Zienswijze 2 Natuurbegraafplaats Heidewold (DEF) (geanonimiseerd)

(geanonimiseerd) 27 januari 2024 Gemeenteraad Steenwijkerland Postbus 162 8330 AD Steenwijk Onderwerp: Zienswijze Natuurbegraafplaats Heidewold Geachte Raad, Met belangstelling heb ik kennis genomen van het ontwerp bestemmingsplan “Natuurbegraafplaats Heidewold” (hierna “Heidewold”) dat vanaf 20 december ter inzage is gelegd. Naar aanleiding daarvan wil ik graag mijn zienswijze op het ontwerp bestemmingsplan geven. Mijn zienswijze die hierna uiteen wordt gezet, leidt op hoofdlijnen tot de volgende conclusies: Conclusies op hoofdlijnen: -_ Het ontwerp bestemmingsplan Heidewold kan geen stand houden omdat er binnen Steenwijkerland onvoldoende belangstelling is voor een natuurbegraaf plaats met een omvang als die van Heidewold, het plangebied niet geschikt is (te hoge grondwaterstand), de natuur aangetast wordt, de verkeersdruk te groot wordt, archeologische waarden aangetast worden, de natuurcompensatie rechtsonzekerheid met zich meebrengt en het onduidelijk is of het plan ook daadwerkelijk gerealiseerd kan worden. Alternatief is het realiseren van een natuur- of parkbegraafplaats met beperkte omvang naast een bestaande (gemeentelijke) begraafplaats. -_ Mocht de Raad onverhoopt toch mee willen werken aan het realiseren van Heidewold, dan moet de omvang daarvan beperkt worden tot maximaal 250 graven.

Eventuele uitbreidingen dienen vervolgens middels nieuwe bestemmingsplanwijzigingen te worden gerealiseerd. Tevens moet het ontwerp bestemmingsplan op diverse punten worden aangepast en worden aangevuld met een vergunningvereiste voor het exploiteren van een natuurbegraafplaats en het realiseren van een gebouw en moet het plan mogelijk opnieuw ter visie worden gelegd. Ontwerp Bestemmingsplan “Natuurbegraaf plaats Heidewold”: zienswijze Omvang behoefte in Steenwijkerland aan een Natuurbegraafplaats Heidewold heeft een omvang van 2.500 graven. In Steenwijkerland komen jaarlijks circa 500 inwoners te overlijden. Volgens Brana' bedraagt het aantal natuurbegrafenissen circa 1% van het totaal aan begrafenissen en crematies (peildatum 2020) in Nederland. Er is geen reden om aan te nemen dat dit percentage voor Steenwijkerland (sterk) zal afwijken. Dit betekent voor Steenwijkerland gemiddeld circa 5 natuurbegrafenissen per jaar. Ook al zou dit aantal verdubbelen in de nabije toekomst, is de 1 Brana is de branche organisatie voor “echte” natuurbegraafplaatsen (geanonimiseerd) (geanonimiseerd) omvang van Heidewold met 2. 500 graven extreem over-gedimensioneerd en heeft daardoor dus ook een (boven)regionale functie. Dit is niet wenselijk (zie hierna). Door de beperkte lokale vraag naar natuurbegraafplaatsen moet Heidewold concurreren met andere natuurbegraafplaatsen.

Dit betekent dat Heidewold marketing activiteiten moet gaan ontplooien om de begraafplaats onder de aandacht te brengen bij een breder publiek. Dit wordt nagenoeg door alle natuurbegraafplaatsen in Nederland gedaan (zie bijlage 1). Diverse evenementen worden daarbij georganiseerd zoals wekelijkse/maandelijkse wandeltochten/rondleidingen door het gebied , exposities , informatiebijeenkomsten en inspiratiedagen op locatie , het organiseren van nagebootste natuurbegrafenissen , enz. Dit zijn bezoekers en verkeer aantrekkende activiteiten waar het gebied en de omgeving niet toe is uitgerust , het ontwerp bestemmingsplan geen rekening mee houdt en waardoor de natuur en rust geschaad wordt. Conclusie: Er is onvoldoende lokale behoefte aan een natuurbegraafplaats in Steenwijkerland , zeker niet aan één met de omvang van die van Heidewold. Om in de eventuele lokale behoefte te voorzien kan beter getracht worden een natuurbegraafplaats of parkbegraafplaats te creëren naast een bestaand (gemeentelijke) begraafplaats. Omvang e. d. kan dan beter op de behoefte worden afgestemd en er zijn geen marketing activiteiten noodzakelijk. Het moet niet toegestaan worden dat Heidewold marketing activiteiten ontplooit waardoor extra activiteiten in het gebied ontstaan. - - Geschiktheid gebied als begraafplaats Een begraafplaats moet voldoen aan de Wet en het Besluit op de Lijkbezorging.

