Programmabegroting 2024-2027 gemeente Steenwijkerland

Programmabegroting 2024 - 2027 Gemeente Steenwijkerland 2 Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, Nummer voorstel: Voor de raadsvergadering van 7 november 2023 Onderwerp: Raadsvoorstel en besluiten Programmabegroting 2024-2027 Hierbij bieden wij u de Programmabegroting 2024-2027 aan. In de begroting zijn de bestuursprogramma’s en de daarbij behorende doelstellingen en resultaten voor 202 4 opgenomen. In het bijbehorend raadsvoorstel schetsen we op hoofdlijnen het financieel meerjarenperspectief en gaan we nader in op de besluiten die we aan u voorleggen. Wij stellen u voor de volgende besluiten te nemen: 1. De bestuursprogramma’s vast te stellen zoals opgenomen in hoofdstuk 2. 2. De tarieven voor gemeentelijke belastingen en rechten vast te stellen overeenkomstig onderstaande voorstellen: a. de onroerende-zaakbelastingen in 2024 te verhogen met 2,4% ten opzichte van 2023; b. de afvalstoffenheffing in 2024 met 1,7% te verhogen ten opzichte van 2023 en het dekkingspercentage voor 2024 te bepalen op 74,7%; c. de rioolheffing in 2024 met 2,4% verhogen ten opzichte van 2023 en het dekkingspercentage voor 2024 te bepalen op 78,6%; d. de lijkbezorgingsrechten in 2024 met 2,4% te verhogen ten opzichte van 2023 en het dekkingspercentage voor 2024 te bepalen op 72,6%. 3.

Een krediet van € 32.985.920 beschikbaar te stellen voor het bestedingsplan 2024 -2027 zoa ls opgenomen in hoofdstuk 3.5. 4. Een krediet van € 1.516.133 beschikbaar te stellen voor het uitvoeringsplan riolering 2024 zoals opgenomen in paragraaf 4.1.8. 5. Een krediet van € 627.500 beschikbaar te stellen voor de in bijlage 1 vermelde vervangingsinvesteringen in 2024. 6. Op basis van de ‘Meerjaren Begroting Grondexploitaties 2023 e.v.’: a. de grondexploitaties voor woningbouwprojecten en bedrijventerreinen die onderhanden zijn gewijzigd vast te stellen; b. het college te machtigen, indien de markt- en economische omstandigheden daartoe aanleiding geven, tegen andere grondprijzen te verkopen dan opgenomen in de desbetreffende grondexploitaties onder de voorwaarde van een blijvend minimaal sluitende grondexploitatie. 3 7. Een bedrag van € 1.155.000 te storten in de ‘Alg emene reserve vaste buffer’ en dit bedrag ten laste te brengen van het begrotingssaldo 2024. 8. In zowel 2024 als 2025 een bedrag van € 2.000.000 te storten in de ‘Algemene reserve vrij besteedbaar’ en deze bedragen te laste te brengen van de begrotingssaldi voor 2024 en 2025. 9. Het audit-programma (jaarschijf 2024) vast te stellen zoals opgenomen in bijlage 3. Burgemeester en wethouders van Steenwijkerland, de secretaris, de burgemeester, Marco de Graaf Rob Bats 4 Inhoudsopgave 1.

Inleiding .................................................................................................................................................................... 6 2. De bestuursprogramma’s ....................................................................................................................................... 7 2.1. Inleiding .............................................................................................................................................................. 7 2.2. Bestuursprogramma ‘Woningbouw’ ............................................................................................................... 9 2.3. Bestuursprogramma ‘Werk en economie’ .................................................................................................... 12 2.4. Bestuursprogramma ‘Samenredzaam’ .......................................................................................................... 15 2.5. Bestuursprogramma ‘Vitaal Platteland’ ....................................................................................................... 22 2.6. Bestuursprogramma ‘Duurzaam’ .................................................................................................................. 25 2.7.

