Volkshuisvestingprogramma_bijlage 4. Ontwerp Volkshuisvestingsprogramma Steenwijkerland

Om de kleur van het kader te veranderen: • Klik met je rechtermuisknop op het grijze vlak • Ga naar Achtergrond opmaken • Kies blauw, geel of grijs WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN VOLKSHUISVESTINGSPROGRAMMA VAN DE GEMEENTE STEENWIJKERLAND 2026-2031 MET EEN DOORKIJK TOT 2036

GRONINGEN | ROTTERDAM | EINDHOVEN WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 2 Emiel Heuff | e.heuff@kaw.nl Nathalie Semplonius |n.semplonius@kaw.nl AUTEURS Nieuwbouw in Sint Jansklooster: 12 sociale huurwoningen en 8 koopwoningen van Wetland Wonen Groep. Foto: gemeente Steenwijkerland FOTO OP OMSLAG Alle aanpassingen volgend uit de Nota Wijzigingen zijn met de volgende kleuren gearceerd in het Ontwerp Volkshuisvestingsprogramma

VOORWOORD Een fijn huis is meer dan een dak boven je hoofd. Het is de plek waar je leeft, opgroeit, tot rust komt en waar je je verbonden voelt met je omgeving en onderdeel bent van de samenleving. In Steenwijkerland beseffen we hoe belangrijk dat is. Daarom zetten we ons met volle overtuiging in voor een toekomstbestendige volkshuisvesting. Want wonen raakt ons allemaal. Ruimte voor wooninitiatieven De druk op de woningmarkt is groot. Er is veel vraag naar betaalbare woningen en naar gezins- en seniorenwoningen die doorstroming mogelijk maken. We zien dat mensen langer thuis blijven wonen, terwijl de zorg onder druk staat. Dat vraagt om woningen die passen bij elke levensfase: van starters op de woningmarkt tot senioren. In ons woonprogramma brengen we onze ambities samen. Daarbij geven we ruimte aan wooninitiatieven, zoals CPO waarbij inwoners samen bouwen en kosten delen, (pre)mantelzorgwoningen en woonwagenlocaties. We houden de blik vooruit Onze ambitie is helder: tot 2035 willen we 1.600 tot 2.100 extra woningen in onze gemeente voor de lokale behoefte toevoegen. En daarbovenop nog 1.000 tot 1.500 woningen, vooral in Steenwijk, voor bovenregionale vraag op de langere termijn. Dat is een stevige opgave, zeker in deze tijd.

Denk aan stikstofregels, aanwezigheid van Natura 2000-gebieden en vertraging door netcongestie en bezwaren die er kunnen zijn tegen de bouw van een nieuwe wijk. In onze gemeente houden we de blik vooruit en blijven we bouwen met oog voor onze omgeving én op basis van de uitgangspunten die we hebben vastgelegd in onze Omgevingsvisie. Maatwerk in elke kern Steenwijkerland telt meer dan 40 steden, dorpen en buurtschappen. Stuk voor stuk met een eigen, herkenbare identiteit. Dat vraagt om maatwerk in elke kern. Juist in onze kleinere kernen is de beschikbaarheid van woningen van groot belang. We willen dat jongeren kunnen blijven wonen in het dorp waar ze geboren en getogen zijn. Want dat heeft ook een positieve uitwerking op leefbaarheid, vrijwilligerswerk en het voortbestaan van scholen en verenigingen. Naar elkaar omkijken is belangrijk. En wonen is daar, als schakel in het geheel van een samenleving, een essentieel onderdeel van. Samen werken aan plannen We zijn trots op de samenwerking met onze partners: woningcorporaties, zorgorganisaties, dorpsbelangen, inwoners en natuurlijk ontwikkelaars en bouwers. Dankzij hen liggen er al veel plannen klaar. Dat varieert van plannen waar we al mee aan de slag kunnen tot plannen die nog in ontwikkeling zijn. De volgende stap en uitdaging is bouwen. Dit Volkshuisvestingsprogramma is geen eindpunt, maar een uitnodiging.

Een uitnodiging om samen te blijven werken aan een Steenwijkerland waarin iedereen goed kan wonen, nu en in de toekomst. Daarbij doen we ook een beroep op jou om mee te denken, mee te bewegen en samen met ons ruimte te maken voor de toekomst van Steenwijkerland. Melvin Smit Wethouder Volkshuisvesting WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 3VOORWOORD

INHOUDSOPGAVE WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 4 1 INLEIDING 5 2 WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN 14 3 AAN DE SLAG! 21 4 UITWERKING PER KERN 46 5 UITVOERING EN SAMENWERKING 58 Nieuwbouw in Vollenhove Foto: gemeente Steenwijkerland 6 BEGRIPPENLIJST BIJLAGE: BEGRIPPENLIJST

1 INLEIDING Lokaal initiatief in Heetveld Foto: gemeente Steenwijkerland

WAAROM DIT VOLKSHUISVESTINGSPROGRAMMA? Snel meer woningen bouwen We staan als gemeente voor een grote opgave om de komende tijd nog meer passende en betaalbare huisvesting te realiseren voor iedereen die in onze gemeente wil wonen. De vraag naar huizen nam de laatste jaren flink toe, door meer instroom uit andere gemeenten, door een grotere vraag uit onze eigen gemeente en omdat de kwalitatieve vraag naar wonen is veranderd. Er moeten dus meer én andersoortige woningen gebouwd worden. Dat staat in schril contrast met zo’n tien jaar geleden, toen verwachtingen nog uitgingen van krimp en er slechts in zeer beperkte mate woningbouw aan de gemeente kon worden toegevoegd. Het tekort aan woningen is niet alleen in Steenwijkerland merkbaar. In Nederland zijn meer woningen nodig. Het Rijk sprak daarom in 2020 met provincies af om landelijk 900.000 woningen toe te voegen. Als extra stok achter de deur verplicht het Rijk alle gemeenten om in 2026 een Volkshuisvestingsprogramma te hebben. Daarin moet je als gemeente opschrijven hoeveel woningen je bouwt, voor wie ze zijn, maar ook: waar ze komen en of je al genoeg bouwlocaties hebt. Het programma moet gemeenten helpen om genoeg woningen te laten bouwen voor iedereen, óók voor groepen die nu moeilijk een passende en betaalbare woning kunnen vinden, zoals starters.

Uitwerking opgaven en adviezen uit onderzoek Voordat we dit Volkshuisvestingsprogramma schreven, lieten we samen met de woningcorporaties in onze gemeente een woonbehoefteonderzoek uitvoeren. In dat onderzoek staat wat er per kern nodig is. Hier koppelen we daar acties aan. We leggen in dit Volkshuisvestings- programma uit wat we gaan doen en wie we daarvoor nodig hebben. Marktpartijen en vertegenwoordigers van belangenverenigingen uit onze kernen waren betrokken bij het woonbehoefteonderzoek. Met ons Volkshuisvestings- programma bieden we hen duidelijkheid over onze koers voor de komende tijd en keuzes die we maken, en nodigen we hen uit om actief bij te dragen aan opgaven in onze gemeente. Vervanger van de Woonagenda Het Volkshuisvestingsprogramma 2026-2031 vervangt de Woonagenda Steenwijkerland 2022-2026. In het Volkshuisvestingsprogramma kijken we ook naar thema’s die raken aan wonen, zoals duurzaamheid en leefbaarheid. We gebruiken ons Volkshuisvestingsprogramma straks ook om nieuwe afspraken te maken met de corporaties en hun huurdersverenigingen. Dit document hangt als programma onder de Omgevingsvisie. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 61 INLEIDING  Nieuwbouw in Willemsoord. Foto: gemeente Steenwijkerland.

LEESWIJZER Van visie naar uitvoering Rechts zie je hoe dit document is opgebouwd: 1. Na deze leeswijzer vertellen we kort iets over het proces en over andere beleidsstukken waar dit programma mee samenhangt. 2. In hoofdstuk 2 lees je onze visie op onderwerpen binnen het thema wonen. 3. In hoofdstuk 3 gaan we ermee aan de slag. Per thema lees je kort iets over de achtergrond, onze ambities en wat we gaan doen. 4. In hoofdstuk 4 vertalen we dat naar kernen en clusters. Wat gaan we waar doen? En voor wie? 5. In hoofdstuk 5 leggen we kort uit hoe we uitvoering en samenwerking met andere partijen voor ons zien. We kunnen de opgave namelijk niet alleen uitvoeren. Informatie in hoofdstuk 3 en 4 gaat over de stand van zaken zoals beschreven in het woonbehoefteonderzoek uit 2025. De kleuren onder punt 4 in het schema rechts verwijzen naar de kernenindeling uit datzelfde onderzoek. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 71 INLEIDING WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN 1. Een passende woning voor iedereen 2. Sterke kernen en een vitaal buitengebied 3. Een aantrekkelijk en gezond woon- en leefklimaat 4. Toekomstbestendig en duurzaam 1. INLEIDING 2. VISIE 3. UITVOERING 4. UITWERKINGEN PER KERN SJ ZNOSW NWS GHVHOM BZ 5. UITVOERING EN SAMENWERKING AAN DE SLAG! 1. Woonbehoefte invullen 2. Snelheid maken 3. Bouwen voor alle doelgroepen 4.

