbaar te maken en onderbouwde keuzes te maken. Deze worden gecombineerd met signalen uit de praktijk en ervaringen van inwoners en partners. Hiermee begrijpen we wat er speelt, maar kan ook gerichter gestuurd en bijgestuurd worden waar dat nodig is. Daarnaast zorgt gemeente Stein voor toegankelijke en begrijpelijke dienstverlening. Inwoners moeten de weg naar ondersteuning eenvoudig kunnen vinden. Dit betekent minder complexiteit, duidelijke communicatie en een laagdrempelige toegang, met extra aandacht voor inwoners die minder digitaal vaardig zijn. | Samenhang en leren De gekozen werkwijze maakt het mogelijk om continu te leren en te verbeteren. We sturen niet alleen op wat we doen, maar vooral op wat het oplevert voor inwoners. Door effecten te monitoren en ervaringen op te halen, krijgen we beter inzicht in wat werkt en wat niet. Op ba- sis daarvan sturen we bij. De verdere uitwerking van deze visie vindt plaats binnen de programma’s en de daarbij behorende uitvoerings- plannen. Hierin worden doelen, acties en de inzet van middelen verder geconcretiseerd. Zo zorgt deze visie niet alleen voor richting, maar ook voor merkbare resul- taten voor inwoners van Stein.

Van visie naar uitvoering Ambassadeur Kyra Gerdingh 26 | De beweging begint nu Deze visie vraagt om meer dan nieuw beleid. Het vraagt om een andere manier van werken en samenwerken. We bewegen naar een samenleving waarin inwoners zo- veel mogelijk zelf en samen vormgeven aan hun leven, elkaar ondersteunen en verantwoordelijkheid nemen voor hun omgeving. Preventie en vroeg signaleren wor- den vanzelfsprekend. Dit vraagt iets van inwoners, vrij- willigers, verenigingen, ondernemers, maatschappelijke organisaties, professionals en overheid. Iedereen heeft hierin een eigen rol en verantwoordelijkheid. Voor inwoners betekent dit dat meer nadruk komt te liggen op preventie, eigen regie en de kracht van de so- ciale omgeving. Tegelijkertijd blijft passende ondersteu- ning beschikbaar voor inwoners die deze nodig hebben. Als we niets veranderen, groeit de vraag naar onder- steuning sneller dan onze mogelijkheden om die te bie- den. Deze visie is daarom geen keuze, maar een nood- zaak. Zo maken we de stap van beleid naar resultaat en zorgen we dat inwoners daadwerkelijk merken dat het anders en beter werkt. Van visie naar uitvoering “Mijn gevoel voor saamhorigheid is ontstaan in Stein.” Elian Claassen, Maaskentjer april 2024 Samen sterk in Stein 27 6. Bijlage en bronnenlijst Ambassadeur Ilona Schwartz Bijlage en bronnenlijst | Bijlage 1.

Demografisch dashboard Gemeente Stein 2025-2060 Inleiding De gemeente Stein heeft te maken met een structurele combinatie van bevolkingskrimp, vergrijzing en ontgroening. Volgens de regionale bevolkingsprognoses van het CBS en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) behoort Stein tot de gemeenten met de sterkste verwachte bevolkingsdaling van Nederland. Daarnaast constateert de gemeente Stein in de Trendverkenning 2024 dat vergrijzing en ontgroening de komende decennia een belangrijke invloed zullen hebben op de leefbaarheid, arbeidsmarkt, zorgvraag en het voorzieningenniveau. De onderstaande tabel geeft een integraal beeld van de verwachte demografische ontwikkelingen en de mogelijke gevolgen voor de Wmo en informele zorg. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen officieel beschikbare prognoses en beleidsmatige schattingen op basis van landelijke CBS-ontwikkelingen, regionale trends en beschikbare onderzoeksrapportages. Demografisch dashboard Stein 2025-2060 Indictator | 2025 | 2030 | 2040 | 2050 | 2060 Inwonertal | 24.700 | 24.000 | 23 300 | 23 000 | 22 000 Verandering tov.

2025 | 0% | -2,8% | -5,7% | -6,9% | -10,9% Huishoudens | 11 600 | 11 900 | 12 050 | 12 160 | 12 100 Gemiddelde huishoudgrootte | 2,1 | 2,0 | 2,0 | 1,9-2,0 | 1,9 Alleenstaande 80-plussers | 700 | 1 100 | 1 | 250 | 1 | 300 | 1 | 250 Aandeel 65-plussers | 29% | 32% | 36% | 37% | 36% Aantal 65-plussers | 7 | 160 | 7 | 680 | 8 390 | 8 510 | 7 | 920 Aandeel 80-plussers | 8% | 10% | 13% | 14% | 14% Aantal 80-plussers | 1 980 | 2.400 | 3 030 | 3 220 | 3 080 Potentiële beroepsbevolking | 100 | 12 200 | 10 700 | 10 100 | 9 | 700 (20–64 jaar) | 13 Grijze druk** | 55 | 63 | 78 | 84 | 82 Potentiële mantelzorgers | 90 0 | 7 | 30 0 | 6 | 300 | 5 | 800 | 5 | 500 (50–75 jaar) | 7 28 29 Bijlage en bronnenlijst Indictator 2025 2030 2040 2050 2060 Mantelzorgratio*** 7 : 1 5 : 1 3,5 : 1 3 : 1 3 : 1 Verwachte Wmo-druk Hoog Hoog Zeer hoog Zeer hoog Zeer hoog * Voor 2060 is geen officiële gemeentelijke prognose beschikbaar. Dit betreft een beleidsmatige extrapolatie op basis van de CBS/PBL-bevolkingsprognoses en de huidige demografische trend. ** Grijze druk: aantal inwoners van 65 jaar en ouder per 100 inwoners van 20 tot en met 64 jaar. *** Mantelzorgratio: verhouding tussen potentiële mantelzorgers (50–75 jaar) en 85-plussers.

