Bijlage 3 Bouwstenenrapportage april 2023 DEF

Deel B – Bouwstenenrapportage subregionaal detailhandelsbeleid Westelijke Mijnstreek April 2023

2

Inhoud Deel B: Bouwstenen Bouwsteen 1: Huidig aanbod en structuur Bouwsteen 2: Consumentendraagvlak Bouwsteen 3: Benchmark Bouwsteen 4: Trends & ontwikkelingen Bouwsteen 5: Behoefte detailhandel Bijlagen Bijlage I. Ontwikkeling detailhandelsaanbod Westelijke Mijnstreek 2009 - 2022 Bijlage II. Bevolkingsontwikkeling- en prognose Bijlage III. Winkelgebiedhoofdtype indeling Locatus Bijlage IV. Figuren trends & ontwikkelingen Bijlage V. Onderbouwing behoefte detailhandel

3 7 8 9 13

Deze rapportage onderbouwt de keuzes die zijn gemaakt in Deel A: “Subregionaal detailhandelsbeleid Westelijke Mijnstreek”

17 18 20 21 22 23

Achtergrond cijfers Om een beeld te krijgen van het huidige aanbod in de Westelijke Mijnstreek is gebruik gemaakt van data van Locatus, peiljaar 2022. Alle andere cijfers en gegevens die gebruikt zijn in dit bouwstenenrapport zijn voorzien van duidelijke bronvermelding en peildatum. Cijfers zijn waar nodig gecorrigeerd voor de impact van corona.

3 4

Bouwsteen 1: Huidig aanbod en structuur Om een beeld te krijgen van het huidige aanbod in de Westelijke Mijnstreek is gebruik gemaakt van de meest recente data van Locatus (2022). Ruimtelijke spreiding detailhandelsaanbod Kenmerkend voor de Westelijke Mijnstreek is het fijnmazige winkellandschap, met

Grevenbicht Centrum Born

veel winkelgebieden en verspreide bewinkeling. Het winkelaanbod in de Westelijke

Mijnstreek heeft een totale omvang van circa 238.300 m2 winkeloppervlak (wvo),

Dr. Nolenslaan

verdeeld over 748 winkels (Locatus, 2022). Daarvan is 57.500 m2 wvo dagelijks aanbod (213 winkels) en 180.800 m2 wvo niet-dagelijks aanbod (535 winkels). De

Limbrichterveld

leegstand is omvangrijk in de Westelijke Mijnstreek met afgerond 54.300 m2 wvo verdeeld over 273 verkooppunten. Op basis van het aantal verkooppunten bedraagt de leegstand 15,0% en scoort daarmee boven het provinciale (12%) en landelijke gemiddelde (6%).In de rechter figuur is de spreiding van alle

winkelgebieden in de Westelijke Mijnstreek weergegeven, volgens Locatus.

Stadsbroek

Handelsweg-Bergerweg Urmond

Retailpark Sittard-Geleen

Kemperkoul

Centrum Sittard

Sportzone/Fortuna

Bloemenmarkt

Ontwikkelingen detailhandelsaanbod De ontwikkeling van het detailhandelsaanbod (aantal verkooppunten: VKP) in gemeente Beek, Sittard-Geleen en Stein is inzichtelijk gemaakt in bijlage I. Hieruit

Centrum Stein

Centrum Geleen

komt naar voren dat de leegstand (in verkooppunten) op regioniveau sinds 2009

is toegenomen met 34%. Op gemeenteniveau zijn de detailhandels-mutaties

Zuidhof

vooral in Sittard-Geleen te vinden. Vrijwel alle branches zijn in Sittard-Geleen fors

Makado

in VKP afgenomen, vooral binnen de niet-dagelijkse branche Mode & luxe (afname van 88 verkooppunten). Opvallend is dat de branche Mode & luxe juist in Beek is toegenomen, voornamelijk vanwege de positie van Makado. In de gemeente Stein is vooral In/Om Huis afgenomen.

Munstergeleen Oud-Geleen

Centrum Elsloo

Neerbeek Beekerhoek Centrum Beek

Spaubeek

Aandeel horeca neemt toe terwijl detailhandel terug loopt Anderzijds is er een 8% toename te zien in aantal verkooppunten voor de sector Leisure (waaronder horeca, cultuur en ontspanning). Het aantal verkooppunten Diensten is iets toegenomen (vooral in Stein). Zowel Leisure als Diensten vallen Figuur 1. Spreiding winkelgebieden Westelijke Mijnstreek (Locatus 2022, bewerkt door Ginder) excl. verspreide bewinkeling

4 5

niet onder detailhandel specifiek, maar worden als

Dit komt deels voort uit het gegeven dat de Westelijke

Uit tabel 2 blijkt dat 73% van de totale leegstand in de

aanvullende functies gezien voor winkelgebieden. Het

Mijnstreek veel winkelconcentraties heeft. Circa 37% van de

centrale winkelgebieden gevestigd is.

merendeel van de Leisure is horeca. De horeca kent een

verkooppunten en 59% van het winkelvloeroppervlak ligt

eigen dynamiek en er ligt dan ook een opgave om de

buiten de door Locatus getypeerde centrale en

bezoeker (mede door een aantrekkelijk horeca-aanbod) te

ondersteunende winkelgebieden (zie voetnoot 1 t/m 3 voor

binden aan bijvoorbeeld het centrum, waarvan ook de

verdere uitleg).

detailhandel profiteert.

Tot slot valt op dat – in lijn met Landelijke cijfers - de

Aanbod verspreid over de vele winkelconcentraties

verkooppunten op perifere locaties (categorie ‘overig’)

Wat opvalt uit tabel 1 is dat de verspreide bewinkeling in de

gemiddeld veel groter zijn dan die in de (buurt)centra. De

drie gemeenten met 23% van de verkooppunten relatief

grotere omvang gaat ook gepaard met lagere

normaal is. Wanneer gekeken wordt naar de omvang van

huisvestingslasten, wat dit een interessante vestigingsplaats

het aanbod, valt op dat 21% van het aanbod solitair ligt. Dit

maakt voor winkelformules. In verband met het behoud van

is beduidend lager dan het landelijk gemiddelde van 30%.

leefbaarheid in kleine kernen is extra aandacht gewenst

Dit betekent dat het verspreide aanbod in de Westelijke

voor behoud van een minimaal verzorgingsniveau, hetgeen

Mijnstreek relatief kleinschalig is.

echter wel bedrijfseconomisch haalbaar moet zijn.

WVO PER VKP

Leegstand per type winkelgebied

VKP

%

M2 WVO

%

205

CENTRAAL

198

73%

33.071

61%

6%

232

ONDERSTEUNEND

18

7%

2.230

4%

89.854

38%

881

OVERIG

16

6%

11.221

21%

23%

49.573

21%

290

VERSPREIDE BEWINKELING

41

15%

7.758

14%

100%

304.400

100%

319

EINDTOTAAL

273

100%

54.280

100%

Detailhandel per type winkelgebied

VKP

%

M2 WVO

%

(OMVANG VERKOOPPUNTEN)

CENTRAAL1

415

55%

84.934

36%

ONDERSTEUNEND2

60

8%

13.903

OVERIG3

102

14%

VERSPREIDE BEWINKELING

171

EINDTOTAAL

1.060

Tabel 1. Aantal VKP, m2 WVO en gemiddelde omvang verkooppunten detailhandel naar winkelgebiedhoofdtype volgens indeling Locatus (Locatus 2022, bewerkt door Ginder). Bijlage III toont de indeling. 1 Centrumgebieden van Beek, Born, Elsloo, Geleen, Munstergeleen, Sittard en Stein 2 Bloemenmarkt, Kemperkoul, Limbrichterveld, Oud Geleen, Stadbroek, Zuidhof 3 PDV-locaties (Dr. Nolenslaan, Industriestraat-Bergerweg, Retailpark Sittard Geleen) en Makado

Tabel 2. Aantal VKP, m2 WVO en gemiddelde omvang verkooppunten leegstand naar winkelgebiedhoofdtype volgens indeling Locatus (Locatus 2022, bewerkt door Ginder)

5 Beschrijving winkelgebieden

daarnaast omvangrijk met bijna 14.800 m2 wvo. Dit is circa

Beide dorpskernen vervullen een belangrijke

De historische binnenstad van Sittard is het grootste

30% van het totaal aantal verkooppunten. Dat is meer dan

verzorgingsfunctie voor de eigen kern en omgeving.

winkelgebied van de Westelijke Mijnstreek. In het centrum is

het totaal aan winkelmeters wat in 2010 is toegevoegd met

circa 39.100 m2 wvo detailhandel gevestigd, waarvan het

de oplevering van het centrumplan (circa 12.000 m2 wvo).