Betaalbaar en beschikbaar 5. Een duurzame voorraad met kwaliteit 6. Een leefbare woonomgeving

PROCES In stappen naar een Volkshuisvestingsprogramma Al onze samenwerkingspartners konden meedenken over onderwerpen die in ons Volkshuisvestingsprogramma (VHP) een plek moeten krijgen. Meestal konden ze ook meteen inbreng meegeven voor het woonbehoefteonderzoek. Hieronder staat wie we wanneer spraken. Een paar stappen uit het proces lichten we rechts preciezer toe. In de online vragenlijst over woon- en verhuiswensen konden inwoners aangeven welke thema’s wat hen betreft de komende tijd aandacht moeten krijgen. Op verschillende momenten gingen we in gesprek met marktpartijen, corporaties, huurdersverenigingen, wijk- en dorpsvertegenwoordigers en de raad, steeds aan de hand van uitkomsten uit het onderzoek. We maakten een ronde langs zo’n 40 collega’s die werken aan thema’s die raakvlakken hebben met wonen. Zij dachten mee op inhoud. De opzet van het Volkshuisvestingsprogramma presenteerden we in oktober aan de raad, om te horen of ze zich erin herkenden.

WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 81 INLEIDING Woonbehoefteonderzoek Volkshuisvestingsprogramma maart 2025 medio 2026juli septembermei Opstart Afronding Gespreks- carrousel intern Online meedenken inwoners In gesprek met de raad In gesprek met wijken en dorpen Concept- VHP Vaststelling door college Presentatie aan de raad In gesprek met markt, corporaties en huurdersver.= alleen voor VHP = voor onderzoek én VHP Ter inzage Concept- VHP

CONTEXT SAMENHANGEND BELEID Met welk beleid moeten we rekening houden? Volkshuisvesting gaat over meer dan alleen wonen. We moeten rekening houden met bestaand beleid op andere schaalniveaus en andere thema’s. De belangrijkste noemen we hierna. NATIONALE WOON- EN BOUWAGENDA Het Rijk heeft de Nationale Woon- en Bouwagenda vastgesteld om meer grip te krijgen op de bouwopgave in Nederland. Tot 2030 zijn er 900.000 woningen nodig. Het doel is om tot die tijd elk jaar 100.000 woningen te bouwen, waarvan twee derde betaalbaar. Het bouwtempo moet van het Rijk omhoog. Er zijn vooral meer woningen nodig voor aandachtsgroepen, zoals ouderen, statushouders en spoedzoekers, maar ook voor middeninkomens. Betaalbaarheid en kwaliteit zijn ook belangrijke thema’s. Nieuwbouw moet zo veel mogelijk duurzaam, klimaatadaptief en flexibel zijn. Het Rijk zet ook in op doorstroming en tijdelijke woonvormen om snel in te spelen op de woonvraag. WET REGIE OP DE VOLKSHUISVESTING (WRV) Deze wet geeft Rijk, provincies en gemeenten meer regie en instrumenten, om zo grip te krijgen op de woningmarkt. Procedures voor woningbouw worden korter, zodat de bouw sneller kan starten. Er is ook meer aandacht voor aandachtsgroepen, met een evenwichtige verdeling over gemeenten. Prestatieafspraken met corporaties en huurdersorganisaties worden bindend.

Ook bij deze wet is het doel: het tekort aan woningen sneller terugdringen met meer aanbod en de betaalbaarheid van wonen verbeteren. De wet is nog niet van kracht; het streven is dat dat in 2026 gebeurt. NATIONALE OMGEVINGSVISIE (NOVI) Deze visie stuurt erop dat ruimte zorgvuldig gebruikt wordt, dat nieuwbouw klimaatbestendig is en dat de balans tussen bouwen en behoud van het landschap bewaard wordt. Woningen moeten zo veel mogelijk binnen of tegen bestaande kernen aan gebouwd worden en er moet áltijd gekeken worden naar duurzaamheid en inpassing in het landschap. OVERIJSSEL VOOR EN MET ELKAAR! De provincie wil dat er tot 2030 ongeveer 47.500 woningen worden gebouwd. De ambitie ligt nog iets hoger, op 60.000 woningen. Dat staat in de provinciale Omgevingsvisie uit 2026. Er moet speciale aandacht zijn voor starters, ouderen, spoedzoekers en statushouders en er moeten meer levensloopgeschikte en geclusterde woonvormen bij komen. Daar is vraag naar door ouderen die zorg nodig hebben of zich alvast voorbereiden op de toekomst. Nieuwbouw moet duurzaam en klimaatadaptief zijn, volgens de ‘Maatlat groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving’. Buiten het bestaand stedelijk gebied moet gebouwd worden volgens de ‘Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving’ (KGO). In Omgevingsvisie en -verordening van de provincie staat een aantal uitgangspunten en nieuwe instructieregels.

Met de nieuwe instructieregel ‘energiesysteem’ stelt de provincie een motiveringsverplichting in voor gemeenten bij nieuwe ontwikkelingen. Voor het ontwikkelen van woningbouwplannen zijn belangrijke uitgangspunten dat: WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 91 INLEIDING

CONTEXT SAMENHANGEND BELEID Vanuit de provinciale Omgevingsvisie en -verordening zijn | verdeling 30-40-30 is hier het uitgangspunt. Er is extra | gemeenschappen. Voor Steenwijkerland betekent dit dat belangrijke uitgangspunten bij de ontwikkeling van | aandacht voor huisvesting van ouderen, transformatie van | een deel van de nieuwbouw gericht moet zijn op woningbouwplannen dat: | gebouwen en toekomstbestendig bouwen. | levensloopgeschikt wonen, vergrijzing en ontmoeten. • | zowel in openbaar vervoer/publieke mobiliteit als voor ontsluiting via de weg voorzien is; | REGIONALE EN LOKALE WOONZORGVISIE WEST- | Soorten ouderenwoningen uit de Woonzorgvisie • | het plan voldoet aan het beleidsuitgangspunt water- | en | OVERIJSSEL | • | Nultredenwoning: woning en voorzieningen zoals keuken, bodem-sturend; | Gemeenten in West-Overijssel hebben samen met de | badkamer, toilet en minimaal één slaapkamer zijn zonder • | er voldoende drinkwater en netcapaciteit beschikbaar | provincie en zorgorganisaties afspraken gemaakt om de | traplopen te bereiken. is; | woningbouwopgave te verbinden aan de groeiende vraag • | er niet onevenredig beslag gelegd wordt op voor | naar zorg. Tot 2030 moeten er in de regio 6.590 | • | Geclusterde woning: Minimaal 12 nultredenwoningen die deel landbouw geschikte gronden. | ouderenwoningen gerealiseerd worden.

Het gaat om 3.560 | uitmaken van een groep en waar een ontmoetingsruimte is op loopafstand. nultredenwoningen, 1.855 geclusterde woningen en 1.175 ACTUALISATIE WOONDEAL WEST-OVERIJSSEL 2025-2030 | zorggeschikte woningen. Specifiek voor Steenwijkerland | • | Zorggeschikte woning: Zelfstandige geclusterde woningen die zo In gemeenten in West-Overijssel, waaronder dus | gaat het om 240 nultredenwoningen, 170 geclusterde | zijn ingericht dat hier goed verpleegzorg geleverd kan worden. Steenwijkerland, moeten in de jaren 2022-2030 minimaal | woningen en 60 zorggeschikte woningen. Deze aantallen 28.200 woningen worden gebouwd. Twee zogenaamde | zijn onderdeel van de totale toevoegopgave. Toevoegen ‘sleutelprojecten’ (projecten waar veel woningen komen) | kan zowel in nieuwbouw als in bestaande bouw liggen in Steenwijkerland, goed voor opgeteld 480 extra | plaatsvinden. Er is ook afgesproken dat regionaal afspraken woningen. Voor de jaren 2031-2035 staat er nog een | gemaakt worden over een urgentieregeling voor kwetsbare sleutelproject met 350 extra woningen op de planning. De | groepen. De visie gaat ook in op doorstroming en zorgzame 1 | INLEIDING | WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | | 10

