Bijlage 1.Gezond Sport- Beweegakkoord 2023-2026

INHOUDSOPGAVE

INLEIDING ............................................................................................................................................................................................................................................. 3 EVALUATIE............................................................................................................................................................................................................................................. 4 BELEIDSPLAN 2023-2026 ............................................................................................................................................................................................................... 8 UITVOERINGSPROGRAMMA 2023-2026 .................................................................................................................................................................................... 9 Algemeen ..........................................................................................................................................................................................................................................

10 Gezond Opgroeien ......................................................................................................................................................................................................................134 Gezond Meedoen ........................................................................................................................................................................................................................... 16 Gezonde Verenigingen ................................................................................................................................................................................................................ 19 Gezonde Ruimte............................................................................................................................................................................................................................. 23 SPORTAKKOORD II .......................................................................................................................................................................................................................... 26 SAMENHANG LOKAAL EN LANDELIJK SPORTAKKOORD ................................................................................................................................................... 29

Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

2

INLEIDING ‘Sport verbindt Stein’ Om de kracht van sport in Nederland de komende jaren nóg beter te benutten, werd in 2018 het Nationaal Sportakkoord ‘Sport verenigt Nederland’ gesloten. Doel hiervan is dat iedereen in Nederland nu en in de toekomst zonder belemmeringen in een veilige en gezonde omgeving plezier in sport en bewegen kan hebben. Gemeenten werden uitgedaagd om op lokaal (of regionaal) niveau akkoorden te sluiten die helpen deze ambitie te verwezenlijken. In Stein werd daarom een intensief participatietraject opgestart, waarbij vele stakeholders en inwoners werden betrokken. Iedereen kreeg de kans om mee te denken en doen. Uiteindelijk werd in 2020 het Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein (kortweg ‘sportakkoord’) gesloten, met daarin onze gezamenlijke ambities op het gebied van sport, bewegen, gezondheid en vitaliteit. Hierin streven we naar gezonde en gelukkige inwoners. Wij gunnen immers al onze inwoners een gezond en gelukkig leven in Stein. Sport en bewegen vervullen hierbij een belangrijke rol. Om dat te realiseren richten we ons op vier thema’s: gezond opgroeien, gezond meedoen, gezonde verenigingen en gezonde ruimte. In de periode 2020-2023 voeren we binnen elk thema acties uit die hier aan bijdragen. De start van de uitvoeringsfase verliep allesbehalve soepel.

De inkt van de handtekeningen onder het akkoord waren nog niet droog of de eerste coronamaatregelen werden afgekondigd. Om enkele dagen later in een strenge lockdown te belanden. Alsof dat nog niet genoeg was, werden we vlak daarna geconfronteerd met noodsituaties op andere vlakken: wateroverlast, energiecrisis en opvang van Oekraïense vluchtelingen. Stuk voor stuk ontwikkelingen die we niet hadden kunnen voorspellen. Hoewel we vol energie en goede moed waren gestart, lagen de prioriteiten opeens elders. Acute inzet was vereist op andere vlakken en vanwege beperkende coronamaatregelen konden geplande acties niet doorgaan. Dit vergde veel flexibiliteit en doorzettingsvermogen van iedereen: organisaties én inwoners. Maar doorgaan en omgaan met tegenslagen blijken niet voor niets typerend voor de sport. Ondanks alles zijn er op alle thema’s namelijk mooie resultaten geboekt. En dat terwijl het sportakkoord nog loopt tot het einde van dit jaar, en we dus nog ruim een half jaar voor de boeg hebben. Intussen is in april 2023 op nationaal niveau het Hoofdlijnen Sportakkoord II ‘Sport versterkt’ (SAII) van start gegaan. Dit akkoord heeft als doel Nederland sterker te maken door samenwerking. Hiervoor gaat het door op de goede basis die met het vorige sportakkoord is gelegd.

SAII maakt deel uit van de Brede SPUK (Regeling specifieke uitkering sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023–2026). Deze regeling maakt het mogelijk om stevig en meer in samenhang in te zetten op preventie, met als doel een gezonde generatie in 2040. Hiervoor wordt ingezet op sport, bewegen, cultuur, gezondheid en sociale basis. In de regeling komen afspraken uit verschillende akkoorden samen: SAII, Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), Nationaal Preventieakkoord (NPA) en Integraal Zorgakkoord (IZA). Om aanspraak te maken op financiering en ondersteuning vanuit deze regeling moet aan een aantal voorwaarden worden voldaan. Hiervoor moet uiterlijk in juni 2023 een herijkte versie van het lokale sportakkoord worden ingediend en in september 2023 een integraal plan van aanpak voor de Brede SPUK. De evaluatie van ons sportakkoord is te vinden op pagina 4 t/m 7. Op basis hiervan wordt het beleidsplan herijkt (pagina 8). Een uitvoeringsprogramma met doelen en acties voor de periode 2023-2026 volgt op pagina 9 t/m 25. Hierin worden per thema de uit te voeren acties benoemd. Een samenvatting van het SAII is te vinden op pagina 26 t/m 28, gevolgd door een schematisch overzicht van de samenhang tussen ons sportakkoord en SAII op pagina 29 en 30. Stein, juni 2023 Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

3

EVALUATIE ‘Evalueren om van te leren’ Waarom? Evalueren is een belangrijk onderdeel van de beleidscyclus. Door terug te blikken op ingevoerd beleid, gaan we na of de geformuleerde doelen zijn behaald. Op basis van de uitkomsten kunnen we keuzes maken voor het vervolg, bijvoorbeeld door het beleid waar nodig bij te stellen. Los van dat het evalueren van beleid wettelijk verplicht is, zien wij hier daadwerkelijk het belang van in en gebruiken we evalueren om van te leren. Waarom nu? Het in 2020 vastgestelde plan loopt nog tot en met 2023. Waarom dan nu al evalueren? In april 2023 is een nieuw nationaal sportakkoord (SAII) vastgesteld. Om ook in de toekomst in aanmerking te komen voor financiering en ondersteuning vanuit deze regeling moet we aan een aantal voorwaarden voldoen. Eén daarvan is dat in juni een herijkte versie van ons lokale sportakkoord moet worden ingediend, waarin staat waarop we ons de komende periode gaan inzetten. Dit betekent dat we ons lopende beleid vervroegd evalueren en herijken. Tussentijdse evaluatie Evalueren hebben doorheen de tijd regelmatig gedaan met de ‘eigenaren’ van de in het uitvoeringsprogramma benoemde acties, maar ook met het Sport & Beweeg Panel, stakeholders, deelnemers en inwoners. Veel van deze resultaten zijn tussentijds gebundeld en gepubliceerd, zoals in de factsheet Sportakkoord.

Dit document verschijnt jaarlijks en bevat een overzicht van de resultaten per thema. Ook over de resultaten van de inzet van Ecsplore verschijnt elk half jaar een rapportage. Ook van afzonderlijke projecten zijn factsheets en rapportages verschenen. Eindevaluatie Omdat het SAII en de voorwaarden pas in april zijn gepubliceerd en in juni reeds een herijkt akkoord moet worden ingediend, is er weinig tijd voor een gedegen evaluatie en herijking. Idealiter zouden we hiervoor een intensief participatietraject in gang zetten, waarbij we stakeholders en inwoners actief betrekken en de kans geven om mee te denken, werken en beslissen. Hiervoor is de planning helaas te krap. We hebben in elk geval onze uiterste best gedaan om zoveel mogelijk input op te halen en mee te nemen. Stoplichtmodel Bij deze evaluatie is gebruik gemaakt van het stoplichtmodel. Alle vooraf benoemde acties zijn onder de loep genomen en hierbij is gekeken of ze wel of nog niet zijn uitgevoerd. Groen geeft aan dat de actie succesvol is uitgevoerd en dat geen aanvullende actie of inspanning vereist is. Bij oranje is de actie nog niet uitgevoerd. Nog niet, want zoals gezegd loopt dit beleid nog tot het einde van dit jaar. De rood gearceerde acties zijn niet uitgevoerd en zullen dat ook niet meer worden opgepakt.

