Bestuursakkoord 2022 - 2026_.pdf

Subsidiebeleid In 2022 zal een begin worden gemaakt met de herijking van ons subsidiebeleid. In de afgelopen periode zijn we begonnen met het subsidiëren op basis van “output”. Dat wil zeggen, hoe meer een vereniging of instantie bijdraagt aan onze samenleving, middels het organiseren van activiteiten of het binden van mensen, hoe hoger hun potentieel subsidiebedrag is.

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 28

We zijn ook van mening dat het loont om te blijven investeren in ons verenigingsleven om op die manier de kosten van (onder meer) het sociaal domein te beperken. Activiteiten die voor doelgroepen worden georganiseerd door instanties als de Zonnebloem, de GGD, DOP’s of andere verenigingen, hoeven niet meer door zorgprofessionals gedaan te worden. Op deze manier snijdt het mes aan twee kanten, aangezien de sociale cohesie wordt vergroot en de kosten worden verlaagd. Middels een goed, herijkt, subsidiebeleid willen we ook een strategisch doel bereiken. Door met name evenementensubsidies gerichter in te zetten kan de gemeente Stein haar wens om het toerisme te stimuleren kracht bij zetten. Dat mag echter niet ten koste gaan van evenementen die vooral gericht zijn op de lokale bevolking en vaak vanwege hun traditie van grote maatschappelijke waarde zijn.

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 29

Hoofdstuk 7: Sociaal Domein

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 30

Sociaal Domein De gemeente Stein is een sociale gemeente, waarin inwoners betrokken zijn bij en voor elkaar . Of ze nu jong of oud zijn, iedereen moet mee kunnen doen in onze samenleving waarin meedoen de norm is. We stimuleren en faciliteren dit en waar nodig ondersteunen we inwoners die daarbij hulp nodig hebben. Het uitgangspunt hierbij is in eerste instantie de eigen kracht van de inwoner om samen te werken aan het verbeteren van zijn of haar zelfredzaamheid daar waar dat mogelijk is. Voor inwoners die zorg of ondersteuning nodig hebben, bieden we een vangnet. Hierbij zetten we in op vroegtijdige signalering, om zoveel als mogelijk te voorkomen dat de zorgvraag groter wordt. We bieden zorg dichtbij de inwoners, preventief en waarbij maatwerk in de zorgvraag vooropstaat en waarbij we de kosten binnen het sociaal domein beheersbaar houden. De bijdrage van de vrijwilligers, DOP’s en verenigingen samen met professionele partners zijn hierin essentieel. In het sociaal domein werken we wijkgericht met extra aandacht voor werk, eenzaamheid, armoede, vergrijzing, ouderen en onze jeugd. We zorgen voor diversiteit in voorzieningen voor kinderen, jongeren, volwassen en senioren en het ondersteunen van het bestaande netwerk van sociale en maatschappelijke voorzieningen.

De door de raad reeds ingezette beheersmaatregelen “Grip op Sociaal Domein” worden voortgezet, dit om de kosten binnen het sociaal domein in control te houden. Hierbij is het van essentieel belang dat het door de raad gewenste financieel dashboard dan ook in 2022 beschikbaar moet komen. We blijven hierbij de zorg kritisch beoordelen op nut en noodzaak en zetten in op zelfredzaamheid, ook wanneer het budget toereikend is. We gaan samen met de klantmanagers het proces steeds verder optimaliseren om steeds (beter) de juiste zorg in te zetten. Hierbij zetten wij de beschikbare middelen in het sociaal domein zo optimaal mogelijk in, zodat alle inwoners die (ter)echte zorg nodig hebben, die ook krijgen. Dit met als belangrijkste doel om de kosten beheersbaar te houden, zodat de echte zorg beschikbaar en betaalbaar blijft en daarmee de Wmo en Jeugdzorg toekomstbestendig kan blijven. De coalitie wil het liefst voorkomen dat jongeren jeugdzorg nodig hebben. We zetten daarom in op armoedebestrijding bij jongeren, goed beschikbaar onderwijs en een goede gezondheidszorg om zo veel mogelijk te voorkomen dat jongeren jeugdzorg nodig hebben. We zetten daarnaast in op één regisseur per gezin en voorkomen meerdere aanspreekpunten. Het moet voor gezinnen laagdrempelig zijn om hulp en advies te vragen.

Het inzetten op een effectieve samenwerking tussen zorgverleners die echt de kern van het probleem kunnen aanpakken moet worden bevorderd. Zeker als er in een gezin meerdere problemen spelen, is samenwerking tussen verschillende instanties cruciaal om de juiste zorg op maat te bieden. Hierbij zetten we binnen de wettelijke regels in om de administratieve werkdruk te verminderen. De coalitie ondersteunt het initiatief van “het vergeten kind” dat de gesloten jeugdzorg op deze manier moet stoppen. Door het kinderprogramma kunnen kwetsbare kinderen weer even ‘gewoon’ kind zijn in een omgeving waarin zij zich kunnen ontwikkelen. Leerlingenvervoer moet, indien van toepassing, een onderdeel worden van het keukentafelgesprek bij de indicering van jeugdzorg. Daarbij wordt het belang van het kind voorop geplaatst, ook als het gaat om bijvoorbeeld maximale reistijden. Net als vele andere gemeenten hebben we ook in Stein te maken met tekorten op jeugdzorg. Ondanks dat er vanuit het Rijk meer budget is toegezegd voor jeugdzorg moeten we sturen of het budget passend en doelmatig wordt uitgegeven. Dit gaan we doen door slim gebruik van data. Met zorgaanbieders maken we gerichte afspraken om her-instromers maximaal te voorkomen. Binnen de Wmo zetten we goede en betaalbare zorg centraal om zorgbehoevende inwoners zo lang mogelijk zelfstandig te laten functioneren.