In het Besluit is bepaald dat een graf ten minste 30 cm. boven de gemiddelde hoogste grondwaterstand moet liggen en dat boven de kist een laag grond van ten minste 65 cm. ligt. Dit betekent dat de gemiddelde hoogste grondwaterstand minimaal circa 150 , m. beneden maaiveld moet liggen. Op de website van de Geologische Dienst Nederland (onderdeel van TNO) worden grondwaterstanden gepubliceerd. In de periode 1993-2000 heeft deze dienst een peilbuis gehad in het ontwerp bestemmingsplangebied. Uit meetingen is gebleken dat ter plaatse van de peilbuis de maaiveldhoogte 1142 m +NAP bedroeg , en de gemiddelde grondwaterstand in de peilbuis 1079 m +NAP (zie voor locatie en meetwaarden , bijlage 2). Dit betekent dat de gemiddelde grondwaterstand ter plaatse van de peilbuis 63 cm. beneden maaiveld ligt hetgeen volstrekt niet voldoet aan de vereiste minimale afstand van 150 , m. Deze situatie zal nog verergeren als een deel van het gebied voor 30 cm. afgegraven wordt zoals het plan is. Aannemelijk is dat deze voor een begraafplaats (te) hoge grondwaterstand in het gehele ontwerp bestemmingsplangebied voorkomt en deze in de loop der jaren ook niet substantieel is gewijzigd. Dit is ook zichtbaar tijdens natte perioden. Dan is het gebied erg drassig en zijn paden slecht begaanbaar.

In het verkennend archeologisch onderzoek is ook geconcludeerd dat het gebied in het verleden gekenmerkt werd door hoge grondwaterstanden (pagina 11 van het rapport). Het gebied is dus niet geschikt als begraafplaats. Er is ook geen bodemkundig en hydrologisch onderzoek uitgevoerd om de geschiktheid en de grondwaterstanden te onderzoeken. In bijlage 2 “Natuurcompensatie” behorend bij de Regels staat vermeld dat op de kavel ten zuiden van de Woldweg voorkomen moet worden dat door een keileemlaag gegraven wordt. De diepte van deze keileemlaag varieert en aangegeven is dat voordat de werkzaamheden beginnen , dit eerst gecontroleerd moet worden en dat plannen eventueel hierop moeten worden aangepast , ergo of dit gebied wel geschikt is. De uitkomsten van dit verplichte onderzoek behoort in het ontwerp bestemmingsplan te worden opgenomen hetgeen niet is gebeurd. 2 Immers , als gevolg van het onderzoek kan het plan ten zuiden van de Woldweg wijzigen waardoor nu onzekerheid ontstaat wat de gevolgen daarvan zijn (ten aanzien van ligging en hoeveelheid graven , natuur , waterhuishouding , archeologie , enz. ) Conclusie: Door de hoge grondwaterstand is het gebied niet geschikt als natuurbegraafplaats. Er is geen onderzoek gedaan vanuit een bodemkundig en hydrologisch perspectief of het gebied geschikt is.

Ten aanzien van plangebied ten zuiden van de Woldweg is volgens het ontwerp bestemmingsplan niet duidelijk hoe het plan eruit komt te zien in verband met het niet mogen graven door een kleileemlaag. Nader onderzoek is volgens de toelichting op het ontwerp bestemmingsplan noodzakelijk. Hierdoor ontstaat rechtsonzekerheid en moet eerst dit onderzoek worden uitgevoerd en de uitkomsten daarvan in het plan worden opgenomen. - - - Natuurcompensatie Als voordeel van een natuurbegraafplaats wordt vaak genoemd het behoud en verbeteren van de natuur aangezien een dergelijke begraafplaats voorziet in eeuwige grafrechten waardoor de natuur ter plekke eeuwig onaangetast/onaangeroerd moet blijven. Dit betekent echter dat grote gebieden natuur voor zeer lange tijd aan de natuurbeleving van burgers wordt onttrokken. Hoewel natuurbegraafplaatsen openbaar toegankelijk zijn voor het publiek , zal immers een grote groep mensen zeer terughoudend zijn om een wandeling te maken op een (natuur)begraafplaats. Wat beleving betreft gaat er dus veel natuur verloren. Ook kunnen vraagtekens worden gezet bij de vraag of de natuur wel verbeterd wordt (denk aan mogelijke bodemverontreiniging , storen van vogels tijdens broedseizoen , verkleinen foeragegebied dieren , enz. ). Dit alles is onwenselijk.