In de gemeente Sittard-Geleen is eveneens een aantal wijk-

grootste deel niet-dagelijks aanbod (ongeveer 31.800 m2

De leegstand is niet geconcentreerd in een bepaald gebied

en buurtcentra te vinden, met minimaal 1 en maximaal 2

wvo). De binnenstad van Sittard heeft een sterke mix van

maar ligt verspreid over het hele centrum. Het niet-dagelijks

supermarkten. In Sittard gaat het om Limbrichterveld,

aanbod (MKB vs. filiaal, detailhandel, horeca, leisure,

aanbod in Geleen is over de jaren dramatisch afgenomen.

Kemperkoul en Stadsbroek, in Geleen om Bloemenmarkt,

dienstverlening) en meerdere trekkers liggen verspreid in

Veel landelijke formules zijn uit het centrum vertrokken

Zuidhof, Oud Geleen en het centrum van Munstergeleen,

het centrum. In het centrum van Sittard staan 80 panden

(zoals H&M, New Yorker, Bart Smit en recent Bristol). ​De van

allen met een ondersteunende functie voor de dagelijkse

leeg, met een totale omvang van 15.440 m2 wvo. Uit het

oudsher bestaande regionale aantrekkingskracht voor het

boodschappen. Het aanbod sluit dan ook aan bij deze

koopstromen-onderzoek en gesprekken met ondernemers

zuidelijk deel van de Westelijke Mijnstreek heeft het

functie. De leegstand in de buurtcentra is laag. Alleen de

blijkt dat de verzorgingsfunctie van Sittard-centrum onder

centrum van Geleen verloren.

Bloemenmarkt kent een hoger leegstandspercentage. Bij het Fortunastadion zijn twee supermarkten gevestigd die

druk staat. De Westelijke Mijnstreek kent een viertal dorpscentra,

zich richten op Sittard-Zuid. In de kernen Grevenbicht,

Winkelcentrum Makado is een perifeer gelegen, overdekt

waarvan Stein en Beek relatief grote dorpscentra hebben

Urmond, Spaubeek en Neerbeek is eveneens beperkt

winkelcentrum, met een opvallende cirkelvormige opzet,

en Elsloo en Born over een kleiner type dorpscentrum

detailhandelsaanbod aanwezig met een functie op

een groot aantal gratis parkeerplaatsen en een diverse

beschikken. In het moderne centrum van Stein zijn twee

buurtniveau.

branchering met accent op het lagere en middensegment.

moderne supermarkten te vinden met aanvullend dagelijks

Makado is de laatste decennia uitgegroeid tot een

en niet-dagelijks aanbod, terwijl in het centrum van Beek

Daarnaast beschikt de Westelijke Mijnstreek over een aantal

volwaardig koopcentrum (ruim 23.577 m2 wvo) met zowel

één supermarkt in en één aan de rand van het centrum te

locaties met perifere detailhandel. In de SVREZL staan de

dagelijks als niet-dagelijks aanbod. Makado vervult een

vinden zijn met voldoende dagelijks aanbod. Met name

volgende perifere locaties benoemd: Retailpark Sittard

sterke (boven)regionale functie. In tegenstelling tot

voor dorpscentra van Stein en Beek geldt dat, behalve de

Geleen (voorheen Gardenz), Fortuna Stadion, Handels-

bijvoorbeeld het centrum van Sittard, wordt Makado

boodschappen, ook overige centrumfuncties (zorg,

centrum Bergerweg. In praktijk is echter ook een cluster

doelgericht en relatief kort bezocht (70% van de inwoners is

diensten, ambulant, horeca e.d.) belangrijk zijn voor het

aan de Dr. Nolenslaan en op Beekerhoek waar te nemen.

binnen het uur weg, terwijl 77% van de bezoekers binnen

dorpshart.

Stein beschikt met de Poort van Stein eveneens over een mogelijke locatie voor perifere detailhandel. Daarentegen is

twee uur weg is). De Westelijke Mijnstreek kent nog twee kleine dorpscentra.

Fortuna Stadion als perifeer cluster niet van de grond

Het centrum van Geleen ligt centraal in de kern Geleen. Het

Namelijk het centrum van Born in de Sittard-Geleen en het

gekomen. De perifere clusters verschillen elk van elkaar,

detailhandelsaanbod is de laatste jaren significant

centrum van Elsloo in Stein. In Born zijn twee supermarkten

zowel qua opzet als qua branchering en verzorgingsgebied.

teruggelopen tot circa 23.000 m2 wvo, bestaande uit 6.945

aanwezig in het dorpscentrum die complementaire aan

Een heldere positionering en thematisering per cluster

m2 wvo dagelijks aanbod en ruim 16.000 m2 wvo niet-

elkaar zijn. In Elsloo is nog maar één supermarkten, gelegen

ontbreekt, waardoor een duidelijk onderscheid tussen de

dagelijks. De leegstand in het centrum van Geleen is

in het centrum, de andere (op 500 meter van het centrum)

perifere clusters beperkt zichtbaar is voor de consument.

is vertrokken.

6

Retailpark Sittard Geleen is de grootschalige perifere

Dr. Nolenslaan, Poort van Stein en Beekerhoek zijn locaties

detailhandelscluster in de Westelijke Mijnstreek. In 2003

gelegen op een bedrijventerrein en niet in de SVREZL

werd deze nieuwe, aanvankelijk als tuinboulevard, locatie

opgenomen als perifere locatie. Dr. Nolenslaan heeft een

geopend met als thema Huis en Tuin. Na jaren van hogere

lokale verzorgingsfunctie voor het noordelijke deel van de

leegstand, is anno 2022 de leegstand zeer beperkt op het

Westelijke Mijnstreek, terwijl Beekerhoek voornamelijk

Retailpark.

inwoners uit het zuidelijke gedeelte van de subregio bediend.

Industriestraat Bergerweg is gelegen naast de autoboulevard van Sittard en sluit qua branchering daarop enigszins aan. Er is echter een divers aanbod gevestigd waaronder twee supermarkten (een fullservice en discountsupermarkt) en aanbod gericht op mobiliteit (ABCbranches) en het grovere PDV-aanbod zoals tegels, sanitair etc. In het kader van mobiliteit-gerelateerde detailhandel is

ook de verkoop van scooters toegestaan op de Bergerweg. Rond het Fortuna stadion is door de jaren heen getracht een perifere detailhandelscluster rond het thema sport te realiseren. De markt heeft voorgenoemde locatie echter niet opgepakt, waardoor de gewenste detailhandelsontwikkeling met als thema sport niet van de

grond is gekomen. Op dit moment domineert het dagelijkse aanbod door de gevestigde Aldi. Eind 2021 is het dagelijkse aanbod uitgebreid met een Jumbo, waardoor twee solitaire supermarkten naast elkaar gevestigd zijn. Rond het Fortunastadion zijn diverse leisure-aanbieders gevestigd.