Hierbij zijn snelle acceptatie en doorlooptijden van Wmo-

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 31

aanvragen essentieel. We onderzoeken of het mogelijk is, daar waar de zorgvraag zeer evident is, of dit met een omgekeerde toetsing kan, waarbij de gemeente eerst de hulp biedt die nodig is en pas later alle juridische controles uitvoert. Als gemeente moeten we een actieve rol spelen om instanties zoals energiebedrijven, woningcorporaties, banken en de Belastingdienst hun verantwoordelijkheid te laten nemen om problematische schulden vroegtijdig te signaleren en de schuldhulpverlening in te schakelen. Vroegsignalering moet daarbij leiden tot vroegtijdig acteren waarbij onze inzet is om samen met ketenpartners te zorgen dat schulden minimaal blijven en de problematiek vroegtijdig wordt aangepakt. Onze beleidsregels zullen in dit kader opnieuw tegen het licht worden gehouden. Daarnaast gaan we nog meer inzetten op preventieve middelen om armoede en de bijbehorende gevolgen te voorkomen. Voorbeelden hiervan zijn onder andere:

• • • •

inzet op voorlichting, ook op scholen, over bewust omgaan met geld; het intensiveren van samenwerking met partners als huisartsen en scholen; meer maatwerk in schuldhulpverlening en focus op wat iemand nodig heeft om uit schulden en armoede te komen; meer focus op aanpak van “erfelijke armoede”.

Participatie Stein geeft samen met de gemeenten Sittard-Geleen en Beek, inhoud aan het arbeidsmarktbeleid voor onze inwoners. Kansen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt moet grote aandacht blijven krijgen. In samenwerking met Vidar (het Participatiebedrijf) en Werkservicepunt Westelijke Mijnstreek staat een loket open voor inwoners die ondersteuning op het gebied van werk en inkomen zoeken. De ontwikkelingen bij Vidar blijven wij nauwlettend volgen en ondersteunen. Veranderingen in het beleid van de Rijksoverheid hebben ook onze aandacht. Het hebben van (betaald) werk is voor inwoners die nog kunnen werken de basis om te participeren. De kosten voor de ondersteuning zijn in dit domein hoog. We zullen dus kritisch moeten blijven monitoren of een verdere verbeterslag mogelijk is. Als hier een verbetering op kan worden gemaakt, dan legt dit een mooie basis voor de financiële toekomst van onze gemeente en daarmee voor onze inwoners. Een van de voorbeelden waar wij graag meer focus op willen leggen is kijken naar mogelijkheden op het gebied van bijstandsgerechtigden. Elke kleine stap vooruit is een verbetering ten opzichte van de huidige (financiële) situatie. Hierbij willen we kijken naar zowel instroom als uitstroom van het huidige bestand. Voor mensen die hulp nodig hebben en de kloof naar betaald werk te overbruggen, zetten we in op re-integratie instrumenten.

Het aanbieden van re-integratiemogelijkheden is wat ons betreft niet vrijblijvend. Iedere bijstandsgerechtigde is daarin verplicht om bepaalde stappen te doorlopen. Voor mensen in een (bijstand)uitkering geldt dat het vinden van werk het hoogste doel is. Door het opstellen van een lokaal arbeidsmarktbeleid worden initiatieven die vraag en aanbod in de arbeidsmarkt bij elkaar brengt, gestimuleerd en gefaciliteerd. Dit lokale arbeidsmarktbeleid is kaderstellend voor het Participatiebedrijf en andere betrokken instanties, passend binnen de regionale kaders zoals afgesproken met de gemeenten Sittard-Geleen en Beek. Bij re-integratietrajecten staat de mensontwikkeling voorop middels een integrale aanpak op basis van maatwerk en niet wat iemand aan activiteit doet. Het doel is om mensen zo snel en zo veel mogelijk te laten uitstromen naar regulier werk. Daarom richten we ons hierbij op iemands talenten en mogelijkheden en hoe dit aansluit op de vraag op de arbeidsmarkt. Het aanboren en benutten van arbeidsmarktpotentie bij elk individu staat daarbij voorop.

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 32

We richten het re-integratiebeleid dus nog meer op het matchen van vraag en aanbod op de arbeidsmarkt. Het gaat daarbij om afstemming, beleidsontwikkeling en samenwerking met andere overheden, onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven op lokaal, regionaal en provinciaal niveau. Hierbij kijken we ook naar de kansen van grensoverschrijdende werkgelegenheid. Het aanpakken van betaald werk is niet vrijblijvend. Als fulltime werk niet mogelijk is, stimuleren we de mogelijkheden voor parttime inkomsten. Wanneer de stap naar regulier werk nog te groot is, zorgen we voor begeleiding naar beschut werk, leerwerkplekken en vrijwilligerswerk. We zijn voorstander om mensen met een uitkering activiteiten te laten verrichten die bijdragen aan en van nut zijn voor de kwaliteit van de leefomgeving. Als een bijstandsgerechtigde vrijwilligerswerk verricht, bewaken we of die inzet niet leidt tot verdringing van betaald werk. Een succesvolle re-integratie en uitstroom is afhankelijk van de samenwerking met werkgevers. Het Participatiebedrijf Westelijke Mijnstreek “Vidar” en doorontwikkeling hiervan vervult daarin een cruciale rol evenals het Werkservicepunt Westelijke Mijnstreek, de bedrijvencontactfunctionaris en de beleidsmedewerker economie. We willen dat zoveel mogelijk mensen aan het werk gaan.

De coalitie wil voor een substantieel deel (gedacht wordt aan 15-20% van het huidig bestand, peildatum 1 juni 2022) van uitkeringsgerechtigden welke doorstroommogelijkheden hebben, een uitstroom realiseren. We nemen een beperkt deel van de beoogde realisatie mee als financiële taakstelling. In sectoren als techniek en zorg zijn de komende jaren veel arbeidskrachten nodig. Als gemeente Stein kunnen wij ook een rol spelen in het faciliteren van bedrijven en instellingen die een antwoord bieden op dit vraagstuk, bijvoorbeeld door het promoten van een BeroepsBegeleidendeLeerweg (BBL-studie). Daarnaast gaan we onderzoeken onder welke voorwaarden en in samenwerking met onderwijsinstellingen een financiële bonus van € 2.500,- beschikbaar gesteld kan worden voor inwoners die zich vanuit een uitkering willen omscholen naar werk in sectoren met een groot tekort aan arbeidskrachten. Werken moet altijd lonen. Wanneer iemand van een uitkering naar een betaalde baan gaat, willen we dat deze inwoner er in inkomen op vooruit gaat. Regels die dit in de weg staan schaffen we indien mogelijk af. Zo voorkomen we een nieuwe armoedeval. We realiseren ons daarbij dat armoedeval vooral wordt beïnvloed door het gevoerde rijksbeleid.