In het ontwerp bestemmingsplan wordt impliciet erkend dat door de natuurbegraafplaats de natuur wordt aangetast omdat een verplichting tot natuurcompensatie is opgenomen. In Regel 11. 1 van het ontwerp bestemmingsplan wordt deze natuurcompensatie geregeld. Voor elke 250 graven moet minimaal 1 hectare natuur worden gecompenseerd. Voor de eerste tranche van 250 graven (en volgens de toelichting ook voor de nog te bouwen ontvangstruimte) wordt verwezen naar de kavels A en B genoemd in bijlage 2 van het plan , die binnen 6 maanden na het onherroepelijk worden van het bestemmingsplan ingericht moeten zijn als natuur. In de bijlage 2 wordt echter alleen kavel A genoemd en kavel B ontbreekt. Hierdoor ontstaat onduidelijkheid en onzekerheid. In Regel 11. 1 is niet opgenomen binnen welke termijn de natuurcompensatie gerealiseerd moet zijn (is alleen geregeld voor de eerste 250 graven). Ook is niet duidelijk wat bedoeld wordt met “bij elke extra 250 graven er minimaal 1 hectare aan natuur wordt gecompenseerd”. Is dit nadat 250 graven daadwerkelijk gerealiseerd (“in gebruik”) zijn of is dit nadat 250 grafrechten verkocht zijn? Logischerwijs zou dit na verkoop van de grafrechten moeten zijn. In het andere geval gaat Heidewold immers verplichtingen aan die mogelijk niet nagekomen kunnen worden doordat de natuurcompensatie nog niet gerealiseerd is of niet gerealiseerd kan worden.

Voor de natuurcompensatie is immers veelal een bestemmingsplanwijziging noodzakelijk (bijv. omzetting agrarische grond in natuur) en waarvan de duur en uitkomst altijd ongewis is. 2 2 Ook kan de gemeente hierdoor mogelijk in de positie “gedwongen” worden om toch van het bestemmingsplan af te wijken in verband met het belang van de “grafgerechtigden” hetgeen onwenselijk is en rechtsonzekerheid met zich meebrengt. 3 In de toelichting op het plan is vermeld dat Heideveld , de initiatiefnemer van Heidewold , voldoende gebieden in de nabijheid van de natuurbegraafplaats beschikbaar heeft die als natuurcompensatie kunnen dienen. In het plan is niet aangegeven welke gebieden dit zijn die hiervoor in aanmerking komen. Het is van groot belang dat dit wel wordt gedaan , zeker ook gezien de omvang van de compensatie (minimaal 9 hectare). Immers , veelal zal een bestemmingsplan wijziging nodig zijn voor deze natuurcompensatie omdat de bestemming verandert in natuur. Hierdoor kunnen burgers/agrariërs geconfronteerd worden met verlies van (verpachte) landbouwgrond , het ontstaan van een bos/natuur nabij hun woning , enz. Door dit nu niet in het plan op te nemen ontstaat onduidelijkheid en (rechts)onzekerheid en kan ook geen goede ruimtelijke ordeningsafweging worden gemaakt.