Bestuursprogramma ‘Leefbare steden en kernen’ ....................................................................................... 29 2.8. Bestuursprogramma ‘Financiën en dienstverlening’ .................................................................................. 37 2.9. Projecten Coalitieakkoord ............................................................................................................................... 41 3. Financiële positie ................................................................................................................................................... 42 3.1. Inleiding ............................................................................................................................................................ 42 3.2. Meerjarenbeeld ................................................................................................................................................. 42 3.2.1. Problematiek niet-taakgebonden korting rijk ....................................................................................... 42 3.2.2. ‘Dashboard’ met financiële kengetallen ................................................................................................. 43 3.3. Uitgaven en inkomsten per programma....................................................................................................... 44 3.4.

Uitgangspunten programmabegroting ......................................................................................................... 46 3.5. Bestedingsplan 2024-2027 ............................................................................................................................... 46 3.5.1. Wijzigingen bestedingsplan 2024-2027 .................................................................................................. 49 3.6. Financiële ontwikkelingen .............................................................................................................................. 50 3.6.1. Financiële ontwikkelingen Gemeentefonds .......................................................................................... 50 3.6.2. Raadsbesluiten .......................................................................................................................................... 50 3.6.3. Financiële ontwikkelingen na de PPN 2023-2027 ................................................................................. 50 3.6.4. Structurele doorwerking mutaties Najaarsnota 2023 ........................................................................... 51 3.6.5. Restantkredieten ....................................................................................................................................... 52 3.6.6.

Vervangingsinvesteringen ....................................................................................................................... 53 3.7. Overhead ........................................................................................................................................................... 54 3.8. Reserves en voorzieningen ............................................................................................................................. 55 3.8.1. Verloop algemene en bestemmingsreserves ......................................................................................... 55 3.8.2. Verloop voorzieningen ............................................................................................................................. 56 3.9. Overzicht totale programmabegroting ......................................................................................................... 58 3.10. Overzicht algemene dekkingsmiddelen ..................................................................................................... 59 4. Specifieke paragrafen ........................................................................................................................................... 60 4.1.

Paragraaf Lokale heffingen ............................................................................................................................. 60 4.1.1. Inleiding ..................................................................................................................................................... 60 4.1.2. Belastingen en heffingen .......................................................................................................................... 60 4.1.3. Uitgangspunten ......................................................................................................................................... 61 4.1.4. Overzicht belastingopbrengsten ............................................................................................................. 61 4.1.5. Lokale belastingdruk ................................................................................................................................ 62 4.1.6. Onroerende-zaakbelastingen .................................................................................................................. 63 4.1.7. Afvalstoffenheffing ................................................................................................................................... 63 4.1.8.

Rioolheffing ............................................................................................................................................... 65 4.1.9. Lijkbezorging ............................................................................................................................................. 67 4.1.10. Onderbouwing kostendekkendheid leges ........................................................................................... 68 4.1.11. Kwijtschelding gemeentelijke belastingen .......................................................................................... 68 4.2. Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................. 69 4.2.1. Algemeen ................................................................................................................................................... 69 4.2.2. Inventarisatie weerstandscapaciteit ....................................................................................................... 69 5 4.2.3. Inventarisatie risico’s ................................................................................................................................ 70 4.2.4. Het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s ................................................................. 80 4.2.5.

Diverse kengetallen .................................................................................................................................. 81 4.3. Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................................... 89 4.3.1. Algemeen ................................................................................................................................................... 89 4.3.2. Door de raad vastgestelde beleids- en beheerplannen ........................................................................ 89 4.4. Paragraaf Financiering .................................................................................................................................... 99 4.5. Paragraaf Bedrijfsvoering ............................................................................................................................. 107 4.6. Paragraaf Verbonden partijen ...................................................................................................................... 113 4.7. Paragraaf Grondbeleid en ontwikkelingsinvesteringen ........................................................................... 116 5. Raadsbesluit..........................................................................................................................................................