Supermarktaanbod De Westelijke Mijnstreek telt 33 supermarkten met een totale omvang van circa 41.000 m2 wvo. Het aanbod is

gevarieerd met verschillende formules zowel in service- als in het discountsegment. Door de fijnmazige structuur beschikken veruit de meeste inwoners op korte afstand van de woning over tenminste één supermarkt. De meeste supermarkten maken onderdeel uit van dorps-, wijk- en buurtcentra. Opvallend is niettemin dat diverse

supermarkten zijn gevestigd op solitaire of deels periferie locaties zonder ruimtelijk-functionele relatie met de aangewezen boodschappen-centra of winkelgebieden. Dit is enerzijds historisch zo gegroeid (zoals de supermarkten op de Industriestraat in Sittard) of pas recent ontstaan (zoals de supermarktontwikkeling bij Fortuna). Supermarkten zijn, als publiekstrekkers, belangrijke onderdelen die het

winkelaanbod structureren. Supermarkten hebben daardoor een belangrijke meerwaarde voor (het functioneren van) winkelgebieden. Figuur 2. Spreiding aanwezige supermarktaanbod (Locatus 2022, bewerkt door Ginder)

7

Bouwsteen 2: Consumentendraagvlak

.

In de drie gemeente van de Westelijke Mijnstreek wonen in

Lager inkomen en vergrijzing versterken druk op draagvlak

totaal 132.339 inwoners (bron: CBS, 2022). Sittard-Geleen is

Het gemiddeld inkomen in de drie gemeenten is lager t.o.v.

verreweg de grootste gemeente met ruim 91.700 inwoners

het Nederlands gemiddelde. Er sprake van een sterke

waarvan circa 37.000 in Sittard, 31.600 in Geleen en de rest

vergrijzing en het aantal 65+’ers is al hoger dan het landelijk

verdeeld over de kleinere kernen zoals Born. De gemeente

gemiddeld en zal richting 2030 volgens CBS nog met 14%

Stein heeft circa 24.800 inwoners verdeeld over de drie

toenemen. Voor winkels is dit nadelig aangezien ouderen

kernen: Stein, Elsloo en Urmond. In de gemeente Beek

over het algemeen meer geld uitgeven aan services en

wonen ruim 15.800 inwoners waarvan de meeste inwoners

diensten en minder aan producten. Daarnaast heeft de

in de gelijknamige kern Beek wonen.

vergrijzing van de (lokale) bevolking gevolgen voor de haalbare hoeveelheid (lokale) voorzieningen.

Bevolking verandert en verwachte afname inwonertal Het aantal inwoners neemt in de gehele Westelijke

Westelijke Mijnstreek in het hart van de Euroregio

Mijnstreek al jaren af. Volgens recente prognose (CBS en

Waar je ook staat in de Westelijke Mijnstreek, de grens met

Sittard in cijfers) daalt het aantal inwoners in Westelijke

Duitsland of België is altijd op een steenworp afstand. De

Mijnstreek met een percentage tussen 2,2 en 0% tot 2030,

Westelijke Mijnstreek grenst aan de Belgische provincie

ten opzichte van 2022. De prognoses zijn daarmee minder

Limburg en de Duitse deelstaat Noord-Rijn Westfalen. Twee

negatief dan eerder, maar de tendens is niettemin nog

dichtbevolkte en geïndustrialiseerde regio’s met ook een

steeds neerwaarts. Opgemerkt moet worden dat het hier

hoge concentratie aan detailhandel dicht in de buurt van de

om prognoses gaat. Ontwikkelingen rondom Chemelot

grens met Nederland. Op het gebied van detailhandel is er

kunnen een minder negatief effect hebben op deze

veel wisselwerking tussen de drie regio’s in de drie landen.

prognoses.

Veel Belgen komen naar de winkelgebieden in de Westelijke Mijnstreek voor hun boodschappen of om te winkelen.

Naast daling van het aantal inwoners, verandert ook de

Terwijl veel Nederlanders (vooral vanuit Sittard) over de

huishoudsamenstelling. Het aantal eenpersoonshuis-

grens in Duitsland hun boodschappen doen. In de

houdens groeit, ook in de Westelijke Mijnstreek. Het vrij

gemeente Selfkant wonen circa 10.000 inwoners terwijl

besteedbaar inkomen van eenpersoonshuishoudens komt

over de grens in België circa 40.000 mensen wonen in de

daardoor verder onder druk. Het alleen wonen is duur en in

nabijheid van de Nederlandse grens.

combinatie met de vaste lasten blijft er minder geld over voor zaken zoals kleding of andere producten.

Detailhandelsaanbod – centrale winkelgebieden

Bouwsteen 3: Benchmark

Diensten

Figuur 4 en 5 tonen de benchmark van het winkelaanbod

•

Mijnstreek beschikt over relatief veel dagelijks aanbod;

(wvo per 1.000 inwoners) van de Westelijke Mijnstreek in

•

De centrumgebieden hebben een bovengemiddeld

vergelijking met de twee andere Zuid-Limburgse regio’s

aanbod aan Mode & luxe. Een branche die in

Parkstad en Maastricht Heuvelland en het Zuid-Limburgse,

centrumgebieden onder enorme druk staat;

Limburgse en Nederlands gemiddelde. Er is gekozen voor

•

Het aanbod Vrije tijd, Cultuur & Ontspanning en

de twee Limburgse regio’s omdat die qua profiel,

Diensten is goed op orde. Horeca blijft, ondanks de

verzorgingsgebied, ligging, structuur en

groei van de afgelopen jaren, achter;

voorzieningenniveau op elkaar lijken. Op deze manier wordt

•

In de Westelijke Mijnstreek is een opvallend groot

Horeca Cultuur & Ontspanning Detailh Overig In/Om Huis Vrije Tijd Mode & Luxe Dagelijks

het huidige aanbod zowel ruimtelijke als binnen de

aanbod aan Mode & luxe gevestigd op de periferie. Dit

verschillende branches in beeld gebracht. De benchmark

is te verklaren door de positie van Makado waar ruim

uitgevoerd voor centrale winkelgebieden

10.000 m2 wvo aan Mode & luxe is gevestigd. De

(centrumgebieden) en voor overige winkelgebieden

aanwezigheid van een sterke winkelcluster met een

Westelijke Mijnstreek

Maastricht Heuvelland

Parkstad

(voornamelijk PDV-locaties). Hiervoor is de

diverse recreatief winkelaanbod in de periferie vormt

Zuid-Limburg

Limburg

Nederland

winkelgebiedhoofdtype indeling van Locatus gebruikt (zie

een interessante vestigingslocatie voor

bijlage III). Uit de benchmark komen de volgende punten

(groot)winkelketens. Deze ontwikkeling staat echter op

Figuur 4. Benchmark detailhandelsaanbod centrale winkelgebieden Westelijke Mijnstreek in wvo per 1.000 inwoners (Locatus 2021, bewerkt door Ginder)

naar voren:

gespannen voet met de winkelgebieden in de top van

•

De Westelijke Mijnstreek scoort hoog op bijna alle

de winkelhiërarchie, de centrumgebieden, waar van

branches en op het gebied van leegstand. Dit betekent

oudsher juist veel recreatief aanbod is gevestigd;

dat er –in vergelijking met andere regio’s - veel winkels

Op het gebied van In/Om Huis (branches die veelal op

perifere locaties zijn gevestigd), neemt Parkstad de

Nederlands gemiddelde is de leegstand in

koppositie (door de Woonboulevard). De Westelijke

centrumgebieden zelfs drie keer zo groot. Dit komt

Mijnstreek komt op de tweede plek.

