Bijlage 1 Begroting 2027 en MJR 2028-2030
Tekst van het document
1 BEGROTING 2027-2030 2 3 Voorwoord Met trots bieden wij u de begroting 2027 en de bijbehorende meerjarenraming 2028–2030 aan. Dit is de eerste begroting van de nieuwe bestuursperiode en daarmee een belangrijk moment. De ambities uit het nieuwe coalitieakkoord “Loestere, verbénje, doon” zijn grotendeels financieel vertaald in de begroting. Het ambitieniveau is hoog. Dat is onder meer zichtbaar in de investeringen die we voorzien in de openbare ruimte. Deze ambities zijn belangrijk voor een aantrekkelijke, leefbare en toekomstbestendige gemeente, maar brengen tegelijkertijd een omvangrijk investeringsvolume met zich mee. Naast deze investeringsambities zien we ontwikkelingen die de structurele financiële ruimte verder onder druk zetten. Een belangrijk aandachtspunt daarbij zijn de kosten van de jeugdhulp. De omvang en ontwikkeling van deze kosten leggen een zware druk op de gemeentelijke begroting. Dit vraagt om blijvende aandacht, zowel binnen onze gemeente als in de samenwerking met andere overheden en partners. Onze financiële positie biedt nog steeds een stevige basis, maar tegelijkertijd zien we dat de ruimte om nieuwe ontwikkelingen op te vangen of aanvullende ambities te realiseren de komende jaren kleiner wordt. De financiële situatie van gemeenten staat daarbij onder druk, mede als gevolg van landelijke ontwikkelingen rond het gemeentefonds.
De ontstane onzekerheid en het zogenoemde ravijnjaar beperken de mogelijkheden om hier als gemeente tijdig en structureel op te sturen. We blijven daarom scherp sturen op onze financiële positie en risico’s, maar zijn daarbij ook afhankelijk van de duidelijkheid en stabiliteit die vanuit het Rijk wordt geboden. Niet alle ontwikkelingen en ambities voor de komende jaren zijn al financieel vertaald in deze begroting. Een aantal voorstellen bevindt zich nog in de voorbereidende fase of vraagt om nadere uitwerking. Deze onderwerpen blijven nadrukkelijk in beeld en kunnen de komende jaren alsnog financiële gevolgen hebben. Dit maakt het des te belangrijker om de beschikbare financiële ruimte zorgvuldig te bewaken. Daarom is terughoudendheid op zijn plaats. Een gezonde financiële positie is immers een belangrijke voorwaarde om ook in de toekomst ruimte te houden om te investeren in onze gemeente en in onze inwoners. Bij het maken van onze financiële keuzes hebben we nadrukkelijk oog voor de lokale lasten van onze inwoners. Ondanks de stijgende kosten voor afval blijft het vastrechttarief van de afvalstoffenheffing in 2027 gelijk aan dat van 2026. Dit is mogelijk door een tijdelijke kortingsregeling waarbij huishoudens in de periode 2027 tot en met 2030 jaarlijks € 25 korting op het vastrecht krijgen.
Met deze tijdelijke kortingsregeling willen we de lasten voor onze inwoners op een verantwoorde manier beperken. Vanaf 2031 vervalt deze regeling. De komende jaren blijven we inzetten op goede voorzieningen, ondersteuning van inwoners die dat nodig hebben en op belangrijke thema’s zoals wonen, duurzaamheid, veiligheid en leefbaarheid. Daarbij kijken we nadrukkelijk naar wat nodig is, wat haalbaar is en waar we het grootste maatschappelijke effect kunnen bereiken. Samenwerking met andere gemeenten, maatschappelijke partners en andere partijen blijft van groot belang. Door kennis en middelen te delen en gezamenlijk op te trekken, kunnen we meer bereiken en onze voorzieningen en dienstverlening op peil houden. Met deze eerste begroting van de nieuwe bestuursperiode leggen we een stevige basis voor de komende jaren. Een begroting waarin onze ambities zichtbaar en financieel vertaald zijn, maar waarin ook oog is voor de grenzen van onze financiële mogelijkheden. College van burgemeester en wethouders 4 Inhoudsopgave Voorwoord ............................................................................................................ 3 Inhoudsopgave ................................................................................................... 4 Algemeen ...........................................................................................................
5 Leeswijzer ............................................................................................................ 5 Inleiding ............................................................................................................... 7 Financiële samenvatting ......................................................................................... 7 Programma's ...................................................................................................... 8 Veiligheid ............................................................................................................. 8 Verkeer, vervoer en waterstaat .............................................................................. 12 Economie ............................................................................................................ 17 Onderwijs ............................................................................................................ 21 Sport, cultuur en recreatie ..................................................................................... 24 Sociaal Domein .................................................................................................... 28 Volksgezondheid en milieu .....................................................................................
38 Ruimtelijke ordening en volkshuisvesting ................................................................. 43 Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen ......................................... 48 Paragrafen ........................................................................................................ 58 Lokale heffingen ................................................................................................... 58 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................... 66 Grondbeleid ......................................................................................................... 71 Onderhoud kapitaalgoederen ................................................................................. 75 Financiering ......................................................................................................... 79 Bedrijfsvoering ..................................................................................................... 86 Verbonden partijen ............................................................................................... 88 Wet Open Overheid .............................................................................................. 99 Duurzaamheid ....................................................................................................
100 Financiële begroting ....................................................................................... 102 Algemeen .......................................................................................................... 102 Uitgangspunten begroting 2027............................................................................ 102 Totaal lasten en baten ......................................................................................... 104 Recapitulatie begrotingsevenwicht ........................................................................ 106 Incidentele baten en lasten .................................................................................. 107 Totaal saldo per taakveld ..................................................................................... 113 Reserves en voorzieningen .................................................................................. 115 Uiteenzetting financiële positie ............................................................................. 126 EMU saldo ......................................................................................................... 128 Geprognosticeerde balans .................................................................................... 129 Investeringsplanning 2027-2030 ..........................................................................
131 Bijlagen .......................................................................................................... 140 Bijlage I Overzicht Formatie ................................................................................. 140 Bijlage II Investeringsplanning ............................................................................. 141 Bijlage III Verplichte indicatoren........................................................................... 143 Bijlage IV Overzicht subsidies .............................................................................. 145 Bijlage V Begrippenlijst ....................................................................................... 146 5 Algemeen Leeswijzer Dit is de begroting 2027 van de gemeente Stein. Deze programmabegroting 2027 volgt de wettelijke voorschriften en is opgebouwd uit een ‘beleidsbegroting’ en een ‘financiële begroting’. In de programma's is een verdeling in uniforme taakvelden ondergebracht. Algemeen De begroting begint met een hoofdstuk ‘Algemeen’, met daarin: • Leeswijzer • Inleiding • Financiële samenvatting. Programma's: Dit hoofdstuk bestaat uit de volgende programma's: 0. Bestuur en ondersteuning en algemene dekkingsmiddelen * 1. Veiligheid 2. Verkeer, vervoer en waterstaat 3. Economie 4. Onderwijs 5. Sport, cultuur en recreatie 6. Sociaal domein 7. Volksgezondheid en milieu 8.
Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing * we presenteren dit programma als laatste omdat dit programma uit veel uiteenlopende thema’s bestaat. Tevens is hier extra een totaaloverzicht van de algemene dekkingsmiddelen opgenomen. Het tweede gedeelte van deze begroting bestaat uit een nadere toelichting op de 9 programma's en de bijbehorende 3 ‘W-vragen’. Bij elk programma is de volgende informatie opgenomen: • Inleiding: hierin wordt aangegeven welke bijdrage het programma levert aan de kernwaarden en de daaraan gekoppelde strategische keuzes uit de strategische toekomstvisie 2040. • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we daarvoor doen? Welke beleidsdoelstellingen willen we realiseren? • Relatie verbonden partij met desbetreffende programma. • Wat mag het kosten? De lasten en de baten per programma. Vanaf de begroting 2027 is gekozen voor een gewijzigde opzet van de begroting. De indeling op basis van taakvelden sluit niet altijd goed aan bij de wijze waarop beleid en werkzaamheden binnen de organisatie zijn georganiseerd en is daardoor niet altijd herkenbaar voor de lezer. Daarom wordt vanaf 2027 meer gewerkt vanuit thema’s en beleidsvelden, waarmee de begroting beter aansluit bij de inhoudelijke en beleidsmatige samenhang. Deze werkwijze is eerder toegepast binnen het Sociaal Domein en wordt nu door vertaald naar de gehele begroting.