120 Bijlage 1. Vervangingsinvesteringen .................................................................................................................. 121 Bijlage 2. Resultaat programmabegroting per taakveld .................................................................................. 122 Bijlage 3. Audit-programma, jaarschijf 2024 ..................................................................................................... 126 Bijlage 4. Verloop reserves en voorzieningen ................................................................................................... 129 Bijlage 5. Incidentele baten en lasten per programma ..................................................................................... 130 Bijlage 6. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma .................................. 136 Bijlage 7. Verbonden partijen .............................................................................................................................. 137 Bijlage 8. Beleidsindicatoren ................................................................................................................................ 154 Bijlage 9. Lijst met afkortingen ............................................................................................................................ 155 6 1.

Inleiding Voor u ligt de programmabegroting 2024-2027: de leidraad voor de realisatie van onze gemeentelijke doelstellingen en ambities in het komende jaar en de jaren daarna. Het is de verdere uitwerking van ‘Duurzaam Doorbouwen’, het coalitieakkoord dat we vorig jaar hebben gesloten. Inmiddels zijn we als college 1,5 jaar onderweg. In de tijd die sindsdien is verstreken zijn de opgaven, zoals we die in het coalitieakkoord hebben benoemd, niet veranderd. Sterker nog, de relevantie is in die korte tijd alleen maar toegenomen. De thema’s, zoals de noodzaak om woningen te bouwen, te verduurzamen, de zorg om bestaanszekerheid voor inwoners, de leefbaarheid in onze kernen en wijken, het toekomstperspectief in het landelijk gebied zullen deze bestuursperiode actueel blijvende thema’s zijn. Tegelijkertijd zien we een toename van onzekerheden in de wereld en onze samenleving, zoals de oorlog in Oekraïne, de nasleep van de coronapandemie en andere mondiale economische veranderingen. Onzekerheden die extra opgaven voor ons met zich mee brengen. Daarbovenop brengt de demissionaire status van het kabinet de nodige extra onzekerheden met zich mee. Ondanks deze lastige en onzekere tijden blijven we ons inzetten om onze verantwoordelijkheid richting inwoners, ondernemers en de vele andere belanghebbend en waar te maken. Dat doen we vanuit de blik van de menselijke maat.

De leefwereld van onze inwoners staat voorop wat we willen bereiken. We willen een gemeente zijn die naast onze inwoners staat en uitgaat van onderling vertrouwen. Dat is het uitgangspunt in ons handelen. Dat betekent dat we inwoners snel antwoord geven, minder redeneren vanuit de regels, initiatieven vanuit de samenleving faciliteren en maatwerk leveren. Rekening houdend met de vele onzekerheden, de beschikbare middelen en het behouden van een gezonde financiële positie hebben we in deze begroting een zorgvuldige afweging gemaakt in de behoeften binnen onze gemeente. Daarbij balen we er flink van dat we in deze begroting financiële tekorten moeten presenteren voor de jaren 2026 en 2027. Ondanks alle onzekerheden vertrouwen we er nog steeds op dat het Rijk gemeenten op enig moment financieel zal compenseren. Inhoudelijk doen we in deze begroting voorstellen die zich richten op voldoende woningen, versterking van de werkgelegenheid, voldoende inkomen en een goede en veilige leefomgeving. Ons streven naar een duurzame en inclusieve samenleving staat centraal in deze begroting en de afwegingen die we daarbij hebben gemaakt. We hebben de ambitie om een aantrekkelijke woon - en werkomgeving te z ijn, waarin duurzaamheid, sociale inclusie en economische groei hand in hand gaan. Een gemeente waar inwoners tevreden zijn met hun leven én zich gezond en veilig voelen.

