3. Kwaliteit van de fysieke leefomgeving.pdf

Bron: koopstromenonderzoek 2019 (Provincie Limburg)

Het belangrijkste aanbod van winkels bevindt zich in de kern Stein. Daarnaast zijn er concentraties van winkels in Oud-Stein en Nieuwdorp. Tenslotte ligt nog een aantal winkels verspreid over Stein, zoals de supermarkten Jan Linders en Lidl. Ook Elsloo kent nog een relatief hoog aantal wvo in meerdere segmenten. Dit wordt mede veroorzaakt door de aanwezigheid van het Businesspark Stein, waar naast bedrijvigheid ook in beperkt aanbod van winkels wordt voorzien (bijvoorbeeld in bouwmaterialen). Het aanbod van winkels in de overige kernen Meers, Urmond, Berg aan de Maas en Nattenhoven is beperkt.

4.7.

Accommodaties en voorzieningen

In dit deel van de beschrijving wordt stilgestaan bij de aanwezige accommodaties en voorzieningen in de gemeente Stein (zie kaart 15 voorzieningen en accommodaties).

Kinderopvang en onderwijs Per 1 augustus 2017 zijn de 4 basisscholen in de kern Elsloo gefuseerd tot het Kindcentrum Aelse. Aanvankelijk is de fusieschool gehuisvest op drie locaties (onderbouw, middenbouw en bovenbouw). Met ingang van het schooljaar 2020/2021 gaat men terug naar 2 gebouwen. De onderbouw (groep 1 t/m 4) wordt gehuisvest in de voormalige basisschool St. Augustinus en de bovenbouw (groep 5 t/m 8) wordt ondergebracht in de voormalige St. Jozefschool. De kern Stein kent drie basisscholen. Op dit moment loopt een onderzoek naar mogelijke samenwerking tussen de basisscholen De Maaskei en Kerensheide. Onderdeel hiervan is ook het vastgoedvraagstuk. De kernen Urmond en Berg aan de Maas hebben elk één basisschool. Al geruime tijd wordt onderzoek gedaan naar de toekomstige onderwijshuisvesting in deze kernen. Niet alleen voor wat betreft het basisonderwijs, maar ook als het gaat om de

Bijlage 1 Beschrijving kwaliteit fysieke leefomgeving • 24

kindvoorzieningen (kinderopvang, peuteropvang en buitenschoolse opvang). Insteek van de gemeente is het behoud van beide scholen (raad d.d. 6 juli 2019). De onderwijslocatie in Meers is met ingang van 1 augustus 2017 gesloten. Naast de basisscholen zijn er ook nog diverse voor- en naschoolse voorzieningen. Zo heeft MIK-PIW groep vijf peuteropvanglocaties, vier BSO-locaties en twee kinderopvanglocaties in onze gemeente. Kidts-Kinderopvang heeft één kinderopvanglocatie en twee BSO-locaties in onze gemeente. Daarnaast zijn er ook nog verschillende kleinschalige kinderopvanglocaties en gastouderbureaus in de gemeente Stein. (Para)medische en zorgvoorzieningen De gemeente Stein beschikt over drie zorgcentra, die in de drie grootste kernen zijn gevestigd. Het gaat om het woonzorgcentrum Aelserhof in Elsloo met vlakbij ‘La Famille’, een verpleeghuis met zorgwoningen en een gezondheidscentrum, woonzorgcentrum Moutheuvel in Stein en woonzorgcentrum Urmonderhof in Urmond. Daarnaast is er een dagopvang voor meervoudig en/of verstandelijk beperkte jonge kinderen (het Steyntje) en een dagopvang voor kinderen en jongeren van 4 tot 21 jaar met een licht verstandelijke beperking, gecombineerd met complexe gedrags- of psychiatrische problematiek (Gastenhof, Urmond) en zijn er enkele vestigingen van de thuiszorgsector in de gemeente Stein.