Stimuleren burgerkracht Vrijwilligers zijn de smeerolie van de samenleving. Het beleid richt zich dan ook op het faciliteren en aanmoedigen van vrijwilligerswerk. We willen inzetten om inwoners te laten zien dat ook maar het kleinste uurtje vrijwilligerswerk, of die paar hulpstukken die een vrijwilliger iemand aanreikt, een enorm verschil kunnen maken, zowel voor de hulpbehoevende als ook voor de algehele samenleving. Deze eigen kracht zit onder andere veelal bij verenigingen. Initiatieven binnen onze gemeente, of dit nu verenigingen, platformen of stichtingen zijn, moeten ondersteund worden. Als het gaat om naweeën van corona, ledenuitbreiding, of het levensvatbaar houden van een vereniging of stichting. Op meerdere vlakken kan dit ook voor de gemeente in de breedste zin het verschil maken. Vitaliteit van inwoners, doorbreken van eenzaamheidspatronen maar ook inclusie zijn allemaal voorbeelden van onderwerpen die een actieve ondersteuning van deze initiatieven in de hand helpen. De huidige pilot stimuleren burgerkracht zal hiervoor structureel opgenomen gaan worden in de begroting.

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 33

Ouderenbeleid We hechten grote waarde aan een ouderenvriendelijk beleid. Een ouderenvriendelijke gemeente is nooit af en zal zichzelf moeten blijven vernieuwen. Ouderenbeleid op de gebieden wonen, zorg en welzijn moet in ontwikkeling blijven. Gelet op de toenemende vergrijzing inventariseren we wat er op dit moment in de gemeente Stein onder de noemer van ouderenbeleid geldt en zorgen we voor integrale kaderstelling in de vorm van ouderenbeleid, die we interactief met de doelgroep tot stand brengen. Interactie blijft ook de inzet bij de uitvoering van dat integrale beleidskader. Vereenzaming, ouderenmishandeling en ontspoorde mantelzorg maken deel uit van het integrale beleidskader. We onderzoeken de mogelijkheid van de vestiging van hoogwaardige woon-zorg-complexen (alternatieve woonconcepten zoals bijvoorbeeld buurtzorghuis, Kangaroewoning, tandemhuis) in Stein en steunen daarbij de synergie die kan ontstaan door de functie van leegstaande gebouwen al dan niet in het kader van burgerinitiatieven voor dat doel te wijzigen. In het licht van onze ambitie om hoogwaardige woon-zorg-complexen in/ten behoeve van Stein te realiseren, willen wij voorkomen, c.q. veranderen dat inwoners die al jaren lief en leed delen vanwege opname in een verpleeginrichting van elkaar worden gescheiden.

Wij streven ernaar in samenwerking met de zorgpartners en woningcorporaties om het probleem op te lossen van de gescheiden huisvesting op afstand van elkaar. In de openbare ruimte zoeken we naar voldoende parkeerruimte voor hulpverleners waar dat vanwege de concentratie van ouderenhuisvesting wenselijk is. We zetten in op voldoende passende huisvesting voor senioren, zowel in de sociale huursector als in de particuliere koopsector. De gemeente blijft burgerinitiatieven via de aanpak vanuit de DOPs stimuleren en ondersteunen, ook richting de in onze gemeente actieve seniorenverenigingen zoals b.v. de Katholieke Bond voor Ouderen (KBO) en de Zonnebloem afdeling Stein. We onderzoeken de technische ontwikkelingen op het gebied van zorg aan huis om (langer) thuis wonen in de vertrouwde omgeving mogelijk te maken en/of te verbeteren. Daarnaast brengen we vereenzaming (van ouderen) in kaart en we gaan vereenzaming tegen. Verwijzing is hierbij een belangrijk fenomeen. Signalen van burgers, praktijkondersteuners, postbezorgers en buurtbewoners worden ingezet om vereenzaming (vroegtijdig) te signaleren. Vervolgens stellen betrokkenen, gemeente en eventueel buurtcentrum samen een doeltreffende receptuur voor inclusie samen, waarbij maatwerk voorop staat.

We blijven betaalbare vervoersvoorzieningen zoals de wensauto’s, het vervoer van deur tot deur door de Omnibuzz en via de “Voor Elkaar” regeling van Arriva, ondersteunen. Daarbij vinden wij het belangrijk om de regelingen meer te promoten en daarmee de mobiliteit van ouderen en gehandicapten te bevorderen. Ouderen in onze gemeente dienen actief te worden gewezen op de mogelijkheid om cliëntondersteuning te krijgen bij keukentafelgesprekken, waarbij ook aandacht moet zijn voor de mantelzorger. Belangrijk daarbij is dat de informatievoorziening zowel mondeling als schriftelijk en in voor iedereen begrijpelijke taal moet zijn.