CONTEXT LOKALE VISIES, KADERS EN AFSPRAKEN OMGEVINGSVISIE STEENWIJKERLAND In onze eigen Omgevingsvisie vertellen we waar we naartoe willen met de leefomgeving in de gemeente. Ook wij willen dat er zo veel mogelijk in of tegen bestaande kernen aan wordt gebouwd. De kwaliteit van ons landschap moet namelijk behouden blijven. Steenwijk is aangewezen als stedelijk centrum waar de meeste groei mag plaatsvinden. In andere kernen mag ook gebouwd worden op een schaal die past bij die kern en bijdraagt aan leefbaarheid en behoud van voorzieningen. In de kleinste dorpen gaat het om kleinschalige nieuwbouw, afgestemd op vraag uit het dorp zelf. In de visie staat ook dat het belangrijk is om leegstaand vastgoed om te bouwen, bijvoorbeeld voor wonen, en dat landschappelijke en cultuurhistorische waarden zo veel mogelijk behouden moeten blijven. COALITIEAKKOORD STEENWIJKERLAND Het coalitieakkoord ‘Duurzaam doorbouwen' voor de periode 2022-2026 zet in op versnellen van woningbouw en bouwen van genoeg betaalbare woningen. Er is extra aandacht voor starters en ouderen en voor het vitaal houden van dorpen met passende nieuwbouw. Het akkoord legt ook nadruk op duurzaamheid en klimaatadaptief bouwen, zodat de woningvoorraad toekomstbestendig wordt. In maart 2026 zijn er gemeenteraadsverkiezingen.

De kans is groot dat het nieuwe college deze punten meeneemt als basis voor het nieuwe coalitieakkoord. GEZONDHEIDSBELEID STEENWIJKERLAND In ons eigen gezondheidsbeleid stimuleren we een goede sociale basis en gezondheid alle inwoners. Een fijn, gezond en sociaal Steenwijkerland voor iedereen creëren we door een aangename en comfortabele omgeving te maken die uitnodigt tot bewegen, spelen en sporten, elkaar ontmoeten en ontspannen. Veiligheid, schone lucht, water en bodem zijn daarin belangrijk, maar ook onderwijs, sociale activiteiten en voorzieningen in de buurt. Bouwen aan een vitale gemeenschap met oog voor de wensen en behoeften van onze inwoners, van jong tot oud. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 111 INLEIDING

CONTEXT LOKALE VISIES, KADERS EN AFSPRAKEN PRESTATIEAFSPRAKEN STEENWIJKERLAND 2023-2027 | juiste energiedrager op de juiste plek, (3) iedereen kan | vraag – 1.000 tot 1.500 woningen toe te voegen. Dat is Gemeente, corporaties en huurdersverenigingen hebben | meedoen, (4) duidelijk handelingsperspectief voor inwoners | onderdeel van deze regionale strategie. Langs zeven afgesproken om meer sociale huur te bouwen en woningen | en (5) gefaseerde warmtewissel. De gemeente kiest hierbij | ontwikkelprincipes uit de Verstedelijkingsstrategie wordt betaalbaar te houden. Tot 2027 komen er zo’n 160 sociale | voor een gemeentebredeaanpak met een logische volgorde | invulling gegeven aan het stimuleren van ontwikkelingen huurwoningen bij, met nadruk op wonen voor senioren en | die past bij woningtypen, isolatiestatus, geplande | (wonen en werken, groen, klimaatadaptatie en ruimtelijke aandachtsgroepen. Corporaties verduurzamen honderden | werkzaamheden en beschikbare netcapaciteit. Zo werken | kwaliteit), versterken van de concurrentiekracht bestaande woningen en werken toe naar een volledig | we stapsgewijs toe naar een aardgasvrij Steenwijkerland in | (economisch profiel en kwaliteit van het vestigingsklimaat), energiezuinige voorraad. Er zijn ook afspraken gemaakt | 2045. | bereikbaar houden van stad en regio (o.a.

nieuwe vormen over leefbaarheid in wijken en dorpen, met gemengde | van mobiliteit) en benutten en versterken van kwaliteiten buurten en gebiedsteams die samen optrekken. Voor de | REGIONALE VERSTEDELIJKINGSSTRATEGIE | van nieuwe gebieden (leefbaarheid, natuurinclusiviteit, komende jaren worden er nieuwe afspraken gemaakt op | Als onderdeel van de regio Zwolle werkt de stad Steenwijk | landschap en energietransitie). basis van dit Volkshuisvestingsprogramma. | mee aan de Verstedelijkingsstrategie ‘Warme Harten in een Klimaatadaptieve | Delta’ uit 2023. Steenwijk heeft als TRANSITIEVISIE WARMTE STEENWIJKERLAND | middelgrote kern met intercitystation bijzondere kansen om In onze gemeente staan ongeveer 20.000 woningen en | bij te dragen aan regionale ambities. Bij het station liggen 3.500 andere gebouwen die uiterlijk in 2045 aardgasvrij | kansen voor verdichting en functiemenging, een moeten zijn (klimaat- | en duurzaamheidsambities 2024). De | mobiliteitsknooppunt voor stad en regio en een herijkte uitgangspunten voor de warmtetransitie zijn | stationsgebied waar je prettig kunt verblijven. En in de rest opgenomen in de nieuwe Omgevingsvisie. Het | van Steenwijk liggen kansen voor nieuwbouw met aandacht Warmteprogramma werkt de vijf gemeentelijke | voor lokale identiteit, vitaliteit en klimaatopgaven.

De uitgangspunten verder uit: (1) focus op besparen, (2) de | ambitie van Steenwijk is om tot 2040 – | bovenop de lokale 1 | INLEIDING | WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | | 12

CONTEXT STADS- EN DORPSVISIES STADS- EN DORPSVISIES Stads- en dorpsvisies vormen samen de richting voor de ontwikkeling van onze kernen richting 2050. In alle plaatsen staat versterken van leefbaarheid, identiteit en duurzaamheid centraal. De nadruk ligt op het toevoegen van woningen binnen of direct aansluitend aan bestaande kernen, waarbij zorgvuldig wordt omgegaan met beschikbare ruimte. Voor Steenwijk betekent dit een compacte stadsontwikkeling binnen vijftien minuten fietsen van de binnenstad en het station, ook bestemd voor mensen van buiten Steenwijkerland en direct omliggende gemeenten. Voorzieningen groeien mee met de ontwikkeling van de stad. Woningbouw en voorzieningen gaan hand in hand. Bij nieuwe woningen horen goede scholen, eerstelijnszorg en sport. In Blokzijl, Vollenhove en Giethoorn wordt ingezet op inbreiding, transformatie en kleinschalige uitbreidingen die passen bij de schaal en het karakter van de kern. De visies benadrukken dat er behoefte is aan betaalbare en diverse woonvormen voor starters, gezinnen en senioren. Levensloopgeschikte woningen en bijzondere woonconcepten krijgen nadrukkelijk aandacht, zodat inwoners in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen.

Tegelijkertijd wordt in alle kernen gewerkt aan behoud en versterking van de eigen identiteit: Steenwijk als stedelijk hart en vestingstad, Blokzijl en Vollenhove als historische steden en Giethoorn als uniek waterdorp waar de balans tussen toerisme, leefbaarheid en natuur leidend is. Duurzaamheid is een rode draad in alle visies. Energieneutraal, klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen wordt de norm, met ruimte voor groen en water als structurerende elementen. In Giethoorn speelt water een extra bepalende rol in zowel klimaatadaptatie als ruimtelijke kwaliteit. Ook mobiliteit krijgt aandacht: Steenwijk ontwikkelt zich richting een 15-minutenstad, Blokzijl werkt aan een nieuwe ontsluitingsweg om het centrum leefbaarder te maken en Giethoorn zet in op duurzame mobiliteit die past bij het dorpse karakter. De gezamenlijke ambitie is om vitale, toekomstbestendige kernen te realiseren waar wonen, voorzieningen, recreatie en natuur in balans zijn. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 131 INLEIDING

2 WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN Nieuwbouw in Sint Jansklooster Foto: gemeente Steenwijkerland

SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN Onze visie Je leest in dit hoofdstuk waar we als gemeente voor staan en wat we de komende tijd willen bereiken op het gebied van wonen, met als motto: Wonen in Steenwijkerland: Samen wonen, samen leven, samen verder bouwen. We beschrijven onze visie op wonen, met veel aandacht voor sterke kernen, een vitaal buitengebied en een woningvoorraad die past bij wensen van onze inwoners. Waar zien wij ruimte voor groei? Hoe zorgen we ervoor dat dat niet ten koste gaat van (ruimtelijke) kwaliteit in onze kernen? En hoe zorgen we voor een gezonde balans tussen wonen, werken, leefbaarheid en duurzaamheid? Onze visie bestaat uit vier pijlers: • Een passende woning voor iedereen • Sterke kernen en een vitaal buitengebied • Een aantrekkelijk en gezond woon- en leefklimaat • Toekomstbestendig en duurzaam WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 152 WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN 1 2 3 4  Steenwijk, De Meenthehof. Foto: gemeente Steenwijkerland.

SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN 1 | Een passende woning voor iedereen | Bouwen voor bovenregionale vraag in Steenwijk Na jaren van voorzichtigheid en voorspellingen van | in onze gemeente, zoals ‘spoedzoekers’ (mensen die snel | Onze ambitie is om niet alleen te bouwen voor de lokale en huishoudensdaling sloeg de woningmarkt rond 2018-2019 | een woning zoeken) of woonwagenbewoners. Ons doel is | regionale vraag, maar ook huizen toe te voegen voor volledig om. Er was voor het eerst in lange tijd sprake van | dat iedereen die in onze gemeente wil wonen een passende | bovenregionale vraag. We willen daarmee huishoudens schaarste, eerst vooral op de koopmarkt, maar inmiddels | woning kan vinden die past bij zijn of haar situatie. Zo | aantrekken die in bijvoorbeeld Zwolle een huis zoeken, merken de corporaties in onze gemeente de krapte ook. | werken we aan een inclusieve woningmarkt, samen met | maar er daar niet tussen komen. Onze gemeente is voor Die ontwikkeling vroeg om een andere houding van ons als | onze partners. | hen een aantrekkelijk alternatief. Huizen zijn hier namelijk gemeente. We moesten actief op zoek naar nieuwe locaties | relatief betaalbaar, je woont dicht bij groen en natuur en voor woningbouw en we wilden ook nauwer samenwerken | Gelet op de lokale en regionale vraag willen we dat er de | de bereikbaarheid is uitstekend.

met partners op het gebied van wonen. Die andere houding | komende tien jaar 1.600 tot 2.100 huizen gebouwd zag je al terug in onze Woonagenda 2022-2026. | worden. Die zijn voor woningzoekenden uit onze gemeente | In de Stadsvisie Steenwijk staat dat we 1.000 tot 1.500 zelf (lokale vraag), maar ook voor huishoudens uit | extra huizen voor deze groep willen laten bouwen tot 2040. Ondanks dat er vanaf 1 januari 2020 tot en met september | omliggende gemeenten (regionale vraag). De afgelopen | Tot 2035 zijn dat 500 tot 750 huizen. Die moeten allemaal 2025 bijna 1.000 woningen zijn opgeleverd, raakt de | jaren zagen we dat huishoudens uit andere delen van het | in het cluster Steenwijk komen. Voorzieningen moeten schaarste inmiddels veel groepen in onze gemeente. We | land steeds vaker naar onze gemeente toe verhuisden. Dat | meegroeien, zodat de positie van Steenwijk in de regio willen ons de komende jaren meer richten op groepen die | is positief, want dat betekent dat Steenwijkerland voor veel | sterker wordt. een stap op de woningmarkt willen zetten, maar dat niet | mensen een fijne gemeente is om te wonen. We zien | BEHOEFTE EN AMBITIE IN HET CLUSTER STEENWIJK kunnen, omdat er niet genoeg passende (en vooral: | tegelijk dat huizen daardoor duurder worden. Meer vraag betaalbare) woningen zijn. Denk aan starters, doorstromers | zorgt namelijk voor hogere prijzen.

Juist door meer huizen | LOKAAL EN REGIONAAL | BOVENREGIONAAL van huur naar koop en ouderen die kleiner willen wonen. | te bouwen, moeten prijsstijgingen beperkt blijven. | TOT 2035 | TOT 2035 Maar we willen ook kansen vergroten voor kleinere groepen | Nieuwbouw moet ook helpen kernen leefbaar te houden. | 830 tot 1.090 woningen erbij | nog 500 tot 750 extra 2 | WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN | WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP |16

SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN Sterke kernen en een vitaal buitengebied Het is prettig wonen in alle kernen en buurtschappen die onze gemeente rijk is. Inwoners zijn trots op hun woonplaats, het landschap en de manier waarop mensen met elkaar omgaan. Die kwaliteiten willen we behouden en versterken. We zien woningbouw als hulpmiddel daarbij. Nieuwbouw moet passen bij wensen van (nieuwe) inwoners, het karakter van een plek en ruimtelijke mogelijkheden die er zijn. We zien de meeste vraag naar extra woningen in onze grotere kernen met voorzieningen: Steenwijk (inclusief Tuk en Zuidveen), Oldemarkt en Vollenhove. Daar zijn voorzieningen voor dagelijks gebruik, zoals een supermarkt, basisschool of huisarts, maar ook bijvoorbeeld detailhandel of culturele voorzieningen. Andere kernen in de buurt maken daar ook gebruik van. We vinden het belangrijk dat die voorzieningen behouden blijven, omdat ze belangrijk zijn voor het woonplezier in onze gemeente. Woningbouw helpt daar dus bij. Dat kan op allerlei manieren: via grootschalige nieuwbouwprojecten, kleinere ontwikkellocaties, maar ook bijvoorbeeld met hoogbouw en door leegstaande panden naar wonen om te bouwen of door bestaande woningen te splitsen. We proberen dat zo veel mogelijk binnen bestaande kernen te doen, maar we vinden het ook belangrijk dat er genoeg ruimte blijft voor groen in kernen.

Uitbreiden aan de rand is daarom soms noodzakelijk. We zien ook veel vraag naar extra huizen in de ‘basiskernen’ in onze gemeente: Blokzijl, Giethoorn, Sint Jansklooster en Steenwijkerwold. Die kernen hebben wel een supermarkt en basisschool, maar zijn voor andere zaken aangewezen op grotere kernen in de buurt. We zien hier ook kansen voor nieuwbouw, maar die moet wel passen bij de schaal van de kern. We kijken eerst of kleinschalig inbreiden op lege plekken binnen de bebouwde kom mogelijk is, zoals op voormalige schoollocaties. We letten hier extra goed op hoe we nieuwbouw inpassen in de structuur van een kern, ook in relatie tot het landschap eromheen. In een aantal basiskernen is echter veel vraag naar woningbouw, maar zijn mogelijkheden voor inbreiden beperkt. Om de toekomstige woningbouwopgave daar te realiseren en leefbaarheid van kernen te garanderen, zijn er ook uitleglocaties nodig. Ruimte voor nieuwbouw vinden we in basiskernen extra belangrijk, omdat voorzieningen soms dreigen te verdwijnen. Met extra inwoners kan bijvoorbeeld de supermarkt mogelijk openblijven. In de andere woonkernen, buurtschappen en het buitengebied is nieuwbouw bijna altijd maatwerk. We wegen belangen daar zorgvuldig af. We bieden ruimte om te bouwen voor de lokale vraag, en kijken tegelijk hoe we nieuwbouw goed kunnen inpassen binnen bestaande structuren.

Soms is nieuwbouw een hulpmiddel om structuren in ere te herstellen, zoals open plekken in een lint. Zulke oplossingen juichen we toe. We doen dat altijd wel met respect voor cultuurhistorie. We staan ook open voor initiatieven in vrijkomende agrarische bebouwing. Zulke initiatieven helpen om snel (en vaak ook betaalbaar) extra woningen toe te voegen. Ons nieuwe beleid ‘Randvoorwaarden toekomst bij vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) helpt daarbij en geeft duidelijke randvoorwaarden. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 172 WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN 2

SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN Onze kernen en het buitengebied Op de kaart zie je hoe we onze kernen ingedeeld hebben: • Voorzieningenkernen hebben een ruim aanbod aan dagelijkse en niet-dagelijkse voorzieningen waar ook kleinere kernen in de buurt gebruik van maken (diverse supermarkten, onderwijs, detailhandel, vermaak). Steenwijk heeft als voorzieningenkern met streekfunctie voor de Kop van Overijssel, het zuiden van Drenthe en Fryslân en voor de Noordoostpolder een aparte positie. • Basiskernen hebben een supermarkt, basisschool en minimaal 500 huishoudens. Voor niet-dagelijkse voorzieningen zijn ze aangewezen op grotere kernen in de buurt. • Woonkernen hebben bijna allemaal minder dan 500 huishoudens. Er is een beperkt aantal voorzieningen, zoals een school of dorpshuis. Voor dagelijkse en niet- dagelijkse boodschappen zijn inwoners aangewezen op grotere kernen in de buurt. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 182 WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN CLUSTER NOORDOOST CLUSTER NOORDWEST CLUSTER ZUID

SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN Een aantrekkelijk en gezond woon- en leefklimaat Het historische karakter van onze kernen en de ligging van de Weerribben-Wieden midden in onze gemeente maakt Steenwijkerland een aantrekkelijke gemeente om te wonen. Maar wie een aantrekkelijke woongemeente wil blijven, moet naast nieuw bouwen ook investeren in kwaliteit van de bestaande woningvoorraad. In al onze kernen horen we de wens om te vernieuwen, te verbeteren of te verduurzamen. Soms op kleine schaal, zoals een straat of woonblok, maar soms ook grootschaliger, zoals een hele buurt. Samen met de corporaties in onze gemeente hebben we al grote stappen gezet, bijvoorbeeld met de wijkvernieuwing in Steenwijk-West. Zulke investeringen blijven de komende jaren nodig om ons aantrekkelijke woonklimaat ook in de toekomst te behouden. Soms moet je sloop-nieuwbouw of verkoop van huurwoningen aangrijpen om de balans in buurten te herstellen, zoals een betere mix van huur en koop of van doelgroepen. We nemen dat altijd mee in onze plannen. We realiseren ons dat we altijd breder moeten kijken dan alleen naar wonen. Een aantrekkelijk woonklimaat heeft ook te maken met het omkijken naar elkaar, gezondheid en recreëren, mobiliteit, voorzieningen, stedenbouw, veiligheid, leefbaarheid en nieuwere thema’s als klimaat, energie en natuurinclusiviteit.

