4. DOS - Algemene Beschouwingen 2023

Voorzitter, leden van de raad en inwoners, Allereerst vele woorden van dank aan de ambtelijke organisatie, niet alleen voor de voorliggende stukken maar ook voor alles dat er gedaan wordt. De begroting is ambitieus en moet ook waargemaakt kunnen worden. En daarom zullen wij toekomstige voorstellen om de uitvoeringskracht te versterken ook ten volle ondersteunen. Voorzitter, het knettert aan de randen van Europa. En in die werkelijkheid kijken we vooruit naar het jaar 2024 vandaag. Het voelt toch wrang. En dan zijn er ook de aankomende Tweede Kamerverkiezingen. Maar voorzitter, van ons vandaag geen gratis bier, waterige compromissen of stelselwijzigingen, maar onze lokale beschouwingen voor de komende jaren. In 2024 en 2025 is weer veel incidenteel geld over. Het wordt bijna frustrerend. Want incidentele midden kunnen niet ingezet worden voor structurele uitgaven. Uiteraard versterken we wel weer onze financiële positie. En is het ontzettend goed nieuws dat Stein zelfs meerjarig een sluitende begroting kan aanbieden, tegen het licht dat we 3.6 miljoen minder uit het gemeentefonds ontvangen. Wij hopen dat een nieuw kabinet snel met duidelijkheid komt over de financiële positie van gemeenten. We willen als gemeente onze energie steken in het oplossen van problemen van inwoners in plaats van het eindeloos bakkeleien met Den Haag over geld.

Hoewel de OZB slechts geïndexeerd wordt, stijgen de lasten voor onze inwoners met name door indexeringen en rentelasten. Zodra er duidelijkheid komt over de financiële positie van gemeenten op de langere termijn, geeft DOS prioriteit aan het onderzoeken of lastenverlichting op termijn mogelijk is. Dat het College van B&W onze oproep van vorig jaar om geen spaarclub te zijn verder heeft vormgegeven in deze begroting vinden wij uiterst verstandig. Er wordt fors geïnvesteerd in de brede leefomgeving van Stein de komende jaren en in het bijzonder vermelden wij de investering van de uitbreiding van Groenewald. De opgenomen investeringen zijn een investering in de toekomst om Stein nog beter en aantrekkelijker te maken voor onze inwoners en bedrijven. In Stein moet je fatsoenlijk kunnen rondkomen. Dit staat onder druk! Soms komen inwoners in de knel door bijvoorbeeld complexe overheidsregelingen. Boodschappen en rekeningen zijn duurder geworden en de verwachting is dat de prijzen hoog blijven. Dat zorgt voor stress en geldzorgen, vooral bij een laag inkomen, een uitkering, een tochtig huis of een groot gezin. We voelen een grote verantwoordelijkheid om maatregelen te nemen. Kijkende naar het gehele sociale domein dan zijn we opgelucht te kunnen concluderen dat Stein in het algemeen goed scoort. Recentelijk zijn we bijgepraat over de ontwikkelingen en werkwijze.

We denken dat het nieuwe dashboard bijdraagt aan een beter inzicht in hoe problematieken zich ontwikkelen in Steinse wijken en wat het effect is van het bestaande 1

beleid. Ook krijgen we het gevoel dat de aanpak voor de toekenning van WMO middelen de juiste insteek krijgt. Daarmee doelen we op het feit dat we zien dat de noodzaak van en de ondersteuning naar de inwoners hogere prioriteit krijgt dan de rechtmatigheid. Natuurlijk snappen we dat regelgeving en navolgbaarheid belangrijk is maar het moet niet het doel op zich worden. En dat denken we te zien in de nieuwe aanpak. Chapeau! En toch zijn we er niet. We hebben in ons verkiezingsprogramma de nadruk gelegd op de ondersteuning van mantelzorgers. Dat doen we niet voor niks. Zeker in de wetenschap dat mantelzorgers een veelheid aan tijd kwijt zijn aan administratie. En dat is precies waar het ons om gaat. Mantelzorgers ontzorgen in plaats van nog meer taken te geven in het kader van regelgeving. Dit is voor ons nog steeds een belangrijk aandachtspunt de komende periode. De gemeente Stein is sinds vorig jaar actief aan de slag met het IJslands Preventie Model, of zoals het in Nederland heet: opgroeien in een kansrijke omgeving, OKO. Middels de filosofie zoals die vanuit IJsland gestart is, proberen we onze jongeren weer een centrale rol in onze samenleving te geven, zodat ze zich gewaardeerd en belangrijk voelen om samen vorm te geven aan de toekomst vanuit een gevoel van gezamenlijkheid, verbondenheid en saamhorigheid.