Schematisch overzicht Op de volgende pagina staat een schematisch overzicht van de acties per thema, met daarachter een groen, oranje of rood bolletje. Bij oranje of rood staat onderaan de pagina een toelichting wat er wel of (nog) niet is gerealiseerd en in hoeverre dit nog wordt opgepakt. We richten ons hierbij enkel op de vooraf in het plan benoemde acties, niet op initiatieven die er zijn toegevoegd of opgepakt. Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

Succesvol uitgevoerd? Niet Nog niet Wel

4

Gezond opgroeien

Gezond meedoen

Bewegingsonderwijs en bewegend leren op school

Fitheidstesten

Kwaliteitsimpuls bewegingsonderwijs door inzet vakleerkrachten¹

Beweegprogramma’s, zoals Meer Bewegen voor Ouderen

Smart en Fit

Meer aandacht voor Iedereen Kan Sporten

Buurt in actie

HealthyLIFE

Events in actie

Beweegmakelaar

Screening motorische vaardigheden

Beweegwijzer²

Motorische Remedial Teaching

Voorbeeldrol gemeente als grote werkgever³

Jeugdfonds Sport en Cultuur en overige regelingen

Sportbank om sportkleding en attributen een tweede leven te geven

Schoolzwemmen

Valpreventie zorgnetwerk Elsloo

Specifieke activiteiten op scholen

Vervoersregeling Aangepast sporten

SuperFIT JOGG Sportpedagoog kwetsbare jeugdigen

Gezonde verenigingen

Gezonde ruimte

Verenigingsadviseur

Watertappunt

Verenigingsmonitor

Verbeteren wandel- en fietsroutes

Focus op ontwikkeling van sportplatform/netwerk⁴

Toegankelijk maken sportaccommodaties

Faciliteren natuurlijke gezamenlijke momenten op basis van thema’s

Aanleg jeu de boulesbaan Maaslandcentrum

Faciliteren duurzaamheidstrajecten

MISA⁷

Activiteitenkalender en verenigingssite⁵

Onderzoek sport-, beweeg- en speelvoorzieningen

Subsidiehulp⁶

Beschikbaar stellen vijver Steinerbos

Cursus voor besturen Informatievoorziening 1: Belang en urgentie zijn besproken, aanbod gedaan. Enkele scholen zijn hier op in gegaan, de rest heeft andere keuzes gemaakt; Meenemen in herijking. 2: Deels uitgevoerd door LokaalTotaal. Daarnaast zijn overzichten ontwikkeld per thema/doelgroep, maar totaaloverzicht ontbreekt; Meenemen in herijking. 3: Kleinschalig en ad hoc opgepakt, maar vanwege corona, personeelswisselingen en andere prioriteiten in beperkte mate opgepakt; Meenemen in herijking. 4: Sport & Beweeg Panel opgericht en verenigingen samen gebracht rond actuele thema’s, maar veelal incidenteel en aanbodgericht; Meenemen in herijking. 5: Activiteiten- & evenementenkalender is gerealiseerd, evenals koppeling met andere kanalen. Nog geen aparte verenigingswebsite; Meenemen in herijking. 6: Informatie wordt actief verspreid en indien nodig of gewenst is één op één begeleiding beschikbaar. Extra contactmomenten bleken daarom niet nodig. 7: Meerdere partijen hebben zich teruggetrokken, waardoor dit ambitieuze project financieel en praktisch onhaalbaar werd. Dit is dan ook niet uitgevoerd. Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

5

Kanttekeningen Alvorens over te gaan tot het trekken van conclusies, moeten we enkele kanttekeningen plaatsen bij deze evaluatie. Zo geeft deze op sommige vlakken een enigszins vertekend beeld. Het is dan ook belangrijk om hier rekening mee te houden bij het interpreteren van de resultaten, het trekken van conclusies en het nemen van besluiten. Hieronder de belangrijkste kanttekeningen: • Allereerst loopt de beleidsperiode momenteel nog, waardoor het eigenlijk nog te vroeg is voor een eindevaluatie. Bepaalde acties staan hierdoor nog op oranje of rood, terwijl er nog ruim een half jaar is om dit op te pakken. Deze zouden dus alsnog volgens planning kunnen worden afgerond, terwijl de indruk wordt gewekt dat dit niet het geval is. • Daarnaast is de doorlooptijd te kort om een zorgvuldige evaluatie uit te kunnen voeren. Dit is te wijten aan het feit dat veel informatie over de regeling pas onlangs werd gepubliceerd (of zelfs op dit moment nog altijd niet bekend is), terwijl in juni reeds een herijkt beleidsplan opgeleverd moet worden. Een gedegen participatietraject waarbij tijd en ruimte is om inwoners en stakeholders te betrekken, is binnen een dergelijk kort tijdsbestek helaas niet haalbaar. We moeten het daarom doen met reeds opgehaalde input en informatie die op zo’n korte termijn beschikbaar is. Dit gaat ongetwijfeld ten koste van de kwaliteit en diepgang.

Wel zijn de gemeente, het Sport & Beweeg Panel, de betrokken stakeholders en de adviseur lokale sport actief betrokken bij deze evaluatie. • Tot slot is het belangrijk om te benadrukken dat in deze evaluatie enkel de vooraf geformuleerde acties zijn meegenomen. Zoals reeds aangegeven hebben corona en andere ontwikkelingen geleid tot wijzigingen in de planning, prioritering of zelfs totaal andere acties. De afgelopen jaren is er door uiteenlopende personen en organisaties enorm veel ondernomen in het kader van sport, bewegen, vitaliteit en gezondheid. Dingen die al lang lopen, of juist nieuw zijn ontstaan vanwege veranderende omstandigheden of behoeften. Soms vanuit het sportakkoord, maar vaak ook er volledig buitenom en zelfs buiten ons zichtveld. Iets dat overigens zeer positief is en wordt toegejuicht, zeker wanneer dit bijdraagt aan geluk en gezondheid van onze inwoners. Tegelijkertijd maakt dit het onmogelijk om hier rekening mee te houden in deze evaluatie. Daarom ligt de focus in deze evaluatie op de acties die bij de vaststelling in 2020 in het sportakkoord zijn benoemd. Dit wil echter niet zeggen dat deze lijst volledig is of deze acties belangrijker dan de acties die buiten het sportakkoord ondernomen zijn.

Conclusies en aanbevelingen Ondanks bovengenoemde kanttekeningen zijn we erin geslaagd om een goed beeld te krijgen van de resultaten op de vooraf geformuleerde acties. Dit helpt ons bij het trekken van conclusies en het bepalen van nieuwe ambities en acties voor de periode 2023-2026. Hieronder volgen de belangrijkste conclusies en aanbevelingen voor de periode 2023-2026: • De evaluatie geeft een vertekend beeld. De implementatiefase loopt nog, de tijdsspanne is te kort om inwoners en stakeholders te actief betrekken en de evaluatie gaat enkel in op vooraf vastgestelde doelen en acties. • Ondanks de korte tijdspanne en flinke tegenslagen is er veel bereikt. Op alle thema’s zijn aansprekende resultaten geboekt en de overgrote meerderheid van de geformuleerde acties is succesvol uitgevoerd. • Het in 2020 vastgestelde sportakkoord is het resultaat van een intensief participatietraject waarbij inwoners en stakeholders uitvoering betrokken zijn. De destijds bepaalde thema’s zijn nog altijd actueel of intussen zelfs extra urgent geworden. Het zou dan ook onlogisch zijn om dit proces enkele jaren later volledig over te doen. Gezien de deadline voor indiening van de herijkte versie is hiervoor bovendien te weinig tijd.