Bij alle ingrepen die we in wijken, buurten, dorpen en straten doen, kijken we op een integrale manier naar hoe we de woonomgeving beter kunnen maken, voor inwoners van nu, maar ook van straks. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 192 WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN 3  Nieuwbouw Rietveld in Belt-Schutsloot. Foto: gemeente Steenwijkerland.

SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN Toekomstbestendig en duurzaam Met onze woningbouwopgave willen we een bijdrage leveren aan energietransitie, klimaatadaptatie en een ‘circulaire economie’, waarbij je materialen die er al zijn hergebruikt. Dat betekent dat nieuwe woningen energiezuinig en zo veel mogelijk duurzaam gebouwd worden. In nieuwe buurten koppelen we duurzaamheid meteen aan andere maatschappelijke thema’s. Naast klimaatadaptatie kijken we bijvoorbeeld ook hoe de inrichting kan bijdragen aan gezondheid en sociale interactie. We kijken ook hoe we maatregelen kunnen treffen om negatieve effecten op het energiesysteem te voorkomen of te beperken. Er ligt ook een (veel grotere) opgave in bestaande buurten. Bij bestaande woningen zetten we in op verduurzaming. We werken al nauw samen met Wetland Wonen en Woonconcept om sociale huurwoningen aan te pakken. Zij komen voor 2028 heel ver met het verbeteren van woningen met energielabels E, F en G. Veel woningen krijgen zonnepanelen en betere isolatie. Eén corporatie gaat het niet redden om voor 2028 alle woningen aangepakt te hebben. Een deel van hun bezit wordt in 2028 aangepakt en een klein deel daarna. Huurders moeten straks minder geld kwijt zijn hun woonlasten. Zo verbeteren corporaties ook meteen de betaalbaarheid van wonen.

Op basis van dit Volkshuisvestingsprogramma en het bod dat de corporaties daarop doen, maken we nieuwe ‘prestatieafspraken’ met de corporaties en hun huurdersverenigingen. Daarin willen we ook afspraken maken over duurzaamheid in relatie tot nieuwbouw en materiaalgebruik. Particulieren moeten ook verduurzamen. Er staan nog veel huizen in onze gemeente die te veel gas verbruiken. We helpen inwoners hierbij, bijvoorbeeld met subsidies voor isolatie, met het ‘fixteam’ en we ontwikkelen routekaarten (een stappenplan voor inwoners om aardgasvrij te worden). In ons Warmteprogramma komt te staan hoe we hiermee doorgaan en verder uitvoering aan geven. We willen de bestaande woonomgeving ook duurzamer inrichten, zodat die toekomstbestendig is. In 2050 moet onze gemeente klimaatbestendig en ‘waterrobuust’ ingericht zijn. Hoe we dat precies gaan doen, staat in onze ‘Lokale Adaptatiestrategie en Uitvoeringsagenda’. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 202 WONEN IN STEENWIJKERLAND: SAMEN WONEN, SAMEN LEVEN, SAMEN VERDER BOUWEN 4

3 AAN DE SLAG! Nieuwbouw in Oldemarkt van Wetland Wonen Groep Foto: gemeente Steenwijkerland

AAN DE SLAG! Onze ambities en acties Je leest in dit hoofdstuk hoe we onze visie vertalen naar ambities en acties. Met andere woorden: wat gaan we de komende tijd concreet doen? We werken de ambities en acties uit langs zes sporen: • Woonbehoefte invullen • Snelheid maken • Bouwen voor alle doelgroepen • Betaalbaar en beschikbaar • Een duurzame voorraad met kwaliteit • Een leefbare woonomgeving Per thema noemen we de belangrijkste inzichten uit het woonbehoefteonderzoek en onze ambities. Hier volgen acties uit: wat gaan we doen, met wie en wanneer? We verwijzen steeds naar relevante paragrafen of hoofdstukken uit het woonbehoefteonderzoek voor meer achtergrondinformatie. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 223 AAN DE SLAG!  Blokzijl, Noordermaten IV. Foto: gemeente Steenwijkerland. 1 2 3 4 6 5

1. WOONBEHOEFTE INVULLEN In het kort: wat zegt het woonbehoefteonderzoek? | KERN/CLUSTER | NETTO-BEHOEFTE TOT 2035 | ACCENT NA 2035 De vraag naar extra woningen blijft de komende tijd onverminderd hoog. De schatting is dat we tot 2035 nog | LOKAAL EN REGIONAAL | BOVENREGIONAAL 1.600 tot 2.100 woningen moeten bouwen om aan de | LAAG | HOOG | LAAG | HOOG lokale* en regionale vraag** te voldoen. We zijn al goed STEENWIJK | 830 | 1.090 | 1.090 + 500 = 1.590 | 1.090 + 750 = 1.840 | +++ op weg: op 1 januari 2025 hadden we al voor meer dan 1.450 nieuwe huizen plannen klaarliggen. Onze ambitie is | OLDEMARKT | 120 | 160 | + om ook woningen te laten bouwen voor de bovenregionale | VOLLENHOVE | 160 | 210 + vraag. Er komen tot 2035 nog 500 tot 750 woningen bij in en direct om Steenwijk. In de periode erna gaat het om | BLOKZIJL | 50 | 65 | 0 / + nog eens 500 tot 750 extra woningen. | GIETHOORN | 105 | 140 | 0 / + Rechts zie je hoeveel woningen er per kern nodig zijn. Hoe | SINT JANSKLOOSTER | 65 | 90 | 0 / + de vraag zich na 2035 ontwikkelt, weten we nu nog niet | STEENWIJKERWOLD | 80 | 105 | 0 / + precies. We denken dat Steenwijk en in mindere mate Oldemarkt en Vollenhove dan nog licht groeien door lokale | KLEINE KERNEN NOORDOOST | 85 | 115 | + of regionale vraag. In andere kernen zal de groei beperkter | KLEINE KERNEN NOORDWEST | 45 | 60 | 0 / + zijn.

Ontwikkelingen volgen we (zie hoofdstuk 5). | KLEINE KERNEN ZUID | 55 | 70 0 / + Bekijk paragraaf 3.5 van het woonbehoefteonderzoek voor | 1.600 | 2.100 | 2.100 + 500 | 2.100 + 750 meer informatie over de woonbehoefte.  | Hoeveel woningen zijn er de komende jaren extra nodig per kern? Bekijk pagina41 (en de rest van paragraaf 3.5) van het woonbehoefteonderzoek voor meer uitleg. * = vraag van woningzoekenden uit onze eigen gemeente | ** = vraag van woningzoekenden die nu net buiten de gemeentegrenzen | wonen 3 | AAN DE SLAG! | WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | | 23

1. WOONBEHOEFTE INVULLEN Wat is onze ambitie? We vinden het belangrijk dat iedereen die in onze | We kiezen voor verschillende oplossingen om extra | naar de balans tussen gezonde groei met ook ruimte voor gemeente wil wonen een passende woning kan vinden. Met | woningen toe te voegen. Inbreiding heeft onze voorkeur, | nieuwe inwoners en behoud van identiteit van een plek. een stevig maar realistisch woningbouwprogramma willen | maar uitbreiden grenzend aan een kern is ook een optie. we inspelen op lokale en regionale vraag die terechtkomt in | Binnen bestaande kernen gaan we op zoek naar plekken | We hebben als gemeente zelf een beperkt aantal locaties in al onze kernen. We werken toe naar een programma met in | waar woningbouw passend is. Er zit wel een grens aan. In | bezit. We zijn dus afhankelijk van partners op het gebied totaal plannen voor 2.100 tot 2.700 woningen. Dat is | kernen waar al erg compact is gebouwd, houden we open | van wonen of er genoeg woningen gebouwd gaan worden. inclusief 30% extra plannen om eventuele planuitval en | plekken het liefst voor bijvoorbeeld openbaar groen. We | Dat vraagt om een actieve regierol van onszelf. We zorgen vertraging op te kunnen vangen. Zo weten we zeker dat er | kijken ook of inbreiden stedenbouwkundig past.