Vrijetijd De gemeente Stein beschikt over een sporthal (Merode), drie sportzalen (in Urmond en Elsloo) en drie gymzalen. De binnensportaccommodaties liggen goed verspreid over de gemeente. De sporthal ligt in de grootste kern, terwijl de middelgrote kernen over een sportzaal beschikken. De gymzalen zijn gelegen in diverse kernen. De wijk Nieuwdorp heeft naast een sporthal ook een gymzaal die leegstaat en gesloopt gaat worden. Daarnaast beschikt de gemeente over meerdere buitensportaccommodaties. Alle dorpen (met uitzondering van Meers) beschikken over een voetbalaccommodatie. Tennisvelden zijn te vinden in Elsloo, Stein en Urmond. De kern Stein heeft zowel een buiten- als een binnenzwembad. Daarnaast kent de gemeente diverse openbare speelplekken, fiets- en wandelpaden. Het aanbod van sociaal culturele accommodaties is ruim. Onder deze noemer vinden we in zowel Berg aan de Maas, Stein en Elsloo een multifunctioneel centrum (MFC). Daarnaast kent de gemeente nog enkele gemeenschapshuizen en fanfarezalen.

4.8.

Recreatie en toerisme

Recreatie en toerisme binnen de gemeente Stein worden met name gekenmerkt door extensieve recreatiemogelijkheden en kleinschalige dagrecreatieve voorzieningen. De belangrijkste (dag)recreatieve voorzieningen betreffen het Steinerbos, de kasteelparken Elsloo en Stein en het Molenpark en Heidekampgebied met park. Deze voorzieningen zijn allen gelegen aan de randen van de stedelijke omgeving met dagrecreatieve voorzieningen. De gemeente Stein wordt ook gekenmerkt door de historische kernen. De gemeente kent twee musea, het museum voor Grafcultuur in Stein en het Streekmuseum in de Schippersbeurs in Elsloo. Het landelijke gebied en Rivierpark Maasvallei worden met name benut voor extensief recreatief medegebruik, bijvoorbeeld wandel- en fietsroutes. Het Steinerbos is een recreatiepark van 35 ha. waarvan 13 ha. voor intensief gebruik in de vorm van binnen- en buitenbad met bijbehorende ligweiden, speeltuinen, diverse attracties, educatieve zaken als een IVN-heemtuin en een kinderboerderij. In 2020 is er tevens een binnenspeeltuin geopend. Het kasteelpark Elsloo bestaat naast het kasteel uit 1835 met omliggend in Engelse landschapsstijl aangelegd park uit een botanische tuin en een oude watermolen uit 1552 (De Slakmolen). In 1885 is het kasteel door een brand vrijwel geheel verwoest. De kasteeltoren, de boerderij en de stallen werden gerestaureerd.

In het kasteel is nu een restaurant en een hotel gevestigd. Het kasteelpark grenst aan het Bunderbos.

Bijlage 1 Beschrijving kwaliteit fysieke leefomgeving • 25

Het kasteelpark Stein ligt op een eiland met daarop de ruïne van kasteel Stein. Het waterkasteel dateert uit de 13e eeuw. Het ligt op een hoogte in het dal van de Ur. Door de eeuwen heen is er veel aangepast en bijgebouwd. Van het oudste gedeelte is nu nog slechts een imposante ruïne overgebleven. Het Molenpark in Urmond vormt de noordelijke grens van Urmond. De standerdmolen vormt het middelpunt van het park. Het park bevat een fietsroute (onderdeel van de regionale molenroute) en een aantal wandelpaden. Het Heidekampparkgebied tussen de kern Urmond en Stein van 42 ha. omvat het Heidekamppark van circa 28 ha. Het is een voormalig gipsdeponie van DSM, verhoogd gelegen en getransformeerd tot een groen park dat aansluit op de omgeving. In het park zijn wandel- en fietspaden aangelegd. Cultuurhistorische landschappelijke structuren in de vorm van twee wallen van Stein uit de 13e en 14e eeuw zijn nog prominent in het gebied aanwezig. Om het park te verbinden met de omgeving is een recreatieve brugverbinding tussen de Mauritslaan en de voormalige gipsdeponie aangelegd. Deze brugverbinding verschaft de inwoners van Urmond en de bezoekers en werknemers in de omgeving toegang tot het gebied.