Net als op landelijk niveau (SAII) kunnen we lokaal concluderen dat we met het nieuwe sportakkoord verder kunnen op de ingeslagen weg, en voortbouwen op de ervaringen die we intussen hebben opgedaan. Het beleidsplan wordt dus verlengd. Wel volgt er een aangepast uitvoeringsprogramma met acties die uitgevoerd zullen worden in de periode 2023 t/m 2026. • Tijdens de afgelopen periode hebben we kunnen zien hoe snel omstandigheden en prioriteiten kunnen wijzigen. Daarom wordt geadviseerd om wel concrete doelen/acties te benoemen, maar deze niet op voorhand in een strakke planning te gieten. In vier jaar tijd kan er immers veel veranderen en de beschikbare tijd is te kort om nog voor indiening concrete afspraken te maken met stakeholders over de uitvoering en planning. Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

6

•

•

•

Om diezelfde reden wordt geadviseerd om van het uitvoeringsprogramma een ‘levend’ document te maken, dat doorheen de tijd kan worden bijgesteld. Gedurende de afgelopen periode is wel gebleken dat het onmogelijk is om jaren vooruit te kijken en in te schatten wat er op dat moment nodig en gewenst is. De komende periode dienen zich kansen en ontwikkelingen aan die we nu nog niet kunnen overzien. Zo maakt dit sportakkoord deel uit van de Brede SPUK regeling en gaan we aan de slag met Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) aanpak. Voor dat eerste moet later dit jaar een plan van aanpak worden ingediend, voor het laatste is een projectplan in ontwikkeling. Beiden hebben overduidelijk raakvlakken met het sportakkoord, maar wat dit concreet gaat betekenen is op dit moment nog niet te overzien. Een levend document biedt ons de gelegenheid om doelen en acties bij te stellen op basis van ontwikkelingen en kansen die zich doorheen de tijd voordoen. Het blijkt lastig om inwoners en stakeholders (met name verenigingen) actief te betrekken bij het sportakkoord en de acties die hieruit volgen. Ook sportakkoorden in andere gemeenten/regio’s lopen tegen ditzelfde probleem aan. Via de subsidie sportakkoord en specifieke thema’s slaagden we erin om verenigingen te stimuleren en activeren, al gebeurde dit veelal sporadisch en incidenteel.

Omdat de tijd ontbreekt om hen actief te betrekken bij de evaluatie en herijking, lopen we het risico dat dit opnieuw gaat gebeuren. Toch moeten we proberen dit in de implementatiefase te veranderen. De oprichting van het Sport & Beweeg Panel heeft gezorgd voor een brede benadering van sport, bewegen en vitaliteit in Stein. De multidisciplinaire vertegenwoordiging zorgt voor een meer integrale benadering. Wel was het panel af en toe zoekende qua rol, is de vertegenwoordiging vanuit beweegaanbieders gekrompen en is de connectie met de achterban en rol naar buiten toe soms beperkt. De samenstelling, positie en rol van het Sport & Beweeg Panel zijn dingen om opnieuw te verkennen en waar mogelijk te verbeteren in de komende uitvoeringsperiode. Dit om het gremium in de toekomst nog beter te positioneren en hier maximaal gebruik van te kunnen maken.

Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

7

BELEIDSPLAN 2023-2026 De in 2020 ontwikkelde visie en ambities zijn nog altijd actueel en in sommige gevallen is de urgentie zelfs toegenomen. Deze blijven dan ook ongewijzigd. Dit betekent dat we door gaan op de ingeslagen weg en blijven werken aan onderstaande thema’s. Visie Wij gunnen alle inwoners van de gemeente Stein een gelukkig en gezond leven. Sport en bewegen vervult hierin een belangrijke rol. We streven naar een kwalitatief en passend aanbod wat voor iedereen toegankelijk is. Voor onze kinderen en jongeren, maar ook voor kwetsbare doelgroepen zoals senioren of inwoners met een laag inkomen. Iedereen moet kunnen bewegen en sporten. Onze vitale sport- en beweegaanbieders werken samen om dit mogelijk te maken. Tevens nodigt onze openbare ruimte uit om te sporten en bewegen en biedt daarom een gezonde ruimte. Met dit sportakkoord creëren we samen gezonde randvoorwaarden om hier invulling aan te geven. Thema’s In het sportakkoord zijn ambities geformuleerd op vier thema’s: 1. Gezond opgroeien De basis voor een gezond en actief leven wordt gelegd bij onze kinderen. Een gezonde jeugd is een gezonde toekomst. Ieder kind moet de mogelijkheid hebben om zich motorisch gezien optimaal te ontwikkelen. Daarbij steken we in op gezondheidsbevordering. Samen investeren we in een gezonde omgeving waar een gezonde keuze vanzelfsprekend is.

Dit om de motoriek van kinderen te verbeteren en overgewicht tegen te gaan. Dat vermindert gezondheidsachterstanden van kinderen en stimuleert hen om meer te bewegen en buiten te spelen. Bij onze aanpak betrekken we zowel kinderen als de ouders. 2. Gezond meedoen Sporten en bewegen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Zeker voor kwetsbare doelgroepen als senioren, mensen met een beperking of gezondheidsachterstand. We maken sporten en bewegen toegankelijk voor iedereen en stimuleren positieve gezondheid. Bewegen zorgt ervoor dat mensen minder afhankelijk worden van zorg, bevordert de zelfredzaamheid en het zelfstandig en veilig ouder worden. Daarom maken we mensen bewust van de preventieve werking van bewegen en een gezonde leefstijl. 3. Gezonde verenigingen Onze sport- en beweegaanbieders zijn een belangrijk onderdeel van het Sportakkoord Stein. De verenigingen komen steeds meer onder druk te staan. Het is een uitdaging voor verenigingen om leden te behouden, voldoende vrijwilligers te vinden en genoeg inkomsten te verwerven. Daarnaast wordt er steeds meer gevraagd van onze sport- en beweegaanbieders. Vernieuwen, samenwerken, ander aanbod organiseren, veilig sportklimaat, gezonde sportkantine, maatschappelijk ondernemen enzovoort. Vandaar het belang dat we verenigingen versterken en ze echte spelbepalers laten worden.

Dit doen we door de verenigingen individueel en collectief te ondersteunen. 4. Gezonde ruimte Een gezonde omgeving voor kinderen, jongeren, volwassenen en zelfs voor senioren heeft een positieve invloed op de leefbaarheid in wijken. Buiten bewegen en de sociale contacten die dit met zich meebrengt draagt het bij aan een algehele positieve gezondheid. Juist de groep die niet uit zichzelf beweegt kan met een gezonde ruimte gestimuleerd worden om toch in beweging te komen en naar buiten te gaan. Om daar te sporten en andere mensen te ontmoeten. Een beweegvriendelijke openbare ruimte zorgt ervoor dat inwoners van Stein duurzaam en gezond kunnen bewegen. Het thema gezonde ruimte maakt onderdeel uit van de Omgevingsvisie die de gemeente Stein heeft opgesteld. Het volledige beleidsplan en een nadere uitwerking van de thema’s is te vinden op www.gemeentestein.nl/sportakkoord. Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

8

UITVOERINGSPROGRAMMA 2023-2026 Binnen het sportakkoord streven we naar gezonde en gelukkige inwoners. Zij staan voor ons centraal. Om dit te realiseren werken we de komende periode (2023-2026) samen aan een aantal doelen en acties. Die zijn vastgelegd in dit uitvoeringsprogramma. Dit uitvoeringsprogramma bevat doelen en acties binnen vier thema’s, die stuk voor stuk belangrijk zijn om onze ambitie te verwezenlijken. Daarnaast worden een aantal algemene acties benoemd.

Uitgangspunten Alvorens in te gaan op de afzonderlijke thema’s volgen hieronder een aantal uitgangspunten die horen bij dit uitvoeringsprogramma: • Integraliteit: De thema’s en acties die in dit uitvoeringsprogramma worden benoemd, vertonen onderlinge samenhang en worden zoveel mogelijk integraal opgepakt. • Hiërarchie: De volgorde waarin de thema’s en acties worden benoemd zegt niets over de omvang, urgentie of volgorde waarin ze worden Opgepakt. • Eigenaarschap: Uitvoering van de benoemde doelen en acties is een gezamenlijke verantwoordelijkheid. Om de ambities te realiseren moet iedereen zijn verantwoordelijkheid nemen, een actieve rol vervullen en elkaar helpen waar nodig en mogelijk. • Samenwerking: Iedereen die kan en wil, mag hieraan meewerken. Samenwerking is namelijk essentieel om de acties succesvol uit te voeren en tot resultaten te komen. • Concretisering: Doelen en acties worden waar mogelijk zo concreet mogelijk (SMART) vastgelegd. Vanwege tijdsdruk en onzekerheden blijkt dit op zo’n korte termijn niet altijd haalbaar of wenselijk. Die acties worden tijdens de implementatiefase nader uitgewerkt. • Flexibiliteit: Dit plan omvat een periode van vier jaar. In die tijd kan er veel veranderen. We bouwen dan ook ruimte in voor aanpassing op basis van nieuwe ontwikkelingen, inzichten en kansen. Daarom is dit een levend plan dat tussentijds kan worden bijgesteld.