Conform het BBV (artikel 19b) dienen in de toelichting op het 'overzicht van lasten en baten' de aanmerkelijke verschillen te worden toegelicht. Aan het eind van elk programma is daarom een tabel opgenomen met de relevante afwijkingen in bedragen tussen de bijgestelde begroting 2026 en de begroting 2027. Aanpassingen van budgetten tussen twee begrotingsjaren worden zo zichtbaar. Maar ook een incidenteel budget kan een afwijking tussen twee begrotingsjaren zijn. In beginsel zijn incidentele (restant)budgetten van 2026 in 2027 niet meer beschikbaar, echter is het wel mogelijk dat door middel van de slotwijziging (een gedeelte van) deze budgetten worden doorgeschoven naar 2027. 6 Paragrafen: Het derde gedeelte bevat de paragrafen die zijn voorgeschreven in het 'Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies' (BBV). In tegenstelling tot de programma’s, waarbij in eerste instantie de beleidsmatige invalshoek centraal staat, worden in de paragrafen een aantal meer beheersmatige aspecten beschreven, die dwars door de programma’s heen lopen. Vanaf 2027 is er een nieuwe paragraaf Duurzaamheid opgenomen. Financiële begroting: Het vierde gedeelte bevat uitgebreidere informatie over de financiële middelen.
Hierin is onder andere opgenomen overzicht totale lasten en baten, incidentele lasten en baten, recapitulatie begrotingsevenwicht, mutaties in de reserves en voorzieningen, de geprognosticeerde balans en de investeringsplanning inclusief toelichting. Bijlagen: In het laatste deel staat informatie over onder andere overzicht van de formatie, verplichte indicatoren en subsidies. We sluiten af met een begrippenlijst. Voor de relevante beleidsplannen- en verordeningen verwijzen wij naar het nieuw vastgestelde Normenkader. Inleiding Financiële samenvatting Door het vaststellen van de voorliggende programmabegroting 2027 autoriseert de gemeenteraad de financiële middelen (exploitatie- en investeringsbudgetten) die zijn verbonden aan de programma’s. De raad geeft hiermee inhoud aan zijn kaderstellende rol. Deze autorisatie vindt plaats op programmaniveau, zoals geregeld in de wet Dualisering Gemeentebestuur. Het college van burgemeester en wethouders is na autorisatie van de gemeenteraad bevoegd uitvoering te geven aan de betreffende programma’s. Voor zover het college binnen de door de raad per programma aangegeven budgetten blijft (en uiteraard met inachtneming van de te bereiken resultaten) hoeft het college géén begrotingswijzigingen aan de raad voor te leggen.
Middels de programmarekening legt het college verantwoording af aan de raad over de uitvoering van de programma’s en dus ook over de besteding van de middelen en de bereikte resultaten. Het schuiven van budgetten tussen verschillende programma’s kan slechts plaatsvinden via een – door de raad vastgestelde – begrotingswijziging, als onderdeel van de bestuursrapportage of slotwijziging. De basis voor de voorliggende programmabegroting 2027 wordt gevormd door de jaarschijf 2027 uit de begroting 2026 inclusief de bestuursrapportage 2026 en reeds vastgestelde begrotingswijzigingen. Overzicht verloop begrotingssaldi 2027-2030 Omschrijving | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Saldo primaire begroting 2026 | 2.239 | 1.019 | 1.378 | 1.580 Mutaties raadsbesluiten Slotwijziging 2025 | 58 | -19 | -28 | 0 Aanpak oostelijke verkeersas Stein | 103 | -150 | -149 | -210 Bestuursrapportage 2026 | -609 | -680 | -672 | -383 Meicirculaire 2026 | 705 | 509 | 444 | 1.144 Coalitieakkoord 2026 | -14 | -15 | -14 | -15 Huisvesting RWM | 46 | 13 | -20 | -12 Begroting 2027 | -1.468 | -419 | -318 | -514 - Coalitieakkoord | -825 | -395 | -386 | -386 - Septembercirculaire | 126 | 118 | 174 | 228 - Kapitaallasten | 419 | 767 | 138 | -301 - Verbonden partijen | -145 | -121 | -93 | -212 - OZB/toeristenbelasting | 43 | 65 | 46 | 283 - Rente | 85 | 83 | 79 | 80 - Personeelskosten | 39 | -35 | -38 | -88 - Jeugd | -675 |
-625 | 0 | 0 - Economisch beleid/Chemelot | -110 | -75 | -75 | -75 - Omgevingsvisie/beleidshuis/parkeernota | -95 | 0 | 0 | 0 - Overige mutaties | -330 | -202 | -164 | -43 Totaal saldo | 1.061 | 258 | 623 | 1.591 Incidentele lasten | 7.381 | 1.746 | 670 | 0 Incidentele baten | 6.389 | 2.034 | 958 | 288 Totaal structureel saldo | 2.053 | -30 | 335 | 1.303 7 8 Programma's Veiligheid Inleiding Het programma veiligheid richt zich op de randvoorwaarden om veilig en prettig te kunnen wonen en ondernemen in onze gemeenten. Het programma richt zich op onze samenwerking met veiligheidsdiensten om de openbare orde te bewaken en crisissen te voorkomen en te bestrijden. Daarbij zijn er ook verbindingen tussen veiligheid en zorg of opvang. Wat willen we bereiken? Een veilige woon- en leefomgeving is een basisvoorwaarde voor een leefbare gemeente. Er wordt ingezet op preventie, samenwerking en handhaving om overlast en criminaliteit te voorkomen en aan te pakken. Samen met inwoners en partners wordt het veiligheidsgevoel versterkt, onder andere via buurtpreventie en Meld Misdaad Anoniem. Preventie en repressie blijven daarbij in balans. De veiligheidsopgaven zijn breed, van woninginbraken en cybercrime tot drugs- en jongerenoverlast, huiselijk geweld en ondermijnende criminaliteit. Dit vraagt om een integrale aanpak en goede regionale samenwerking.
Wat gaan we er voor doen? Crisisbeheersing en Brandweer Weerbare samenleving In het kader van de landelijke opgave weerbare samenleving wordt binnen de gemeente Stein gewerkt aan het versterken van de gemeentelijke en maatschappelijke weerbaarheid. De opgave bestaat uit drie samenhangende pijlers: bedrijfscontinuïteit, communicatie en de pilot noodsteunpunten. De pilot noodsteunpunten bevindt zich in de afrondende fase en wordt per 1 januari 2027 beëindigd. De resultaten en opgedane ervaringen worden geborgd en dienen als input voor de verdere landelijke ontwikkeling van het concept noodsteunpunten. De pijlers bedrijfscontinuïteit en communicatie worden voortgezet binnen de overkoepelende opgave weerbare samenleving gemeente Stein. Binnen deze opgave worden beide thema's verder ontwikkeld en geïmplementeerd, met als doel de continuïteit van de gemeentelijke dienstverlening te versterken en de crisiscommunicatie verder te professionaliseren. Openbare orde en veiligheid Gebiedsveiligheidsplannen De gebiedsveiligheidsplannen vormen de basis voor een gebiedsgerichte aanpak van veiligheid en leefbaarheid binnen de gemeente Stein. Per kern is inzichtelijk gemaakt welke veiligheidsvraagstukken spelen en welke acties nodig zijn om de leefbaarheid en het veiligheidsgevoel van inwoners te versterken.