Toelichting op de uitkomsten De bevolkingsontwikkeling in Stein laat al decennialang een dalende lijn zien. Het inwonertal daalde van circa 26.800 inwoners in 1995 naar ongeveer 24.700 inwoners in 2026. Volgens CBS/PBL behoort Stein tot de gemeenten met een verwachte bevolkingskrimp van circa 9,5% tussen 2021 en 2035. Tegelijkertijd neemt het aandeel ouderen verder toe. Vooral de groei van het aantal 80-plussers is beleidsmatig relevant, omdat deze groep gemiddeld vaker gebruikmaakt van Wmo-voorzieningen, ondersteuning en informele zorg. Ook het aantal alleenstaande 80-plussers stijgt sterk. Volgens de meest recente ABF/Primos-prognose groeit deze groep in Stein van ruim 700 personen naar meer dan 1.100 personen binnen tien jaar. Hoewel het aantal inwoners afneemt, blijft het aantal huishoudens naar verwachting toenemen. Dit wordt veroorzaakt door huishoudensverdunning: er wonen gemiddeld minder personen per woning. Hierdoor blijft de vraag naar woningen, met name levensloopbestendige woningen, bestaan ondanks de bevolkingskrimp. Voor de Wmo en informele zorg is vooral de ontwikkeling van de mantelzorgratio van belang. De verhouding tussen potentiële mantelzorgers en zeer ouderen verslechtert de komende decennia aanzienlijk.

Daardoor neemt de druk op mantelzorgers, vrijwilligers en professionele ondersteuning toe. Dit sluit aan bij de analyse van de gemeente Stein dat vergrijzing en ontgroening leiden tot een afname van het arbeidspotentieel en toenemende druk op zorg en voorzieningen. Conclusie De beschikbare prognoses laten zien dat Stein naar verwachting ten minste tot 2050–2060 te maken blijft houden met een combinatie van bevolkingskrimp, vergrijzing en ontgroening. De grootste uitdaging ligt daarbij niet in de afname van het aantal inwoners, maar in de verslechterende verhouding tussen het aantal ouderen en het aantal potentiële mantelzorgers, vrijwilligers en zorgprofessionals. Hierdoor zal de vraag naar ondersteuning vanuit het sociaal domein en de Wmo naar verwachting verder toenemen. Bijlage en bronnenlijst | Bijlage 2. Bronnenlijst 1 | ABF Research. (2026). Primos-prognose woning- en bevolkingsontwikkeling gemeente Stein. https://primos.abfresearch.nl/viewer?workspace_guid=e8f6522a-20cd-4dda-9560-a703b640565a 2 | Centraal Bureau voor de Statistiek. (2022). Prognose: in 2035 vooral meer inwoners in en om grotere gemeenten. https://www.cbs.nl/nl-nl/nieuws/2022/27/prognose-in-2035-vooral-meer-inwoners-in-en-om-grotere- gemeenten 3 | Centraal Bureau voor de Statistiek. (2026). Dashboard bevolking: Groei en krimp per gemeente.

https://www.cbs.nl/nl-nl/visualisaties/dashboard-bevolking/regionaal/groei-en-krimp 4. | Centraal Bureau voor de Statistiek. (2023). Dashboard bevolkingsprognose. https://www.cbs.nl/nl-nl/publicatie/2023/50/dashboard-bevolkingsprognose 5 | Centraal Bureau voor de Statistiek. (2026). Grijze druk. https://www.cbs.nl/nl-nl/onze-diensten/methoden/begrippen/grijze-druk [waarstaatj...emeente.nl] 6 | Gemeente Stein. (2024). Trendverkenning 2024. https://www.gemeentestein.nl 7 | Gemeente Stein. (2024). Strategische toekomstvisie 2040. https://www.gemeentestein.nl/toekomstvisie 8 | Planbureau voor de Leefomgeving & Centraal Bureau voor de Statistiek. (2022). Regionale bevolkings- en huishoudensprognose 2022–2050. https://themasites.pbl.nl/o/regionale-bevolkingsprognose/ 9 | Volksgezondheid en Zorg (VZinfo). (2026). Vergrijzing. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. https://www.vzinfo.nl/bevolking/vergrijzing [Bevolkings...erwachting] 30 Dat maakt Stein voor mij een plek waar iedereen ertoe doet

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://stein.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/8a133974-2f5e-4861-bcc4-3979ec18794b?agendaItemId=5c9c82b1-6d81-4af4-8405-fe742793aebe