Het moet | ervoor dat voor partners, zoals corporaties, genoeg plannen zijn om tot 2035 de bouwopgave van | bijvoorbeeld niet zo zijn dat doorkijkjes in dorpen hierdoor | projectontwikkelaars en particuliere bouwers, duidelijk is 1.600 tot 2.100 extra woningen te halen, zoals in het | verloren gaan. We zien ook kansen om leegstaande | hoeveel huizen er gebouwd moeten worden, in welke woonbehoefteonderzoek staat. Ons streven is dat elk jaar | gebouwen om te vormen tot woonruimte. We staan open | kernen en voor welke doelgroep (en dus ook: hoe duur). gemiddeld 160 tot 210 woningen worden toegevoegd. Er | voor zulke initiatieven. Daarmee kun je vaak snel meerdere | Het woonbehoefteonderzoek is daarin leidend. lagen op 1 januari 2025 al plannen voor 1.455 nieuwe | woningen toevoegen, terwijl de opzet van een plek niet woningen klaar. We hebben ook al locaties in en om | verandert. Het biedt ook kansen voor verbetering van de Steenwijk aangewezen om eventuele bovenregionale vraag | leefbaarheid en het straatbeeld. We pakken die kansen aan op te vangen. Met de restopgave van plannen voor | om ook meteen andere problemen op te lossen, zoals ongeveer 650 tot 1.250 extra woningen zijn we al volop | verpaupering. Daar waar binnen de bestaande kern niet aan de slag. | genoeg ruimte is om woningen te bouwen, zoeken we naar locaties aan randen van kernen.

We zoeken daarbij steeds 3 | AAN DE SLAG! | WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | | 24

1. WOONBEHOEFTE INVULLEN Initiatieven van onderop zijn belangrijk. We moedigen (groepen van) inwoners aan om zelf na te denken over hoe je extra woningen kunt toevoegen, bijvoorbeeld via CPO- constructies. Zulke initiatieven kunnen rekenen op ondersteuning vanuit de gemeente, zoals in Scheerwolde gebeurde. De voortgang van de woningbouw blijven we voortdurend monitoren via onze periodieke rapportages. We zien namelijk dat de vraag soms snel verandert, bijvoorbeeld als gevolg van spanningen in de wereld. Zo kunnen we op tijd bijsturen als dat nodig is. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 253 AAN DE SLAG!  Nieuwbouw van Wetland Wonen in Blokzijl. Foto: gemeente Steenwijkerland.

2. SNELHEID MAKEN In het kort: wat zegt het woonbehoefteonderzoek? | BESTAANDE PLANNEN VOOR WONINGBOUW Een groot deel van de lokale en regionale woonvraag | BENODIGD kunnen we invullen met de plannen die we al klaar hebben | KERN/CLUSTER | (= BEHOEFTE + | NIEUWBOUW | SLOOP | NETTO | MATCH? 30%) liggen. We weten dat in de praktijk niet alle plannen (op STEENWIJK-TUK | 1.080 -1.415 | 770 | 25 | 745 | eerst genoeg, maar meer nodig na 2030 tijd) doorgaan. Daarom is de ideale situatie om tot 2035 plannen voor 2.100 tot 2.700 woningen te hebben. Op 1 | OLDEMARKT | 155 -210 | 35 | 0 | 35 | meer plannen maken januari 2025 (de startdatum van het | VOLLENHOVE | 210 -275 | 290 | 0 | 290 | voldoende plannen woonbehoefteonderzoek) hadden we plannen voor 1.455 nieuwe woningen. De meeste plannen die we al hebben, | BLOKZIJL | 65 -85 | 100 | 0 | 100 | aantal plannen is ruim, maar in fases zijn voor de periode tot 2030. Per kern zijn er ook | GIETHOORN | 135 -180 | 35 | 0 | 35 | meer plannen maken verschillen. Rechts zie je per kern hoeveel plannen er zijn en wat het advies is vanuit het woonbehoefteonderzoek | SINT JANSKLOOSTER | 85 - 115 | 20 | 0 | 20 | meer plannen maken (peildatum 1 januari 2025). | STEENWIJKERWOLD | 105 -135 | 40 | 0 | 40 | meer plannen maken KLEINE KERNEN NOORDOOST | 110 -150 | 55 | 0 | 55 | meer plannen maken Belemmeringen bij het maken van plannen zijn o.a.

stikstof, netcongestie, tekorten aan materiaal en personeel | KLEINE KERNEN NOORDWEST | 60 -80 | 40 | 0 | 40 | iets meer plannen maken en vertraging door participatie en bezwaar- | en KLEINE KERNEN ZUID | 70 -90 | 90 | 0 | 90 | voldoende plannen beroepsprocedures. Dat speelt ook in onze gemeente. ±2.100 -± | 2.700 | 1.480 | 25 | 1.455 Bekijk hoofdstuk 8 van het woonbehoefteonderzoek voor meer informatie over woningbouwplannen. |  | Hoeveel plannen voor woningen zijn er al per kern? We kijken naar nieuwbouw, sloop en de netto | -ontwikkeling. Helemaal vooraan staat hoeveel plannen er eigenlijk nodig zijn, als je rekening houdt met 30% ‘overprogrammering’ om planuitval en planvertraging op te vangen. Bekijk pagina 110 (en de rest van hoofdstuk 8) van het woonbehoefteonderzoek voor meer uitleg. 3 | AAN DE SLAG! | WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | | 26

2. SNELHEID MAKEN Wat is onze ambitie? We vinden het belangrijk dat er snel meer woningen gebouwd worden in onze gemeente. Onze ambitie is dat er elk jaar gemiddeld 160 tot 210 woningen voor lokale en regionale vraag worden toegevoegd. Dat doen we door efficiënter te werken, langs de volgende vijf punten: We steken de meeste energie in plannen die al goed uitgewerkt zijn. Die geven we een extra duw, zodat daar snel gebouwd kan worden. We kijken op dezelfde manier naar toekomstige locaties voor woningbouw. We merken dat botsende belangen vanuit verschillende vakgebieden soms voor vertraging in projecten zorgen. En soms werken we aan plannen die niet uitvoerbaar blijken op die plek, bijvoorbeeld door stikstofregels of netcongestie. Dat zorgt onnodig voor vertraging. Daarom willen we nog vóórdat we een plan uitwerken een starttafel inrichten om met partners en de netbeheerder het gesprek aan te gaan over voorwaarden die nodig zijn om dat plan uit te werken en om kennis uit te wisselen. Welke beperkingen zijn er? Hoe kunnen we daar een middenweg in vinden, zodat we wél extra woningen kunnen toevoegen? Daarbij kijken we ook naar mogelijke maatregelen om negatieve effecten op het energiesysteem te voorkomen of te beperken. Als dat vroeg genoeg bekend is, kan er sneller naar een sluitende businesscase toegewerkt worden.

In het verlengde daarvan: we blijven afstemmen met andere wonen-partners welke plannen zij al hebben en sluiten daar zo veel mogelijk op aan. Denk aan portefeuillestrategieën van corporaties. Zo varen we één koers en bundelen we onze krachten. Participatie met omwonenden zetten we zorgvuldig in. We willen inwoners zo vroeg mogelijk in het proces betrekken, maar wel pas als voor onszelf duidelijk is wat er op een plek kan. We willen geen valse beloftes doen. Zo helpen we draagvlak bij inwoners en andere betrokkenen te creëren en voorkomen we (deels) bezwaren en procedures. We zijn flexibel in oplossingsrichtingen die bijdragen aan meer woningen. Dat betekent dat we ook openstaan voor bijvoorbeeld woningsplitsing of verhuur volgens Friends- contracten vanuit corporaties. Uiteraard willen we wel dat kwaliteit van wonen voorop blijft staan. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 273 AAN DE SLAG! A B C D E Wijziging t.a.v. zienswijze: impact netcongestie op projecten Wijziging n.a.v. zienswijze: impact netcongestie op projecten