De historische kernen van Elsloo en Stein en in mindere mate Berg en Urmond kenmerken zich door grote hoogteverschillen tussen de Maasvallei en de kern en zijn gelegen aan de steilrand van het Maasdal. Een deel van de historische kernen van Elsoo en oud-Urmond zijn aangewezen als beschermd stads- en dorpsgezicht. Zoals eerder aangegeven, bevindt zich in Stein een archeologisch museum en in Elsloo een streekmuseum. Een uniek gebied voor recreatief medegebruik van het landelijk gebied en het meest beeldbepalend in het landelijk gebied van Stein is het in ontwikkeling zijnde Rivierpark Maasvallei met daarin centraal gelegen de Maas (zie voor beschrijving paragraaf 3.2). Binnen de gemeente Stein zijn meerdere (Grensmaas)projecten uitgevoerd. Nu al zijn plantensoorten teruggekeerd die typerend zijn voor het rijke rivierecosysteem. Als recreatieve verbinding naar het Belgische deel van het Rivierpark vervult de veerpont van Berg aan de Maas naar Meeswijk (België) een belangrijke functie. Dit pont is geschikt voor het overvaren van fietsers, wandelaars en automobilisten. Daarnaast zijn er plannen voor het realiseren van een brugverbinding vanuit Meers naar België voor fietsers en wandelaars. Op de overgang van de Maasvallei naar het middenterras bevindt zich aan de zuidwestkant van Elsloo het Bunder- en Elsoërbos.

Een bijzonder wandelgebied omdat het een voor ons land uniek hellingbos betreft met een bijzondere flora en fauna. Ten oosten van dit boscomplex bevindt zich het bijzonder fraai landschappelijke Catsopperveld dat zich bevindt op de uitlopers van het middenterras van Schimmert. Geconstateerd kan worden dat, ondanks het ruim aanwezige potentieel voor recreatie en toerisme, de omvang van verblijfsaccommodaties beperkt is en dat daarin nog ruimte is voor verdere ontwikkeling, waarbij wordt ingezet op kleinschalige verblijfsrecreatie. De hoofddoelstelling die de gemeente beoogt, is het faciliteren van dagrecreanten in de Maasvallei door middel van gerichte promotie, het doorontwikkelen van wandel- en fietspaden en het creëren van toeristische parkeervoorzieningen met bijbehorende gebiedsinformatie.

4.9.

Land- en tuinbouw

Binnen de gemeente Stein waren in 2019 21 landbouwbedrijven geregistreerd (RUD, 2020). Zie ook kaart 17. Het aantal vigerende agrarische bouwkavels in de vigerende bestemmingsplannen komen hiermee overeen. Wel merken wij op dat veel van deze bedrijven niet meer over een volwaardig agrarisch bedrijfsinkomen beschikken. De bedrijven bewerken samen ruim 890 ha. agrarische cultuurgrond (CBS, 2020). Dit is 39% van het grondgebied van de gemeente Stein dat in gebruik is als agrarische cultuurgrond (totale oppervlakte van de gemeente Stein is 2280 ha.). Dit is vergeleken met het landelijk gemiddelde relatief een laag percentage. Dit wordt verklaard door het verstedelijkte karakter van de gemeente Stein met een bevolkingsdichtheid van 1181 (aantal inwoners per km2). Daar staat tegenover dat de agrarische sector wel een groot deel van de gemeente in gebruik heeft en beheert (890 ha.) als agrarische cultuurgrond. Het grootste deel van deze grond is in gebruik als grasland en voor groenvoedergewassen (435 ha.). Voor akkerbouw is ruim 229 ha. in gebruik. Het grootste deel hiervan

Bijlage 1 Beschrijving kwaliteit fysieke leefomgeving • 26

(209 ha.) wordt gebruikt voor het verbouwen van granen. Twee ha. van de grond wordt gebruikt voor het verbouwen van tuinbouwgroenten.

4.10

Milieu

Voor de overzichtelijkheid is ervoor gekozen de verschillende milieuthema’s in het kader van de kwaliteit van de fysieke leefomgeving onder te brengen in een aparte paragraaf bij de beschrijving van de occupatielaag. De volgende milieuthema’s worden in deze paragraaf beschreven: bodem, geluid, externe veiligheid, lucht en geur. Voor deze beschrijving is gebruik gemaakt van ‘Bouwstenen voor Milieuthema’s in de Omgevingsvisie’ die door de RUD Zuid-Limburg is opgesteld op verzoek van de gemeente Stein.