Ook is hierdoor onzekerheid of wel voldoende nabij gelegen gebieden daadwerkelijk voor natuurcompensatie (tijdig) beschikbaar zijn. Een bestemmingsplanwijziging zal immers eerst doorlopen moeten worden en waarvan de duur en uitkomst ongewis is. Beter zou zijn om het ontwerp bestemmingsplan te beperken tot 250 graven. Indien meer gewenst wordt kan een wijzigingsverzoek worden gedaan voor 250 extra graven waarbij direct de natuurcompensatie , waar veelal toch al een wijzigingsverzoek voor nodig is , wordt meegenomen. Hierdoor is het ook mogelijk om de ervaringen opgedaan bij de eerste/eerdere tranches van 250 graven mee te laten wegen in de besluitvorming. Conclusie: Door de natuurbegraafplaats wordt de natuur aangetast en gaat de natuurbelevingswaarde van een omvangrijk natuurgebied verloren (het merendeel van de mensen zal terughoudend zijn om op een begraafplaats recreatief te gaan wandelen). Bijlage 2 behorende bij de natuurcompensatie is niet volledig , compensatie kavel B ontbreekt. In het plan behoort opgenomen te worden binnen welke termijn de natuurcompensatie gerealiseerd moet zijn. Onduidelijk is wanneer de verplichting tot natuurcompensatie ontstaat: na 250 daadwerkelijk graven of na verkoop van 250 grafrechten. In verband met duidelijkheid en rechtszekerheid dient dit na verkoop van 250 grafrechten zijn.

In het ontwerp bestemmingsplan behoren de gronden die voor compensatie in aanmerking komen , te worden meegenomen hetgeen nu niet het geval is. Anders ontstaat onduidelijkheid , ook ten aanzien van de (toekomstige) ruimtelijke ordening. Beter is om het bestemmingsplan te beperken tot 250 graven en bij een gewenste uitbreiding opnieuw een bestemmingsplanwijzigingsprocedure op te starten waarbij de natuurcompensatie direct meegenomen wordt. - - - - - Verkeerstoename Het huidige gebied De Pol/De Baars/De Witte Paarden heeft momenteel (toenemende) hinder van veel en toenemend verkeer. Vooral de nabij gelegen recreatieparken met de vele standplaatsen die al dan niet semipermanent bewoond worden , veroorzaken dit. Afgelopen jaar is daar Landgoed Baars bijgekomen waarbij een rustige seizoen camping omgebouwd is tot een park met circa 90 chalets die het jaarrond gebruikt worden en veel verkeersbewegingen veroorzaken. Ook is op het onderliggend wegennet veel noodzakelijk landbouw- en agrarisch verkeer. De komst van een natuurbegraafplaats zal leiden tot een verdere toename van de verkeersbewegingen en hinder. Niet alleen door de begrafenissen zelf , maar ook door promotionele activiteiten (zie hiervoor) en bezoekers van de natuurbegraafplaats. Dit zal een negatief (wordt drukker en onveiliger) effect hebben op het gehele wegennet in de omgeving van het plan.

Ook zal de natuur door de extra bezoekers meer belast worden , in een gebied waar de toeristische druk op de natuur al te hoog is. 4 Conclusie: Door de natuurbegraafplaats wordt de verkeersdruk ontoelaatbaar hoog en neemt de verkeersonveiligheid toe. De natuur staat door het toenemend toerisme al sterk onder druk in het gebied. Dit zal door de komst van de natuurbegraafplaats alleen maar toenemen hetgeen niet gewenst is. - - Archeologisch gebied In het huidige bestemmingsplan wordt het plangebied aangemerkt als gebied met archeologische waarde. In de archeologisch onderzoeken die initiatiefnemer heeft laten uitvoeren , wordt geconcludeerd dat het gebied , met uitzondering van enkele deelgebieden , een lagere archeologische waarde heeft dan eerder ingeschat. Daardoor wordt van een groot deel van het gebied de dubbelbestemming “archeologie 2” verwijderd terwijl de aangrenzende percelen deze dubbelbestemming wel blijft behouden. Dit is niet goed te rijmen temeer daar de eerder genoemde archeologische onderzoeken betrekking hebben op een kleiner gebied dan het bestemmingsplangebied. Dit betekent dat de archeologische bestemming in takt moet blijven. Gezien het archeologische kwetsbare gebied , moet het verstoren van de bodem voorzichtig gebeuren om geen schade toe te brengen aan eventuele bodemschatten.