3. BOUWEN VOOR ALLE DOELGROEPEN In het kort: wat zegt het woonbehoefteonderzoek? De vraag naar wonen in onze gemeente is heel divers. We | Binnen de sociale huur | zien we vooral vraag naar | In de koopsector is vraag naar allerlei soorten huizen, zien allerlei groepen met elk hun eigen kenmerken, wensen | grondgebonden woningen die inzetbaar zijn voor allerlei | maar vooral in het betaalbare segment. Zeker voor koop- en knelpunten waar ze tegenaan lopen. Sommige lukt het | soorten kleine huishoudens. Denk aan ouderen, al dan niet | starters, jonge doorstromers en ouderen is er vraag naar goed om een passende woning te vinden, bij andere gaat | met een zorgvraag, starters, alleenstaanden of kwetsbare | zulke woningen. Bij ouderen moet je denken aan kleine het lastiger. | groepen. In Steenwijk gaat het vaak om compacte bouw | kavels (tot ca. 200 m²) en vormen van samen wonen zoals (ca. 80 m²), in andere kernen mogen huizen iets ruimer | een hofje. We zien ook kansen in vrijkomende agrarische HUUR EN KOOP: HOEVEEL WONINGEN? | zijn. Twee slaapkamers is het minimum. In sommige | bebouwing. Voor gezinnen zijn er ook nog steeds De schatting is dat we tot 2035 nog 1.600 tot 2.100 huizen | kernen zijn appartementen ook mogelijk. In de sociale huur | tweekappers of vrijstaande huizen op kavels nodig.

moeten bouwen om aan de lokale en regionale vraag te | zien we ook vraag naar meer huizen voor spoedzoekers, voldoen. Die vraag is verdeeld over: | arbeidsmigranten en statushouders. | Het woonbehoefteonderzoek laat ook zien dat er vraag is • | Sociale huur: 475 tot 625 woningen erbij (= 30%) | naar wonen door woonwagenbewoners, arbeidsmigranten • | Vrije huur: 155 tot 200 woningen erbij (= 10%) | In de vrije huur is vooral vraag naar appartementen voor | en urgente aandachtsgroepen die ook een kleine woning • | Koop: 970 tot 1.275 woningen erbij (= 60%) | ouderen. Die moeten modern, ruim en comfortabel zijn, | met een lage huur tot de kwaliteitskortingsgrens vragen. met lift, op gewilde plekken bij voorzieningen. Het grootste Eventuele bovenregionale vraag richt zich naar verwachting | deel moet middenhuur zijn (tot € 1.184), maar we zien ook | Op de volgende pagina | zie je per kern op welke vooral op de koopsector. De bovenregionale vraag bestaat | vraag naar dure huur. We zien kansen om daarmee nieuwe | doelgroepen we ons vooral moeten richten. Op de pagina’s voor een groter deel uit hogere inkomens, waardoor | groepen aan te trekken. Het moet ook mogelijk zijn om | daarna lees je meer over de vraag van aandachtsgroepen. huishoudens eerder zullen kopen dan huren.

Om balans op | vrije huur toe te voegen door bestaande panden om te de woningmarkt te houden, ook in relatie tot omliggende | bouwen, zoals in het centrum van Steenwijk. Daar is vraag | Bekijk hoofdstuk 7 van het woonbehoefteonderzoek en de gemeenten, monitoren we de woningmarkt continu en | naar, o.a. door groepen die snel onderdak nodig hebben. | pagina’s hierna voor meer informatie over woonbehoefte. sturen we waar nodig bij. 3 | AAN DE SLAG! | WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | | 28

OPGAVE PER DOELGROEP Wat is er per doelgroep nodig? Hieronder zie je per kern wat er voor welke doelgroep nodig is. Binnen één nieuwbouwplan hoef je niet voor elke doelgroep te bouwen. Het verschilt namelijk per plek voor welke doelgroep die passend is. Opgeteld moet er binnen een cluster het liefst wel voor alle doelgroepen gebouwd worden. Hoe meer plusjes er staan, hoe meer de nadruk op die doelgroep mag liggen. De afkortingen betekenen: SH = sociale huur, VH = vrije huur, K = koop. De plusjes zijn ten opzichte van de huidige woningvoorraad. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 293 AAN DE SLAG! STEENWIJK ++ 0 / + OLDEMARKT VOLLENHOVE ++ + 0 / + ++ 0 + + 0 ++ 0 ++ + 0 / + SH < € 900 VH > € 900 K < € 275K K < € 405K K > € 405K JONGEREN EN JONGE 1- EN 2-PERSOONSHUISHOUDENS 0 0 / + + ++ ++ 0 0 0 / + + + 0 0 + ++ + SH < € 900 VH > € 900 K < € 405K K < € 610K K > € 610K GEZINNEN ++ + / ++ + ++ 0 / + ++ 0 / + + ++ 0 ++ + ++ + 0 SH < € 900 VH > € 900 K < € 405K K < € 610K K > € 610K OUDEREN EN OUDERE 1- EN 2-PERSOONSHUISHOUDENS BLOKZIJL + 0 GIETHOORN SINT JANSKLOOSTER + 0 / + 0 + 0 0 / + + 0 / + ++ 0 ++ ++ 0 / + 0 0 0 / + + + 0 0 0 / + + ++ 0 0 + ++ + + 0 + + 0 + 0 / + 0 / + + + 0 / + 0 0 / + + 0 / + STEENWIJKER- WOLD 0 / + 0 KLEINE KERNEN NOORDOOST KLEINE KERNEN NOORDWEST + + 0 0 / + 0 + + / ++ 0 / + 0 / + 0 + + 0 0 0 0 / + + + 0 0 + ++ + 0 0 0 / + ++ + + 0 + + 0 0

/ + 0 + + 0 / + 0 / + 0 0 / + + 0 / + KLEINE KERNEN ZUID 0 / + 0 + + / ++ 0 / + 0 0 + ++ + 0 / + 0 + + 0 / + KERN/CLUSTER

OUDEREN EN (URGENTE) AANDACHTSGROEPEN 1 | Ouderen | 2 | Statushouders | 3 | Woonwagenbewoners Ongeveer 55% van de woningen is geschikt (te maken) | De huidige wet- | en regelgeving (maart 2026) schrijft voor | We hebben onderzoek gedaan naar de vraag naar voor mensen met een zorgvraag. Maar in deze woningen | dat vergunninghouders volgens de taakstelling gehuisvest | woonwagens en standplaatsen en in 2025 is het wonen ook mensen die geen zorgvraag hebben. De | moeten worden en stelt dat gemeenten moeten aangeven | woonwagenbeleid vastgesteld. De conclusie was dat er niet komende jaren zijn er meer geschikte woningen voor | hoe zij invulling geven aan die taakstelling. De taakstelling | genoeg ruimte is op bestaande woonwagenlocaties voor de ouderen nodig: | voor statushouders verschilt per moment. | vraag die we zien. Dat betekent dat er komende jaren nieuwe locaties voor woonwagens nodig zijn. Per locatie VRAAG VAN OUDEREN | 2023-2030 | 2030-2040 | gaat het om zes tot acht woonwagens. De vraag komt van nultredenwoningen | +240 | +685 | woonwagenbewoners die nu op de locaties wonen, maar -waarvan sociale huur | +75 | +205 | ook van oud-woonwagenbewoners uit Steenwijkerland die geclusterd wonen | +170 | +360 | weer terug willen keren (zogenaamde ‘spijtoptanten’).

Het -waarvan sociale huur | +85 | +180 | advies uit het onderzoek is om 50-70% koop-woonwagens zorggeschikte woningen | +60 | +170 | en 30-50% huur-woonwagens toe te voegen. Zo vergroten -waarvan sociale huur | +30 | +85 | we het percentage huur-woonwagens iets, want daar is  | Schatting van de woonvraag van ouderen. Bron: Visie Wonen, Welzijn | vraag naar. Nu is zo’n 20% een huur-woonwagen. en Zorg Steenwijkerland (2025). In het onderzoek staan nog twee adviezen voor ons: We stelden eind 2025 onze Visie Wonen, Welzijn en Zorg | 1. | Houd een vinger aan de pols, zodat je op tijd weet Steenwijkerland vast. Daarin staat onder andere wat er | wanneer er meer of minder vraag naar rond wonen en zorg moet gebeuren. | woonwagenstandplaatsen is. 2. | Overleg regelmatig met woonwagenbewoners. Zo pik je op tijd signalen op. 3 | AAN DE SLAG! | WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP |30

OUDEREN EN (URGENTE) AANDACHTSGROEPEN Urgente aandachtsgroepen Steeds meer mensen moeten met urgentie gehuisvest worden. We verwachten dat het mensen zijn met een laag inkomen, omdat het vaak om jongeren gaat. We verwachten geen grote groei of krimp van urgente aandachtsgroepen: mensen met een lichamelijke of zintuiglijke beperking, mensen die psychisch kwetsbaar zijn en dak- en thuislozen. Alleen de groep met een licht verstandelijke beperking groeit iets. De taakstelling voor statushouders verschilt per moment. Hiernaast zie je welke urgente groepen er onder andere nog meer zijn. Deze groepen zoeken vaak een sociale huurwoning. We verwachten dat de aantallen hoger uitvallen dan in deze tabel staat. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 313 AAN DE SLAG! 4 VRAAG VAN URGENTE AANDACHTSGROEPEN SCHATTING PER JAAR uitstromers Beschermd Wonen 8 tot 10* uitstromers jeugdzorg 8 tot 10 uitstromers maatschappelijke opvang 2 tot 4** uitstromers (jeugd)detentie 1 tot 2 medisch urgenten 0 tot 2 mantelzorgers en mantelzorgontvangers 0 tot 1 uitstappende sekswerkers 0 tot 1 TOTAAL 16 TOT 30  Schatting van de woonvraag van urgente aandachtsgroepen. Bron: Visie Wonen, Welzijn en Zorg Steenwijkerland (2025). * De verwachting is dat deze aantallen na 2026 oplopen, mede door afbouw van begeleid wonen in de regio IJssel-Vecht.