4.10.1 Bodem Artikel 1.2 van de Omgevingswet benoemt de bodem als onderdeel van de fysieke leefomgeving. De Omgevingswet stelt een aantal eisen aan de bodemkwaliteit. In de gemeente Stein is, net zoals in alle Nederlandse gemeenten, in de afgelopen decennia op meerdere plaatsen bodemverontreinigingen geconstateerd. Dit is onder andere het gevolg van bedrijfsactiviteiten, ophogingen met bodemvreemd materiaal, voormalige stortplaatsen etc. Uit een overzicht van risicovolle bodemverontreinigingen in Limburg uit oktober 2020 blijkt dat in de gemeente Stein op één locatie sprake is van risicovolle bodemverontreinigingen (zonder humaan risico) waar sanering/monitoring moet plaatsvinden 2. In Stein betreft het grondwatermonitoring storten Stein. De bodemkwaliteitskaart van de gemeente Stein (2021) geeft de globale bodemkwaliteit weer. Het gaat om zware metalen en PFAS-verbindingen. De gemeenten Beek, Beekdaelen en Stein verwachten de komende 5 tot 10 jaar dat continu grond (tijdelijk) wordt ontgraven, opgeslagen en toegepast. Een voorbeeld hiervan is het regulier onderhoud aan weg(berm)en, rioleringen, kabels, leidingen, groenvoorzieningen en (vervangende) nieuwbouwprojecten. Uit de bodemkwaliteitskaarten van de gemeenten blijkt dat het nuttig hergebruik van gebiedseigen licht verontreinigde grond beperkt is.

Hierdoor kan veel ontgraven grond niet worden hergebruikt en moet deze grond vervolgens worden afgevoerd naar een erkend verwerker. Ook moet dan grond van elders worden aangekocht en aangevoerd die wel voldoet aan de toepassingseisen, bijvoorbeeld zand uit zandwinputten of grond van een grondbank. Voor een gedetailleerd overzicht wordt verwezen naar de bodemkwaliteitskaart en de nota bodembeheer (2021) van de gemeenten Beek, Beekdaelen en Stein.

4.10.2 Geluid Geluidsoverlast kan nadelige effecten hebben voor de gezondheid. Voor wat betreft geluid kan onderscheid worden gemaakt in industrielawaai en weg- en railverkeerslawaai. Industrielawaai Op grond van de Wet geluidhinder worden industrieterreinen waarop (grote) lawaaimakers zijn gevestigd ruimtelijk gescheiden van woningen en andere geluidsgevoelige bestemmingen anderzijds. Dit wordt zonering van industrielawaai genoemd. De gedachte achter deze vorm van zonering is aan bedrijven en omwonenden rechtszekerheid te bieden. Enerzijds kunnen bedrijven niet onbeperkt uitbreiden (ter 2

Provincie Limburg (2020): https://www.limburg.nl/onderwerpen/milieu-toezicht/bodem/

Bijlage 1 Beschrijving kwaliteit fysieke leefomgeving • 27

bescherming van woningen) en anderzijds wordt voorkomen dat woningen te dicht bij bedrijven worden gerealiseerd (ter bescherming van de geluidruimte van de bedrijven). Binnen de gemeente Stein is een drietal gezoneerde industrieterreinen gelegen: Haven Stein, Asfalt Centrale Limburg en Steenbrekerij/zeverij L’Ortye. Industrieterrein Chemelot is niet gelegen op het grondgebied van de gemeente Stein. De geluidzone van dat industrieterrein is echter wel deels binnen de gemeente gelegen. Kaart 16 geeft locatie van de genoemde geluidzones. Binnen de geluidzone gelden beperkingen voor het bestemmen van woningen (en andere geluidgevoelige bestemmingen). Hiervoor geldt een zogenaamde voorkeursgrenswaarde van 50 dB(A) etmaalaarde. Een hogere geluidbelasting tot een maximale ontheffingswaarde kan worden toegestaan middels een bestuurlijke afweging (hogere waarde procedure). De maximale ontheffingswaarde is afhankelijk van de situatie (zoals nieuwe of bestaande woningen). Buiten de geluidzone geldt bovengenoemde beperking niet. Onder de Omgevingswet komt het begrip “gezoneerd industrieterrein” te vervallen. Daarvoor in de plaats komt het begrip “geluidaandachtsgebied”.