Een nadere uitwerking van de doelen en acties per thema is te vinden op de volgende pagina’s. Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

9

Algemeen ‘Samen in beweging’ Hieronder de doelen en acties die algemeen van aard en thema-overstijgend zijn. In de meeste gevallen vertonen ze raakvlakken met één of meerdere thema’s die volgen. WAT HOE WIE

WAT HOE WIE

WAT HOE WIE

WAT HOE

Sport & Beweeg Panel Stein [eis SAII] In 2020 is in Stein het Sport & Beweeg Panel (S&BP) opgericht. Dit kernteam vervult een belangrijke op het gebied van coördinatie en uitvoering van het sportakkoord. • Kernteam bepaalt in overleg met gemeente haar positie, taken en verantwoordelijkheden, die passen bij deze nieuwe fase van het sportakkoord. • Het kernteam bestaat hoe dan ook uit een vertegenwoordiging vanuit de lokale overheid, sport-/beweegsector en maatschappelijke organisaties (zorg/welzijn/onderwijs/kinderopvang). De exacte samenstelling wordt in onderling overleg bepaald. Coördinator Sport & Preventie [eis SAII] Fungeert als contactpersoon tussen gemeente en kernteam. Samen coördineren zij de uitvoering van het sportakkoord. Daarnaast zorgt hij/zij voor verbinding tussen SAII en GALA/SPUK. • Gemeente faciliteert een coördinator sport & preventie, die bovengenoemde taken uitvoert. In eerste instantie wordt deze taak belegd bij de beleidsmedewerker sport: Frank van den Boomen. Op basis van de ontwikkelingen rondom GALA/SPUK wordt deze invulling nader bekeken. Participatie [eis SAII] Sportakkoord is ontwikkeld door, met en voor inwoners. Ook bij de uitvoering willen we hen graag actief betrekken. Vraaggericht werken vergroot draagvlak en verhoogt de succeskans. Dit creëert ruimte voor eigen initiatief, maar ook verwachtingen qua eigenaarschap en verantwoordelijkheid.

• Waar mogelijk betrekken we inwoners bij acties en projecten. Inspelen op wensen en behoeften verhoogt de kans op deelname en positief effect. In bepaalde gevallen worden ook taken en verantwoordelijkheden bij hen belegd, met het oog op eigenaarschap en commitment. • Waar mogelijk betrekken we stakeholders bij acties en projecten. Hun kennis, ervaring, capaciteit en netwerk zijn immers onmisbaar voor een succesvolle uitvoering van veel initiatieven. Hierbij horen ook adviesorganen en belangenorganisaties zoals Sport & Beweeg Panel (S&BP), Kindercollege, Steinse Jongeren Adviesraad (SJAR), Adviesraad Sociaal Domein (ASD) en Klankbordgroep Inclusie en Toegankelijkheid. • De krappe tijd om te komen tot dit uitvoeringsprogramma maakte het onmogelijk om stakeholders optimaal aan de voorkant te betrekken, terwijl dit wel onze voorkeur heeft. Gemeente zoekt in overleg met S&BP en stakeholders naar manieren om hen tijdens de implementatiefase alsnog actief te betrekken, stimuleren en activeren. Bijvoorbeeld via een subsidie sportakkoord 2.0 of challenges waarbij stakeholders worden gestimuleerd tot eigen initiatief en eigenaarschap (eventueel in relatie tot GALA/SPUK). Samenwerking [eis SAII] Alleen ga je sneller, samen kom je verder. Om onze gezamenlijke ambities te verwezenlijken, hebben we elkaar nodig. Samenwerking is dan ook essentieel om onze doelen te bereiken.

Door samen te werken verdelen we de lasten, profiteren we van elkaars kwaliteiten en netwerk.

Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

10

WIE

• Per doel of actie wordt bekeken of en hoe samenwerken mogelijk is. Dit kan zowel intern, extern, lokaal, regionaal, provinciaal of (inter)nationaal. Ook de vorm en duur kan verschillen van geval tot geval. Van elkaar informeren tot grote en formele samenwerkingsafspraken binnen een project.

WAT HOE

Integraliteit [eis SAII] De doelen en acties in dit uitvoeringsprogramma staan zelden volledig op zichzelf. Waar nodig en mogelijk worden ze integraal opgepakt. In veel gevallen leidt een multidisciplinaire benadering namelijk tot verhoging van de efficiëntie, effectiviteit en impact. • Bij elk doel of actie wordt gekeken naar mogelijke verbindingen met andere domeinen en organisaties. Dit is geen doel op zich en moet de werkwijze niet onnodig vertragen, maar wanneer hiervoor mogelijkheden zijn willen we deze niet onbenut laten en op z’n minst verkennen. Dit beperkt zich niet tot de in dit plan genoemde acties, maar geldt ook voor nieuwe verzoeken, projecten of te ontwikkelen beleidsplannen. Indien nodig, mogelijk en haalbaar wordt een verbinding gelegd met sport, bewegen en vitaliteit.

WIE

WAT HOE WIE

WAT HOE WIE

WAT HOE WIE

Verbinding met Brede SPUK [eis SAII] SAII maakt deel uit van de Brede SPUK, net als het GALA, Preventieakkoord en IZA. Tussen deze regelingen liggen veel kansen voor verbinding en samenwerking. Dit hangt nauw samen met de vorige acties, maar gezien de actualiteit en urgentie de moeite waard om hier expliciet te benoemen. • Gemeente gaat op zoek naar mogelijke verbindingen en betrekt hierbij waar nodig/mogelijk andere stakeholders. Concrete acties die hieruit voort komen worden opgenomen in het plan van aanpak, dat uiterlijk in september 2023 wordt ingediend bij VNG en VSG. Monitoring & evaluatie [eis SAII] Door vooraf, tussentijds en achteraf gegevens te verzamelen krijgen we zicht op resultaten en effecten. Dit doen we op verschillende vlakken en niveaus: per project, per thema, maar ook voor het gehele sportakkoord. Op basis hiervan kunnen we keuzes maken en bijsturen waar nodig. • Gemeente werkt mee aan activiteiten rondom monitoring en evaluatie die plaatsvinden in het kader van sportakkoord en Brede SPUK. • Gemeente vult de monitor in waaruit blijkt hoe lokale functionarissen die gefinancierd worden vanuit de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC) worden ingezet. • Ecsplore rapporteert (half)jaarlijks over de geleverde inspanningen en behaalde resultaten, op basis van het in overleg met de gemeente opgestelde jaarprogramma.

Tussentijds vinden er kwartaaloverleggen plaats. • Acties en projecten worden afzonderlijk en op passende wijze gemonitord en geëvalueerd door de betrokken stakeholder(s). • Vanuit het sportakkoord voeren we actief onderzoeken uit (bv leefstijlmonitor, verenigingsmonitor) die relevante input opleveren. Taakverdeling en planning worden in onderling overleg bepaald. Meer hierover bij de acties onder de desbetreffende thema’s. • Om meer/beter zicht te krijgen op gezondheid van onze jeugd t/m 12 jaar neemt gemeente in 2023 deel aan de pilot Kindmonitor van GGD. • We houden andere relevante onderzoeken/evaluaties in de gaten die buiten ons sportakkoord om worden uitgevoerd. Denk aan onderzoeken van VWS, VNG, VSG, Mulier Instituut, GGD, JOGG, IKS, etc. We werken hier waar mogelijk aan mee en maken achteraf gebruik van beschikbare data. Datagedreven werken We willen toe naar een meer datagedreven aanpak, waarbij beschikbare gegevens ons helpen bij het maken van keuzes en stellen van prioriteiten. Meten is weten, maar de toepassing van data moet wel ondersteunend (niet leidend) en realistisch/haalbaar (capaciteit, kosten, materialen) blijven. • Bij het bepalen van een doelgroep, locatie of werkwijze maken we daar waar mogelijk meer, beter en gerichter gebruik van beschikbare en nog te verzamelen gegevens. Dit om betere afwegingen en gerichtere keuzes te maken.

