3. Brandweerrisicoprofiel.pdf

Figuur 31: Incidenthistorie waterongevallen, periode 2016 - Q2 2022 (excl. incidenten in België en in VRLN)

4.3 INCIDENT WEGVERKEER De hoofdwegen in Zuid-Limburg zijn de autosnelwegen A2, A76 en A79. Daarnaast wordt Veiligheidsregio Zuid-Limburg door ruim 180 kilometer aan 12 provinciale wegen doorkruist (N274, N276, N278, N281, N294, N296n, N297, N298, N300, N590, N595 en N598). Het netwerk van wegen verfijnt zich vervolgens in de gemeentelijke wegen. Incidenthistorie wegverkeer Figuur 32 toont dat verkeersongevallen het vaakst voorkomen in de gemeenten Sittard-Geleen, Heerlen en Maastricht. Het aantal ongevallen op de weg waarvoor de brandweer jaarlijks uitrukt is redelijk stabiel. Het gaat om gemiddeld 140 incidenten per jaar. Circa een kwart van de verkeersongevallen op de weg vindt plaats op autosnelwegen, een kwart op provinciale wegen en de helft op overige wegen.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – Brandweerrisicoprofiel

pagina 41 /49

Figuur 32: Incidenthistorie verkeersongevallen op de weg, periode 2016 – Q2 2022.

4.4 INCIDENT TREINVERKEER Door de regio loopt een aantal (intercity)spoorlijnen. Deze meeste spoorlijnen worden zowel voor vervoer van passagiers als voor transport van goederen gebruikt. Ook gaat het voornamelijk om geëlektrificeerde en meersporige spoorwegen. Een uitzondering betreft de Miljoenenlijn. Figuur 33 toont de belangrijkste spoortrajecten in Zuid-Limburg.

Figuur 33: Spoortrajecten in Zuid-Limburg

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – Brandweerrisicoprofiel

pagina 42 /49

Incidenthistorie treinverkeer Zoals figuur 34 illustreert is het aantal spoorwegongevallen ten opzichte van het aantal verkeersongevallen op de weg relatief laag. Gemiddeld gaat het om circa 5 a 10 incidenten per jaar. Het overgrote deel van de spoorwegincidenten betreft een aanrijding met een persoon (meestal suïcides). Ook aanrijdingen met voertuigen komen voor. Figuur 34 toont tevens de geografische spreiding van spoorwegongevallen voor de periode 2016 – Q2 2022.

Figuur 34: Incidenthistorie spoorwegongevallen, periode 2016 – Q2 2022 Figuur 35 toont dat de meeste treinverkeer-incidenten plaats hebben gevonden in de maand januari, wat verklaard wordt door suïcides.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – Brandweerrisicoprofiel

pagina 43 /49

Figuur 35: Treinverkeer-incidenten verdeeld per maand, periode 2016 – Q2 2022

4.5 INCIDENT IN WEGTUNNEL Er bevinden zich twee tunnels op het grondgebied van de gemeente Maastricht, namelijk de Maasboulevardtunnel (400 meter) en de Koning Willem Alexander Tunnel (2300 meter). De Maasboulevardtunnel heeft tweerichtingsverkeer in één tunnelbuis, een directe verbinding met het laaden losperron en vier tunnelbuizen naar de Parkeergarage Mosae Forum. De Koning Willem Alexander Tunnel is een gestapelde tunnel met vier aparte tunnelbuizen, elk met twee rijstroken. De onderste twee buizen zijn voor het doorgaande verkeer. De bovenste twee buizen voor het regionale- en bestemmingsverkeer. Incidenthistorie tunnels De incidenthistorie in de KWA-tunnel voor de periode 2016 t/m het tweede kwartaal van 2022 wordt getoond in figuur 36. Figuur 37 toont de incidenthistorie in de Maasboulevardtunnel.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – Brandweerrisicoprofiel

pagina 44 /49

Figuur 36: Incidenthistorie KWA-tunnel, periode 2016 – Q2 2022

Figuur 37: Incidenthistorie Markt-Maas tunnel Maasboulevard, periode 2016 – Q2 2022

4.6 INCIDENT BIJ START OF LANDING OP OF OM EEN LUCHTVAARTTERREIN Conform de Handreiking Crisisbeheersing op luchthavens van het Nederlands Instituut Fysiek Veiligheid vindt ongeveer 75-80% van de luchtvaartongevallen plaats binnen een zone die zich uitstrekt tot 150