Volgens de stukken wordt het maken van een natuurgraf gedaan met een graafmachine van circa 140 pk. Het is echter onmogelijk om met een dergelijke machine voorzichtig de bodem te verstoren. Dit kan alleen als de graven handmatig worden gegraven. Conclusie; De archeologische onderzoeken bestrijken niet het gehele plangebied. Mede daarom moet de archeologische dubbelbestemming op de locatie overal gehandhaafd blijven. Het beroeren/verstoren van de bodem moet voorzichtig gebeuren. Daarom moet als voorwaarde worden gesteld dat het maken van de graven handmatig moet plaatsvinden. - - Vergunningsvereiste In het plan moet worden opgenomen dat voor het exploiteren van de natuurbegraafplaats een vergunning benodigd is. Aan het verlenen van deze vergunning moeten voorwaarden worden gesteld ter bescherming van het milieu en natuur e. d. Daarbij moet gedacht worden aan onder meer: gebruik van alleen natuurlijke en afbreekbare materialen/kleding , geen as-verstrooiingen , verwijderen van externe implantaten/protheses , geen verstoringen van vogels/dieren , handmatig graven delven , geen fysieke promotionele activiteiten , enz. Ook dient een vergunningsvereiste te worden opgenomen voor het bouwen van het gebouw voor de natuurbegraafplaats (Regel 4. 2. 1). Dit mede om te kunnen beoordelen of de diverse voorzieningen zoals verwarming/elektra , riolering , toiletten e. d.

op correcte wijze worden aangebracht/uitgevoerd en op nutsnetwerken worden aangesloten. Conclusie: Er moet een vergunningsvereiste komen voor het exploiteren van de natuurbegraafplaats met daaraan verbonden voorwaarden ter bescherming van onder meer het milieu en de natuur. Eveneens moet een vergunningsvereiste worden opgenomen voor het bouwen van het gebouw voor de natuurbegraafplaats. - - 5 AERUIS-berekeningen Om te bepalen of de aanleg en exploitatie van de natuurbegraafplaats nadelige stikstofuitstoot gevolgen heeft voor Natura-2000 gebieden , is een AERIUS-berekening gemaakt. Deze berekening is niet volledig en moet opnieuw worden gemaakt en wel onder meer om de volgende redenen: Het is een vereiste dat AERIUS berekeningen worden uitgevoerd met de meest actuele model- versie die geldig is op het moment van besluitvorming. Er is inmiddels een nieuwere AERIUS modelversie dan die hier gebruikt is. De gehanteerde uren voor de inzet van mobiele werktuigen zijn niet onderbouwd. Er is alleen aangegeven dat deze gebaseerd zijn op ervaringscijfers. Dit is niet gestaafd met hoeveelheden en (ervarings)normen die getoetst kunnen worden. Ook is niet duidelijk welke werkzaamheden meegenomen zijn. Het is bijvoorbeeld niet duidelijk of de afgraafwerkzaamheden van het perceel ten zuiden van de Woldweg en het verwijderen en planten van bomen e. d. zijn meegenomen.

In het rapport is aangegeven dat de duur van de aanlegfase ingeschat is op 1 jaar als worst-case scenario. Vanuit stikstofperspectief is dit echter een best-case scenario. Als de aanleg namelijk korter duurt dan 1 jaar dan moet voor de resterende maanden in het rekenjaar de gebruiksfase meegenomen worden waardoor een hogere uitstoot ontstaat. Dit is conform de richtlijnen van BIJ12. De duur van de aanlegfase moet dus op een realistische inschatting zijn gebaseerd. In de gebruiksfase is alleen rekening gehouden met de begrafenissen maar niet met de extra verkeersbewegingen als gevolg van extra bezoekers van de locatie of als gevolg van promotionele activiteiten (zie hiervoor). In de gebruiksfase is alleen rekening gehouden met de graafmachine die de graven maakt. Hoe deze machine op en van de locatie komt (op dieplader , zelfrijdend o. i. d. ) is niet aangegeven maar heeft wel invloed op de verkeersbewegingen (zwaar verkeer) hetgeen niet is meegenomen. - - - - - Conclusie: AERIUS-berekeningen zijn niet volledig en moeten worden herzien. - Uitvoerbaarheid van de natuurbegraafplaats Het wijzigen van een bestemmingsplan heeft alleen nut als het ook gerealiseerd kan worden. Het is nog onduidelijk of dat hier ook het geval is.