We gebruiken bestaande bronnen en verzamelen zelf gegevens.

Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

11

WAT HOE WIE

WAT HOE WIE

WAT HOE WIE

WAT HOE WIE

Borging In 2020 zijn we vol goede moed gestart met het sportakkoord. Acties en financiering gericht op korte termijn. Veel ad hoc initiatieven, gefinancierd met incidenteel geld. Laaghangend fruit is geplukt, maar bestendiging/borging op langere termijn is nodig. Zowel op inhoudelijk als financieel vlak. • Uitgangspunt bij ondernemen van acties en initiatieven binnen het sportakkoord is het realiseren van verbetering op de korte én lange termijn. • Bij de start van nieuwe projecten of samenwerkingen wordt al nagedacht over de lange termijn. Niet direct langlopende wurgcontracten afsluiten, maar we willen voorkomen dat een veelbelovend project vanwege gebrek aan capaciteit of budget na een jaar weer moet worden stopgezet. • We maken aan de voorkant duidelijke afspraken over de taken, rollen en verwachtingen, en stemmen af gedurende het proces. Dit zorgt voor duidelijkheid en voorkomt teleurstelling. Zo zorgen we voor betekenisvolle verbindingen, duurzame samenwerkingen en inhoudelijke borging. • Structurele kosten (bv personele inzet) worden zoveel mogelijk gefinancierd vanuit structureel budget. Dit wordt bemoeilijkt omdat veel beschikbare middelen (rijk, gemeente) helaas incidenteel van aard zijn. Desondanks streven we naar financiële borging op de lange termijn. Financiering Budget is essentieel voor het realiseren van ambities.

Het is een belangrijke randvoorwaarde voor financiering van inzet, materialen en diensten. De toegenomen urgentie, integraliteit en diversiteit zorgen voor financieringsmogelijkheden, maar maken het tegelijkertijd onoverzichtelijk en complex. • De wirwar aan financieringsstromen (met elk hun eigen verstrekker, looptijd en voorwaarden) zowel binnen als buiten onze cirkel van invloed, maakt het onmogelijk om alles in beeld te hebben. Toch streven we ernaar de beschikbare middelen zo goed en efficiënt mogelijk in te zetten. • Sport/bewegen wordt steeds vaker toegepast als middel om andere doelen te bereiken (bv gezondheid, participatie, sociale cohesie). Integrale samenwerking biedt niet alleen kansen voor een win-win op inhoudelijk vlak, maar ook voor het oplossen van financiële uitdagingen (zie ‘borging’) middels (co)financiering. Zodra een kans hiervoor zich aandient, onderzoeken we de mogelijkheden. • Ook voor inwoners en stakeholders is financiering van aanbod of deelname een belangrijk issue. Dit komt aan bod binnen de volgende thema’s. Communicatie [eis SAII] Communicatie is een belangrijk aspect in het sportakkoord. Binnen (potentieel) betrokken organisaties, ertussen, met inwoners en (potentiële) deelnemers. We gebruiken communicatie om stakeholders en inwoners te informeren, inspireren, faciliteren, stimuleren, activeren en/of waarderen.

• Gemeente publiceert algemene informatie over het sportakkoord op haar website. Voor informatie over specifieke thema’s of projecten, worden waar nodig andere kanalen gebruikt (nieuwsbrief, social media, Maaskentjer, etc). Hierover worden afspraken gemaakt met cluster communicatie. • Afhankelijk van het onderwerp en doel, worden waar nodig en mogelijk ook andere organisaties ingeschakeld om het bereik te vergroten. • Partijen die acties initiëren, zullen hier ook zelf actief over communiceren via hun eigen kanalen. Successen vieren [eis SAII] Met het vorige punt ‘Communicatie’ hangt samen dat we onze successen delen en vieren. Doen wat we zeggen, maar daarnaast ook zeggen wat we doen. Trots zijn op wat we doen en bereiken. Dit om waardering te tonen voor geleverde inspanning en anderen te inspireren of activeren. • Gemeente haalt deze succesverhalen op en probeert deze een passend podium te geven via onze kanalen: website, nieuwsbrief, social media, Maaskentjer, etc. Mooie voorbeelden hiervan zijn: Dat maakt Stein voor mij, Lekker in je vel, ambassadeurs in de Maaskentjer, Ball of Fame, Op pad met wethouder Ummels, Koninklijke onderscheiding (lintje), Jongerenlintje, Koninklijke Erepenning, etc. • Ook andere organisaties bieden elk op hun eigen manier aandacht aan successen.

Volontario waardeert de inzet van lokale vrijwilligers via het jaarlijkse Volontario Event, Ecsplore werkt aan een nieuwe opzet van het Sport- & Beweegcongres met aandacht voor vrijwilligerswaardering.

Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

12

• Organisaties worden gestimuleerd om ook zelf actief aandacht aan te besteden aan aansprekende resultaten en prestaties van leden en vrijwilligers. Gemeente wijst hen waar mogelijk op passende initiatieven en tools als de Nationale Vrijwilligersdag en Week van de Scheidsrechter.

Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

13

Gezond Opgroeien ‘Jong geleerd is oud gedaan: een gezonde jeugd is een gezonde toekomst’ De basis voor een gezond en actief leven wordt gelegd bij onze kinderen. Een gezonde jeugd is een gezonde toekomst. Ieder kind moet de mogelijkheid hebben om zich motorisch gezien optimaal te ontwikkelen. Daarbij steken we in op gezondheidsbevordering. Samen investeren we in een gezonde omgeving waar een gezonde keuze vanzelfsprekend is. Dit om de motoriek van kinderen te verbeteren en overgewicht tegen te gaan. Dat vermindert gezondheidsachterstanden van kinderen en stimuleert hen om meer te bewegen en buiten te spelen. Bij onze aanpak betrekken we zowel kinderen als de ouders. WAT HOE WIE

WAT HOE WIE

WAT HOE WIE

Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) [eis SAII] We creëren een positieve omgeving die kinderen en jongeren de kans biedt zichzelf te ontwikkelen. Via Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) investeren we op basis van wetenschappelijke inzichten in plekken waar deze doelgroep zich bevindt. Zo gaan we voor gezonde en gelukkige jeugd. • Gemeente is sinds 2023 OKO-gemeente en heeft zich voor drie jaar gecommitteerd aan deze werkwijze. In 2023 brengen we stakeholders bij elkaar om te komen tot een plan van aanpak. Hierin wordt vastgelegd waar we de komende jaren samen aan gaan werken om dit te bereiken. JOGG [eis SAII] Aan de hand van de JOGG aanpak laten we onze kinderen opgroeien in een gezonde leefomgeving. Dit hangt als een paraplu boven bestaande en nieuwe projecten die hier aan bij dragen. Iedereen die wil, kan hierbij helpen: ouders, scholen, verenigingen, ondernemers, zorgverleners, etc. • Gemeente verlengt in 2023 de aflopende overeenkomst voor onbepaalde tijd. We gaan verder op de ingeslagen weg en bieden zekerheid voor de langere termijn. • Gemeente blijft dit faciliteren in de vorm van een JOGG beleidsmedewerker en financiering van een JOGG regisseur via Ecsplore. • Ecsplore stelt een JOGG regisseur aan die zorgt voor planvorming, coördinatie en uitvoering van deze aanpak.