Het geluidaandachtsgebied rond een industrieterrein geeft het gebied aan waarbinnen de regels van dit besluit voor het geluid van industrieterreinen van toepassing zijn, waarbij het industrieterrein zelf niet tot het aandachtsgebied behoort. Het omgevingsplan voorziet erin dat het geluid van het industrieterrein in het geluidaandachtsgebied aanvaardbaar is. De geluidgrenswaarden zijn opgenomen in het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl). De geluidproductie vanwege het industrieterrein wordt gereguleerd middels door het bevoegd gezag vast te stellen geluidproductieplafonds (GPP’s). Daarmee wordt de omgeving beschermd tegen het gezamenlijke geluid van alle activiteiten op een industrieterrein. De locatie waar de GPP’s gelden (geluidreferentiepunten), de geluidbrongegevens en het geluidaandachtsgebied worden door het bevoegd gezag vastgelegd in het geluidregister. De geluidbelasting wordt bepaald in de jaargemiddelde dosismaat Lden en Lnight met de eenheid dB en niet meer als etmaalwaarde (in dB(A)). Weg- en railverkeerslawaai Ook voor verkeerswegen en spoorwegen is sprake van een planologisch aandachtsgebied (geluidzone). Binnen deze geluidzone wordt door Wet geluidhinder bescherming aan woningen en andere geluidgevoelige bestemmingen gegeven.

Voor deze woningen en andere geluidgevoelige bestemmingen geldt een basisbeschermingsniveau (voorkeursgrenswaarde) van 48 dB voor wegverkeerslawaai en 55 dB voor railverkeerslawaai. Bevoegd gezag kan een hogere geluidsbelasting (hogere waarde) toestaan. Deze verhoging is mogelijk tot een maximaal toelaatbare waarde. De hoogte van deze maximaal toelaatbare waarde is afhankelijk van verschillende factoren, zoals bijvoorbeeld de ligging van de geluidsgevoelige bestemming in binnenstedelijk of buitenstedelijk gebied. De Wet geluidhinder is niet van toepassing op wegen die liggen binnen een woonerf en op wegen waar een maximum snelheid van 30 km/u geldt; in die situaties is geen sprake van geluidzones. Bij realisering van woningen of andere geluidgevoelige bestemmingen dient een gedegen akoestische afweging wel onderdeel te zijn van de ruimtelijke onderbouwing. Afhankelijk van de verkeersintensiteit en/of wegdektype kan de geluidbelasting hoger dan een voorkeursgrenswaarde zijn. Door de gemeente Stein loopt een tweetal autosnelwegen (A2 en A76) en diverse andere wegen waarop momenteel een geluidzone van toepassing is (zie kaart 12). Voorts loopt in het zuidelijk deel van de gemeente de spoorlijn Maastricht-Sittard. Voor de woningen binnen de geluidzone van laatstgenoemde spoorweg loopt momenteel een saneringstraject.

In de Omgevingswet gaat ook voor het aspect weg- en railverkeerlawaai het begrip geluidzone vervallen. Hiervoor in de plaats komt het geluidaandachtsgebied. Analoog aan het geluidaandachtsgebied bij

Bijlage 1 Beschrijving kwaliteit fysieke leefomgeving • 28

industrielawaai dient het omgevingsplan erin te voorzien dat het geluid vanwege weg- en spoorwegverkeer in het geluidaandachtsgebied aanvaardbaar is. Volgens het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) gelden, afhankelijk van het type weg (provinciale weg, rijksweg, gemeenteweg, spoorweg) standaardwaarden van 50 tot 55 dB (Lden). Onder bepaalde voorwaarden kunnen geluidbelastingen hoger dan de standaardwaarden worden toegestaan. Ook voor (spoor)wegen worden GPP’s vastgelegd die in het geluidregister worden opgenomen.

4.10.3 Externe veiligheid Kaart 10 geeft een overzicht van de externe veiligheid. De kaart geeft inzicht in aspecten van de externe veiligheid (omgevingsveiligheid) die aan de orde zijn bij toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen. De kaart is gebaseerd op de Provinciale Risicokaart, de EV-signaleringskaart en onderdelen uit de aanvraag voor de actualisatie van hoofdstuk 1 van de WABO-vergunning site Chemelot 3. Met de komst van de Omgevingswet veranderen de instrumenten voor externe veiligheid. Externe veiligheid komt dan omgevingsveiligheid te heten, waarbij het plaatsgebonden risico blijft bestaan. In plaats van het groepsrisico komen er de aandachtsgebieden. Aandachtsgebieden zijn gebieden waar mensen binnenshuis, zonder aanvullende maatregelen onvoldoende beschermd zijn tegen de gevolgen van een ongeval met gevaarlijke stoffen. Deze gebieden maken direct zichtbaar welke gevaren in het gebied kunnen optreden en waar minimaal aandacht moet worden besteed aan extra bescherming. Hierdoor vormt het aandachtsgebied een instrument voor het bedrijf, de bestuurder en de inwoner om met elkaar in gesprek te gaan over veiligheid en bescherming. Voor de gemeentelijke inrichtingen zijn de aandachtsgebieden grotendeels vastgesteld. Deze aandachtsgebieden zijn door de RUD Zuid-Limburg aan de gemeente gerapporteerd. Deze aandachtsgebieden zijn nog niet volledig.