Hierbij wordt gebruikgemaakt van meldingen van inwoners, veiligheidsdata en input van samenwerkingspartners. Dit heeft geresulteerd in uitvoeringsplannen die de komende jaren uitgevoerd zullen worden. Stevige aanpak van drugsoverlast en ondermijnende criminaliteit Momenteel loopt het project Aanpak drugsoverlast in de openbare ruimte, gericht op het in kaart brengen van de aard, omvang en locaties van drugsoverlast binnen de gemeente. Naar verwachting wordt eind 2026 een uitvoeringsprogramma opgeleverd met gerichte maatregelen per kern om de overlast effectief tegen te gaan. Vanaf 2027 wordt uitvoering gegeven aan dit programma, waar nodig in nauwe samenwerking met relevante partners. Versterken van buurtpreventie en sociale controle Veiligheid vraagt ook om betrokken inwoners. Daarom wordt buurtpreventie verder versterkt door 9 bestaande initiatieven te evalueren, waar nodig uit te breiden en buurtpreventiegroepen te ondersteunen met informatie, communicatie en duidelijke meldroutes. Voor evaluatie voor buurtpreventie is in 2027 een incidenteel bedrag van € 25.000 opgenomen. Extra inzet op jeugd- en jongerenoverlast Om jeugdoverlast effectief aan te pakken, wordt eerst een doelgroepanalyse uitgevoerd om de betrokken jongeren en hun problematiek beter in beeld te krijgen.
Na afronding van deze analyse kan in 2027 op basis van de resultaten daarvan gespecialiseerd jeugd- en jongerenwerk gericht en effectief worden ingezet, met focus op preventie, vroeg signalering en passende begeleiding. Voor de uitvoering hiervan is in het coalitieakkoord vanaf 2027 structureel € 150.000 beschikbaar gesteld en in deze begroting opgenomen. Monitoring en evaluatie gebiedsveiligheidsplannen Een uitgevoerde nulmeting vormt de basis voor het monitoren van leefbaarheid en veiligheidsbeleving binnen de kernen. Eind 2027 wordt geëvalueerd in hoeverre de uitgevoerde maatregelen bijdragen aan verbetering, zodat de aanpak waar nodig kan worden bijgesteld. Cameratoezicht Cameratoezicht wordt ingezet als ondersteunend instrument om de veiligheid in de openbare ruimte te vergroten en toezicht en handhaving te versterken. Daarbij staat een effectieve, gerichte en efficiënte inzet centraal, waarbij cameratoezicht wordt toegepast waar dit aantoonbaar bijdraagt aan het voorkomen en aanpakken van overlast en veiligheidsproblematiek. In 2027 wordt het huidige cameratoezicht geëvalueerd en wordt extern onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden en meest effectieve inzet van vaste en mobiele camera’s.
Daarbij wordt onder meer onderzocht waar aanvullende inzet van cameratoezicht van meerwaarde kan zijn, wanneer cameratoezicht juridisch en beleidsmatig mag worden ingezet en welke afwegingen gelden bij locaties die geen gemeentelijk eigendom zijn. Daarbij wordt in beeld gebracht welke mogelijkheden, voorwaarden en kosten verbonden zijn aan het plaatsen, beheren en inzetten van camera’s op locaties van derden. Voor uitbreiding en extern beleggen expertise toezicht is een structureel bedrag van € 40.000 opgenomen. Het onderzoek richt zich ook op de vraag of de huidige cameracapaciteit voldoende aansluit bij de veiligheidsopgaven en waar mogelijkheden liggen om de beschikbare capaciteit efficiënter en flexibeler in te zetten. Daarbij wordt gekeken naar de meerwaarde van mobiele camera’s, zodat deze kunnen worden ingezet op locaties waar zich op dat moment een concrete of veranderende veiligheids- of overlastsituatie voordoet. Voor de uitbreiding van cameracapaciteit is een incidenteel bedrag van € 80.000 in 2027 opgenomen. Op basis van de evaluatie en het externe onderzoek wordt eind 2027 een voorstel uitgewerkt voor de optimalisatie en, waar nodig, uitbreiding van het cameratoezicht. Daarbij worden de juridische en beleidsmatige kaders, de effectiviteit, de inzetbaarheid, de kosten en de benodigde investeringen meegewogen.
Vanaf 2028 wordt, afhankelijk van de uitkomsten van de evaluatie en besluitvorming, gefaseerd uitvoering gegeven aan de optimalisatie en eventuele uitbreiding van het cameratoezicht. De inzet wordt periodiek geëvalueerd op effectiviteit en doelmatigheid en waar nodig aangepast aan actuele veiligheidsontwikkelingen. ACT-Westelijke Mijnstreek Het ACT! Westelijke Mijnstreek (WM) is tot en met 2026 gefinancierd met incidenteel budget van het Rijk. De gemeente Stein maakt deel uit van het ACT! WM. Om het ACT! WM ook na 2026 te kunnen continueren, zijn nieuwe financiële middelen vereist. Op dit moment loopt er via het RIEC een lobby richting Rijk en de Provincie Limburg. Het Ministerie van J&V en het RIEC Limburg hebben al besloten om voor 2027 en 2028 middelen beschikbaar te stellen. Deze toegekende middelen zijn nog niet voldoende om het ACT! WM in 2027 en 2028 voort te laten bestaan. Afhankelijk van een aanvullende bijdrage van het Rijk en/of de Provincie Limburg zal blijken of er nog een tekort is. De gemeenten Sittard-Geleen en Beek hebben nog geen besluit genomen of, en zo ja, hoeveel zij zullen bijdragen. Zij wachten op een (nader) besluit van de Provincie Limburg, het RIEC en eventueel het Rijk. Vanuit het coalitieakkoord is een structureel bedrag van € 30.000 beschikbaar gesteld en in deze begroting verwerkt om een eigen bijdrage van de gemeente Stein te kunnen financieren.
Beleidsdoelstellingen Thema | Doelstellingen in 2027 | Uitvoering Openbare orde en | Uitvoering van de gebiedsveiligheidsplannen per kern, met | 2026-2030 veiligheid | gerichte inzet op 4 thema’s Openbare orde en | Aanpak drugsoverlast in de openbare ruimte | 2026-2030 veiligheid Openbare orde en | Uitbreiding cameracapaciteit en evaluatie en nader | vanaf 2027 veiligheid | onderzoek inzake de locaties Openbare orde en | Structureel deelnemen en bijdrage leveren ACT! Westelijke | vanaf 2027 veiligheid | Mijnstreek Crisisbeheersing en | Voorbereiden op noodsituaties | 2026-2030 brandweer Relatie verbonden partij met realisatie programma Verbonden partij | Samenwerkings- | Wat is de bijdrage aan dit vorm | programma? Veiligheidsregio Zuid | GR | Zorg dragen voor de fysieke veiligheid Limburg | (met name brandweerzorg en de crisisbeheersing) voor inwoners en bedrijven in Zuid-Limburg Wat gaat het kosten ? Veiligheid | Rekening | Begroting | Begroting | Meerjarenraming (x € 1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 3.351 | 4.203 | 4.021 | 4.070 | 3.944 | 4.035 Baten | 476 | 452 | 417 | 393 | 164 | 166 Resultaat | -2.875 | -3.751 | -3.604 | -3.676 | -3.780 | -3.869 10 11 Veiligheid Relevante afwijkingen tussen begroting 2026 en begroting 2027 Bedrag x € 1.000 Veiligheidsregio Hogere reguliere bijdrage aan de Veiligheidsregio Zuid Limburg in 2027 als gevolg van
indexering -64 Maatschappelijke weerbaarheid Voor bedrijfscontinuïteit en maatschappelijke weerbaarheid was in 2026 een incidenteel budget beschikbaar gesteld 150 Aanpak drugs in de openbare ruimte Voor aanpak drugs in de openbare ruimte was in 2026 een incidenteel budget beschikbaar 148 Openbare orde een handhaving Voor extern beleggen expertise toezicht, evaluatie buurtpreventie en mobiele camera's is in 2027 budget (vanuit het coalitieakkoord) beschikbaar gesteld -95 12 Verkeer, vervoer en waterstaat Inleiding Het programma verkeer, vervoer en waterstaat richt zich op het versterken van onze bereikbaarheid per auto, fiets, openbaar vervoer of over water. De ligging van de gemeente Stein aan de A2, het Julianakanaal met de Haven van Stein en de Maas maakt dat wij een goed bereikbare gemeente zijn voor inwoners en ondernemers. Daarom werken we actief samen met partners om de bereikbaarheid van onze gemeenten en de rest van Zuid-Limburg de komende jaren te verbeteren. Wat willen we bereiken? Verkeer en vervoer gaat over alle mobiliteit van inwoners, ondernemers en eigenlijk iedereen die zich verplaatst binnen de gemeente Stein. Daarbij spelen thema’s als verkeersveiligheid, een goede inrichting van de weginfrastructuur in overeenstemming met de wegfunctie en het onderhoud van wegen en pleinen een centrale rol.