• Ecsplore en GGD voeren leefstijlonderzoeken uit, afwisselend in basisonderwijs en kinderopvang. Dit geeft zicht op resultaten, voortgang en maakt het mogelijk om in te spelen op trends, ontwikkelingen, wensen en behoeften. In 2023 neemt gemeente deel aan de pilot Kindmonitor van GGD. • Soms werken betrokken partijen nog teveel alleen en langs elkaar heen. Gemeente, Ecsplore, GGD en andere stakeholders doen hun best om de onderlinge afstemming en samenwerking te optimaliseren. Ketenaanpak overgewicht bij kinderen [eis SAII] We doen ons best om overgewicht bij kinderen te voorkomen. Toch moeten ook voor kinderen met overgewicht of obesitas passende ondersteuning, begeleiding en zorg toegankelijk zijn. Hiervoor moeten we samenwerken en goede afspraken maken. • Vanuit de Brede SPUK regeling ‘Aanpak overgewicht en obesitas’ komen voor de periode 2023-2026 middelen beschikbaar om in te zetten op dit thema. Concrete doelen en acties op dit gebied zullen een plek krijgen in het plan van aanpak Brede SPUK. Gemeente dient dit plan uiterlijk in september 2023 in bij VNG en VSG. • Uiterlijk in 2025 heeft Stein een netwerkaanpak voor kinderen met obesitas en zijn hierover samenwerkingsafspraken gemaakt tussen gemeente, zorgverzekeraars, zorgaanbieders en andere partners.

Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

14

WAT HOE WIE

Vitaliteit in/om kinderopvang [eis SAII] Elk kind verdient een gezonde start. Door het vroeg aanleren van een gezonde leefstijl verkleinen we de kans op overgewicht, diabetes, hart- en vaatziekten op latere leeftijd. Via de multidisciplinaire aanpak SuperFIT stimuleren we een gezonde leefstijl bij kinderen van 2 tot en met 4 jaar. • Ecsplore blijft SuperFIT op de reeds aangesloten kinderopvanglocaties voortzetten en optimaliseren. • Ecsplore onderzoekt de mogelijkheden om SuperFIT ook op andere (niet bij MIK/PIW aangesloten) kinderopvanglocaties de introduceren.

WAT HOE WIE

Bewegingsonderwijs [eis SAII] Door de kwantiteit en kwaliteit van bewegingsonderwijs te verbeteren, bieden we elk kind de kans om vaardig, veelzijdig en plezierig te bewegen. • Basisscholen zijn verantwoordelijk voor het aanbieden van lessen bewegingsonderwijs. Een wetswijziging verplicht basisscholen om vanaf schooljaar 2023-2024 wekelijks minimaal 2 uur bewegingsonderwijs te bieden in een gymlokaal, verzorgd door een gediplomeerde leerkracht. • Bij voorkeur wordt hiervoor gebruik gemaakt van een vakleerkracht bewegingsonderwijs. Momenteel is op slechts twee van de zeven scholen het geval. Vanaf schooljaar 2023-2024 wordt dit aantal verdubbeld. Basisscholen, gemeente en Ecsplore onderzoeken samen de mogelijkheden om in de nabije toekomst nog meer scholen gebruik te laten maken van een vakleerkracht. • Ecsplore helpt basisscholen om de inhoud van het bewegingsonderwijs te verbeteren. • Gemeente faciliteert dit door accommodaties, materialen en vervoer ter beschikking te stellen.

WAT HOE

Beweegtesten & Motorische Remedial Teaching (MRT) Voldoende en gevarieerd bewegen is belangrijk voor de ontwikkeling van jonge kinderen. Met beweegtesten meten we de motorische vaardigheid en motorische ontwikkeling. Op basis hiervan kunnen we zorgen we voor passend beweegaanbod, achterstanden opmerken en zo nodig wegwerken. • Ecsplore voert jaarlijks de MQ Scan uit op alle Steinse basisscholen en verstrekt de resultaten hiervan aan de kinderen, ouders en school. • Ecsplore biedt een opvolgprogramma op maat, waaronder extra onderwijshulp op het gebied van bewegingsontwikkeling via Extra in Actie (MRT).

WIE

WAT HOE WIE

WAT HOE WIE

Vitaliteit in/om school [eis SAII] Niet alleen tijdens de lesuren bewegingsonderwijs moet er aandacht zijn voor sport, bewegen en vitaliteit. Ook daarbuiten is het belangrijk om een gezonde en actieve leefstijl te stimuleren. Denk aan bewegend leren doorheen de lesdag, maar ook activiteiten voor, tussen en na schooltijd. • Ecsplore, GGD en JOGG helpen om op de basisscholen een gezonde en actieve leefstijl te stimuleren. Dit doen ze met binnen en buiten school, zowel onder schooltijd als erbuiten. Denk hierbij aan programma’s en activiteiten als Smart and Fit, Gezond in Actie, School in Actie, Buurt in Actie, Vakantie in Actie en Events in Actie. Waar nodig en mogelijk wordt het aanbod doorontwikkeld en beter op elkaar afgestemd. Sportpedagoog [eis SAII] Het is niet voor iedereen vanzelfsprekend om te sporten en bewegen. Voor kwetsbare kinderen met opvoed-, opgroei- en/of gedragsproblemen is dit vaak extra lastig. De sportpedagoog helpt beweegaanbieders een passend aanbod/klimaat te creëren en begeleidt de doelgroep hier naartoe. • Gemeente financiert de inzet van de sportpedagoog via Ecsplore. Daarnaast proberen we de afstemming en samenwerking met/tussen de teams (maatschappij, jeugd, wmo) te verbeteren. • Ecsplore zorgt voor de aanstelling en inhoudelijke aansturing van de sportpedagoog.

Deze zoekt actief samenwerking met relevante stakeholders als Partners in Welzijn (PIW), Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), scholen en beweegaanbieders.

Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

15

Gezond Meedoen ‘Sport en bewegen moet voor iedereen beschikbaar en toegankelijk zijn’ Sporten en bewegen is niet voor iedereen vanzelfsprekend. Zeker voor kwetsbare doelgroepen als senioren, mensen met een beperking of gezondheidsachterstand. We maken sporten en bewegen toegankelijk voor iedereen en stimuleren positieve gezondheid. Bewegen zorgt ervoor dat mensen minder afhankelijk worden van zorg, bevordert de zelfredzaamheid en het zelfstandig en veilig ouder worden. Daarom maken we mensen bewust van de preventieve werking van bewegen en een gezonde leefstijl. WAT HOE WIE

WAT HOE WIE

Senioren [eis SAII] Stein krijgt steeds meer ouderen. Zij zijn het minst positief over hun gezondheid, hebben het vaakst overgewicht, sporten/bewegen minder dan voorheen en elders in Nederland (Corona Gezondheidsmonitor 2022). Belangrijk dus om juist bij hen een gezonde en actieve leefstijl te stimuleren. • Gemeente faciliteert beweegaanbieders met beweegaanbod voor deze doelgroep middels subsidies voor hun activiteiten en/of (huur)kosten. • Gemeente financiert programma’s die Ecsplore biedt om deze doelgroep vitaal te krijgen en houden. Inhoud en aanpak worden in overleg bepaald. • Ecsplore biedt (Meer Bewegen voor Ouderen) beweegprogramma’s die het fysiek, psychologisch en sociaal welzijn van deze doelgroep bevorderen. • De beweegmakelaar van Ecsplore zorgt voor doorgeleiding van de doelgroep naar passend aanbod en helpt beweegaanbieders dit te ontwikkelen. • Gemeente en Ecsplore ontwikkelen samen een sociale kaart (beweegwijzer) waarop het sport- en beweegaanbod voor deze doelgroep te vinden is. • Ecsplore organiseert Vitaliteitsdagen die bestaan uit fitheidstesten, beweegactiviteiten en informatiesessies. Het opvolgprogramma biedt sport- en beweeglessen, informatiebijeenkomsten, workshops en doorgeleiding naar structureel activiteitenaanbod. Uitdagingen zijn bereiken van de juiste doelgroep (niet-vitale ouderen), passend aanbod en succesvolle doostroming.