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – Brandweerrisicoprofiel

pagina 45 /49

meter aan weerszijden van de hartlijn van de startlandingsbaan en tot 1 km voor en achter de baan (de zogenaamde Zone 1). Nog eens 10% van de luchtvaartongevallen vindt plaats in een strook relatief dicht bij de luchthaven, die zich uitstrekt tot 5 km aan weerszijden van de hartlijn van de start-landingsbaan en tot 10 km voor en achter de baan (de zogenaamde Zone 2). Binnen de regio bevindt zich het vliegveld Maastricht Aachen Airport in de gemeente Beek. Zowel Zone 1 als Zone 2 aan beide zijden van de startlandingsbaan liggen binnen de regio Zuid-Limburg. Verder is er binnen de regio een nauwe betrokkenheid met de NAVO vliegbasis Geilenkirchen (AWACS), net over de grens in Duitsland. Een deel van het risicogebied van de vliegbasis ligt binnen de gemeente Beekdaelen. Vooral de grotere toestellen, zoals de E3A radarvliegtuigen en tank- en transportvliegtuigen, vliegen van en naar deze vliegbasis. Een gedeelte van Zone 1 en Zone 2 (aan één zijde van de landingsbaan) ligt binnen de regio. Incidenthistorie op of om een luchtvaartterrein Figuur 38 toont de incidenthistorie ten aanzien van incident bij start of landing op of om een luchtvaartterrein voor de periode 2016 – Q2 2022.

Figuur 38: Incidenthistorie luchtvaartongevallen, periode 2016 – Q2 2022 Trends en ontwikkelingen verkeer en vervoer • Het aantal waterongevallen is jaarlijks stabiel en relatief laag (circa 10 per jaar). • Het overgrote deel van de waterongevallen plaatsvindt op de Maas en het Julianakanaal. • Het overgrote deel van de waterongevallen betreft een persoon te water die in nood gekomen is. • In Maastricht springen er regelmatig mensen van een brug die vervolgens in nood komen. • Het aantal verkeersongevallen op de weg (waarvoor de brandweer uitrukt) is vrij stabiel (circa 140 per jaar). • Er komen steeds meer elektrisch aangedreven auto’s op de weg. Elektrische voertuigen kennen een andersoortige brandontwikkeling (langdurig, kans op herontbranding en mogelijke fakkelbranden) dan conventionele voertuigen. Daarnaast wijkt de samenstelling van de zeer

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – Brandweerrisicoprofiel

pagina 46 /49

•

•

giftige en bijtende stoffen die vrijkomen bij een brand in een elektrisch aangedreven voertuig af ten opzichte van die van een conventioneel voertuig. Het aantal spoorwegongevallen ten opzichte van het aantal verkeersongevallen op de weg is relatief laag. Het aantal spoorwegongevallen (waarvoor de brandweer uitrukt) is jaarlijks vrij stabiel. Gemiddeld gaat het om circa 5 a 10 incidenten per jaar. Het overgrote deel van de spoorwegongevallen betreft aanrijdingen met personen.

INRICHTING BRANDWEERORGANISATIE OP RISICO’S VERKEER EN VERVOER Waterongevallen De inrichting van de repressieve organisatie is gebaseerd op twee soorten reddingen. Een redding waarbij een persoon zich aan de oppervlakte bevindt, of het redden van een persoon die zich onder water bevindt. Het redden van een persoon aan de oppervlakte wordt binnen de brandweerwereld verdeeld in twee type reddingen, de grijpredding en de wateroppervlakte redding. Het redden van personen onder water betreft het reddingsduiken. Een inzet bij waterongevallen op het niveau tankautospuit in de basis brandweerzorg is het redden van een slachtoffer aan de oppervlakte van een watergang (van maximaal 1,5 meter diep) tot een maximale afstand van 15 meter vanaf de kade (grijpredding). Hierbij gaat een persoon te water om de drenkeling op het droge te brengen. Dit gebeurt met een redvest, dat met een lijn door de bemanning van de tankautospuit gezekerd wordt. Bij aankomst bij de drenkeling wordt het slachtoffer omarmd en zowel de hulpverlener als het slachtoffer worden met behulp van de lijn naar de kant getrokken. In Maastricht is grijpredding niet afdoende omdat er met regelmaat mensen van een van de bruggen te water raken in de Maas (in het gebied tussen de Hoge Brug en de Wilhelminaburg). Zodoende is op de kazerne in Maastricht Noord het specialisme oppervlakte redding aanwezig.

Personen die voor dit specialisme getraind zijn kunnen ook verder het water in gaan dan tot 15 meter vanaf de kade. Springers komen, buiten de stad Maastricht, in onze regio weinig voor. Als elders oppervlakteredding nodig is, wordt het duikteam gealarmeerd. In Eijsden en Stein zijn duikteams ingericht. Verder beschikt de brandweer over drie soorten brandweerhulpboten. Twee grote boten in Maastricht Zuid en in Born, welke beschikken over mogelijkheid tot blussing, vier middelgrote boten voor op de Maas in Eijsden, Maastricht Noord, Meersen en Stein en twee kleine boten in Heerlen en Kerkrade voor op vijvers. Incident wegverkeer Brandweer Zuid-Limburg beschikt over vier hulpverleningsvoertuigen (HV). De hulpverleningsvoertuigen zijn geplaatst op de beroepskazernes Maastricht Zuid en Brunssum en bij de vrijwilligerskazernes Geleen en Mechelen. Voor de verdeling is in eerste instantie gekeken naar posten met een zo zeker mogelijke bezetting en een zo laag mogelijke uitruktijd. Vanuit de optiek van een zo zeker mogelijke bezetting is het niet wenselijk om de HV te plaatsen op de posten met een autoladder. Een van de twee voertuigen zou immers altijd “buiten dienst” moeten in geval van een uitruk. Andere belangrijke criteria zijn het risicoprofiel (aanwezigheid van autosnelwegen) en de regionale spreiding.