Er wordt gewerkt aan een bereikbare, veilige, leefbare en toekomstbestendige gemeente. Daarbij staat een integrale aanpak centraal, waarin mobiliteit, openbare ruimte en klimaatadaptatie in samenhang worden ontwikkeld. Door te investeren in verkeersveiligheid en het behoud en verbeteren van verbindingen, kunnen inwoners zich veilig en toegankelijk verplaatsen. Daarnaast stimuleren we duurzame vervoersvormen zoals fietsen en wandelen en zorgen we met een slimme inrichting van de openbare ruimte voor een prettige leefomgeving. Samenwerking met inwoners, ondernemers en andere overheden vormt daarbij een belangrijke voorwaarde voor een effectieve uitvoering. Wat gaan we er voor doen? Mobiliteit Mobiliteitsprogramma Het mobiliteitsprogramma is een tactische- en operationele uitwerking van de omgevingsvisie op het gebied van mobiliteit, verkeer en vervoer. Dit programma bestaat uit twee delen: - Deel 1: tactische uitwerking: De ambities uit de omgevingsvisie worden concreter gemaakt en inhoudelijk onderzocht. In 2026 is dit uitgevoerd en vastgesteld door het college. - Deel 2: Operationele uitwerking: De tactische uitwerking uit deel 1 wordt stapsgewijs vertaald naar concrete projecten met doelen en meetbare indicatoren. Naar verwachting zal deze in Q2 2027 worden vastgesteld door het college.
Op basis van deel 2 van het mobiliteitsprogramma zullen er nog nieuwe projecten worden toegevoegd aan de meerjarenbegroting, middels de reguliere P&C cyclus. Integraal bruggenplan Er wordt ingezet op samenwerking met Rijkswaterstaat met behulp van een bruggenplan. Voor het opstellen van een integraal bruggenplan is in het coalitieakkoord € 50.000 beschikbaar gesteld en in deze begroting opgenomen. Onderzoek verkeerssituatie tussen Meers, Maasband en Veldschuur De verkeerssituatie tussen Meers, Maasband en Veldschuur wordt onderzocht, met als doel deze waar mogelijk te verbeteren. Het onderzoek naar de verkeerssituatie maakt integraal onderdeel uit van de Transformatievisie Meers-Maasband. Op basis van de uitkomsten wordt vervolgens bepaald welke maatregelen wenselijk en praktisch uitvoerbaar zijn. Hiervoor is een investeringsbudget van € 600.000 beschikbaar gesteld in het coalitieakkoord, en toegevoegd aan het investeringsbudget GGA Meers. 13 Aanpak verkeerssituatie winkelcentrum Stein De verkeerssituatie rondom het winkelcentrum Stein wordt onderzocht in 2027, met als doel om een veilige, overzichtelijke en goed functionerende verkeerscirculatie te realiseren. De ervaren verkeersonveiligheid wordt door middel van verkeerskundig onderzoek nader in beeld gebracht en geobjectiveerd. Op basis van de onderzoeksresultaten worden mogelijke verbetermaatregelen bepaald.
Hiervoor is een investeringsbudget van € 575.000 beschikbaar gesteld in het coalitieakkoord en in deze begroting opgenomen. Onderzoek verkeerssituatie Siekendaalstraat Het behoud van de Siekendaalstraat als belangrijke verbindingsweg voor de bereikbaarheid van Catsop wordt nagestreefd. In overleg met de gemeente Beek wordt het gemeentelijk standpunt hierover verkend en afgestemd. Er is hiervoor een extra investeringsbudget van € 50.000 beschikbaar gesteld in het coalitieakkoord. Onderzoek bocht tussen Stein en Elsloo De verkeerssituatie ter hoogte van de bocht tussen Stein en Elsloo, bij de Julianaweg en de Scharberg, wordt nader onderzocht om vast te stellen of aanvullende verkeersmaatregelen noodzakelijk zijn. De ervaren verkeersonveiligheid wordt in beeld gebracht en vervolgens door middel van verkeerskundig onderzoek geobjectiveerd. Op basis van de onderzoeksresultaten worden mogelijke maatregelen in kaart gebracht. Hiervoor is € 50.000 beschikbaar gesteld in het coalitieakkoord en in deze begroting opgenomen. Verkeerskundig onderzoek naar verkeersbewegingen rondom scholen De verkeersveiligheid rondom scholen blijft een belangrijk aandachtspunt. Hoewel er reeds maatregelen zijn getroffen, blijft inzet noodzakelijk. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar fysieke maatregelen, maar ook naar gedrag.
In samenwerking met scholen en ouders wordt ingezet op bewustwording en gedragsbeïnvloeding. Daarnaast wordt een verkeerskundig onderzoek uitgevoerd naar de aanvoerroutes en verkeersbewegingen rondom scholen, zodat gerichte maatregelen kunnen worden genomen. In Q2 2027 worden de resultaten verwacht van een verkeerskundige testopstelling op één schoollocatie. Deze resultaten worden vervolgens verkeerskundig beoordeeld. Op basis van de uitkomsten wordt onderzocht in hoeverre de toegepaste maatregelen effectief zijn en of een gemeentebrede toepassing wenselijk en haalbaar is. Hiervoor is een investeringsbudget van € 350.000 beschikbaar gesteld in het coalitieakkoord, en toegevoegd aan het budget verkeersmaatregelen en veilige schoolomgeving. Tevens wordt er voor het onderzoek een budget gevraagd van € 75.000. Inclusiever maken fietspaden Bij de ontwikkeling van fietsinfrastructuur wordt nadrukkelijk rekening gehouden met veranderend gebruik. Er is een groeiende behoefte aan bredere en meer inclusieve fietspaden, geschikt voor verschillende snelheden en voor gebruikers zoals bakfietsers en scootmobielgebruikers. Welke fietspaden inclusiever worden gemaakt, volgt uit het mobiliteitsprogramma waarvan de oplevering is voorzien in Q2 2027. Vanuit de werkwijze ‘werk met werk maken’ wordt de fysieke uitvoering gekoppeld aan geplande en toekomstige projecten.
Opstellen parkeernota Parkeren blijft een belangrijk onderdeel van de bereikbaarheid, maar vraagt om maatwerk en een zorgvuldige afweging. Bij het opstellen van de parkeernota wordt gekeken naar maatwerkoplossingen die bijdragen aan een doelmatig gebruik van de openbare ruimte en inspelen op ontwikkelingen in (elektrische) mobiliteit. Voor het opstellen van deze parkeernota wordt een incidenteel budget van € 25.000 gevraagd. 14 Geplande investeringen In 2027 staan de volgende investeringen gepland: • Aanpak oostelijke verkeersas Stein (doorfietspad, op-afrit Elsloo, rotondes Napoleonsbaan, aansluiting 49 A2 gate 7) • GGA Stein centrum wegen en riool (inclusief herinrichting Omphaliusstraat en Dross.