Die brede welvaart realiseren is onze droom. Dan gaat het niet alleen om voldoende in komen, maar ook om een woning, gelijke kansen, goed onderwijs, een fijne en veilige woonomgeving. We hebben u eerder toegezegd dat we in ons streven naar een brede welvaart in onze gemeente de werelddoelen voor duurzame ontwikkelingen een rol willen geve n. Dat doen we stapsgewijs. De prioriteiten voortvloeiend uit onze bestuursprogramma’s hebben we daarom in deze begroting een koppeling gegeven met de 17 Global Goals die er zijn. Het komende jaar gaan we volop aan de slag om deze doelen als inspiratiebron voor ons werk te laten zijn en ook onze bijdragen aan deze doelen verder zichtbaar te maken. Dat bijdragen aan deze werelddoelen doen we niet alleen, maar vooral samen met maatschappelijke organisaties, bedrijven, scholen en inwoners. 7 2. De bestuursprogramma’s 2.1. Inleiding Een belangrijk onderdeel van de begroting is het programmagedeelte. Ambities en acties voor de komende periode worden hier vermeld. De bestuursprogramma’s zijn afgeleid uit ons coalitieakkoord ‘Duurzaam Doorbouwen, Samen werken a an een vitaal Steenwijkerland’: Woningbouw, Werk en economie, Samenredzaam, Vitaal Platteland, Duurzaam, Leefbare steden en kernen en als laatste Financiën en dienstverlening. In het coalitieakkoord hebben we beschreven dat we willen werken aan het vergro ten van de brede welvaart.

Met elkaar hebben we de uitdaging om te werken aan een duurzaam, welvarend Steenwijkerland voor de huidige en toekomstige generaties. Een gemeente, waarin alle inwoners naar vermogen mee kunnen doen. Vorig jaar hebben we al aangekondigd dat we daarvoor de onderlinge relatie tussen 17 werelddoelen en de bestuursprogramma’s verder uit gaan werken. Deze Sustainable Development Goals, ofwel de Global Goals, zijn dan ook nu in de voorliggende bestuursprogra mma’s opgenomen. Daarbij hebben we ervoor gekozen de 4 belangrijkste doelen per programma hierin visueel zichtbaar te maken. Als achtergrond hierbij allereerst nog kort deze doelen: Beëindig armoede overal en in al haar vormen Dring ongelijkheid in en tussen landen terug Einde aan honger, zorgen voor voedselzekerheid en duurzame landbouw Maak steden en menselijke nederzettingen inclusief, veilig, veerkrachtig en duurzaam Gezondheidszorg voor iedereen Verzeker duurzame consumptie- en productiepatronen Verzeker gelijke toegang tot kwaliteitsvol onderwijs en bevorder levenslang leren voor iedereen Neem dringend actie om de klimaatverandering en haar impact te bestrijden Bereik gendergelijkheid en empowerment voor alle vrouwen en meisjes Behoud en maak duurzaam gebruik van de oceanen, de zeeën en de maritieme hulpbronnen

8 Verzeker toegang tot duurzaam beheer van water en sanitatie voor iedereen Bescherm, herstel en bevorder het duurzaam gebruik van ecosystemen en roep het verlies aan biodiversiteit een halt toe Verzeker toegang tot betaalbare, betrouwbare, duurzame en moderne energie voor iedereen Bevorder een vreedzame samenleving en creëer doeltreffende, verantwoordelijke en open instellingen Bevorder aanhoudende, inclusieve en duurzame economische groei, en waardig werk voor iedereen Versterk de implementatiemiddelen en revitaliseer het partnerschap voor duurzame ontwikkeling Bouw veerkrachtige infrastructuur, bevorder inclusieve en duurzame industrialisering en innovatie Het verder implementeren van de Global Goals in onze programma’s en beleid en het monitoren van de voortgang zien we als een duidelijke opdracht voor ons in het komende jaar. Die implementatie doen we in weloverwogen stappen, waarbij we vooral inzetten op bewustwording en inspiratie. Ook u als raad zullen we hierin nadrukkelijk betrekken.