Dit komt enerzijds doordat op grond van de Wabo niet alle gegevens bekend zijn die nodig zijn voor het bepalen van de aandachtsgebieden en anderzijds doordat nieuwe activiteiten die over een aandachtsgebied gaan beschikken geregistreerd moeten worden (met name de opslag van propaan van minder dan 3000 liter). De site Chemelot betreft een provinciale inrichting. Het vaststellen van de aandachtsgebieden vindt momenteel plaats. De uiteindelijke aandachtsgebieden zullen door de Provincie Limburg aan de gemeente kenbaar gemaakt worden. Ook voor transportassen en buisleidingen zullen aandachtsgebieden gaan gelden. Aandachtsgebieden dienen met name om voorafgaand aan ruimtelijk ontwikkelingen rekening te houden met het risico als gevolg van de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen. Mogelijk dat aandachtsgebieden ook in het kaartmateriaal voor de omgevingsvisie kunnen worden opgenomen. Momenteel vindt nader uitwerking van de Veiligheidsvisie Chemelot plaats, die in december 2019 door de Provincie Limburg en de gemeenten Stein, Beek en Sittard-Geleen is vastgesteld. Hiertoe wordt door de technische veiligheidscommissie een kader opgesteld. Deel van dit kader is het creëren van een drietal zones op en rond de site Chemelot. Bestuurlijke afweging van het kader moet nog plaatsvinden. Deze zones zijn niet opgenomen op de kaart.

In het kader van het vaststellen van deze zones, wordt gebruik gemaakt van realistische aandachtsgebieden. Onder realistische aandachtsgebieden wordt verstaan aandachtsgebieden waarbij rekening is gehouden met omgevings- en risicofactoren. Deze aandachtsgebieden zijn geringer in omvang dan de berekende aandachtsgebieden. Er is momenteel nog geen duidelijkheid met betrekking tot de status van de realistische aandachtsgebieden. 3

De kaart externe veiligheid is geactualiseerd op basis van input van de RUD Zuid-Limburg.

Bijlage 1 Beschrijving kwaliteit fysieke leefomgeving • 29

4.10.4 Luchtkwaliteit Stoffen die een negatief effect op de luchtkwaliteit kunnen hebben zijn afkomstig van tal van milieubelastende activiteiten die in hoofdzaak onder te verdelen zijn in productieactiviteiten en verkeersbewegingen (zie ook kaart 18). In hoofdzaak is de luchtkwaliteit in het beheergebied van de RUD Zuid-Limburg goed. De luchtkwaliteit wordt uitgedrukt in de hoeveelheid stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10) per kubieke meter lucht. Aan de randen van het beheergebied is de luchtkwaliteit minder goed dan in het meer landelijke deel van het beheergebied. De hoogste concentraties NO2 en PM10 zijn te vinden rondom de grotere vervoersassen in het beheergebied: de A2, A76 en A79. Deze assen lopen voor een deel langs/door het stedelijk gebied en ook in dat gebied zijn de concentraties NO2 en PM10 hoger dan in het meer landelijke deel van het beheergebied.

4.10.5 Geur Geur kan ontstaan als gevolg van uiteenlopende milieubelastende activiteiten en daarmee hinder veroorzaken of nadelige effecten op de gezondheid hebben. Deze milieubelastende activiteiten kunnen plaatsvinden in het kader van de uitoefening van een bedrijf, maar ook in het kader van de uitoefening van een hobby, zoals het op kleine schaal houden van landbouwhuisdieren. In de periode 2009-2019 zijn bij de RUD Zuid-Limburg 125 geurklachten binnen de gemeente Stein geregistreerd. Volgens de RUD Zuid-Limburg zijn er binnen de gemeente Stein geen concrete situaties bekend waarbij de kwaliteit van de leefomgeving sterk onder druk staat vanwege geur. In het algemeen is er geen sprake van locaties met grote knelpunten op het gebied van geur. De gemeente Stein heeft dan ook geen geurverordeningen vastgesteld.