Jonker van Kesselstraat) • GGA Nieuwdorp wegen en riool (inclusief gebied rondom van Cloudtstraat) • GGA Meers wegen en riool (inclusief kruising Meerser Eindstraat-Maasbanderkerkweg) • Herstel oude dorpskern Catsop • Herinrichting oude dorpskern Urmond wegen en riool (inclusief Walstraat e.o.) • Dorine Verschureplein • Herinrichting Koolweg wegen en riool • Reconstructie Mauritslaan/Heirstraat wegen en riool • Siekendaalstraat Beek-Elsloo • Herinrichting Spoorstraat/Pastoor Haesenstraat wegen en riool • Verharding Dijkweg Urmond Meers • Jaagpaden westelijke oever kanaal tussen Oud-Urmond en Meers • Opknappen Beatrixplein wegen en riool (inclusief aanpak Steenweg en aanpassingen Bergerweg ten westen van kanaal) • Aanpak Heerstraat-Noord e.o. wegen en riool (inclusief rotondes) • Aanpak Heerstraat-Zuid e.o. wegen en riool (inclusief rotondes) Voor een groot aantal projecten zijn de engineering en vergunningprocedures momenteel in uitvoering, deze uitvoering zal nog doorlopen in 2027. Om deze omvangrijke opgave voortvarend aan te pakken, wordt daarbij ook externe capaciteit ingezet, onder andere in de vorm van projectleiders. Naar verwachting komt een groot deel van deze projecten in 2027 en 2028 daadwerkelijk tot uitvoering in de openbare ruimte. Een zorgvuldige fasering is hierbij noodzakelijk.
We willen voorkomen dat op te veel locaties tegelijkertijd werkzaamheden plaatsvinden, waardoor de bereikbaarheid voor inwoners en ondernemers onder druk komt te staan en omleidingsroutes overbelast raken. De uitvoeringsplanning is bovendien mede afhankelijk van externe partijen. Hierbij gaat het onder andere om Rijkswaterstaat, in relatie tot de werkzaamheden aan de brug over het kanaal, en om de beschikbare capaciteit van nutsbedrijven voor het verleggen van kabels en leidingen. Daarom beoordelen we zorgvuldig welke projecten gelijktijdig of gedeeltelijk overlappend kunnen worden uitgevoerd en vindt intensieve afstemming plaats met de betrokken nutsbedrijven en andere partners. Netcongestie vormt een belangrijk aandachtspunt en risico bij de investeringsplanning van de gemeente. Bij nieuwe projecten waarbij een aansluiting op het elektriciteitsnet noodzakelijk is, bestaat het risico dat de benodigde netcapaciteit op het gewenste moment niet beschikbaar is. De samenloop, onderlinge afhankelijkheid met andere infrastructurele projecten en de omvang van de uitvoeringsopgave kan leiden tot een wijziging in de planning. De gemeenteraad wordt via de reguliere planning-en-control cyclus geïnformeerd over de voortgang en eventuele afwijkingen in planning, scope of middelen.
Voor meer gedetailleerde informatie over deze projecten wordt verwezen naar de investeringsplanning in de financiële begroting. Beleidsdoelstellingen Thema | Doelstellingen in 2027 | Uitvoering Mobiliteit | Herziening mobiliteitsplan, als onderdeel van | 2026-2027 programma mobiliteit Mobiliteit | Opstellen parkeernota | 2027 Geplande investeringen | Herstel oude dorpskernen Oud-Elsloo en Oud-Stein | 2028-2030 Mobiliteit | Versterken proactieve rol richting Rijkswaterstaat | 2027 en specifiek omtrent Scharberg en staat van bruggen Mobiliteit | Opstellen integraal bruggenplan | 2027 Mobiliteit | Onderzoek verkeerssituatie tussen Meers, | 2026-2028 Maasband en Veldschuur en waar mogelijk verbeteren Mobiliteit | Verkeerscirculatie winkelcentrum Stein | 2027-2028 onderzoeken en aanpakken Mobiliteit | Onderzoek verkeerssituatie Siekendaalstraat; | 2027 Mobiliteit | Veiligheid onderzoeken bocht tussen Stein en | 2027 Elsloo ter hoogte van Julianaweg en Scharberg Mobiliteit | Verkeerskundig onderzoek doen naar | 2027 verkeersbewegingen rondom scholen Mobiliteit | Versterking van fiets- en wandelnetwerk, | 2026-2030 inclusiever maken van fietspaden Geplande investeringen | Verharding van de Dijkweg realiseren als laatste | 2027 schakel in de fietsverbinding tussen Urmond en Meers Geplande investeringen | Aanpak Oostelijke verkeersas Stein | 2026-2028 Geplande investeringen |
Inrichting GGA Stein Centrum | 2027-2028 Geplande investeringen | Herinrichting openbare ruimte GGA Nieuwdorp | 2027-2028 Geplande investeringen | GGA Meers-Herinrichting gehele dorp | 2027-2031 Geplande investeringen | Herstel oude dorpskern Catsop | 2027-2028 Geplande investeringen | Herinrichting oude dorpskern Urmond | 2027-2028 Geplande investeringen | Transformeren Dorine Verschureplein | 2027-2028 Geplande investeringen | Herinrichting Koolweg | 2027 Geplande investeringen | Reconstructie Mauritslaan/Heirstraat | 2027 Geplande investeringen | Herinrichting Spoorstraat/Pastoor Haesenstraat | 2027 Geplande investeringen | Opknappen Beatrixplein | 2027-2028 Geplande investeringen | Aanpak Heerstraat-Noord en Heerstraat-Zuid | 2027-2028 Geplande investeringen | Herinrichting van de Van Cloudtstraat en waar | 2028-2029 mogelijk omliggende straten met prioriteit uitvoeren als aanvulling op de gebiedsgerichte aanpak Nieuwdorp Wat gaat het kosten? Verkeer en vervoer en | Rekening | Begroting | Begroting | Meerjarenraming waterstaat 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (x € 1.000) Lasten | 5.359 | 8.221 | 6.554 | 7.345 | 7.718 | 7.752 Baten | 604 | 553 | 553 | 553 | 553 | 553 Resultaat | -4.755 | -7.668 | -6.001 | -6.792 | -7.165 | -7.199 15 Verkeer, vervoer en waterstaat Relevante afwijkingen tussen begroting 2026 en begroting 2027 | Bedrag x € 1.000 Doorbelasting
Ontwikkelingen in de doorbelaste interne uren in 2027 ten opzichte van 2026 aan dit programma | -100 Kapitaallasten In 2026 heeft er eenmalig vervroegde afschrijving plaatsgevonden i.v.m. GGA Meers | 376 Hogere kapitaallasten in 2027 op basis van de actuele investeringsplanning | -450 Brug Urmond In 2026 is een incidenteel budget begroot voor de brug Urmond | 2.025 Onderzoeken mobiliteit Naar aanleiding van het coalitieakkoord zijn in 2027 budgetten beschikbaar gesteld voor o.a. opstellen bruggenplan (50k), onderzoek bocht Scharberg (50k) onderzoek rondom scholen (75k) | -175 16 17 Economie Inleiding Het programma economie richt zich op het versterken van onze economie. Door onze goede geografische ligging in de (Eu)regio aan diverse snelwegen, de aanwezigheid van een haven en waterwegen en de nabijheid van industriecluster Chemelot is Stein een bedrijvige gemeente die aantrekkelijk is voor diverse soorten MKB bedrijven en grotere maakbedrijven. Ook werken we in dit programma aan de versterking van onze vrijetijdseconomie, recreatie en toerisme en ons detailhandel beleid. Wat willen we bereiken? Er wordt gebouwd aan een sterke, toekomstbestendige en duurzame lokale economie, waarin economische ontwikkeling hand in hand gaat met een gezonde, veilige en aantrekkelijke leefomgeving.