9 2.2. Bestuursprogramma ‘Woningbouw’ We zetten de komende jaren in op het bouwen van meer woningen zodat onze huidige en nieuwe inwoners een passende woning kunnen krijgen en kunnen houden. Het gaat om zowel koop - als (sociale) huurwoningen. Voor sociale huurwoningen werken we nauw samen met woningbouwcorporaties en hebben hiermee prestatieafspraken gemaakt. Bij het opstellen van woningbouwplannen houden we rekening met de kwaliteit van de openbare ruimte, klimaatbestendigheid en natuur inclusief bouwen. Ook zetten we de reserve Volkshuisvesti ng waar nodig in voor de realisatie van sociale woningbouw. AMBITIES WONINGBOUW: - 1.735 woningen erbij tot 2031, waarvan 2/3 voor 2027. - 30% van de nieuwbouwwoningen is een sociale huur- of koopwoning. - Stimuleren van lokale initiatieven. - Benutten van kansen om voor de bovenregionale woonbehoefte te bouwen. GLOBAL GOALS (o.a.) Om de 1.735 woningen te bouwen conform de Woonagenda, moet het tempo omhoog. We zorgen dat lokale woningbouwinitiatieven gestimuleerd worden. De kennis, ervaring en passie die onze inwoners hebben om hun (eigen) woningen te realiseren, combineren we met de ervaring en professionele kennis van de gemeente en andere bouwende partijen. Daar hebben we daar extra aanjaagcapaciteit op ingezet en dat werpt zijn vruchten af.

Hoewel we zelf geen woningen bouwen, maken we dit voor inwoners en andere initiatiefnemers zo makkelijk mogelijk. Dit doen we door zoveel mogelijk de belemmeringen weg te nemen. We maken gebruik van kansen die ontstaan door vrijkomende agrarische gebouwe n. We zetten bestaande én nieuwe instrumenten en maatregelen gericht in voor onze lokale woningvraag. Daarmee zorgen we er niet alleen voor dat de woningen voldoen aan de vraag van onze inwoners, maar ook dat woningbouwplannen rekening houden met natuur, s ociale inclusie, veiligheid, klimaatmaatregelen en energiebesparing. Dit alles doen we tegen een achtergrond van een groot woningtekort, stijgende grondstof - en bouwprijzen, stijgende rente, stikstof- en PFAS -problematiek en een krappe arbeidsmarkt. Daar naast zien we dat het aantal woningen bij woningcorporaties dat beschikbaar komt voor verhuur terugloopt, terwijl de taakstelling statushouders steeds toeneemt. Al deze ontwikkelingen brengen de nodige uitdagingen met zich mee en zijn van invloed op het kunnen behalen van het resultaat.

10 Hoe gaan we dat doen? Doel Voldoende woningen voor onze inwoners Beoogd resultaat Voor 2027 is 2/3 van de benodigde 1.735 woningen tot 2031 gerealiseerd. Acties 2024 • We realiseren in 2024 voor 230 woningen harde plancapaciteit. • We zetten gericht actief grondbeleid in op basis van de woonbehoefte en daar waar geen gronden in bezit zijn. • We stellen een beleidslijn op voor de invulling van vrijkomende agrarische bebouwing, in samenspraak met de provincie. Doel Voldoende passende en betaalbare woningen Beoogd resultaat Tenminste 30% van de nieuwbouwwoningen is een sociale huur- of koopwoning. Acties 2024 • We voeren samen met de woningcorporaties de jaarschijf 2024 van de Prestatieafspraken Steenwijkerland 2023-2027 uit. • We voeren de rijkstaakstelling voor de huisvesting van statushouders uit. • We stellen woonwagenbeleid op. Doel Faciliteren van eigen inwoners initiatieven in de kernen Beoogd resultaat Het realiseren van woningbouwinitiatieven van, voor en door eigen inwoners. Acties 2024 • We faciliteren (collectieve) wooninitiatieven van eigen inwoners, zodat onder andere starters en ouderen in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen. Hiervoor stellen we ri chtlijnen op om Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) mogelijk te maken. • We willen minimaal 2 wooninitiatieven stimuleren en waar nodig financieel ondersteunen.