Geleen veel leegstand is te vinden; •

•

zijn in de Westelijke Mijnstreek. Vergeleken met het

doordat vooral in de centrumgebieden van Sittard en De centrumgebieden (bovenste figuur) in de Westelijke Mijnstreek hebben een belangrijke functie in de dagelijkse sector. Veel dagelijks aanbod is in vergelijking tot de andere regio’s gevestigd in de centrumgebieden.

8

Leegstand

0

100

200

300

400

500

Detailhandelsaanbod – overige winkelgebieden Diensten Horeca Cultuur & Ontspanning Detailh Overig In/Om Huis Vrije Tijd Mode & Luxe Dagelijks Leegstand

0

500

1000

Bovendien valt op dat ook op de perifere locaties het

Westelijke Mijnstreek

Maastricht Heuvelland

Parkstad

nodige dagelijkse aanbod gevestigd is. De Westelijke

Zuid-Limburg

Limburg

Nederland

Figuur 5. Benchmark detailhandelsaanbod overige winkelgebieden Westelijke Mijnstreek in wvo per 1.000 inwoners (Locatus 2021, bewerkt door Ginder)

1500

10 9

Bouwsteen 4: Trends & ontwikkelingen Dynamiek in detailhandel De dynamiek in de detailhandel is groot en werd versterkt door de coronacrisis. Dit is terug te zien in de cijfers van het CBS (figuur 6). Sinds 2010 is sprake van groei in de fooddetailhandel. Die groei is in het 2020 versterkt, mede door de tijdelijke sluiting van de horeca. De omzet in de non-

food-detailhandel groeit nauwelijks sinds 2010. Bij de sluiting van niet-essentiële winkels bij de lock down eind 2020 en begin 2021 is de omzet verder gedaald en daarna weer gestegen dankzij het inhaaleffect. Ondertussen is de omzet van webwinkels sinds 2010 meer dan verdrievoudigd. Die omzetgroei wordt bevestigd door cijfers over de Nederlandse pakketmarkt. Die was in 2018 goed

voor 500 miljoen pakketten, in 2019 voor 576 miljoen en in 2020 voor 778 miljoen pakketten (bron: Autoriteit Consument en Markt). Daarvan zijn er 586 miljoen naar Nederlandse adressen verzonden (bron: ACM, juni 2021). De groei zet in 2021 door, via webwinkels en platforms. Verkoopplatforms als Bol, Amazon, Wehkamp, Zalando,

Marktplaats, en Alibaba dragen bij aan de online groei. Als

Wehkamp, Marktplaats en Amazon). Door het gebruik van

De branche recreatieartikelen (lectuur, sport en outdoor

apps, social media en hoog betaalgemak met smartphones

e.d.) kende een omzetdaling tot 2014 en is daarna redelijk

lopen de verschillende vormen en aankoopkanalen steeds

stabiel. De perifere, grootschalige branches doe-het-zelf en

meer door elkaar, ook wel omni-channeling genoemd.

wonen vertonen een sterk herstel sinds 2014, met tijdens

Sommige winkels hebben een distributiefunctie voor

en na de pandemie extra omzetgroei bij alle branches van

uitlevering of inname van pakketten. Solitaire afhaalpunten

In/Om Huis (inclusief fietsen, speelgoed en electronica). De

nemen toe, maar thuisbezorging bij online aankopen blijft

omzet bij de fysieke modewinkels (kleding-schoenen e.d.)

nog favoriet. Het laat wel zien dat in de detailhandel fysiek

nam tot en met 2019 geleidelijk af, met een sterke daling in

en digitaal niet meer los van elkaar te zien zijn.

2020 als gevolg van de pandemie. De voorlopige cijfers van 2022 laten een herstel zien maar nog niet tot het niveau

Verschil in omzetontwikkeling is groot tussen branches Binnen de detailhandel zijn er verschillen in de

omzetontwikkeling per hoofdbranche (Bijlage IV). Er is een groot omzeteffect van de COVID-pandemie zichtbaar geweest op sommige branches door de sluiting van winkels en horeca. Branches die het al moeilijk hadden kregen extra klappen. Een sterke groei is er bij de ‘essentiële winkels’ in food (supermarkten en vers-speciaalzaken) en persoonlijke verzorging. Tussen 2010 en 2022 zien we sterke omzetafnames in de branches speelgoed en electronica.

van 2019. Aanbod ontwikkelt zich parallel aan omzet Over de periode 2010-2022 is een duidelijk verschil qua aanbodontwikkeling te zien. Voor de branches warenhuizen, kleding-schoenen, huishoudelijk, sport/spel/hobby, media en consumentenhoreca is het netto aanbod in m2 WVO (zie bijlage IV) afgenomen. Met andere woorden, voor deze branches geldt dat het

krimpbranches zijn wat betreft fysieke winkelmeters. Voor de perifere branches blijkt het aanbod stabiel over de

winkeliers participeren wordt een marge aan commissie

afgelopen jaren. Branches die groeien in aantal meters

verrekend. Dat online omzet groeit zegt weinig over de

(schaalvergroting of meer winkels) zijn supermarkten,

winst. Cool Blue kent in 2020 een omzet van € 2 miljard en

persoonlijke verzorging, auto & fiets en overige

een winst van 0,3%!

detailhandel.

Fysieke en digitale detailhandel vervlechten

De grenzen tussen offline en online kopen van producten vervagen steeds meer. De online bestedingen komen niet alleen bij pure webwinkels. Er komen steeds meer platforms waarop bedrijven producten aanbieden (Bol,

Figuur 6. Omzetontwikkeling in de sectoren food, non-food en webwinkels tussen 2010 en 2022. Bron: CBS, bewerkt door Ginder.

10

Wijzigend consumentengedrag

daarnaast aankopen voor frequent benodigde niet-

De markttrends in de omzet- en aanbodontwikkelingen

dagelijkse producten (in het verlengde van de

laten zien dat het koopgedrag van de consument

boodschappenfunctie), zoals huishoudelijk artikelen en

structureel is veranderd door de opkomst van internet. De

bloemen. Een compleet dagelijks aanbod in deze gebieden

grootste effecten treden op in de middelgrote en grotere

biedt perspectief voor de toekomst en is een belangrijke

centrumgebieden, zoals het centrum van Sittard, die van

voorwaarde om ook het bestaande niet-dagelijkse aanbod

oudsher sterk afhankelijk zijn recreatieve mode- en vrije

zoveel mogelijk in stand te houden voor de lokale

tijdsaankopen. De consument laat deze gebieden ook

consument.

steeds vaker links liggen en kiest voor ‘een dagje winkelen’ voor de grote Nederlandse binnensteden, zoals Maastricht.