Door kansen rondom Chemelot, bedrijventerreinen en het lokale bedrijfsleven optimaal te benutten, wil de gemeente werkgelegenheid, innovatie en ondernemerschap versterken, zonder daarbij de leefbaarheid van de kernen uit het oog te verliezen. Samenwerking met inwoners, ondernemers, onderwijs en maatschappelijke partners staat hierbij centraal, waarbij de gemeente een verbindende en faciliterende rol vervult. Daarnaast wil de gemeente zorgen voor vitale winkelgebieden, bedrijventerreinen en een aantrekkelijk buitengebied, waarin ondernemers ruimte krijgen om zich te ontwikkelen en lokaal ondernemerschap wordt gestimuleerd. Er wordt gewerkt aan een aantrekkelijk vestigingsklimaat, een sterke arbeidsmarkt en levendige kernen. Het uiteindelijke doel is een gemeente waarin inwoners prettig kunnen wonen, werken en ondernemen. Daarbij is het goed ondersteunen en faciliteren van evenementenorganisatoren essentieel. Wat gaan we er voor doen? Chemelot Bij de vaststelling van de ‘Strategische gebiedsvisie omgeving Chemelot’ heeft de gemeenteraad een motie aangenomen, waarin de medewerking aan ontwikkelingen op Chemelot wordt gekoppeld aan verbeteren van de leefbaarheid voor de omgeving. Als eerste project (en pilot) is hiervoor de ontwikkeling van de multimodale corridor (MMC) gebruikt.
Hiertoe is een handelingskader omgevingskwaliteit opgesteld en aan de hand van een uitgebreid participatietraject, dat tot op heden nog doorloopt, toegepast. De resultaten van de toepassing van het handelingskader zijn verankerd in regels in het omgevingsplan voor de MMC, waardoor het bovenwettelijk kader dat tot stand is gekomen, geldt als bindende regels waaraan Chemelot zich dient te houden. De ervaringen van het proces en de toepassing van het handelingskader omgevingskwaliteit worden geëvalueerd. Daarna wordt bezien of het mogelijk is (bovenwettelijke) leefbaarheidsmaatregelen in een beleidsregel op te nemen. Het Omgevingsprogramma Haven Stein wordt naar verwachting in Q1 2027 opgeleverd. In het programma komen verschillende onderwerpen aan bod, waaronder de energie- en grondstoffentransitie, omgevingskwaliteit, verkeersafwikkeling en de verbinding met Chemelot. Na oplevering wordt bekeken op welke wijze een verdere invulling kan worden gegeven aan de uitvoering van het programma. Deelname van gemeente Stein aan de BluePorts Limburg- samenwerking is voorzien in Q4 2026. In 2027 bekijken we op welke wijze Stein aan de hieruit voortvloeiende gezamenlijke projecten kan deelnemen en welke financiële middelen, naast de jaarlijkse deelnemersbijdrage, hiervoor beschikbaar gesteld dienen worden.
Het ‘Leefbaarheidsfonds Omgeving Chemelot’ kent een tijdelijk karakter, na 2026 stopt het fonds. Gelet op de positieve impuls naar de omgeving is in het coalitieakkoord jaarlijks een structurele bijdrage € 25.000 beschikbaar gesteld om tot en met 2029 in een nieuw leefbaarheidsfonds te 18 storten. Voorwaardelijk is de deelname van de overige partners: provincie Limburg, gemeente Sittard-Geleen en Chemelot. Arbeidsmarkt Er wordt een verkennend onderzoek uitgevoerd naar de wijze waarop de gemeente Stein in regionaal verband de verbinding tussen het onderwijs en lokale ondernemers kan versterken. Voor het verkennend onderzoek is vanuit het coalitieakkoord incidenteel € 25.000 beschikbaar gesteld en in deze begroting opgenomen. Bedrijventerreinen en leefomgeving In 2027 wordt een Omgevingsprogramma Toekomstbestendige Bedrijventerreinen opgesteld. Voor het opstellen van dit programma is een budget van € 35.000 in deze begroting opgenomen. In dit programma is ruimte voor thema’s zoals veiligheid, ruimtegebruik, bereikbaarheid, vergroening, leefbaarheid en verduurzaming. De basisvoorwaarde voor uitvoering van dit programma is het (parallel) versterken van de samenwerking met lokale ondernemers door het vanaf 2027 introduceren en structureel inzetten van parkmanagement en/of oprichten van een ondernemersvereniging voor alle bedrijventerreinen in Stein.
De uitvoering van het programma en de financiering hiervan wordt per project samen met ondernemers vormgegeven en geprioriteerd. Hiervoor wordt een jaarlijks budget van € 60.000 gevraagd. De deelname aan AmbitieusMKB046 wordt voortgezet. Lokaal vestigingsklimaat en ondernemerschap De gemeente blijft initiatieven van het Ondernemersfonds Stein ondersteunen en streeft, in samenwerking met ondernemers, naar een effectievere inzet van het fonds. In 2027 wordt onderzocht op welke wijze dit kan worden vormgegeven, bijvoorbeeld door het verstrekken van een jaarlijkse subsidie. Voorwaarde is dat de gemeentelijke bijdrage leidt tot aantoonbare meerwaarde voor de gehele gemeente en een positieve impuls geeft aan het ondernemerschap en de lokale economie. Evenementen Er wordt ingezet op het intensiveren van de ondersteuning aan evenementenorganisatoren, waarbij waar mogelijk wordt ondersteund in de voorbereiding en uitvoering. Daarbij wordt onderzocht of het werken met een raamovereenkomst voor bijvoorbeeld beveiligingsdiensten en andere ondersteunende voorzieningen kan bijdragen aan meer eenvoud, kwaliteit en veiligheid bij de organisatie van evenementen.
Om dit te bewerkstelligen wordt een tussentijdse evaluatie van het evenementenbeleid 2024-2028 uitgevoerd, waarbij er aanvullend een onderzoek wordt gedaan naar de ambitie om de ondersteuning van evenementenorganisatoren en -organisaties te intensiveren. Aan de hand van de uitkomsten wordt in 2027 een nieuwe uitvoeringsagenda opgesteld en, indien noodzakelijk, wordt het beleid aangepast. Voor de uitvoering van de evaluatie en het onderzoek is vanuit het coalitieakkoord € 25.000 beschikbaar gesteld en is in de deze begroting opgenomen. Toerisme De in 2023 vastgestelde Toeristische Visie Stein Hart van de Maasvallei 2023-2026 wordt met een jaar verlengd aangezien deze nog actueel is en geen aanpassing behoeft. In 2027 wordt het toeristisch budget verder ingezet voor de positionering van Stein als Hart van de Maasvallei in samenwerking met diverse stakeholders zoals de toeristische werkgroep Maaskentj, het RivierPark Maasvallei, de buurgemeenten in de Grensmaasvallei en eigen inwoners en ondernemers. De toeristische infrastructuur is in de laatste jaren bijna afgerond. De nadruk zal vooral liggen op de ontwikkeling van toeristische producten en verbreding van het aanbod om bredere doelgroepen aan te trekken.
Samen met het taakveld cultuur is er extra aandacht voor het bijzondere erfgoed in onze gemeente en worden rondom landelijke dagen zoals de Dag van Kasteel en Open Monumentendag extra activiteiten georganiseerd. Beleidsdoelstellingen Thema | Doelstellingen in 2027 | Uitvoering Chemelot | In het dossier Chemelot de rol van verbinder en | 2026 en samenwerkingspartner structureel verankeren | verder Chemelot | Versterken van het bovenwettelijk kader en waar | 2026 en nodig nader uit te werken | verder Bedrijventerreinen | Opstellen van programma bedrijventerreinen en | 2027-2028 daarna invulling aan geven Lokaal vestigingsklimaat | Vastleggen in gemeentelijk beleid dat lokale | 2026 en en ondernemerschap | ondernemers actief worden geïnformeerd en | verder betrokken bij kansen op het gebied van opdrachten, samenwerking en uitvoering Lokaal vestigingsklimaat | Lokale ondernemers worden nadrukkelijker | 2026-2027 en ondernemerschap | betrokken bij gemeentelijke inkoop- en aanbestedingstrajecten (uitvoering bij programma Bestuur en ondersteuning) Lokaal vestigingsklimaat | Het ondernemersfonds verder stimuleren en | 2027 en en ondernemerschap | effectiever inzetten | verder Evenementen | Intensiveren van de ondersteuning bij de | 2027 organisatie van evenementen Arbeidsmarkt | Verkenning om een platform te ontwikkelen dat de | 2027 verbinding tussen onderwijs en lokale ondernemers
versterkt Wat gaat het kosten? Economie | Rekening | Begroting | Begroting | Meerjarenraming (x € 1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 1.176 | 1.456 | 1.343 | 1.269 | 1.278 | 1.285 Baten | 411 | 436 | 457 | 479 | 491 | 502 Resultaat | -765 | -1.020 | -886 | -790 | -787 | -782 Economie Relevante afwijkingen tussen begroting 2026 en begroting 2027 | Bedrag x € 1.000 Chemelot Met ingang van 2027 is er een beleidsmedewerker aan de formatie toegevoegd. De kosten die voorheen op inhuur stonden vallen weg. Dit zorg | t per saldo tot een afname van de kosten | 45 Doorbelasting Ontwikkelingen in de doorbelaste interne uren in 2027 ten opzichte van 2026 aan dit programma | -41 Opstellen havenvisie In 2026 was er geld beschikbaar gesteld voor het opstellen van de havenvisie.