Op die manier verwachten we op de lange termijn meer deelname in de samenleving en daarbij een terugloop in het gebruik van verkeerde middelen. De afhakers moeten weer meedoen. Naast de lange termijn-filosofie vanuit OKO, sluiten we onze ogen natuurlijk niet voor de korte termijn problematieken die we in onze gemeente zien op het domein van jeugd. Daarom heeft de raad afgelopen jaar unaniem een motie aangenomen met betrekking tot specialistisch jongerenwerk. Deze ontbrekende schakel in ons systeem om de jongeren van nu aan boord te krijgen en houden en ze dus te behoeden voor criminaliteit zien wij als een belangrijk punt om onze gemeente weer een stukje socialer en veiliger te maken. Goed onderwijs ligt mede aan de basis voor een betere toekomst . Onze gemeente voegt dus de daad bij het woord voor wat betreft het Integraal Huisvestingsplan. Immers, de Avonturijn is aan de maat gemaakt. Het resultaat mag er zijn, een toekomstbestendig schoolgebouw dat niet alleen uitnodigt om te leren, maar ook in het teken staat van het ontwikkelen van 21steeeuwse vaardigheden. De verf in de Avonturijn is nog niet goed en wel droog en de volgende grote verbouwing staat in de startblokken. In mei hebben we kennis mogen nemen van het ontwerp uitbreidingsplan Groenewald.

Na vele jaren van tijdelijke huisvestingsoplossingen die een permanent karakter gekregen hebben, hopen we dat binnenkort gestart kan worden met de bouw van een duurzame, natuurinclusieve, nieuwe vleugel. Maar dan zijn we er nog niet. De huisvestingsproblematiek op de Maaskei in Urmond duurt onverminderd voort. Het gebouw barst uit zijn voegen en heeft de nodige gebreken. In het bestuursakkoord is de intentie uitgesproken om in de huidige bestuursperiode de businesscase aangaande de Maaskei op te starten. Gezien de voortdurende huisvestingsproblematiek spreken wij de wens en nood uit deze businesscase voortvarend op te pakken en te besluiten, zodat de kinderen van Urmond niet langer dan noodzakelijk hoeven te wachten op een passend schoolgebouw en verlost zijn van hun te krappe jas. Onze gemeente telt een groot aantal accommodaties, we zien dat deze accommodaties op hoofdlijnen goed gebruikt worden. Toch merken we ook dat zowel uitbaters als verenigingen 2

op momenten in de knel komen met wat ze wel en niet kunnen in de accommodaties. Wij roepen het College, in navolging van onze raadsvragen van juni jongstleden, op om kritisch te blijven kijken naar de doelen welke wij onszelf gesteld hebben voor wat betreft onze accommodaties en de middelen die wij verstrekken om deze doelen te verwezenlijken. De dialoog tussen gemeente, exploitant en vereniging moet op gang blijven. Op dit moment is de gemeente hard aan het werk om een evenementenbeleid te ontwikkelen. DOS is hier groot voorstander van aangezien we om ons heen zien dat er steeds meer uitdagingen op evenementenorganisatoren afkomen. Het feit dat de ophaalsessies met organisatoren zeer goed bezocht waren, stemt ons zeer tevreden. Enerzijds omdat dit laat zien dat er nog steeds veel organisatiekracht in onze samenleving zit, en anderzijds omdat we daarmee hopelijk op termijn een gedragen beleid krijgen. Ook hier zijn we benieuwd naar de uitkomsten van de sessies. Gelijktijdig met het evenementenbeleid loopt de actualisatie van het subsidiebeleid. Het huidige subsidiebeleid is al dik 5 jaar oud en nodig toe aan vernieuwing. Veel verenigingen lopen tegen veranderde uitdagingen aan, waardoor de subsidiëring af en toe niet meer in de pas loopt met hetgeen de vereniging nodig heeft of maatschappelijk gezien wenst bij te dragen.

In het komende jaar verwachten we ook op dit gebied resultaten te mogen zien, zodat we in 2025 werken met een actueel subsidiebeleid. De burgemeester zei het al in haar nieuwjaarstoespraak. We leven niet in een tijdperk van veranderingen, maar in een verandering van tijdperk. Het zijn ingewikkelde tijden voor onze ondernemers, het lokale MKB en de verenigingen. Het beleid zal ons inziens dan ook primair gericht moeten zijn op het behoud van vitale kernen waar het fijn werken en leven is. It takes a village to raise a child is een bekende uitdrukking. Zonder “village” heeft onze jeugd het zwaar met alle gevolgen van dien voor hun en voor de leefbaarheid van hun woonplaats. We spreken de hoop uit dat de aankomende, vernieuwde kunst- en cultuurnota, nieuw evenementen- en subsidiebeleid ons een stevige basis zal geven om, voor degenen die nog willen en kunnen, de Maaskentsje identiteit, dialect en saamhorigheid voor de toekomst in stand te blijven houden . Niet alleen om als basis te dienen voor het heden maar ook als vertrekpunt in de toekomst voor latere generaties om, indien dan gewenst, zaken overeind te houden. Deuren zijn eenmaal sneller dicht gegooid als geopend.