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 34

Jeugd- en jongerenbeleid Jongeren maken de toekomst. We moeten jongeren daarom koesteren want zonder hen is er geen toekomst voor een vitaal en levend Stein. Opgroeien en ontwikkelen is breder dan alleen onderwijs volgen. Succesvolle jongeren voelen zich vaak ook betrokken bij de samenleving waarin ze opgroeien. Een intensief jeugd- en jongerenbeleid kan daartoe bijdragen. Een actief beleid met ruimte voor ontwikkeling kan de Steinse jeugd een goed perspectief geven voor de toekomst. Het bieden van ruimte voor creativiteit en ontplooiingsmogelijkheden voor jongeren is daarbij heel belangrijk. De coalitie wil daarom deze bestuursperiode inzetten op: •

•

•

• •

• •

jongeren actief betrekken bij het jongerenbeleid en ziet hierin een expliciete rol voor bijvoorbeeld de Steinse Jongeren Advies Raad (SJAR). Dit niet alleen als het gaat over onderwerpen als huisvesting en sociaal en maatschappelijk welzijn; onderzoeken of het mogelijk is een traject te starten waarbij de jeugd een maatschappelijke rol gaat vervullen in de wijk of omgeving. Van belang hierbij is om dit niet voor jeugdigen te bedenken, maar met jeugdigen. Om de jeugd hierin te stimuleren om te participeren zal er naar een tijdelijke regeling gezocht worden om het lidmaatschap van een vereniging of andersoortige sociaal maatschappelijke instelling aantrekkelijk te maken voor deze jongeren. De in dit bestuursakkoord genoemde € 1.000,regeling voor verenigingen, zou als mogelijke optie hiervoor door verenigingen gebruikt kunnen worden; wij willen jongerenontmoetingsmogelijkheden realiseren waarbij jongeren zich middels activiteiten, dialoog, themadiscussie en allerlei andere activiteiten kunnen ontwikkelen tot inwoners met een eigen visie maar ook met een hoge mate van directe betrokkenheid bij de samenleving.

Stimuleren tot deelname, eigen inbreng en het realiseren van eigen initiatieven staan daarbij voorop; wij willen graag, via voorlichting, dat voor en door jongeren creatieve maatschappelijke ideeën op het gebied van activiteiten, wonen en werken worden uitgewerkt; wij krijgen regelmatig te horen, dat jongeren geen kans krijgen op de woningmarkt in onze gemeente. Coalitiepartijen willen dat er ook, vanuit initiatieven van de jongeren zelf, actief gekeken en wordt gezocht naar oplossingen voor dit probleem. De gemeente moet daarbij een actieve rol blijven vervullen; werkervaringsprojecten voor jongeren moeten met kracht gestimuleerd worden; er wordt bekeken of de rol zoals die van de sportcoaches uitgebreid kan worden naar andere gebieden, bijvoorbeeld op het gebied van cultuur. Dit om jongeren de kans te bieden om lessen te volgen bij bijvoorbeeld een theaterclub, kunstatelier, muziekvereniging of dansschool.

Inclusieve samenleving In 2021-2022 mogen wij ons met trots de meest toegankelijke gemeente van Nederland noemen. Dat is, vooral dankzij ons Inclusiepanel, een belangrijke erkenning en mijlpaal in de continue opgave om participatiedrempels in de samenleving te slechten en om ervoor te zorgen dat iedereen in de samenleving kan meedoen. Naast fysieke, sociale en digitale toegankelijkheid betreft dit eveneens arbeid, onderwijs, wonen, goederen en diensten, verkeer en vervoer, zorg, ondersteuning, sport, cultuur en vrijetijdsbesteding. Kortom toegankelijkheid voor iedereen in alle facetten. Een grote gezamenlijke verantwoordelijkheid en wat ons betreft topprioriteit in de komende raadsperiode. Voor de verdere professionalisering en implementatie worden extra middelen beschikbaar gesteld.

Mantelzorg Mantelzorgers doen naast naastenliefde ontzettend belangrijk en onmisbaar werk. De coalitie wil mantelzorgers ontzorgen. Er moet dus altijd een centrale plek zijn waar mantelzorgers terecht kunnen met vragen en informatie, bijvoorbeeld via het steunpunt mantelzorg. Welzijnsorganisaties onderhouden contact met mantelzorgers om te zorgen voor een goede balans tussen werk/privé en mantelzorgtaken.

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 35

Daarbij zetten we ook waar nodig vrijwilligers in en organiseren we respijtzorg om te zorgen dat de mantelzorger in balans blijft. We willen daarnaast voor de mantelzorgers de subsidiemogelijkheden om deel te nemen aan verenigingen of evenementen handhaven en waar nodig uitbouwen. Verder vinden wij dat er bij de keukentafelgesprekken ook aandacht besteedt dient te worden aan de mantelzorger. We bieden de mantelzorger ondersteuning in de vorm van een inloop-/digitaal loket voor vragen en adviezen, zo (veel) mogelijk aangehaakt op de buurtcentra in de kernen. De mantelzorger is cruciaal in onze samenleving. Hulp in de toch al stevige belasting van vele mantelzorgers is nodig. Respijtzorg (bijvoorbeeld in de vorm van dagopvang, kortdurend verblijf, maatjeshulp en gratis of goedkope hulp in de huishouding) is een belangrijk instrument om de mantelzorger bij zijn/haar zware zorgtaak te ontlasten en wij zetten hier als coalitie vol op in. Daarnaast willen we specifiek voor de mantelzorgers een regeling treffen als alternatief voor het vouchersysteem huishoudelijke hulp. We willen samen met SG Groenewald nagaan in hoeverre een maatschappelijke (zorg)stage kan bijdragen aan de ontwikkeling van de jeugd op weg naar volwassenheid en later werk, uiteraard inpasbaar in het onderwijsprogramma, als onderdeel van het IJslands model.

Denk bijvoorbeeld aan de organisatie van de dag van de mantelzorg of een dagdeel als zorgvrijwilliger werkzaam zijn in een van de Steinse verzorgingstehuizen.

Wij hebben oog voor de groeiende groep van mensen met dementie en willen daarom een ‘dementievriendelijke’ gemeente zijn waarin dagbesteding, huishoudelijke hulp en vervoer centraal staan.

Nieuwkomers We hebben in Stein in toenemende mate te maken met een groep inwoners met een migratieachtergrond. Integratie is vaak een moeilijk en langdurig proces, deels omdat de mensen de weg niet weten of dat ze de taal niet eigen zijn. Maar integratie is niet uitsluitend een thema voor de nieuwkomer of de gemeente. Het gaat ons allemaal aan. We willen verenigingen stimuleren om hier actief een bijdrage in te leveren. Dat zien we in de vorm van een “buddy systeem” waarbij in de vereniging een “buddy” zich ontfermt over de nieuwe inwoner en hem/haar op weg helpt om actief te participeren aan het sociaal maatschappelijk en culturele leven in Stein. Via ons subsidiebeleid kunnen op deze wijze extra middelen voor de vereniging/instelling worden gegenereerd. Daarnaast stelt de coalitie voor om een jaarlijkse kennismakingsbijeenkomst voor nieuwe inwoners te organiseren door de gemeente in samenwerking met het verenigingsleven. Daarnaast zou de gemeente meer betrokken moeten zijn bij de begeleiding van nieuwkomers. De informatievoorziening moet beter afgestemd worden op de behoeften van de nieuwkomer. De samenwerking met onze partners zoals Vluchtelingenwerk zal hierop worden beoordeeld.