Deze gelden vervallen in 2027 | 50 Parkmanagement Met ingang van 2027 zijn er structurele middelen nodig voor de uitvoering van het parkmanagement | -60 Bedrijventerrein 19 Economie Relevante afwijkingen tussen begroting 2026 en begroting 2027 | Bedrag x € 1.000 Voor het onderzoek naar omgevingsprogramma bedrijventerrein zijn er voor 2027 extra middelen nodig | -35 Evenementen Vanuit het coalitieakkoord is in 2027 geld beschikbaar gesteld voor een onderzoek intensivering vormgeving evenementen | -25 Onderzoek arbeidsmarktplatform Vanuit het coalitieakkoord is in 2027 geld beschikbaar gesteld voor een onderzoek arbeidsmarktplatform | -25 Toerisme De uitvoeringskosten voor het uitvoeringsprogramma toerisme 2023-2026 zijn in 2027 lager dan in 2026 | 239 Economische samenwerking Vanuit het strategische budget economische samenwerking zijn de budgetten overgeheveld naar beleid | -79 Cultureel erfgoed In 2026 waren er eenmalig hogere uitgaven inzake het project bandkeramiek ten opzichte van 2027 | 30 20 21 Onderwijs Inleiding Het programma onderwijs richt zich op onze kinderen en jongeren. Binnen dit programma wordt gewerkt aan kwalitatief goede basisscholen in onze kernen en de middelbare school Groenewald.
Wat willen we bereiken? Het doel is om alle kinderen in de gemeente toegang te bieden tot kwalitatief goed, veilig en toekomstbestendig onderwijs, dicht bij huis en in een omgeving waarin zij zich optimaal kunnen ontwikkelen. Door te investeren in duurzame onderwijsvoorzieningen, een sterke samenwerking tussen onderwijs, kinderopvang, jeugdhulp, verenigingen en de gemeente, en door kansengelijkheid centraal te stellen, wordt gewerkt aan gelijke ontwikkelkansen voor ieder kind. Vroeg- en voorschoolse educatie, taal- en leesbevordering en passende ondersteuning dragen eraan bij dat onderwijsachterstanden zoveel mogelijk worden voorkomen en verkleind. Daarnaast is het streven om onderwijsvoorzieningen duurzaam en toekomstbestendig te organiseren. Schoolgebouwen moeten aansluiten bij de behoeften van leerlingen en de ontwikkelingen binnen de gemeente, met aandacht voor duurzaamheid, een gezond binnenklimaat en multifunctioneel gebruik. Door de verdere ontwikkeling van integrale kindcentra te stimuleren, waarin onderwijs, opvang, jeugdhulp, sport, cultuur en welzijn nauw samenwerken, ontstaat een sterke pedagogische basis rondom kinderen en gezinnen. Zo blijft goed onderwijs een belangrijke pijler voor de leefbaarheid, sociale samenhang en toekomstbestendigheid van de gemeente.
Wat gaan we er voor doen? Onderwijsbeleid In de periode 2026-2029 wordt ingezet op het bevorderen van kansengelijkheid door middel van vroeg- en voorschoolse educatie, taal- en leesbevordering en passende ondersteuning. Daarnaast wordt in 2027 de Menukaart Gelijke Kansen ontwikkeld. Hiermee krijgen scholen via één centraal gesprek toegang tot een samenhangend aanbod van verschillende maatschappelijke partners op thema’s zoals sport en bewegen, cultuur, gezondheid en geldzorgen. Op deze manier worden scholen ontzorgd en wordt de samenwerking rondom kinderen en gezinnen versterkt. Het onderwijskansenbeleid wordt de komende jaren verder ontwikkeld en verbonden met de bredere gemeentelijke aanpak rondom jeugd, gezondheid en participatie. Het nieuwe beleid voor Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) en Onderwijsachterstandenbeleid (OAB) biedt hiervoor een belangrijke basis. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar het voorkomen van onderwijsachterstanden, maar ook naar de omstandigheden die de ontwikkeling en schoolloopbaan van kinderen beïnvloeden. De samenwerking met scholen, kinderopvang en maatschappelijke partners wordt verder versterkt, zodat ondersteuning zoveel mogelijk preventief, dichtbij en in samenhang kan worden ingezet. Onderwijshuisvesting De gemeente blijft investeren in kwalitatief goede, duurzame en toekomstbestendige onderwijsvoorzieningen.
De ontwikkeling van de nieuwbouw van De Maaskei in Urmond wordt voortgezet, met als doel realisatie richting schooljaar 2029-2030. Daarnaast wordt het Integrale Huisvestingsplan geactualiseerd, zodat prioriteiten opnieuw kunnen worden afgewogen op basis van actuele ontwikkelingen, leerlingenaantallen en financiële haalbaarheid. Daarbij is aandacht voor onder andere duurzaamheid, ventilatie en multifunctioneel gebruik van schoolgebouwen. Ook wordt de ontwikkeling van integrale kindcentra gestimuleerd. Voor deze actualisatie van het Integrale Huisvestingsplan (IHP) is vanuit het coalitieakkoord een budget van incidenteel € 25.000 beschikbaar gesteld en in deze begroting opgenomen. Leerlingenvervoer In 2027 breiden we het bestaande registratiesysteem van team jeugd uit met een nieuwe applicatie leerlingenvervoer. Deze applicatie ondersteunt de gemeente bij een uniforme, digitale en geautomatiseerde toetsing, inclusief automatische kilometerberekening en digitale besluitvorming. Hiermee realiseren we een structurele efficiencyverbetering in het proces leerlingenvervoer. Kansengelijkheid Goed onderwijs begint al voordat kinderen naar de basisschool gaan. Daarom wordt de komende bestuursperiode ingezet op het verder versterken van kansengelijkheid vanaf de eerste levensjaren.
Samen met kinderopvangorganisaties, scholen en onderwijsadvies wordt gewerkt aan kwalitatief goede voor- en vroegschoolse educatie, zodat kinderen met een risico op een onderwijsachterstand tijdig passende ondersteuning ontvangen. De kwaliteit van de voor- en vroegschoolse educatie wordt de komende jaren planmatig gevolgd en verbeterd aan de hand van de ontwikkelde kwaliteitscyclus. Daarbij wordt nadrukkelijk ingezet op ouderbetrokkenheid, een doorgaande ontwikkellijn tussen kinderopvang en basisonderwijs en een goede samenwerking tussen onderwijs, jeugd, gezondheid en maatschappelijke partners. Daarnaast wordt geïnvesteerd in taal- en leesbevordering, omdat een goede taalontwikkeling een belangrijke basis vormt voor schoolsucces, gezondheid en maatschappelijke participatie. Hierbij wordt aangesloten bij landelijke ontwikkelingen rondom basisvaardigheden en wordt samenwerking gezocht met scholen, bibliotheek, kinderopvang en andere partners. Waar nodig wordt passende ondersteuning georganiseerd, zodat kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen en onderwijsachterstanden zoveel mogelijk worden voorkomen of verkleind. Binnen het onderwijskansenbeleid wordt de komende periode verder ingezet op een sterke basis voor jonge kinderen. De peuteropvang en voorschoolse educatie vormen hierbij een belangrijke schakel.