• We stellen een huisvestingsverordening op om huurwoningen, nieuwbouwwoningen en bestaande woningen beschikbaar te maken voor groepen die er anders niet tussen komen. En dat inwoners de kans krijgen om te blijven wonen in de kern/gemeente waar ze zijn opgegroeid. Voorwaarde is wel dat de nieuwe huisvestingswet wordt aangenomen. Wat mag het kosten? Hieronder treft u het best edingsplan aan voor het bestuursprogramma ‘Woningbouw’. In hoofdstuk 3.5 is het volledig bestedingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s. De bijbehorende toelichtingen treft u aan in hoofdstuk 6.2 van de PPN 2023-2027.

11

12 2.3. Bestuursprogramma ‘Werk en economie’ Als gemeente willen we een positieve bijdrage leveren aan het vestigingsklimaat voor ondernemers. We faciliteren de ontwikkeling van talent om onze lokale economie van meer geschoolde medewerkers te kunnen voorzien. In 2023 hebben in de Economische Agenda Steenwijkerland in co -creatie met ondernemers en andere belanghebbenden verschillende thema's een plek gekregen. Dit is een mooie basis waar we in 2024 op voort gaan bouwen. Tevens hebben we oog voor de ruimtebehoefte van ondernemers en kijken we naar het faciliteren van mogelijkheden voor uit- en inbreiding van het huidige aanbod van bedrijventerreinen. Dit alles valt samen met de behoefte om onze dienstverlening aan bedrijven te vergroten en flexibel in te spelen op initiatieven van ondernemers. AMBITIES WERK EN ECONOMIE: - Initiatieven faciliteren die de mismatch op de arbeidsmarkt tegengaan. - Versterken van de werkgelegenheid. - Ruimte voor ondernemersinitiatieven. - Een optimale dienstverlening. - Voorzien in de (duurzame) ruimtebehoefte van bedrijven. GLOBAL GOALS (o.a.) Bij het faciliteren van initiatieven die de mismatch op de arbeidsmarkt tegengaan gaat het om lokale initiatieven om talent (incl. Baangarantie) een vak te leren. Het versterken van de werkgelegenheid doen we door aanjagen, stimuleren, informeren en uitvoeren.

Met een MKB -vriendelijke dienstverlening dragen we bij aan de brede verbetering van het vestigin gsklimaat en economische groei. Tot slot zetten we vol in om duurzaam en circulair ondernemen. In onze gemeente hebben we een aantal bedrijven die hierin voorop lopen, maar er is nog een wereld te winnen. Daarom willen we ondernemers stimuleren om in samenwerking daarin stappen te zetten. Hoe gaan we dat doen? Doel Versterken en behoud van de werkgelegenheid door opleiden gekwalificeerd personeel en mismatch arbeidsmarkt tegengaan Beoogd resultaat Economische sectoren die van belang zijn voor onze economie, hebben voldoende arbeidspotentieel beschikbaar. Acties 2024 • De Regionale Praktijk Academie (RPA) werkt in 2024 toe naar een zelfstandige entiteit met voldoende instroom, financiering, uitbouw van het aantal sectoren en een werkend governancemodel. • Tijdens de week van de ondernemers organiseren we samen met de organisatie een derde editie van het 'Werkfestival Steenwijkerland'.

13 Doel Verbetering externe en interne dienstverlening aan ondernemers Beoogd resultaat Verhoging tevredenheid dienstverlening aan ondernemers en meer ruimte voor ondernemersinitiatieven. Acties 2024 • Uitvoering 'Economische Agenda Steenwijkerland'. • Het team Economie doet in 2024 minimaal 150 bedrijfsbezoeken. Aan de hand van die bezoeken worden de top 3 knelpunten in beeld gebracht waar ondernemers tegenaan lopen en daar volgen acties op. • We organiseren een brede bijeenkomst voor 'nieuwe ondernemers ' waarin we ze kennis laten maken met de kansen en mogelijkheden die ondernemen in Steenwijkerland biedt. Doel Voldoende ruimtelijke mogelijkheden voor bedrijven Beoogd resultaat Voldoende mogelijkheden voor bedrijven om uit te breiden en bestaande ruimte te intensiveren. Acties 2024 • Nadat in 2023 de nieuwe bestuurlijke afspraken in Overijssel kansen bieden voor uitbreiding van bedrijventerreinen stellen we in 2024 een concreet stappenplan op voor deze uitbreiding. • We faciliteren het bedrijfsleven bij de pilot om op bedrijventerrein Groot Verlaat een verkenning te doen voor het verduurzamen en circulair maken van het bedrijventerrein en ook bij de uitvoering. Doel Duurzame bedrijven Beoogd resultaat Zoveel mogelijk bedrijven hebben een ’groen-verdienmodel’.