Afname niet-dagelijkse winkels en toename leegstand

Deze locaties hebben een uitgebreid niet-dagelijks

Het aantal fysieke winkels neemt al jaren in heel Nederland

winkelaanbod en een grote diversiteit aan horeca en leisure

af. Dat geldt voor zelfstandigen die bijvoorbeeld geen

voorzieningen. Het zijn bij uitstek de centra om recreatief

opvolging hebben maar de laatste jaren ook voor

en vergelijkend te winkelen.

winkelketens die zich niet goed kunnen onderscheiden van het online aanbod. Online is immers een veel groter

Kortom, de populariteit van deze grotere winkelgebieden

aanbod makkelijker te vinden en te vergelijken. Als gevolg

heeft gevolgen voor de regionale winkelfunctie van Sittard

hiervan is de leegstand toegenomen. Hierdoor ontstaan

(Geleen heeft deze functie al deels verloren). Middelgrote

nog meer ‘gaten’ in het aanbod, deels tijdelijk en deels

centrumgebieden worden steeds lokaler bezocht. Ook voor

permanent. Herstel zal zeer locatie afhankelijk zijn, met

het doelgerichte winkelen ondervinden deze gebieden

grote verschillen tussen en binnen winkelgebieden.

concurrentie van internet en van de dorps-, wijk- en buurtcentra (compleet dagelijks aanbod, hoog gemak en

Vooral de centra van Sittard en Geleen zullen

gratis parkeren). Het gevolg is dat het winkelaanbod op

geconfronteerd worden met formules of branches die

deze plekken sterk onder druk staat met leegstand tot

onder druk staan. Dit geldt in mindere mate voor de

gevolg. Middelgrote centra hebben ook kansen, maar zullen

dorpscentra van Stein en Beek omdat hun aanbod vooral

in de toekomst een beperkter winkelprogramma dragen.

op dagelijks is gericht en met een kleine plus van niet-

dagelijkse aanbieders. Met name het hogere aandeel MKB De dorps- en buurtcentra hebben vooral perspectief als

in bijvoorbeeld Beek zorgt ervoor dat het aanbod minder

aankooplocatie voor dagelijkse boodschappen. Met

afhankelijk is van grote formules.

11 12 Functieverbreding als kans

Ontwikkelingen in de supermarktbranche

Supermarkten onmisbaar in centra

Het belang van niet-dagelijkse winkels in winkel- en

Grote dynamiek in supermarktbranche en dagelijkse sector.

Supermarkten zijn cruciaal voor het behoud van vitale

centrumgebieden is de laatste jaren afgenomen. Veel

De laatste 15 jaar zijn de omzet en het aanbod in de

wijken en dorpen. Het zijn de dragers van dit soort centra

centra transformeren nu geleidelijk van ‘place to buy’ naar

supermarktbranche sterk gegroeid. De omzet per m2 WVO

omdat winkels, horeca en dienstverleners profiteren van de

‘place to be’. Bij deze transitie speelt transformatie van

ligt sinds 2012 op ongeveer hetzelfde niveau. In 2022 is de

publieksaantrekkende werking. Een moderne service-

leegkomende winkelpanden naar andere functies een

omzet in de dagelijkse sector én in de supermarktbranche

supermarkt kan zo’n 10.000 – 15.000 bezoekers per week

belangrijke rol zoals woningen, horeca, dienstverleners,

verder gegroeid; de omzet per m2 WVO nam iets af, zie

trekken. Moderne supermarkten hebben tegenwoordig een

ambacht, leisure, kantoren, sport of sociaal-

onderstaande figuur.

minimale omvang tussen de 1.000 en 1.500 m2 wvo. Deze

maatschappelijke en culturele voorzieningen. Horeca is ook

maatvoering sluit aan bij de wensen van de hedendaagse

voor kleinere winkelgebieden niet alleen het verlengstuk

130,0

consument die een breed assortiment en ruimte opzet

van een bezoek aan een winkel, maar ook andersom.

120,0

‘eist’' die omvang is een breed assortiment aan producten

Functieverbreding is niet alleen een noodzakelijk kwaad om leegstand in te vullen. Het zorgt voor meer bezoekredenen en meer trekkracht van een winkelgebied. Brancheverbreding op perifere locaties

mogelijk. Van supermarkten profiteren vooral dagelijkse

110,0

speciaalzaken. Naast de economische synergie vervult een

100,0

supermarkt een sociale functie: het is een natuurlijke

90,0

ontmoetingsplek waar dynamiek is en bezoekers elkaar

80,0

treffen. Daarmee draagt een supermarkt bij aan de sociale

In de detailhandel vindt steeds meer brancheverbreding plaats. Sinds geruime tijd gebeurt dit in de handel van volumineuze goederen (PDV) en grootschalige winkels (GDV), maar in toenemende mate ook in andere

cohesie binnen een gebied. Kortom, supermarkten zijn m2 wvo landelijk

Omzet landelijk

Omzet per m2 wvo landelijk

structuurbepalend voor zowel andere functies en voorzieningen als voor het woon- en leefklimaat van de

Figuur 7. Omzetontwikkeling supermarkten (CBS 2022, bewerkt door Ginder)

bewoners.

die traditioneel op perifere locaties gevestigd zijn, zoals

De groei werd veroorzaakt door de pandemie, horeca en

Bezorging

bouwmarkten en woonwinkels, hebben met de tijd een

niet-essentiële winkels waren geruime tijd dicht. Door de

De laatste 2 jaar zien we dat het aandeel online aankopen

enorme assortimentsverbreding doorgevoerd.

heropening van de horeca zal de supermarktomzet zal de

in de dagelijkse sector snel toeneemt. Dit is voor 90%

Brancheverbreding kan een ‘gevaar’ vormen voor de

sterke omzetgroei voorbij zijn. De omzet in de fysieke

thuisbezorging, afhalen blijft marginaal (bron: Deloitte

detailhandelstructuur, waarbij de grote centrumgebieden

supermarktbranche zal niettemin naar verwachting de

2021). Pick-up-Points van supermarkten zijn gelokaliseerd

en binnensteden de top van de winkelhiërarchie vormt. Het

komende jaren blijven stijgen, ook in de dagelijkse sector.

bij een bestaande supermarkt, maar komen ook voor op

detailhandelsbranches en -locaties. Vooral winkelformules

betreft namelijk veel branches die ook recreatief bezocht

solitaire traffic-locaties buiten het winkelgebied. Het betreft

worden.

hier vooral voor de consument goed bereikbare locaties, waarbij gemak voorop staat.

12 Flitsbezorging is de nieuwste trend en groeit hard in de

grotere steden, maar speelt in de Westelijke Mijnstreek nog geen rol. Supermarktketen Jumbo werkt samen met flitsbezorgbedrijf Gorillas. De bezorgdienst, die in verschillende steden actief is en belooft boodschappen binnen enkele minuten te bezorgen, levert producten van Jumbo. Het is belangrijk om deze trend in de gaten te houden, hoewel de fase van sterke groei al lijkt te zijn geweest. Horeca De horecaomzet liet tot en met 2019 een sterke groei zien. De Drankensector bleef als enige iets achter maar de Hotel-, Restaurant- en Fastserviceomzet groeien gestaag door. Sinds de coronapandemie begin 2020 is er een enorme trendbreuk

ontstaan. De grootste klappen vallen in de Dranken-sector (uitgaan) en Hotelsector (toerisme en zakelijke markt), gevolgd door de Restaurants: die hebben wat minder beperkingen gehad. Fastservice heeft haar positie goed weten vast te houden. Dat komt met name door haar uitgebreide bezorgen afhaalmogelijkheden, mede door de beperkte openstelling van de overige horeca. De aanbodgroei in de horeca is er nu

grotendeels uit. De pandemie heeft grote omzetgevolgen en schept onzekerheid voor de toekomst. De faillissementsgolf is nog uitgebleven, en de trendbreuk kan ook goed zijn voor vernieuwing van het ondernemerschap. Blurring, met horeca als ondergeschikte nevenactiviteit Een trend die zichtbaar is gaat over de functiemix van detailhandel met Horeca, Leisure en Diensten. Bij ondergeschikte horeca wordt dan gesproken over Blurring. Dit maakt de winkelconcepten aantrekkelijker en geeft een impuls aan de klantbeleving en de verblijfsduur.