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 36

Hoofdstuk 8: Volksgezondheid en Milieu

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 37

Volksgezondheid De gemeente Stein ligt in een gebied dat meer dan gebruikelijk belast wordt door verkeer en bedrijvigheid. Dat brengt allerlei effecten met zich mee op het gebied van bijvoorbeeld geluid, fijnstof en uitstoot van gevaarlijke stoffen. Er zal meer aandacht moeten komen voor een gezond woon- en leefklimaat in onze gemeente zodat ook de volksgezondheid van onze inwoners zal verbeteren. Dat doen we door te investeren in het versterken van groen en natuur maar ook door duidelijke (milieu)kaders te stellen aan nieuwe ontwikkelingen. Een voorbeeld hiervan is de recentelijk vastgestelde Gebiedsvisie Omgeving Chemelot waarin een aanvullend kader is meegegeven. De nieuwe Omgevingswet biedt ruimte voor individueel maatwerk, ook op het gebied van milieukaders. We bekijken bij de invoering van de wet nadrukkelijk op welke onderdelen we deze mogelijkheden kunnen inzetten voor de verbetering van het woon- en leefklimaat. Gezondheid en veiligheid maken integraal onderdeel uit van de (ruimtelijke) afweging binnen de Omgevingswet. De gezondheid van onze inwoners staat en valt met schoon oppervlaktewater. De provincie is primair verantwoordelijk voor de bescherming van de openbare drinkwatervoorziening. De aanwezigheid van voor de gezondheid schadelijke stoffen in het drinkwater blijft echter een punt van zorg.

We zetten daarom als gemeente in op het regelmatig communiceren en het betrekken van inwoners en scholieren bij onze waterkwaliteit. Dit met het doel om hen zo bewuster te maken van het belang van schoon water in hun eigen leefomgeving. Hierbij hoort ook meer communicatie over het inzamelen van medicijnresten en het verbinden aan de “ketenaanpak medicijnresten uit water”, die bedoeld is om het aantal medicijnresten in het water te verminderen.

Duurzaamheid Binnen onze mooie gemeente willen we ons graag richten op verdere verduurzaming, ook met het oog op de toekomst. Deze verduurzaming moet betaalbaar zijn voor zowel gezinnen als ook ondernemers en toekomstbestendig zijn. Onderzoek naar alternatieve energie- en warmtebronnen kunnen daar een mogelijke ondersteuning van zijn. De afgelopen jaren zijn concrete projecten aangezet maar om de klimaatdoelstellingen te halen, zullen we moeten intensiveren. Dat doen we op basis van een gedegen evaluatie van het Klimaat- en Energiebeleidsplan. Stein behoort ten aanzien van de opwek van duurzame energie op daken tot een van de best presterende gemeenten in Limburg. We blijven het opwekken van energie op daken dan ook stimuleren en willen het zonnepanelenproject van de gemeente voortzetten nadat uit een evaluatie een evidente behoefte blijkt van dit project. Wij vinden dat er een gemeentelijk energiebesparingsproject, in dezelfde lijn als ons gemeentelijke zonnepanelenproject, moet komen. Onderdeel van dit energiebesparingsproject zal onder andere een gemeentelijk isolatieproject zijn waarbij inwoners worden ontzorgd en verleid. Zodoende krijgt iedere inwoner de mogelijkheid om zijn woning duurzaam te isoleren en zijn steentje bij te dragen aan een duurzamer Stein. Wij vinden dat de inwoners van Stein de vrijheid moeten krijgen in de keuze voor het verwarmen van de woning.

Het warmtenet, warmtepomp in combinatie met een Hr-ketel zijn mogelijk opties. De betaalbaarheid van een collectief warmtenet dient via een businesscase te worden uitgezocht. Ook onze bedrijven zullen worden gefaciliteerd en gestimuleerd om te verduurzamen. Om de hogere ambitie ten aanzien van duurzaamheid te kunnen waarmaken, zullen daarvoor ook de nodige ambtelijke capaciteit en uitvoeringsmiddelen voor beschikbaar worden gesteld.

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 38

Van Afval naar grondstof We onderschrijven als coalitie de beleidsuitgangspunten in de nota “Van afval naar grondstof” en willen dat uitvoering wordt gegeven aan de beleidsdoelen om in 2050 te komen tot een circulaire economie waarbij materialen in de kringloop worden behouden. De bijdrage van de gemeente bestaat uit een optimalisatie van de inzameling van grondstoffen bij huishoudens en bevordering van bewustwording en verantwoord gedrag van onze inwoners. Het inzetten op preventieve maatregelen met betrekking tot zwerfvuil en het optimaal bestrijden ervan heeft de volle aandacht. De gemeente Stein moet hierbij meer gerichte actie ondernemen om het zwerfafvalprobleem aan te pakken, door blijvend in te zetten op onder andere extra voorlichting, doelgroepenbenadering en extra handhaving als sluitstuk. Hotspotlocaties worden zo snel mogelijk opgeschoond. Tegen illegale dump van afval zal waar mogelijk en effectief, maximaal worden gehandhaafd.