4.11.

Sociale veiligheid

Sociale veiligheid omvat de feitelijke overlast, criminaliteit en veiligheidsbeleving. Het gaat, in tegenstelling tot omgevingsveiligheid, niet om bedreigingen van niet-menselijk karakter, maar om veiligheid met betrekking tot menselijke (inter)acties 4. De cijfers die in deze paragraaf worden gepresenteerd zijn afkomstig van www.waarstaatjegemeente.nl. De cijfers voor de gemeente Stein zijn vergeleken met de gemiddelde cijfers voor de provincie Limburg.

4

Definitie Sociaal Cultureel Planbureau (2008).

Bijlage 1 Beschrijving kwaliteit fysieke leefomgeving • 30

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

Diefstal en inbraak behoren tot de zogenaamde High Impact Crimes. In het vierde kwartaal van 2020 scoorde Stein onder het gemiddelde van de provincie Limburg. Ook het totaal aantal misdrijven per 10.000 inwoners lag in de gemeente Stein in het vierde kwartaal van 2020 onder het provinciaal gemiddelde.

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

Bovenstaande tabel laat de ontwikkeling van drugsdelicten zien in de gemeente Stein in de periode 20162020. In 2019 en 2020 ligt het aantal drugsdelicten in de gemeente Stein per 10.000 inwoners boven het Limburgs gemiddelde.

Bijlage 1 Beschrijving kwaliteit fysieke leefomgeving • 31

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

Verkeersveiligheid is een onderdeel van sociale veiligheid. Het aantal verkeersongevallen per 1000 inwoners in de gemeente Stein is lager dan het aantal verkeersongevallen in de provincie Limburg en laat een stabiel beeld zien in de periode 2015-2019.

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl

Ook de subjectieve veiligheid maakt onderdeel uit van sociale veiligheid. In bovenstaande tabel wordt onderscheid gemaakt in onveiligheidsgevoelens (hoe onveilig voelen inwoners zich in hun buurt), onveiligheidsperceptie (de ervaren omvang van criminaliteit in de eigen buurt) en vermijdingsgedrag (hoe vaak inwoners het eigen gedrag aanpassen aan situaties in de buurt). Ten opzichte van 2014 is de onveiligheidsperceptie in de gemeente Stein iets toegenomen. Deze ligt ook boven de ervaren onveiligheid in de buurt in vergelijking met de provincie Limburg.

Bijlage 1 Beschrijving kwaliteit fysieke leefomgeving • 32

4.12.

Volksgezondheid

Kaart 18 omvat cijfers van de GGD Zuid-Limburg met betrekking tot participatie, gezondheid, leefstijl. Deze cijfers hebben betrekking op de periode 2018. In september 2021 publiceert de GGD Zuid-Limburg de meest recente gegevens. Opvallende zaken uit ‘Stein in cijfers’ van de GGD Zuid-Limburg in relatie tot de fysieke leefomgeving zijn (in vergelijking met de gemiddelde cijfers voor de regio Zuid-Limburg): • Leefstijl: het percentage volwassenen en ouderen met overgewicht; • Leefstijl: binge drinken onder de Steinse jeugd; • Leef- en woonomgeving: inwoners van de gemeente Stein zijn vaker bezorgd om gezondheidsrisico’s in hun woonomgeving (mede door ligging nabij Chemelotsite) in vergelijking met inwoners van Zuid-Limburg.

Bijlage 1 Beschrijving kwaliteit fysieke leefomgeving • 33

5. Conclusies analyse lagenbenadering Op basis van de analyse van de lagen kunnen de volgende conclusies worden getrokken. Ondergrondlaag Kenmerkend voor Stein zijn de hoge archeologische waarden in de ondergrond, het landschap met hoogteverschillen en de ligging aan de rivier de Maas. De loop van de geschiedenis van Stein heeft landschappelijke kenmerken opgeleverd die het waard zijn om te behouden en die als inspiratie kunnen dienen voor nieuwe ontwikkelingen (bijvoorbeeld de wallen rondom Stein als inspiratie voor de groene gordel rondom Stein). Daarnaast kan de groene omgeving een balans creëren tussen dorps wonen en bedrijvigheid. Ook heeft groen steeds meer een belangrijke functie in het klimaatbestendig maken van de leefomgeving. Netwerklaag De ontsluiting van de gemeente door autowegen, spoorwegen en water is goed. De opgave voor de toekomst is om dit goede netwerk ook optimaal te gebruiken voor die functies die daarom vragen. Het verkeersnetwerk is tegelijkertijd ook een beperking door de gevolgen ervan voor de leefkwaliteit, met name vanwege geluidsoverlast en luchtkwaliteit. Daarnaast brengt het verkeersnetwerk risico’s met zich mee vanwege het vervoer van gevaarlijke stoffen. Het groene netwerk van natuurgebieden biedt de basis voor functies als wonen, recreatie en toerisme.