13

Bouwsteen 5: Behoefte detailhandel

Dagelijkse detailhandel

Over het algemeen kunnen winkels buiten de Randstad onder

DPO: distributieplanologisch onderzoek

Koopstromen

een lager landelijk gemiddelde functioneren o.a. vanwege de

Om een indicatie te geven van de kwantitatieve behoefte

In de huidige situatie is sprake van een binding van 85% op

relatieve lage grondprijzen en exploitatiekosten. Voor de

aan detailhandel zijn distributieplanologische berekeningen

regioniveau. Met andere woorden, 85% van de bestedingen

Westelijke Mijnstreek geldt dat de gemiddelde omzet per m2

gemaakt voor de huidige en toekomstige situatie (zie bijlage

van inwoners van de regio komt terecht bij de

wvo is gecorrigeerd met -5%. Bijlage V toont de DPO-

V) . De indicatieve berekeningen geven een beeld van het

winkelvoorzieningen binnen de regio.

berekening van de dagelijkse sector. Hieruit blijkt dat :

economisch functioneren en eventuele uitbreidingsruimte

•

In de gemeente Beek is er sprake van een marktevenwicht.

van zowel dagelijkse- als niet-dagelijkse detailhandel. Voor

De toevloeiing verschilt sterk per gemeente. Het aandeel

Het dagelijks aanbod in het centrum van Beek functioneert

het in beeld brengen van de behoefte is een analyse

toevloeiing in totale dagelijkse bestedingen in de gemeente

iets beneden de landelijke norm. In Makado functioneert het

gemaakt voor de regio en gemeenten als geheel.

Stein en Sittard-Geleen ligt rond de 13-15%. De relatief lage toevloeiingscijfers voor Stein en Sittard-Geleen komt

dagelijks aanbod bovengemiddeld. •

In de gemeente Sittard-Geleen is sprake van forse

Koopstromen: veel wisselwerking tussen gemeenten

doordat iedere gemeente/kern in de regio en daarbuiten

overbewinkeling. Opvallend is het verschil in omzet per

In de Westelijke Mijnstreek is in 2019 een koopstromen-

zijn eigen boodschappenaanbod heeft, waardoor veel

vierkante meter wvo tussen de centrumgebieden (Sittard en

onderzoek uitgevoerd (KSO Limburg 2019). De resultaten

mensen in hun eigen gemeente boodschappen kunnen

Geleen) en de buurtcentra en solitaire supermarktlocaties.

van dit onderzoek geven onder meer inzicht in de huidige

doen. Voor de gemeente Beek is de totale toevloeiing in de

De omzet per m2 laat zien dat Geleen-centrum sterk

koopkrachtbinding en –toevloeiing van bestedingen binnen

dagelijkse sector fors. Ruim 51% van alle bestedingen in de

overbewinkeld is. De lage omzet wordt echter deels

de dagelijkse- en niet-dagelijkse sector, en binnen de

dagelijkse sector komt van buiten de gemeente zelf. Dit

verklaard door de aanwezigheid van speciaalzaken en

gemeente voor de grootste kernen en winkelgebieden.

relatief hoge toevloeiingscijfer is te verklaren door de sterke

Belangrijk aandachtspunt is dat de winkelstructuur in de

positie van Makado en het centrum van Beek.

Westelijke Mijnstreek niet op zichzelf staat. De grensligging

discount- of budgetstores in de dagelijkse sector .

•

In Stein is een klein overschot dagelijks detailhandel aanwezig. De supermarkt concentratie aan de Industrieweg

zorgt ervoor dat vooral Belgen inkopen doen in de

Voor in 2030 wordt verwacht dat de binding nagenoeg

functioneert ver boven het landelijk gemiddeld. Het aanbod

winkelgebieden in Sittard-Geleen (centrum Sittard), Beek

gelijk blijft. Binnen de Westelijke Mijnstreek kunnen er

bestaat hier alleen uit twee supermarkten. Het is van belang

(Makado) en Stein (centrum Stein). Door prijsverschillen in

mogelijk wel lichte verschuivingen tussen en binnen

om een duurzaam evenwicht te bewaren met het centrum.

dagelijkse artikelen trekken veel Nederlanders naar

gemeenten optreden vanwege uitbreiding, verplaatsing of

Elsloo is daarnaast ruim bemeten qua dagelijks aanbod.

Duitsland om daar aankopen te doen. Net over de grens ligt

vertrek van supermarkten. De toevloeiing zal in de

in Selfkant retailpark In der Fummer met een concentratie

toekomst naar verwachting nagenoeg gelijk blijven.

aan supermarkten: die blijken voor tweederde afhankelijk

Voor de dagelijkse sector in het geheel geldt dat kwantitatieve marktruimte om aanbod uit te breiden op regioniveau

van Nederlandse klanten. De koopstromengegevens zijn

Geen kwantitatieve marktruimte in de gehele regio

ontbreekt. Vanuit kwantitatief perspectief is er dus geen directe

input voor de distributieve berekeningen. Voor de

In de huidige situatie functioneert het dagelijks

aanleiding om het dagelijks aanbod op regioniveau wezenlijk uit

toekomstige situatie is een zorgvuldige inschatting gemaakt,

winkelaanbod in de regio als geheel nog gemiddeld tot iets

te breiden.

waarbij de huidige cijfers het uitgangspunt vormen.

beneden het landelijk gemiddelde. Dit betekent niet meteen dat de gehele dagelijkse sector onder druk staat.

14

Echter, er bestaan wel verschillen op niveau van de

nadrukkelijk niet om supermarkten op perifere of solitaire

verschillende winkelgebieden in de Westelijke Mijnstreek. In

locatie buiten de gewenste voorzieningenstructuur.

de kleine kernen bijvoorbeeld, zonder duidelijk aangegeven winkelgebied.

Kwalitatieve behoefte dagelijks aanbod De distributieplanologische berekening is een indicatie voor het functioneren van het dagelijks aanbod. De marktruimte berekening is namelijk gebaseerd op aannames. Het gaat immers om toekomstige ontwikkelingen die op voorhand niet voor 100% worden voorspeld. De bevolkingsontwikkeling kan bijvoorbeeld sneller of minder

snel verlopen, koopstromen kunnen zich anders ontwikkelen en bestedingen kunnen juist achteruit gaan. De uitkomsten uit de berekening zijn daarom richtinggevend. De kwalitatieve benadering is minstens zo belangrijk als de kwantitatieve benadering. In het kader van structuurversterking kan de geraamde distributieve ruimte

in principe worden overschreden, mits de geschetste structuur behouden blijft en de ruimtelijk functionele effecten per saldo positief zijn. Daarom is versterking of modernisering van het supermarktaanbod in sommige gevallen wenselijk. Dit geldt met name voor de supermarkten in buurtcentra en kleinere kernen zonder duidelijk aanwezig centrum- of winkelgebied. In het kader

van leefbaarheid is het belangrijk om hier het huidige dagelijks aanbod te behouden. Kleine supermarkten zijn immers steeds minder aantrekkelijk. Modernisering of een optimalisatieslag is een noodzaak om relevant te blijven voor kritische en mobiele consument. Het gaat hierbij

15

Niet-dagelijks detailhandel Regiofunctie Makado groeit, Sittard staat onder druk

Het aandeel toevloeiing in de totale niet-dagelijkse sector in de gemeente Beek is extreem hoog met 80%. Het bijzondere aanbod in het dorpscentrum maar vooral het zeer uitgebreide aanbod in Makado zorgen voor deze hoge toevloeiing. Circa 48% van de totale omzet in de nietdagelijkse sector in Makado komt uit de Westelijke Mijnstreek, terwijl 52% van de bestedingen in Makado uit overige gemeente en België komen. Makado vervult daarmee een bovenregionale verzorgingsfunctie voor heel Zuid-Limburg.