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 39

Hoofdstuk 9: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening, stedelijke vernieuwing

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 40

Wonen De coalitie geeft uitvoering aan de vastgestelde Structuurvisie Wonen Zuid-Limburg (SVWZL) en de vastgestelde Transformatievisie Wonen Westelijke Mijnstreek. Dit betekent dat de woningvoorraad moet worden getransformeerd naar de behoefte voor nu en de lange termijn. In 2021 heeft middels de beleidsregel “Ruim baan voor goede woningbouwplannen” een aanpassing plaatsgevonden op de SVWZL waardoor kwalitatieve woningtoevoegingen op de juiste plaats compensatieloos mogelijk zijn. We zullen dan ook inzetten op het faciliteren van goede woningbouwprojecten, waarbij goed wordt gekeken naar de behoeften voor nu en in de toekomst. Door de vergrijzing van onze gemeente, zetten we in op nieuwbouw van nul-tredenwoningen. Ook het huisvesten van jongeren en starters blijft nadrukkelijk onderdeel van het woningbeleid. Hierbij wordt dan vooral ingezet op het vrijspelen van bestaande (goedkope) eengezinswoningen middels de doorstroming van de huidige oudere bewoners. Tevens wordt er ingezet op betaalbare tijdelijke woningen voor jongeren. Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) is een vorm van sociale projectontwikkeling waarbij toekomstige bewoners gezamenlijk opdrachtgever zijn voor hun eigen nieuwbouwproject. Projecten zoals het CPO Meerdel dienen na een evaluatie een vervolg te krijgen in andere kernen van onze gemeente.

In overleg met de woningcorporaties en huurdersorganisaties ontwikkelen we een nieuwe Woonvisie Gemeente Stein. We hebben aandacht voor de huisvesting van doelgroepen, zoals jongeren, ouderen, kenniswerkers en statushouders. Voor een gezonde ontwikkeling van onze gemeente is het noodzakelijk dat met name voor jongeren, starters op de woningmarkt, geschikte huisvesting beschikbaar en bereikbaar is. Als jongerenhuisvesting niet door de markt wordt opgepakt dan nemen we nadrukkelijk een regierol en investeren we binnen wat mogelijk is als gemeente zelf hierin. Met corporaties worden afspraken gemaakt over verduurzaming en beschikbaarheid voor jongeren en het uitponden van verduurzaamde eengezinswoningen voor starters. Ook worden de mogelijkheden voor het realiseren van tijdelijke (grondgebonden) woningen onderzocht. De beleidsregel “Ruim baan” maakt het mogelijk dat we leegstaande bedrijfs- en winkelpanden/locaties kunnen transformeren naar woninglocaties. Hierbij kijken we nadrukkelijk naar de (woon-)kwaliteit van de locatie en woningen, het woningtype en prijs/huurklasse en de maatschappelijke meerwaarde van de betreffende woningtoevoegingen. We ontwikkelen in de regio samen met de andere gemeenten en woningcorporaties een woonbedrijf dat uitvoering geeft aan projecten die een antwoord geven op krimp en demografische ontwikkelingen. (NB bij een woonbedrijf worden b.v.

particuliere woningen opgekocht en een tijdje verhuurd om ze vervolgens te kunnen slopen en ruimte te maken voor nieuwe, meer op de toekomstige behoefte afgestemde woningen of exploiteert een woonbedrijf tijdelijke woningen voor b.v. jongeren). De gemeente Stein bevindt zich een in economisch dynamische omgeving. De komende tijd zal bedrijventerrein Chemelot en de Brightlands Chemelot Campus gaan groeien en dat betekent dat de gemeente Stein hierop moet anticiperen. Wij doen dit door een adaptieve woningbouwprogrammering te maken; met voldoende woningbouwcapaciteit bij een optredend groeiscenario maar ook inperking van de woningbouwcapaciteit (en onttrekking van bestaande woningen) bij een krimpscenario. Dit veronderstelt wel een goede monitoring. Voorbeeld van aanvullende capaciteit is Bramert Noord. Maar ook in onze andere dorpskernen en wijken, bijvoorbeeld in Kerensheide, zou hiernaar gekeken kunnen worden. Bij het verder ontwikkelen van onze woongemeente is het behoud en versterking van cultureel erfgoed een uitgangspunt. De Maasstijl (historische bouwstijl in een combinatie van mergel, baksteen en hardsteen) zou voor wat betreft nieuw- en verbouw maar ook de inrichting van de openbare ruimte daar waar dat kan, moeten worden ingevoerd.

Om alle ambities op het vlak van volkshuisvesting zoals benoemd in dit hoofdstuk, maar ook de in hoofdstuk 7 opgenomen ambities met betrekking tot jongeren- en ouderenhuisvesting en onderstaande

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 41

ambitie met betrekking tot wonen en zorg te kunnen invoeren, is structurele formatie uitbreiding aan de orde.

Wonen en zorg In het begin van deze bestuursperiode zal samen met woningcorporaties en zorgpartners een Visie op Wonen en Zorg worden opgesteld. Door het opstellen van deze visie zal duidelijk worden welke behoeften er op dit gebied zijn in de komende 10 jaar. Concreet willen we als ontwikkeling aan partijen het navolgende meegeven: Kijkend naar de kernen Stein, Elsloo en Urmond-Berg waar drie zorgcentra gelegen zijn, respectievelijk De Moutheuvel, La Famille en de Urmonderhof, constateren wij dat de kern Stein achter blijft in de ontwikkeling naar moderne woon-zorg vormen voor senioren. In de kern Stein willen wij een ontwikkeling aanzetten om te komen tot het fasegewijs realiseren van een kleinschalig woon-zorgcentrum voor ouderen welke zorgbehoevend zijn. Zorgappartementen, aanleunend aan het zorgcentrum, voor partners/samenwonenden welke hun eigen woning vrijmaken (bijvoorbeeld plaats maken voor starters). Wij zouden willen kiezen voor een parkachtige omgeving en denken daarbij aan het gebied Dieterenstraat tussen de Diependaalstraat en de Stadhouderslaan. Er zou dan verbinding moeten worden gelegd met het openbare gedeelte van het Steinerbos. Een gedeelte van dat gebied zou dan door een natuurlijke afscheiding een veilige buitenplek moeten bieden aan de bewonersgroep. Uiteraard dient deze mogelijke ontwikkeling gepaard te gaan met een zorgvuldig participatietraject.