Kansen zitten in het buitengebied dat als onderdeel van het Rivierpark Maasvallei de komende jaren verder wordt ontwikkeld. Occupatielaag De historische woonkernen van Stein zijn het waard om te behouden en verder te ontwikkelen. Gelet op de demografische ontwikkelingen verdient de transformatie van de woningvoorraad de komende jaren grote aandacht. De bedrijventerreinen van Stein liggen over het algemeen gunstig qua ontsluiting (behalve Schutterstraat). De economische potentie van de gemeente zit in het gebied rond de A2-zone. Het aantal vierkante meters detailhandel is lager in vergelijking met andere (vergelijkbare) gemeenten. Industriële bedrijven, maar ook het verkeer, kunnen de leefkwaliteit belemmeren door de uitstoot van geur, geluid en stoffen en hierdoor overlast, veiligheidsrisico’s en gezondheidsrisico’s met zich meebrengen. Voor onze gemeente is dit een belangrijk aspect gelet op de ligging nabij Chemelot, luchthaven en diverse weg- spoor- en waterwegen. Dit heeft tevens als consequentie dat een aantal milieuaspecten (bv. verkeerslawaai van snelwegen, luchtkwaliteit) buiten onze invloedsfeer liggen en wij daarop onze ambitie in de Omgevingsvisie zullen afstemmen. De verandering van het klimaat heeft grote impact op de fysieke leefomgeving en kan gezondheidsproblemen veroorzaken.

Klimaatverandering zorgt ervoor dat het vaker en heviger gaat regenen, dat piekafvoeren van de rivieren veranderen, dat het langere aaneengesloten perioden droog is en dat het warmer wordt. Klimaatbestendigheid is dan ook een belangrijk onderdeel van de Omgevingsvisie. Wat betreft sociale veiligheidsaspecten scoort de gemeente Stein onder het provinciaal gemiddelde. Een aandachtspunt is echter de druggerelateerde delicten. Een ander aandachtspunt is de onveiligheidsperceptie van inwoners van de gemeente Stein. Deze ligt boven de ervaren onveiligheid in de buurt in vergelijking met de provincie Limburg. Ook zijn inwoners van de gemeente Stein vaker bezorgd om gezondheidsrisico’s in hun woonomgeving.

Bijlage 1 Beschrijving kwaliteit fysieke leefomgeving • 34

Wat betreft gezondheid zijn een aantal leefstijlaspecten waarbij de gemeente Stein negatiever scoort ten opzichte van de regio Zuid-Limburg. Het betreft overgewicht bij volwassenen en ouderen en binge drinken bij jongeren.

Bijlage 1 Beschrijving kwaliteit fysieke leefomgeving • 35

Overzicht kaartmateriaal (nummers kaarten dienen nog aangepast te worden)

Kaart 1 Gemeente Stein Kaart 2 Geomorfologie Kaart 3 Reliëf Kaart 4 Bodem Kaart 5 Stein rond 1830 Kaart 6 Stein rond Stein rond 1920 Kaart 7 Infrastructuur Kaart 8 Water Kaart 9 Bestaande groenstructuren Kaart 10 Externe veiligheid Kaart 11 Klimaat en water (hitte) Kaart 12 Klimaat en water (gevoelstemperatuur) Kaart 13 Klimaat (regenwater) Kaart 14 Wonen en werken Kaart 15 Voorzieningen en accommodaties Kaart 16 Geluidzones Kaart 17 Agrarische vestigingen Kaart 18 Luchtkwaliteit

Bijlage 1 Beschrijving kwaliteit fysieke leefomgeving • 36

Bijlage 1 Beschrijving kwaliteit fysieke leefomgeving • 37