Het aandeel toevloeiing in de niet-dagelijkse sector is in het

Tot slot moeten de centrumgebieden van Geleen en Stein

centrum van Sittard 40%. Slechts 1% en respectievelijk 4%

het vooral van de inwoners uit de eigen gemeente hebben.

zijn afkomstig uit Beek en Stein. Naast inwoners uit Echt-

Van alle bestedingen aan niet-dagelijkse artikelen in deze

Susteren en Beekdaelen, zijn het vooral Duitsers die het

centrumgebieden is meer dan 70% afkomstig van inwoners

centrum bezoeken (10%). Sittard centrum heeft -anders

uit de eigen gemeente. Stein ontvangt daarnaast nog enige

dan bijvoorbeeld Makado- een historische binnenstad en

toevloeiing van de Belgische consument.

leent zich voor een recreatief bezoek. Het succes van Makado heeft invloed op de verzorgingsfunctie van Sittard

Economisch functioneren per gemeente/winkelgebied

(en Geleen). Het centrum is op het gebied van winkelen niet

Tussen de drie gemeente en winkelgebieden zijn verschillen

vergelijkbaar met die van Maastricht.

in het economisch functioneren van de niet-dagelijkse sector (Bijlage V). In de gemeente Beek functioneren het centrum en Makado hoger dan de norm voor centrumgebieden en perifere detailhandel. Vooral Makado functioneert goed vanwege het hoge aandeel Mode & Luxe,

10% België

15% België

Vrije Tijd (deze branches hebben een hogere omzet per m2

wvo) en aanvullend dagelijks aanbod. De centra van Sittard en Geleen functioneren beide beneden de landelijke norm. Beide centra hebben te maken met sterke concurrentie van 3% Duitsland

omliggende winkelgebieden, zowel over de grens (Selfkant), als in de regio (Makado, Maastricht, Outlet Roermond, etc.). Qua omzet per vierkante meter blijven deze gebieden achter. Vooral Geleen scoort fors minder. De hoge mate van leegstand is een belangrijke indicator voor het goed functioneren van een winkelgebied. Veel leegstand trekt immers leegstand aan en heeft een negatieve invloed op de

6% Maastricht

beoordeling van de consument. Daarnaast heeft leegstand 4% Overig NL

een negatieve invloed op de perceptie van het 5% Overig NL

Figuur 8. Aandeel binding en toevloeiing in totale omzet van Makado (links) en Sittard centrum (rechts) (koopstromenonderzoek Limburg, 2019)

winkelgebied. De consument vindt het centrum van Geleen

niet aantrekkelijk genoeg en wijkt uit naar andere gebieden

16

of bestelt online. De bezoekfrequentie en bezoekduur gaan

Geen marktruimte in de regio

achteruit wat invloed waardoor de omzet en het

De ontwikkelingsmogelijkheden voor de niet-dagelijkse

functioneren onder druk staan. Het centrum van Stein, de

sector in de Westelijke Mijnstreek zijn niet los te zien van de

locatie in de gemeente met de meeste niet-dagelijkse

(groeiende) impact van online winkelen. De verdere groei

winkels, scoort iets beneden de norm voor

van het online marktaandeel heeft gevolgen voor de

centrumgebieden.

behoefte aan fysieke winkels en winkelmeters. Immers, naarmate consumenten minder besteden in winkels, daalt

De perifere detailhandelscluster Handelscentrum

de omzet (en winstgevendheid) in branches en komt het

Bergerweg en Retailpark Sittard Geleen scoren beide rond

functioneren onder druk te staan. Ook de

de norm voor perifere detailhandel. Vooral Winkelzone

bevolkingsontwikkeling heeft de komende jaren impact op

Bergerweg profiteert van de trekkracht van de twee

de bestedingen en draagvlak voor de niet-dagelijkse

supermarkten. Uit koopstromenonderzoek blijkt dat

detailhandel (zowel die centrumgebieden als op perifere

Retailpark Sittard Geleen, als middelgrote perifere

locaties is gevestigd).

winkelconcentratie, onder druk staat. De grote perifere winkelgebieden (zoals de Woonboulevard in Heerlen en

Retailpark Roermond) hebben een duidelijke positie binnen (Zuid-)Limburg en de kleinere lokaalverzorgende locaties weten nog steeds vooral bestedingen uit de eigen gemeente aan te trekken. Retailpark Sittard Geleen valt daardoor in de middenmoot en weet moeilijk de concurrentie aan te gaan met de andere gebieden. De regiofunctie neemt daardoor af, terwijl de inwoners steeds

sterker op de grotere perifere locaties zijn georiënteerd. Oplossingen worden vaak gezocht in het kader van brancheverbreding of versoepelingen van maatvoeringbeperkingen. Dit kan echter op gespannen voet staan met de recreatieve winkelgebieden, maar ook met andere winkelgebieden in de regio, die ook onder druk staan als gevolg van verschuiving van consumentengedrag naar grotere plaatsen. Weloverwogen en zorgvuldige besluiten zijn daardoor nodig.

Gezien de al aanwezige leegstand in de regio, trends, demografische ontwikkelingen en de branches met krimp is er op regioniveau geen sprake van uitbreidingsruimte maar

juist van een negatieve marktruimte.

17

01 Bijlagen

18

Bijlage I. Ontwikkeling detailhandelsaanbod Westelijke Mijnstreek 2009 - 2022 GEMEENTE BEEK

2022

GEMEENTE SITTARDGELEEN

T.O.V. 2009

VKP

WVO

VKP 2009

VERSCHIL 2009

LEEGSTAND

25

6.364

16

+9

DAGELIJKS

35

9.644

39

MODE & LUXE

49

14.129

VRIJE TIJD

8

IN/OM HUIS

2022

T.O.V. 2009

VKP

WVO

VKP

VERSCHIL

LEEGSTAND

221

45.664

179

+42

-4

DAGELIJKS

146

38.272

181

-35

48

+1

MODE & LUXE

159

33.665

247

-88

2.152

14

-6

VRIJE TIJD

38

7.227

69

-31

35

14.840

41

-6

IN/OM HUIS

146

83.312

214

-68

DETAILH OVERIG

6

602

7

-1

DETAILH OVERIG

34

10.429

31

+3

LEISURE

63

8.346

58

+5

LEISURE

337

45.501

307

+30

DIENSTEN

42

2.117

48

-6

DIENSTEN

234

13.697

243

-9

EINDTOTAAL

263

58.194

271

-8

EINDTOTAAL

1.315

277.767

1.471

-156

Tabel 3. Ontwikkeling aantal VKP Beek(Locatus, 2009 en 2022). Leisure is inclusief horeca

Tabel 4. Ontwikkeling aantal VKP Sittard-Geleen (Locatus, 2009 en 2022). Leisure is inclusief horeca

19

GEMEENTE STEIN

2022

T.O.V. 2009

WESTELIJKE MIJNSTREEK

VKP

WVO

VKP

VERSCHIL

LEEGSTAND

27

2.252

9

+18

DAGELIJKS

32

9.581

41

MODE & LUXE

30

4.109

VRIJE TIJD

3

IN/OM HUIS

2022

T.O.V. 2009

VKP

WVO

VKP

VERSCHIL

LEEGSTAND

273

54.280

204

+69

-9

DAGELIJKS

213

57.497

261

-48

32

-2

MODE & LUXE

238

51.903

327

-89

361

13

-10

VRIJE TIJD

49

9.740

96

-47

26

9.916

44

-18

IN/OM HUIS

207

108.068

299

-92

DETAILH OVERIG

1

25

3

-2

DETAILH OVERIG

41

11.056

41

0

LEISURE

70

9.624

69

+1

LEISURE

470

63.471

434

36

DIENSTEN

52

2.599

48

+4

DIENSTEN

328

18.413

339

-11

EINDTOTAAL

241

38.467

259

-18

EINDTOTAAL

1.819

374.428

2.001

-182

Tabel 5. Ontwikkeling aantal VKP Stein (Locatus, 2009 en 2022). Leisure is inclusief horeca