We onderzoeken of een bijstelling van het (pré)mantelzorgwoning beleid noodzakelijk is, waarbij de juridische en ruimtelijke implicaties moeten worden afgewogen tegen de bijdrage aan het volkshuisvestelijke vraagstuk.

(Meer) focus op bestaande bouw Bouwen binnen onze gemeente moet zowel zijn gericht op nieuwe, alsook op bestaande bouw. Hierin zien wij veel mogelijkheden om ons vooral te richten op bestaande bouw, en daar te kijken naar mogelijkheden. Verder sluit focus op bestaande bouw ook perfect aan op het verduurzamen van onze gemeente.

Bramert Noord (fase 2) Verder willen wij na het realiseren van de eerste fase Bramert Noord een tweede fase onderzoek naar mogelijk uitbreiding van Bramert Noord, met woningen waar in Stein behoefte aan is. Vanuit dit onderzoek moet blijken of met deze woningbouwprogrammering het financieel en juridisch mogelijk is en dat eventuele risico’s acceptabel zijn. In dit onderzoek wordt ook de verdere ontwikkeling van Chemelot betrokken en worden doelstellingen opgenomen ten aanzien van duurzaamheid. Op basis van het onderzoek en een afweging van alle ter zake relevante belangen zal een definitief go-no go besluit worden voorgelegd aan de gemeenteraad.

Accommodaties en gebouwenbeheer Voornemens, zoals vastgelegd in het Accommodatiebeleid 2018-2022, moeten gehandhaafd blijven en moeten een meer en duidelijk accent krijgen. Waar mogelijk krijgen accommodaties een meer multifunctioneel gebruik en worden waar nodig daarop aangepast. Niet alle multifunctionele centra binnen onze gemeente worden al optimaal gebruikt. De coalitie wil dat de gemeente aanzetten tot verbetering faciliteert. Uitgangspunt blijft hierbij dat ontwikkelingen van onderop moeten komen en door de gemeente worden gefaciliteerd.Dit moet gebeuren in goede samenwerking met de gebruikers enverenigingen.

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 42

De coalitiepartijen willen graag in 2023 een evaluatie van het huidige vastgestelde accommodatiebeleid. De evaluatie bestaat uit een integrale blik. Deze bestaat uit: • krijgen van de onderhoudskosten en afschrijvingskosten per accommodatie; • de bezettingsgraden per accommodatie; • de subsidiestromen per vereniging en de huurinkomsten per accommodatie; Om zodoende een duidelijk beeld te scheppen wat de maatschappelijk meerwaarde per accommodatie is. Vernieuwing enuitbreiding van accommodaties evenals het afstoten van verouderde, in gebruik zijnde dure, accommodaties gaan wij niet uit de weg. Beter geld in programma’s en activiteiten voor de gebruikers steken dan in oude gebouwen. Ook toekomstige ontwikkelingen worden met maximale aandacht opgepakt, dit in samenwerking met huidige en nieuwe gebruikers. De gemeente dient in het bijzonder aandacht te schenken aan de (her)huisvesting van de DOPs, welke nu gebruik maken van tijdelijke accommodaties in de wijk of het dorp.

Gebiedsgewijze aanpak De afgelopen periode zijn er in de diverse kernen straten en wijken opgeknapt via de zogenaamde gebiedsgewijze aanpak. Hierbij wordt het onderhoud van wegen, riolering, groen, verlichting, nutsvoorzieningen (gas, water en licht) etc. via een totaal integraal onderhoudsprogramma opgepakt. Wat de coalitie betreft moet de gemeente blijven inzetten op integraliteit. Bij een integrale gebiedsgewijze aanpak is het meenemen van sociale componenten zoals bijvoorbeeld woningbouwprogramma’s, ontmoetingsplaatsen en eventuele herbestemming van gemeentelijke accommodaties essentieel. Een goed voorbeeld hiervan is het WijkActieProgramma Nieuwdorp, dat ook in andere wijken navolging zou moeten krijgen. Bij het herinrichten van onze woonomgeving staat het versterken van groen en groenstructuren voorop.

Herstel oude dorpskernen In navolging van de gebiedsgewijze aanpak in de Maasband, wil de coalitie zoveel mogelijk oude dorpshistorische elementen ook in andere dorpskernen oppakken en versterken. We denken daarbij aan Catsop, Oud-Urmond, Oud-Stein en Oud-Elsloo. Financieel-technisch bleek dat in de voorbije periode niet haalbaar. Het blijft voor ons echter een belangrijk speerpunt in relatie tot leefbaarheid en aantrekkelijkheid van woongebieden. Door het opwaarderen van deze gebieden dragen wij, naast het verbeteren van de leefbaarheid, bij aan het versterken van het toeristisch recreatief profiel van onze gemeente. Om problemen met doorstroming en parkeren te beperken wordt de mogelijkheid van eenrichtingsverkeer en centraal parkeren nadrukkelijk bekeken.

Omgevingswet, omgevingskwaliteit en ruimtelijke ordening Op 1 januari 2023 wordt landelijk de nieuwe Omgevingswet ingevoerd. De Omgevingswet vervangt een veelvoud aan wetten op het gebied van de fysieke leefomgeving. De invoering van deze wet heeft gevolgen voor ons allemaal. Doelstelling van de wet is om meer integraal en gebiedsgericht naar nieuwe ontwikkelingen te kijken, het voor inwoners en bedrijven eenvoudiger en toegankelijk te maken en het principe "ja tenzij" toe te passen. De coalitie onderschrijft deze uitgangspunten maar dat betekent voor de gemeente maar ook inwoners, bedrijven en instellingen een andere manier van denken en werken. Recentelijk heeft de gemeenteraad hierover participatiebeleid afgesproken met duidelijke uitgangspunten. Daarnaast is de Omgevingsvisie vastgesteld waar op hoofdlijnen staat omschreven hoe de leefomgeving van onze gemeente er in de toekomst zou moeten uitzien. Tot slot is er door de regiogemeenten gezamenlijk een gebiedsvisie Omgeving Chemelot vastgesteld. De gemeenteraad heeft een belangrijk aanvullend hoofduitgangspunt ten aanzien van de fysieke leefomgeving vastgesteld in de Omgevingsvisie namelijk dat alle toekomstige ontwikkelingen moeten gepaard gaan met een verbetering van de omgevingskwaliteit voor onze inwoners ten opzichte van de huidige situatie. Daardoor creëren we

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 43

meerwaarde en brengen wij een betere balans aan tussen economische ontwikkeling enerzijds en natuur, landschap en prettig woon- en leefklimaat anderzijds. Bij de verdere uitwerking van de Omgevingswet op de schaal van onze gemeente, maken wij gebruik van de mogelijkheden die de wet ons biedt om hierin accenten te leggen. Daarnaast koppelen we de invoering van de Omgevingswet ook aan optimalisering van de dienstverlening bij vergunningverlening.