Vanuit dit principe is er gekozen voor het plaatsen van de HV op de kazernes Maastricht Zuid en Brunssum. Beide kazernes beschikken over een gegarandeerde bezetting en snelle uitruktijd en bevinden zich in de nabijheid van autosnelwegen.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – Brandweerrisicoprofiel

pagina 47 /49

De derde HV is voorzien voor de vrijwillige kazerne van Geleen. Vanuit de optiek van het risicoprofiel biedt Geleen de beste ontsluiting naar de omliggende infrastructuur. De vierde HV is ten slotte voorzien op de vrijwillige kazerne in Mechelen. Deze keuze is primair ingegeven vanuit het principe van regionale spreiding en is voorzien voor de dekking van Zuid-Oost Zuid-Limburg en het Heuvelland. Bij uitval van een andere HV wordt de HV in Mechelen verplaatst gezien de verwachte lagere inzetfrequentie. Incident treinverkeer Voor incidenten door treinverkeer is planvorming opgesteld, bijv. ten aanzien van trein incidentmanagement. Verder zijn er afspraken gemaakt met de Incidentenbestrijding (ICB) van ProRail, welke er onder andere voor zorg draagt dat het spoor na een incident zo snel mogelijk wordt vrij gemaakt. Incident in wegtunnel De kazerne Maastricht Zuid is geopend om tunnelincidenten van twee kanten te kunnen bestrijden. De brandweerkorpsen van Maastricht Zuid en Maastricht Noord zijn opgeleid voor het specialisme tunnelbrandbestrijding in verband met de aanwezigheid van de Koning Willem Alexandertunnel. Daarnaast zijn ook de korpsen van Meerssen, Beek, Cadier en Keer, Mheer en Eijsden opgeleid, welke fungeren als achtervang.

Incident bij start of landing op of om een luchtvaartterrein Veiligheidsregio Zuid-Limburg bereidt de hulpdiensten zo goed mogelijk voor op ongevallen. Voor Maastricht-Aachen Airport is een rampbestrijdingsplan opgesteld. Op basis van het rampbestrijdingsplan wordt geoefend.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – Brandweerrisicoprofiel

pagina 48 /49

Thema 5 – Sociaal maatschappelijke omgeving

5.1 INCIDENT BIJ EEN EVENEMENT In Zuid-Limburg worden veel grootschalige evenementen georganiseerd, bijvoorbeeld Pinkpop, Amstel Gold Race, Andre Rieu, carnavalsevenementen, oktoberfeesten en kerststad Valkenburg aan de Geul. Onder het incidenttype “incident bij een evenement” worden incidenten of gebeurtenissen verstaan die tijdens een groot evenement kunnen plaatsvinden in de regio. Evenementen brengen een aantal risico’s met zich mee, die voor de brandweerorganisatie relevant zijn. Ten eerste bestaat er een risico op brand op het evenement. Bij een incident op een evenement kan echter ook gedacht worden aan zaken die paniek in menigten kunnen veroorzaken waarvoor o.a. ontvluchtingsmogelijkheden en bereikbaarheid voor hulpdiensten van belang zijn, zoals storm/windhozen, instortingen van constructies, vechtpartijen, overcrowding, ongevallen tijdens activiteiten etc. Verder hebben evenementen impact op de bereikbaarheid van de lokale omgeving. Het bezoek van grootschalige evenementen kan op piekmomenten gepaard gaan met files, verkeersopstoppingen en verkeersongevallen. Ook brengen evenementen een hoge bezoekersdichtheid en wegblokkades met zich mee. Eventuele wegwerkzaamheden die tegelijkertijd plaatsvinden op de routes van/naar evenementen hebben een verdere negatieve invloed op de bereikbaarheid.

Gebruik van drank en drugs door bezoekers heeft een negatieve invloed op zelfredzaamheid en bemoeilijkt hulpverlening.

INRICHTING BRANDWEERORGANISATIE OP RISICO INCIDENT BIJ EEN EVENEMENT De brandweer speelt een rol bij de preventie van incidenten op en nabij evenementen, middels vooroverleg, advies vergunning en controle en toezicht (ten aanzien van klasse B- en C-evenementen). Advisering en controle richten zich onder andere op brandveiligheid, ontvluchtingsmogelijkheden, bluswater en bereikbaarheid (van zowel het evenement als de lokale omgeving). Verder is de brandweer onderdeel van een multidisciplinair overleg waarin klasse C-evenementen op inhoudelijk en op beleidsmatig niveau besproken worden.

Veiligheidsregio Zuid-Limburg – Brandweerrisicoprofiel

pagina 49 /49