** De aantallen te huisvesten mensen vanuit de maatschappelijke opvang kunnen de komende jaren voor Steenwijkerland hoger uitvallen, als uitstroom in gemeente van herkomst het criterium wordt.

OUDEREN EN (URGENTE) AANDACHTSGROEPEN 5 | Arbeidsmigranten | 6 | Oekraïners In 2025 is in arbeidsmarktregio Zwolle onderzoek gedaan | huisvesting nodig in de vorm van bijvoorbeeld | In onze gemeente vangen we zo’n 700 Oekraïners op, van naar arbeidsmigranten en hun huisvesting. Onze gemeente | groepsgebouwen of woningen in omgebouwde leegstaande | wie meer dan 100 bij particulieren. De piek van instroom is onderdeel van deze regio. Het is niet precies bekend | panden. Voor de long-stay-groep zijn er juist reguliere | lag in 2022 en 2023. De komende jaren is de instroom hoeveel arbeidsmigranten er in Steenwijkerland wonen, | woningen nodig. | waarschijnlijk beperkt(er). We vangen zowel jonge als maar naar schatting waren het in 2023 tussen 200 en 500. | oudere gezinnen op. Oekraïners hebben tot 4 maart 2027 In Steenwijkerland, Staphorst, Meppel en Westerveld | tijdelijke bescherming en dus recht op opvang in samen stonden in 2023 905 arbeidsmigranten ingeschreven | Nederland. De verwachting is dat een deel van de op een woonadres. Sinds 2010 groeide dat aantal jaarlijks | Oekraïners in Nederland wil blijven als deze status met 7% per jaar. In onze gemeente was de absolute groei | verdwijnt. Wat dat precies voor de woonvraag in onze het grootst. We weten overigens ook dat veel | gemeente betekent, is nog onzeker, maar het zorgt wel arbeidsmigranten niet ingeschreven staan.

Het werkelijke | voor toenemende druk op de huizenmarkt. Naar aantal ligt dus hoger. Als voorbeeld: in Steenwijkerland, | verwachting heeft dit zowel op de sociale huur als Staphorst, Meppel en Westerveld samen is van 1.930 | koopmarkt effect. Nieuw Rijksbeleid is van invloed op hoe arbeidsmigranten de woonplaats onbekend. | we met deze groep omgaan. Een derde van de arbeidsmigranten in de gehele arbeidsmarktregio blijft maximaal een jaar, vaak gekoppeld aan seizoensarbeid. Van 40% weten we dat zij langer dan |  | Groei van het aantal arbeidsmigranten dat staat ingeschreven bij de vijf jaar of zelfs voor altijd in de regio blijven wonen. Voor | gemeente, tussen 2010 en 2023. Bekijk pagina106 van het arbeidsmigranten die hier maar kort verblijven, hebben we | woonbehoefteonderzoek voor meer uitleg. 3 | AAN DE SLAG! | WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | | 32

3. BOUWEN VOOR ALLE DOELGROEPEN Wat is onze ambitie? We vinden het belangrijk dat iedereen die in onze gemeente wil wonen een even grote kans heeft om hier een passende woning te vinden. We sturen erop dat er voor alle doelgroepen gebouwd wordt, maar we richten ons extra op groepen die op dit moment in de knel zitten. We zorgen daarmee voor meer aanbod voor hen én voor een betere balans op de woningmarkt in onze gemeente. We willen het aanbod voor jongeren en starters op de woningmarkt vergroten. Binnen nieuwbouwprojecten gaan we sturen op een groter aandeel goedkope koop met een vraagprijs tot € 275.000 (prijspeil 2025). Ontwikkelaars staan daarvoor open mits plannen rendabel zijn. We willen daar met hen afspraken over maken. We willen er ook voor zorgen dat die woningen in de toekomst betaalbaar blijven. Er moet ook meer sociale huur voor starters (waaronder jongeren) gebouwd worden. Een deel van hen zal de voorkeur hebben voor goedkope koop en een deel voor sociale huur. We zien jongeren en starters als belangrijke groep om te zorgen voor gemixte buurten. We zetten voor deze doelgroepen in op een mix van (kleine) grondgebonden woningen en appartementen. We zien graag dat ouderen vaker de stap zetten van een relatief grote naar een kleinere woning. Denk aan wonen in een hofje of op een compacte kavel.

Zo zorgen we voor doorstroming en spelen we (vaak betaalbare) bestaande woningen voor bijvoorbeeld koop-starters vrij. We moeten daarvoor wel locaties vinden die passen bij wat ouderen zoeken, in dorpskernen of dicht bij voorzieningen. Het lastige is dat de ruimte vaak beperkt is, helemaal als je gelijkvloerse woningen met een tuintje wilt bouwen. Zo’n woning wordt dan ook meteen duurder. Toch denken we dat er meer mogelijk is dan nu gebeurt. Als nieuwbouw voor ouderen lastig blijkt, voegen we wel meer starterswoningen toe, zodat we het gebrek aan doorstroming compenseren met nieuwbouw. Bouwen voor gezinnen doen we vooral aan de rand van kernen of op uitbreidingslocaties. Daar is vaker de ruimte voorhanden die zij zoeken. We vinden het belangrijk om voor gezinnen te blijven bouwen, omdat zij onze kernen vitaal houden en van allerlei voorzieningen gebruikmaken. Er moet genoeg aanbod aan kavels voor gezinnen blijven. We willen ook slaagkansen van aandachtsgroepen en ouderen met een (toekomstige) zorgvraag vergroten. We blijven daarover afspraken maken met de corporaties, bijvoorbeeld over hoeveel woningen beschikbaar zijn voor groepen met urgentie of over het bouwen van geclusterde woonvormen voor ouderen die afhankelijker worden van zorg. We willen dat zij ook betaalbaar kunnen wonen.

Daarnaast hebben we in 2025 beleid gemaakt voor het plaatsen van premantelzorg-woningen, met het oog op de vergrijzing. Hoe de vraag er per groep uitziet, verschilt per kern. In hoofdstuk 4 lees je wat we doen om de vraag te bedienen. WONEN IN STEENWIJKERLAND | VOORJAAR 2026 | ONTWERP | 333 AAN DE SLAG! Gemeentelijk WMO-beleid

4. BETAALBAAR EN BESCHIKBAAR In het kort: wat zegt het woonbehoefteonderzoek? | VERWACHTE BEHOEFTE 2025-2035: 1.600 TOT 2.100 WONINGEN (EXCL. BOVENREGIONALE VRAAG) De betaalbaarheid van wonen staat ook in onze gemeente onder druk. Er is veel vraag en te weinig aanbod. Die vraag | SOCIALE | VRIJE | KOOP is deels meetbaar, zoals van huishoudens die ingeschreven | HUUR | HUUR staan bij de corporaties of van starters en doorstromers die | TOT € 900 | VANAF € 1.184 PER MAAND | PER MAAND actief op zoek zijn, bijvoorbeeld bij makelaars. Maar het | GOEDKOOP | BETAALBAAR | BETAALBAAR | MIDDELDUUR | DUUR TOT € 275K | LAAG TOT € 355K | HOOG TOT € 405K | TOT € 610K | BOVEN € 610K gaat ook om een verborgen vraag door thuiswonende jongeren die uit huis willen, maar niks kunnen vinden. | LAAG | 32% | 13% | 15% | 17% | 3% | 12% | 8% Het Rijk wil dat 30% van alle nieuwbouw in gemeenten in | MIDDEN | 30% | 10% | 12% | 18% | 3% | 14% | 13% de sociale huur terechtkomt. Daarnaast moet twee derde | HOOG | 23% | 8% | 11% | 23% | 4% | 16% | 15% van alle nieuwbouw betaalbaar zijn. Dat betekent: sociale huur, middenhuur en betaalbare koop tot € 405.000 |  | Verdeling van het nieuwbouwprogramma over sociale huur, vrije huur en koop, in verschillende prijsklassen (prijspeil 2025). Prijzen worden jaarlijks geïndexeerd op (landelijke grens, prijspeil 2025).