Tabel 6. Ontwikkeling aantal VKP Westelijke Mijnstreek (Locatus, 2009 en 2022). Leisure is inclusief horeca

20

Bijlage II. Bevolkingsontwikkeling- en prognose Bevolkingsontwikkeling Beek & Stein

Bevolkingsontwikkeling Sittard-Geleen

30.000 26.320

100.000 25.673

25.134

25.010

20.000

98.000

23.300

25.000

98.404

21.870 19.430 17.150

16.579

16.214

15.880

15.800

15.000

95.243

96.000 94.000

13.850 12.120

92.450

92.000 91.800

90.000

10.000

88.000 5.000

86.000

0

84.000 2000

2010

2015

2020 Beek

2030 Stein

Figuur 9. Bevolkingsontwikkeling & prognose (Primos, CBS 2023)

2040

2050

2000

2010 Sittard-Geleen

2020

2030

21

Bijlage III. Winkelgebiedhoofdtype indeling Locatus Centraal Centrum Beek Centrum Born Centrum Elsloo Centrum Geleen Centrum Munstergeleen Centrum Sittard Centrum Stein Ondersteunend Bloemenmarkt Kemperkoul Limbrichterveld Oud Geleen Tudderenderweg Zuidhof Overig Dr. Nolenslaan Industriesweg-Bergerweg Makado Retailpark Sittard-Geleen Verspreide bewinkeling Bebouwde kom Bedrijfsterrein Buiten bebouwde kom

22 25

Bijlage IV. Figuren trends & ontwikkelingen

Figuur 10: Omzetontwikkeling detailhandel per hoofdbranche 2010 -2020 (2010 = 100) Bron: CBS

Figuur11: Aanbodontwikkeling per sector, groep en hoofdbranche 2010-2021 (2010 = 100) Bron: Locatus

23 26

Bijlage V. Onderbouwing behoefte detailhandel DPO-berekening dagelijkse sector 2022 - 2030 BEEK 2022

INWONERS VERZORGINGSGEBIED OMZET PER HOOFD GECORRIGEERD

4

BESTEDINGSPOTENTIEEL

2030

2030

2022

Westelijke Mijnstreek 2030

2022

2030

15.020

91.719

89.590

24.803

23.440

132.339

128.050

€ 2.566

€ 2.566

€ 2.525

€ 2.525

€ 2.535

€ 2.535

€ 2.535

€ 2.535

€ 38.545.886 € 231.582.404 € 226.206.866

€ 62.882.054

€ 40.591.230 82%

TOTAAL GEBONDEN OMZET

€ 33.284.809

OMZETPOTENTIEEL TOTAAL

2022

STEIN

15.817

KOOPKRACHTBINDING (IN %)

KOOPKRACHTTOEVLOEIING (IN%)

SITTARD-GELEEN

51% € 67.928.181

82%

87%

83%

€ 31.607.627 € 201.476.691 € 196.799.973

€ 52.192.105

51%

87%

13%

13%

15%

€ 64.505.360 € 231.582.404 € 226.206.866

€ 61.402.476

€ 59.426.494 € 335.513.773 € 324.640.043 83%

85%

85%

€ 49.323.990 € 285.186.707 € 275.944.037 15%

28%

28%

€ 58.028.224 € 396.092.649 € 383.255.606

GEMIDDELDE OMZET PER M2 WVO GECORRIGEERD 5

€ 7.198

€ 7.198

€ 7.198

€ 7.198

€ 7.198

€ 7.198

€ 7.198

€ 7.198

HAALBAAR AANBOD IN M2 WVO

9.437

8.961

32.172

31.426

8.530

8.062

55.027

53.244

AANWEZIG AANBOD IN M2 WVO

9.644

9.644

38.272

38.272

9.581

10.081 .

57.497

57.997

UITBREIDINGSRUIMTE IN M2 WVO

-207

-683

-6.100

-6.846

-1.051

-2.019

-2.470

-4.753

4 5

De volgende inkomenscorrecties zijn gehanteerd: Beek: -2%, Sittard-Geleen: -6%, Stein: -5% (Bron: CBS) Voor de Westelijke Mijnstreek is een correctie gehanteerd van -5%

6

Hierbij is rekening gehouden met de toekomstige uitbreiding van Lidl en Jan Linders (circa + 500 m2 wvo)

6

24 27

Omzet per m2 per winkelgebied o.b.v. Koopstromen Limburg 2019 – dagelijkse sector OMZET PER M2 WVO EXCL. BTW

GEMEENTE BEEK

GEMEENTE STEIN

OMZET PER M2 WVO EXCL. BTW

DAGELIJKS

GEMEENTE BEEK

€ 7.744

BEEK, KERN

€ 7.913

BEEK, MAKADO

€ 7.627

BEEK, CENTRUM

€ 7.738

SPAUBEEK, KERN

€ 4.633

GEMEENTE STEIN

€ 6.823

STEIN, KERN

€ 6.792

STEIN, CENTRUM

€ 5.562

STEIN, INDUSTRIEWEG

€ 8.887

ELSLOO, KERN

€ 5.656

ELSLOO, CENTRUM

€ 5.650

GEMEENTE

SITTARD

GELEEN

DAGELIJKS

GEMEENTE SITTARD-GELEEN

€ 6.447

KERN

€ 6.712

CENTRUM1

€ 5.992

HANDELSZONE BERGERWEG

€ 8.436

STADBROEK

€ 6.969

WINKELCENTRUM KEMPERKOUL

€ 8.704

WINKELCENTRUM LIMBRICHTERVELD

€ 7.705

SPORTZONE LIMBURG

€ 1.954

KERN

€ 5.855

CENTRUM

€ 4.318

BLOEMENMARKT

€ 6.615

ZUIDHOF

€ 7.412

OUD-GELEEN

€ 10.682

RETAILPARK SITTARD GELEEN NORM (-5% gecorrigeerd) Figuur 12. Omzet per m2 wvo per sector en relevant winkelgebied Koopstromenonderzoek Limburg 2019, bewerkt door Ginder.

€ 7.200

BORN

-

BORN, KERN

€ 7.003

NORM (-5% gecorrigeerd)

€ 7.200

Figuur 13. Omzet per m2 wvo per sector en relevant winkelgebied Koopstromenonderzoek Limburg 2019, bewerkt door Ginder.

28 31

Omzet per m2 per winkelgebied o.b.v. Koopstromen Limburg 2019 – niet-dagelijkse sector

OMZET PER M2 WVO EXCL. BTW

NIET-DAGELIJKS

BEEK, MAKADO

€ 3.218

CENTRUM BEEK

€ 3.344

CENTRUM SITTARD

€ 2.048

WINKELZONE HANDELSCENTRUM BERGERWEG

€ 1.904

CENTRUM GELEEN

€ 1.296

RETAILPARK SITTARD GELEEN

€ 1.495

CENTRUM STEIN

€ 2.344

CENTRUM ELSLOO

€ 1.145

GEMEENTE BEEK

GEEMEENTE SITTARDGELEEN

GEMEENTE STEIN

NORM CENTRUMGEBIED

€ 2.500-3.000

NORM PERIFERE DETAILHANDEL

€ 1.000-1.500

Figuur 14. Omzet per m2 wvo per sector en relevant winkelgebied Koopstromenonderzoek Limburg 2019, bewerkt door Ginder, mei 2021

Ginder B.V. Brugstraat 1A 5211 VS 's Hertogenbosch

088 - 210 02 00 info@wijzijnginder.com www.wijzijnginder.com