Samen met stakeholders en doelgroep wordt dit doorontwikkeld. • Tijdens de vakanties neemt de eenzaamheid onder ouderen toe. Samen met diverse partners biedt Ecsplore daarom juist in deze periode Vakantieprogramma’s met volop beweeg-, cultuur- en leefstijlactiviteiten. Ontmoeting, gezelligheid en vitaliteit staan hierbij centraal. • Ecsplore organiseert regelmatig events voor deze doelgroep. Laagdrempelige sport- en beweegactiviteiten zoals wandelingen in de buurt. • Veel ouderen kunnen of willen niet deelnemen aan (groeps)lessen bij een vereniging of andere aanbieder. Voor hen bieden digitale beweeglessen van Ecsplore uitkomst. Zij bieden gratis lessen aan die vanuit huis te volgen zijn. Een op maat gemaakt programma met individuele begeleiding. • Senioren hebben een hoger risico om te vallen, met alle gevolgen van dien. Valpreventie kan helpen dit te voorkomen. Zorgnetwerk Elsloo biedt dit aan. Brede SPUK biedt kansen om de aanpak op dit vlak uit te breiden. Gemeente ontwikkelt samen met stakeholders een plan van aanpak. Beperkten [eis SAII] Stein is uitgeroepen tot de Meest Toegankelijke Gemeente van Nederland. Mensen met een beperking ervaren problemen om in beweging te komen en blijven. We nemen drempels (letterlijk en figuurlijk) weg, bieden passende faciliteiten en ondersteuning, en werken hiervoor samen met anderen.

• Iedereen Kan Sporten (IKS) maakt sport en bewegen voor mensen met een beperking mogelijk. Hiervoor werken we samen met organisaties binnen de Westelijke Mijnstreek, Zuid-Limburg en Limburg. Focus ligt op de doelgroep (bereik en doorverwijzing), beweegaanbod/-aanbieders (opzet en doorontwikkeling) en kennisbevordering (opleiding en begeleiding). Verder is aandacht voor de randvoorwaarden en samenwerking. • IKS regioconsulent vervult een cruciale rol bij de uitvoering. Deze wordt gefinancierd door gemeente en aangesteld/aangestuurd door Ecsplore. • Wanneer je een beperking hebt is het vinden van passend beweegaanbod niet eenvoudig. Uniek Sporten biedt een duidelijk overzicht van het beschikbare beweegaanbod. Hierbij kan men specifiek zoeken of filteren op basis van locatie, sport, leeftijd of type beperking. • Omdat vervoer van en naar de sportaccommodatie vaak een probleem is, biedt gemeente via IKS Vervoersregelingen voor sporters en supporters. Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

16

• Ook sporthulpmiddelen (materialen) vormen vaak een struikelblok om in beweging te komen of blijven. De Uniek Sporten Uitleen biedt dan uitkomst. Hier kan men terecht voor het gratis lenen van bijvoorbeeld een sportrolstoel, handbike of racerunner. • Binnen Toegankelijk Stein werken we samen aan uiteenlopende thema's. Dit om deze doelgroep op alle vlakken mee te laten doen. De belangen van deze doelgroep worden behartigd door een groep ervaringsdeskundigen: de Klankbordgroep Inclusie en Toegankelijkheid. • In 2023 stellen we samen een nieuwe Inclusie Agenda op. Hierin leggen we vast op welke manieren we aandacht hebben voor al onze inwoners. Gemeente nodigt inwoners en stakeholders uit om mee te denken, en zorgt dat in dit plan ook aandacht is voor sport, bewegen en gezondheid. • Toegankelijkheid is ook belangrijk wanneer we kijken naar de buitenruimte. Sport-, speel- en ontmoetingsplekken zijn niet altijd toegankelijk. Dit thema komt dan ook aan bod in het nieuwe beleidsplan en uitvoeringsprogramma ‘Buiten in Beweging’. Zie hiervoor het thema ‘Gezonde Ruimte’. • Deze doelgroep komt ook in aanmerking voor het programma HealthyLIFE van Ecsplore. Kijk hiervoor bij ‘Overgewicht’, binnen ditzelfde thema. WAT HOE WIE

WAT HOE WIE

WAT HOE

Overgewicht [eis SAII] Overgewicht is vaak te wijten aan een verstoorde energiebalans: te weinig bewegen en te veel/ongezond eten. Steeds meer kinderen kampen met overgewicht, net als 58% van de Steinse volwassenen. Dat is meer dan in de regio (54%) en Nederland (50%) (Corona Gezondheidsmonitor 2022). • HealthyLIFE is een Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) voor volwassenen met overgewicht en/of chronische aandoeningen. Dankzij coaching op het gebied van bewegen, voeding en gedrag worden zij begeleid naar een gezondere leefstijl. Ecsplore doet dit samen met diverse partners. • Na dit traject worden deelnemers doorverwezen en begeleid naar structureel beweegaanbod. De beweegmakelaar van Ecsplore helpt hen hierbij. • Jeugd en jongeren met overgewicht helpen we waar mogelijk met universele en selectieve preventie (zie thema ‘Gezond Opgroeien’). Uiterlijk in 2025 bieden we een ketenaanpak voor kinderen met overgewicht/obesitas. Zie ‘Ketenaanpak overgewicht bij kinderen’ binnen het thema ‘Gezond Opgroeien’. Armoede [eis SAII] Het aantal inwoners dat moeite heeft met rondkomen neemt toe (Corona Gezondheidsmonitor 2022). Voor mensen die weinig te besteden hebben, is sporten en bewegen minder haalbaar en vanzelfsprekend. We willen deze doelgroep in onze gemeente (geld)zorgeloos laten sporten en bewegen. • In Stein moet iedereen mee kunnen doen aan sport- en cultuuractiviteiten.

Ook als je het niet breed hebt. Juist daarvoor zijn Jeugdfonds Sport & Cultuur (JFS&C) en Volwassenenfonds Sport & Cultuur (VFS&C). Via deze regelingen worden contributie, lesgeld, kleding of materialen vergoed. Komende periode zetten we ons extra in voor optimalisering van informatievoorziening, voorwaarden, netwerk, aanvragen en doorverwijzing. • Jeugdfonds Sport & Jeugdfonds Cultuur zijn onlangs gefuseerd tot het Jeugdfonds Sport & Cultuur. In 2023 sluit gemeente met dit fonds een nieuwe overeenkomst en worden samenwerkingsafspraken gemaakt. • Gemeente, JFS&C, VFS&C, Ecsplore en Kenniscentrum Sport & Bewegen vormen de ‘Aanvoerdersgroep Armoede & Sport’. Samen stimuleren we bewegen bij gezinnen met kinderen (>18jr) die geldstress ervaren. We werken aan een plan van aanpak, dat we komend jaar gaan uitvoeren. • Gemeente werkt momenteel aan een beleidsplan en uitvoeringsprogramma ‘Buiten in Beweging’, dat moet leiden tot een beweegvriendelijke buitenruimte die gratis toegankelijk is. Juist voor deze doelgroep zijn zulke voorzieningen extra belangrijk. Zie ook het thema ‘Gezonde Ruimte’. Afstand tot de arbeidsmarkt [eis SAII] Volgens de Gezondheidsmonitor (2020) doet 55,1% van de Steinse volwassenen betaald werk. Dat is minder dan in de regio (54,9%) en Nederland (62,5%). Ook qua vrijwilligerswerk scoort Stein met 20,2% lager dan Limburg (23%) en Nederland (25,4%).

Voor iemand die langdurig werkloos is, kan een actieve rol als sporter of vrijwilliger een positief effect hebben op iemands vitaliteit, eigenwaarde, structuur en sociale contacten.

Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

17

WIE

• Gemeente onderzoekt met stakeholders mogelijkheden om (sport)verenigingen en maatschappelijke organisaties in te zetten voor (re-)integratie. Voor verenigingen zijn extra vrijwilligers meer dan welkom, voor de doelgroep is het een manier om stappen te maken op de participatieladder. Zo wordt de haalbaarheid onderzocht voor het werken met garantiebanen of MDT sport (maatschappelijke diensttijd).

WAT HOE

Migratieachtergrond [eis SAII] Sport is bij uitstek een middel om nieuwe inwoners welkom te heten en te laten integreren in onze gemeente. Het is immers een laagdrempelige manier om kennis te maken met onze inwoners, gewoonten, gebruiken en omgeving. We doen dit dan ook samen als het kan, apart als het moet. • Gemeente zorgt voor opvang en huisvesting van statushouders in onze gemeente. Op het vlak van maatschappelijk werk vervult MIK & PIW groep een rol in de inburgergering. Ecsplore pakt hulpvragen rondom bewegen op en verwijst waar mogelijk/nodig door richting beweegaanbieders. De sportpedagoog en beweegmakelaar vervullen hierbij een belangrijke rol. Zij zorgen voor goede afstemming, begeleiding en warme overdracht. • Daarnaast vangt gemeente vluchtelingen op in een tijdelijke noodopvang. URfit verzorgt op locatie dagactiviteiten voor deze doelgroep.