Buitengebied Het buitengebied is van ons allemaal. We wonen, werken en recreëren er. Dat biedt uitdagingen, maar ook kansen. De belevingswaarde van het buitengebied is een groot goed, niet alleen voor de inwoners van de regio, maar ook voor toeristen die van ons platteland willen genieten. Samen met de agrarische sector en natuurbeherende organisaties werken we aan een plan om de schaarse beschikbare gronden duurzaam en toekomst vast in te richten. Grondclaims dienen zo veel mogelijk beperkt te worden en waar nodig wordt ingezet op multifunctioneel ruimtegebruik. Natuurinclusieve landbouw is een aanzienlijk onderdeel in de kringloopgedachte die de komende jaren een grote rol gaat spelen. Een optimaal beheer van de natuurlijke hulpbronnen die duurzaam is geïntegreerd in de bedrijfsvoering zorgt voor ecologische functies en biodiversiteit. Agrarische bedrijven zijn belangrijke natuurbeheerders en stoffeerders van ons buitengebied. Wij faciliteren en ondersteunen deze taak. We stimuleren innovatieve mogelijkheden voor ondernemers die experimenteren en ontwikkelen om te kunnen voldoen aan de wensen van de markt en de omgeving, of om hun bedrijf te verbreden en werken bij initiatieven volgens het “ja, tenzij” principe. Bij het zoeken naar ruimte voor duurzame energieopwekking zijn de ogen vaak op landbouwgrond gericht.

We zijn vooralsnog terughoudend met duurzaamheidsprojecten die een claim leggen op vruchtbare landbouwgrond en stimuleren de opwek van energie op daken. We vragen daarbij aandacht voor ontwikkelingen in naburige gemeenten die de waarden in het buitengebied kunnen aantasten. Ongewenste ontwikkelingen moeten waar nodig juridisch worden aangepakt.

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 44

Hoofdstuk 10: Financiële Paragraaf

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 45

Financiële doorrekening In de bijgevoegde tabel is een doorrekening gemaakt van de wensen zoals die in dit bestuursakkoord zijn verwoord. Daarbij is, in overleg met de ambtelijke begeleidingsgroep, als uitgangspunt genomen de vertaling van de maartbrief van het Rijk. Alhoewel de maartbrief geen formele circulaire is, geeft het wel een beeld van de vertaling van het regeerakkoord en daarmee de ontwikkeling van het accres. Daarbij valt op dat het begrotingsjaar 2026 ten opzichte van 2025 een forse neerwaartse bijstelling plaatsvindt. Oorzaak hiervan zijn het wegvallen van de opschalingskorting en de het niet opnemen van beleidsvoornemens na 2025 (verkiezingen Tweede Kamer), Daarnaast zijn in overleg met het ambtelijke begeleidingsteam de op 10 mei 2022 bekende ontwikkelingen die in zowel de bestuursrapportage 2022 alsmede de autonome ontwikkelingen (o.a. Gemeenschappelijke Regelingen) zullen worden opgenomen, meegenomen. In de bijlage is een overzicht met daarop de doorrekening van de uitgangspunten opgenomen. De doorrekening vormt het financiële kader voor deze bestuursperiode. Ons voornemen is om dit kader ook als zodanig te vertalen in een begrotingswijziging voor 2022 en het uitgangspunt te laten vormen voor het opstellen van de begroting 2023-2026. De financiële doorrekening zal definitief worden gemaakt als de doorvertaling van de meicirculaire inzichtelijk is.

Om de ambities en wensen van deze coalitie te kunnen uitvoeren zijn mogelijke dekkingsvoorstellen opgenomen. Het betreft een tweetal onderdelen:

•

de extra inzet op zoveel mogelijk mensen aan het werk te krijgen gaan wij ervan uit dat we kunnen besparen op uitkeringen. Deze besparingen zijn slechts voor een beperkt deel opgenomen in de laatste jaarschijven van deze coalitie;

•

een verdere professionalisering van de inkoop zou een beperkte besparing op deze post met zich mee kunnen brengen.

Jaarlijks wordt bij het opstellen van de diverse P&C-documenten bezien of de wensen en ambities nog in lijn zijn met de bovenstaande maatregelen en alsdan zullen nadere keuzes moeten worden gemaakt ten aanzien van het bijstellen en temporiseren van de ambities en wensen. Daarbij wordt de spelregel gehanteerd dat alle beleids- en taakvelden, inclusief de beoogde lastenverlichting, hiervoor in aanmerking komen en een evenredige verdeling wordt gezocht in de bijstelling daarvan. Een punt van aandacht is tot slot de doorvertaling van de ambities in dit akkoord naar personele capaciteit. De coalitiepartijen zijn zich ervan bewust dat de extra ambities ook vragen om extra personele capaciteit. Daarvoor zijn in de financiële doorrekening ook middelen opgenomen zowel incidenteel (bij de pilots en tijdelijke intensiveringen) maar ook structureel. Complicerende factor daarbij is de krapte op de arbeidsmarkt. Het nieuwe college zal gezamenlijk met de ambtelijke organisatie aan de slag moeten gaan om dit bestuursakkoord te vertalen naar een uitvoeringsplan en wij bieden daarbij ruimte aan een nadere verfijning en fasering binnen de komende vier jaar.

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 46

Bijlage 1 Overzicht financiën

Bestuursakkoord 2022 - 2026 • Duurzaam bouwen met vertrouwen • 47