In 2027 wordt een kwaliteitsslag gemaakt binnen de Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE), onder andere door de uitvoering van een audit en he | t werken met een nieuw plan voor het onderwijsachterstandenbeleid (OAB). Hiermee wordt gericht gewerkt aan het verder versterken van de kwaliteit van de VVE, het vroegtijdig signaleren van ontwikkelingsrisico’s en het bieden van passende ondersteuning. Ook houden we aandacht voor een laagdrempelige toegang van de peuteropvang, een passend aanbod voor kinderen met een VVE | -indicatie en een sterke samenwerking met ouders en partners rondom het jonge kind.
Beleidsdoelstellingen Thema | Doelstellingen in 2027 | Uitvoering Onderwijsbeleid | Kansengelijkheid binnen het onderwijs bevorderen | 2026-2029 door in te zetten op vroeg- en voorschoolse educatie (VVE), taal- en leesbevordering en passende ondersteuning Onderwijshuisvesting | Realiseren van de nieuwbouw De Maaskei Urmond | 2026-2029 Onderwijshuisvesting | Het Integrale Huisvestingsplan (IHP) actualiseren | 2026-2027 Wat gaat het kosten? Onderwijs | Rekening | Begroting | Begroting | Meerjarenraming (x € 1.000) | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | 3.506 | 4.086 | 4.303 | 4.547 | 4.809 | 4.862 Baten | 680 | 578 | 585 | 591 | 597 | 598 Resultaat | -2.825 | -3.508 | -3.718 | -3.956 | -4.212 | -4.264 22 23 Onderwijs Relevante afwijkingen tussen begroting 2026 en begroting 2027 Bedrag x € 1.000 Doorbelasting Ontwikkelingen in de doorbelaste interne uren in 2027 ten opzichte van 2026 aan dit programma -138 IHP Vanuit het coalitieakkoord is in 2027 geld beschikbaar gesteld voor de actualisatie van het IHP -25 24 Sport, cultuur en recreatie Inleiding Het programma sport, cultuur en recreatie is gericht op het gezond houden van onze inwoners met een actief sport- en beweegaanbod, zingeving, ontspanning en ontwikkeling.
Daarnaast draagt een groot cultuur- en erfgoedaanbod bij aan het versterken van onze gemeente als toeristische gemeente, waar volop mogelijkheden zijn voor recreatie. Wat willen we bereiken? Sport, cultuur en recreatie spelen een belangrijke rol in een gezonde, vitale en verbonden samenleving. Wanneer voorzieningen laagdrempelig toegankelijk zijn, accommodaties op orde blijven en initiatieven op het gebied van welzijn, gezondheid en ontmoeting elkaar versterken, profiteren zowel inwoners als verenigingen hiervan. Sport, cultuur en recreatie vormen daarmee een waardevolle basis voor een sterke gemeenschap. De inzet is gericht op het ondersteunen van verenigingen, het verbeteren en toekomstbestendig maken van sport- en cultuuraccommodaties en het creëren van meer mogelijkheden voor ontmoeting en maatschappelijke participatie. Daarnaast wordt gewerkt aan een sterkere verbinding tussen het sociaal domein, het onderwijs en het sport-, cultuur- en recreatiebeleid. Op deze manier leveren sport en cultuur een belangrijke bijdrage aan gezondheid, participatie en preventie. Wat gaan we er voor doen? Sport Zuid-Limburg kampt al heel lang met een zeer hardnekkige gezondheidsachterstand. Inwoners van deze regio leven korter en minder jaren in goede gezondheid. Vaak ontstaat de achterstand al aan het begin van het leven.
Bijvoorbeeld door vroeggeboorte, overgewicht, achterstand op school, armoede of stress bij ouders. De achterstand wordt van generatie op generatie doorgegeven. De 16 Zuid-Limburgse gemeenten, de GGD, de Provincie Limburg en vele partners willen samen de trend doorbreken. In 2030 is de ambitie om de gezondheidsachterstand van Zuid-Limburg met een kwart te hebben ingelopen ten opzichte van de rest van Nederland. Dat is de gezamenlijke ambitie. Ook wel de Trendbreuk-ambitie genoemd. In maart 2026 hebben alle wethouders sport van gemeenten in Zuid-Limburg het zogenaamde Regionaal Bestuursakkoord sport en bewegen getekend met als doel samenwerking op het gebied van sport en bewegen op Zuid-Limburg niveau te versterken. De komende twee jaar zijn erop gericht om samen met andere gemeenten de samenwerking te verdiepen en projecten met onder andere het thema vitale en gezonde kantine uitvoeren. Ook gaat het netwerk van clubondersteuners aan de slag met onder andere de onderwerpen roken en alcohol. In 2027 wordt het vervoer voor het bewegingsonderwijs in de gemeente Stein aanbesteed. Vitaliteitsbeleid Momenteel wordt verkend op welke manier dit beleid wordt vormgegeven. De onderdelen sport, bewegen, gezondheid, verenigingen en vitaliteit krijgen in ieder geval een plek.
In 2028 wordt een nader onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om de drempel voor deelname aan verenigingen, niet/anders georganiseerde sport en commerciële sport te verlagen. Voor de uitvoering van dit onderzoek is vanuit het coalitieakkoord een budget van € 25.000 beschikbaar gesteld en in deze begroting opgenomen. Sportaccommodaties Met externe beheerders worden concrete afspraken gemaakt over het onderhoud en de kwaliteitsverbetering van sportaccommodaties. Jaarlijks wordt samen met de externe beheerder en de betreffende sportvereniging een plan van aanpak opgesteld, waarin de benodigde onderhouds- 25 en verbetermaatregelen worden vastgelegd en geprioriteerd. Deze werkwijze is vanaf het afgelopen sportseizoen succesvol toegepast en zorgt voor meer duidelijkheid over verantwoordelijkheden, een betere afstemming en een structurele aanpak van het onderhoud en de kwaliteitsverbetering van de sportaccommodaties. Cultuur, bibliotheek en geletterdheid Stimuleren van het dialect Dialect wordt gezien als een waardevol onderdeel van de lokale identiteit en cultuur. Het gebruik van de streektaal draagt bij aan herkenning, verbinding en het versterken van gemeenschapsgevoel binnen onze kernen. Er wordt ingezet op het stimuleren van het verstaan en spreken van dialect door inwoners van gemeente Stein.
Participatie Participatieverordening, met uitdaagrecht In 2026 wordt een nieuwe participatieverordening opgesteld, waarin ook het uitdaagrecht wordt opgenomen. Hiermee willen we inwoners en maatschappelijke organisaties meer mogelijkheden bieden om actief mee te denken, initiatieven te ontwikkelen en verantwoordelijkheid te nemen voor voorzieningen en activiteiten in de gemeente. In 2027 wordt het uitdaagrecht in de praktijk getest door middel van een pilot met Stichting Erfgoed Stein. De stichting gaat hierbij het beheer van haar gebouw zelf uitvoeren. Met deze pilot doen we ervaring op met de toepassing van het uitdaagrecht en brengen we in beeld welke kansen, aandachtspunten en randvoorwaarden daarbij een rol spelen. De opgedane ervaringen worden gebruikt om het uitdaagrecht verder vorm te geven en waar nodig aan te scherpen. In 2027 wordt een onderzoek uitgevoerd naar de toekomstbestendigheid van de exploitatie en het beheer van MFC’s en andere maatschappelijk waardevolle accommodaties, waaronder Sporthal Overmunthe. Het onderzoek brengt de huidige situatie, de maatschappelijke functie en de mogelijkheden voor toekomstig beheer en exploitatie in beeld. Dit met in achtneming van de positie van de huidige exploitanten.