WIE

Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

18

Gezonde Verenigingen ‘Vitale verenigingen helpen onze inwoners in beweging te krijgen en houden’ Onze sport- en beweegaanbieders zijn een belangrijk onderdeel van het Sportakkoord Stein. De verenigingen komen steeds meer onder druk te staan. Het is een uitdaging voor verenigingen om leden te behouden, voldoende vrijwilligers te vinden en genoeg inkomsten te verwerven. Daarnaast wordt er steeds meer gevraagd van onze sport- en beweegaanbieders. Vernieuwen, samenwerken, ander aanbod organiseren, veilig sportklimaat, gezonde sportkantine, maatschappelijk ondernemen enzovoort. Vandaar het belang dat we verenigingen versterken en ze echte spelbepalers laten worden. Dit doen we door de verenigingen individueel en collectief te ondersteunen. WAT HOE WIE

Verenigingsadvies & -ondersteuning [eis SAII] Verenigingen vervullen een belangrijke rol bij het in beweging krijgen en houden van onze inwoners. Tegelijkertijd wordt er vanuit verschillende kanten steeds meer van hen verwacht. We willen hen dan ook adviseren en ondersteunen, zodat zij deze belangrijke taak kunnen blijven uitvoeren. • De verenigingsadviseur is namens gemeente het eerste aanspreekpunt voor sportaanbieders met een hulpvraag. Hij helpt hen zelf verder of verwijst door naar iemand die dat kan (intern of extern). Daarnaast informeert hij verenigingen proactief over voor hen relevante zaken. • Ecsplore organiseert jaarlijks het Sport- & Beweegcongres en Sportcafés. Het aanbod wordt doorontwikkeld op basis van ontwikkelingen en behoeften. Zo wordt gekeken naar de mogelijkheden voor het organiseren van een gala voor sportbestuurders en het opnemen van kennisclips. • Sinds 2023 biedt Ecsplore in Stein extra verenigingsondersteuning en kunnen sportaanbieders ook bij hen terecht met hun vragen of problemen. Gemeente gaat na of het mogelijk is om deze pilot ook na 2023 voort te zetten. Ook andere collega’s bij Ecsplore vervullen een voorname rol op het gebied van verenigingsondersteuning. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de sportpedagoog, beweegmakelaar, JOGG regisseur, IKS regioconsulent en coördinator Meer Bewegen voor Ouderen.

Met hun kennis en netwerk dragen zij op hun manier bij aan vitale verenigingen. • Gemeente onderzoekt de mogelijkheden voor inzet van een cultuurcoach. Dit biedt extra kansen voor samenwerking tussen sport en cultuur, of kan ervoor zorgen dat bovengenoemde functionarissen meer tijd over hebben voor ondersteuning van sportaanbieders. • Naast gemeente en Ecsplore zijn er nog tal van andere sportorganisaties waarbij beweegaanbieders terecht kunnen voor advies en ondersteuning: NOC*NSF (N*N), Academie voor Sportkader (ASK), sportbonden, Huis voor de Sport Limburg (HvdSL), Rabo ClubSupport, Iedereen Kan Sporten (IKS), Uniek Sporten, JOGG, etc. Maar ook buiten de sport liggen volop kansen voor advies of samenwerking: Volontario, Vrijwilligers in 046, Huis voor de Kunsten Limburg (HvdKL), NL voor elkaar, KNHM foundation, MEE, etc. Andersom kan ook gekeken worden of services die initieel gericht zijn op sportverenigingen, opengesteld kunnen worden voor verenigingen buiten de sport (cultuur, zorg, welzijn, natuur, techniek). De komende periode proberen we meer zicht te krijgen op deze ‘jungle’ aan verenigingsondersteuning en de mogelijkheden om verenigingen hiervan gebruik te laten maken. Ook kijken we naar kansen voor regionale samenwerking, om verenigingen zo sneller, beter en dichterbij te kunnen ondersteunen.

• Gemeente, Ecsplore en andere organisaties stemmen onderling af over de vorm en inhoud van verenigingsondersteuning. Streven is om dit zo in te richten dat voor iedereen duidelijk is waar verenigingen en clubs met hun vragen terecht kunnen en dat deze snel en goed worden opgepakt. • Daarnaast onderzoekt gemeente hoe om te gaan met verzoeken en belangen van commerciële en anders georganiseerde sportaanbieders. Net als verenigingen vervullen zij immers een maatschappelijke rol, maar de huidige wijze van facilitering/dienstverlening/samenwerking is hier niet op ingericht. Gemeente gaat samen met stakeholders onderzoeken of en hoe dit beter kan, hierbij rekening houdend met wetgeving en belangen. • Qua gedachtengoed en richting sluiten we aan bij het whitepaper De toekomst van clubondersteuning: 'Sterke clubs, dat doe je samen!’. • De hierboven genoemde acties hangen nadrukkelijk samen met 'Verenigingsloket' binnen ditzelfde thema.

Gezond Sport- & Beweegakkoord Stein 2023-2026

19

WAT HOE WIE

WAT HOE

WIE

WAT HOE

WIE

Verenigingsmonitor [eis SAII] Stein kent een bruisend verenigingsleven. Dat is iets waar we trots op zijn en graag zo willen houden. Hiervoor zijn actieve, vitale en toekomstbestendige verenigingen nodig. • Om hieraan te werken is het belangrijk om zicht te hebben op de vitaliteit, ambities en ondersteuningsbehoefte van verenigingen. Hiervoor maken we gebruik van de tool De Vitale Club. Deze tool biedt zowel de vereniging zelf als verenigingsondersteuners (zie 'Verenigingsadvies & ondersteuning') waardevolle informatie en inzichten. • Waar nodig en mogelijk passen we de inhoud van de vragenlijst aan, om een bredere doelgroep te bereiken en nog meer relevante informatie te verzamelen. • Gemeente, Ecsplore en andere organisaties die verenigingsondersteuning bieden, passen hun aanbod aan op basis van de behoeften en prioriteiten die voort komen uit De Vitale Club. Waar mogelijk trekken ze hierin samen op stemmen ze hierover onderling af. • Gemeente heeft een samenwerkingsovereenkomst afgesloten met Huis voor de Sport Limburg over de inzet van De Vitale Club voor de periode 2023-2025. Gedurende deze periode wordt het gebruik van deze tool geëvalueerd en bepaald over de voorzetting van de samenwerking na 2025. • Gemeente onderzoekt de mogelijkheid om De Vitale Club structureel in te bedden in bestaande structuren. Bijvoorbeeld als onderdeel van het subsidiebeleid.

Dit om de druk op verenigingen niet nodeloos te verhogen en tegelijkertijd een hoge respons te garanderen. Verenigingsloket [eis SAII] Als sportaanbieder kun je bij veel organisaties terecht voor advies en ondersteuning: gemeente, Ecsplore, sportbond en nog vele andere instanties (zie 'Verenigingsadvies & -ondersteuning'). Al deze organisaties proberen verenigingen te helpen, maar voor hen is het hierdoor niet altijd duidelijk bij wie ze waarvoor terecht kunnen. Door versnippering in het ondersteuningsaanbod tegen te gaan willen we daar verandering in brengen. • In de periode 2023-2026 gaan gemeente, Ecsplore en andere organisaties in gesprek om toegang, coördinatie en kwaliteit van clubondersteuning op lokaal of regionaal niveau te verbeteren. We onderzoeken de mogelijkheid om één loket voor clubondersteuning in te richten. • Voorop staat dat we streven naar een vorm en werkwijze die past bij de lokale situatie en behoeften, die voor iedereen duidelijk en werkbaar is. Hierbij wordt goed gekeken naar de gewenste opzet en doelgroep: lokaal of regionaal, sport of ook niet-sport, verenigingen of ook commerciële/ anders georganiseerde aanbieders, etc. • Bij de inrichting en uitvoering houden we rekening met de Basisvoorwaarden en kaders sport- en beweegloketten.