Reeds in de beschouwingen over 2022 merkten we al op dat de investeringen in het toerisme zijn vruchten afwerpt. Ook de Toeristische visie Hart van de Maasvallei 2023 geeft een positief beeld van de toeristische ontwikkelingen binnen onze gemeente. Ook DOS kan hier alleen maar zeer tevreden over zijn. Natuurlijk heeft iedere medaille zijn keerzijde, ook het toerisme, merkten we reeds in de beschouwingen over de begroting 2023 op. Met name in de onze kernen op drukke dagen zijn er nog steeds problemen met parkeren door recreanten. We constateren dat er op het gebied van recreatie en toerisme heel veel is bereikt. Stein staat op de kaart en heeft ook zijn industrieel imago weten af te werpen. Maar, gezien de structurele problematiek, vragen we ons af of er stilaan geen grenzen bereikt zijn. Moeten we wel naar nog meer bezoekers streven? Wat zeggen onze toeristische ondernemers hierover? Zijn zij tevreden met het aantal bezoekers ? Bereiken zij hun capaciteitsgrenzen ? Antwoorden die vandaag niet hoeven te worden gegeven maar waarop we een brede visie moeten ontwikkelen. Onlangs is het Rivierpark Maasvallei door de Vlaamse overheid uitgeroepen tot 3

Landschapspark. Dit betreft ook de Nederlandse rechteroever. Stein vormt daar een belangrijk onderdeel van. Het lijkt ons van belang om onze toeristische speerpunten in te bedden in het Landschapspark Maasvallei. De komende jaren staat gemeente Stein voor grote opgaven op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie. Deze opgaven worden gezien als een urgente uitdaging om de leefomgeving verder te ontwikkelen. En met de recentelijke vaststelling van de beleidsdocumenten op het gebied van wonen zoals de transformatievisie en de woonzorgvisie hebben we een belangrijke stap gezet in het volkshuisvestingsdossier. We zijn verheugd om te zien dat in de voorliggende begroting gelden zijn opgenomen om de uitgesproken beleidsvoornemens ook daadwerkelijk uit te voeren en dat is hard nodig voor onze inwoners. Wij blijven aandacht vragen voor een veilige en gezonde woon- en leefomgeving voor onze inwoners gezien onze ligging. Het is daarom ook goed dat de raad op beide thema’s om aanscherping heeft gevraagd en we gaan ervan uit dat het College van B&W daarvan werk maakt. Voorzitter, we zien dat dat er diverse projecten uit de verschillende verkeersarrangementen zijn opgenomen in de begroting en dat ze zullen worden gaan uitgevoerd. We zijn ook verheugd te zien dat er voor de langere termijn ook al maatregelen worden voorbereid of uitgevoerd.

Zoals bijvoorbeeld de herinrichting van de Bergerweg, de Mauritslaan en de Michiel de Ruyterstraat van vijftig naar dertig. Daarmee maken we Stein nog verkeersveiliger en geven we invulling aan door onze inwoners breed gedragen wensen. En het luisteren naar inwoners is voor DOS een groot goed, want van een mogelijk eenzijdige sluiting van de Sieckendaalstraat door de gemeente Beek kan geen sprake zijn als er geen draagvlak is bij inwoners van Catsop en daarom dienen we raadsbreed een motie in. Voorzitter, we vragen ook door middel van een motie te onderzoeken welke middelen er nodig zijn om zelf als gemeente de jaagpaden meer te onderhouden, want Rijkswaterstaat onttrekt zich hier sinds jaar en dag ons inziens aan. Gezien de flexibiliteit van Rijkswaterstaat in dossiers die in het verleden liggen of nog steeds spelen baart ons dit zorgen dat dit namelijk niet vanzelf goed komt. In dit kader vragen we ook of de brug in Urmond nog op schema ligt. Voorzitter, wat volgt, staat altijd in verband met wat eraan vooraf ging. Alles wat wij nu doen en besluiten heeft consequenties voor de toekomst van Stein en dat realiseren we ons maar al te goed. Tot zover voorzitter.

4