Aangezien de initiatiefnemer Het Heideveld in zijn statuten heeft staan dat nimmer grond mag worden verkocht , is Het Heideveld de enige die voor realisatie van het bestemmingsplan kan zorgen. In zijn statuten staat ook echter dat gronden in bezit van Het Heideveld niet bezwaard mogen worden. Het vestigen van een eeuwigdurend grafrecht , veelal vorm gegeven als een kwalitatieve verplichting die op het perceel rust , kan/zal al gauw beschouwd worden als het bezwaren van het desbetreffende perceel. Nu niet duidelijk is of dat het geval is en of dit op basis van de statuten mogelijk/toelaatbaar is , bestaat er ook geen zekerheid of het bestemmingsplan uitgevoerd kan worden. Conclusie: Het is onduidelijk of het bestemmingsplan ook daadwerkelijk uitgevoerd kan worden doordat mogelijk de statuten van Het Heideveld dit in de weg staan. - Diversen Volgens de Regels 4. 2. 2 en 5. 2. 2 kan/mag verlichting worden aangebracht ten behoeve van onder meer voetpaden e. d. Dit doet grote afbreuk aan het natuurlijke karakter van het gebied en kan ook vogels en andere dieren verstoren. Verlichting moet dus worden verboden. Nergens in de Regels is een verbod op as-verstrooiing opgenomen terwijl dit een grote natuurvervuiling is. Een dergelijk verbod moet eveneens worden opgenomen. 6 Conclusie: -_In het plan moet een verbod komen voor het aanbrengen van verlichting in het gebied en op paden e.d.

-_In het plan moet expliciet een verbod komen op as-verstrooiing. Afronding In de aanhef van deze brief / zienswijze heb ik mijn conclusies op hoofdlijnen reeds weergegeven. Ik verzoek u vriendelijk mijn zienswijze in uw besluitvorming te betrekken. Mocht daar behoefte aan zijn dan ben ik graag bereid mijn zienswijze mondeling toe te lichten. Met vriendelijke groet, (geanonimiseerd) Bijlage 1 Natuurbegraafplaatsen in Nederland In Nederland zijn momenteel circa 39 natuurbegraafplaatsen met een totale omvang van circa 700 4 hectare. 3 Indien uitgegaan wordt van gemiddeld circa 250 graven per hectare betekent dit een totaal 5 aantal van circa 175. 000 graven. Volgens Brana bedroeg in 2020 het percentage natuurbegrafenissen circa 1% van het totaal aantal begrafenissen en crematies. Met circa 170. 000 sterfgevallen per jaar in Nederland betekent dit circa 1. 700 natuurbegrafenissen per jaar. Onbekend is hoeveel van de natuurgraven reeds gebruikt zijn maar gezien de totale capaciteit van 175. 000 natuurgraven en het feit dat de natuurbegraafplaatsen allen van (zeer) recente datum zijn , mag aangenomen worden dat er nog voor vele tientallen jaren aan voorraad natuurgraven is.

Dat geldt ook in het geval het percentage natuurbegrafenissen (sterk) toeneemt en niet het gehele terrein van de natuurbegraafplaatsen benut kan worden aangezien in voornoemde cijfers de in ontwikkeling zijnde natuurbegraafplaatsen nog niet eens zijn meegenomen. Het merendeel , circa 75% , van de natuurbegraafplaatsen wordt geëxploiteerd door private (commerciële) partijen. Door het grote aanbod van natuurgraven en het feit dat de natuurbegraafplaatsen te groot zijn voor de lokale gemeenschap , concurreren de natuurbegraafplaatsen met elkaar. Deels wordt dit gedaan op prijs (kosten eeuwige grafrechten) en deels op kwaliteiten/kenmerken van de natuurbegraafplaats. Het merendeel van de 39 natuurbegraafplaatsen gebruiken voor de marketing een professionele website en organiseren met regelmaat evenementen om belangstellenden te trekken. De publiekstrekkende evenementen bestaan meestal uit wekelijkse/maandelijkse wandelingen/rondleidingen door het gebied , exposities , informatiebijeenkomsten op locatie , inspiratiedagen , nagebootste natuurbegrafenissen , enz. 3 4 www. allenatuurbegraafplaatsen. nl Uit een onderzoek van Alterra (Universiteit Wageningen) blijkt dat de grafdichtheid bij natuurbegraafplaatsen veelal varieert tussen 100 en 425 graven per hectare.

Brana is de branche organisatie voor “echte” natuurbegraafplaatsen 5 8 Bijlage 2 Figuur 1: Algemene kenmerken peilbuis Figuur 2: Verloop grondwaterstand 9