Acties 2024 • Faciliteren en aanjagen van het opstellen van een actie -agenda voor circulaire projecten voor een of meerdere bedrijfssectoren. Wat mag het kosten? Hieronder treft u het bestedingsplan aan voor het bestuursprogramma ‘Werk en economie’. In hoofdstuk 3.5 is het volledig bestedingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s. De bijbehorende toelichtingen treft u aan in hoofdstuk 6.2 van de PPN 2023-2027.

14

15 2.4. Bestuursprogramma ‘Samenredzaam’ Samenredzaam richt zich op onze gemeentelijke verantwoordelijkheid in het welbevinden en veerkracht van onze inwoners. Vooral voor wie dat (al dan niet tijdelijk) niet vanzelfsprekend is. Of het nu gaat over ondersteuning, werk, gezondheid, basisvaardigheden, meedoen, rondkomen, opgroeien, wonen of leefomgeving. Het is onze taak om te zorgen dat mensen in een kwetsbare positie op ons kunnen rekenen. Daarbij moeten we oog hebben en houden voor de mogelijkheden en onmogelijkheden van mensen en daarbij de mens elijke maat niet uit het oog verliezen. Stijgende kosten in levensonderhoud, woningschaarste, personeelstekorten en toenemende complexiteit bij mentale problematiek zijn eerder gesignaleerde trends die nog steeds aanwezig zijn. Dit brengt onzekerheden voor inwoners met zich mee. Daarnaast bestaat de mogelijkheid dat er, na verkiezingen, landelijk andere beleidskeuzes gemaakt worden. Dit totaal aan onzekerheden kan gevolgen hebben op de realisatie van de programmabegroting 2024. Er zijn in onze gemeensch ap een aantal vrijwilligersorganisaties die een grote rol spelen in de informele ondersteuning. Hun bijdrage aan de samenleving is van groot belang. Wij blijven deze organisaties waar nodig ondersteunen. Het belang van een goede sociale basis, in relatie tot zorggebruik, wordt ook door het Rijk erkend in o.a. Mantelzorgagenda.

De activiteiten die in dit programma thuishoren hebben met veel wetten te maken. Geredeneerd vanuit de bedoeling van deze wetten realiseren we individueel en collectief passende duur zame oplossingen met en voor inwoners. Daarbij staan niet de wetten en onze regels voorop, maar wat we voor onze inwoners willen bereiken. Voor ‘de bedoeling’ in het sociaal domein nemen we positieve gezondheid als uitgangspunt: a. Inwoners hebben het vermogen om zich aan te passen en (zo veel mogelijk) zelf regie te voeren in het licht van de sociale, emotionele, fysieke uitdagingen en kansen van het leven; b. Daar waar dit vermogen tijdelijk of langdurig ontbreekt, heeft men toegang tot hulpbronnen die het lev en hanteerbaarder maken. In dit bestuursprogramma werken we via zes opgaven aan de Brede Welvaart en veel van de 17 Global Goals. Het programma pakken we via zes verschillende opgaven op: - iedereen is financieel zelfredzaam - passende ondersteuning op de juiste plek - thuis in de wijk - gezond leven makkelijker maken - een goed begin - vitaal ouder worden Vanuit deze opgaven continueren we in 2024 de intensivering op vier aandachtspunten: voorkomen van (ernstige) geldzorgen bij inwoners, voorkomen van uithuisplaats ing van kinderen, mantelzorgers/respijtzorg en beschermd wonen.

Voorkomen (ernstige) geldzorgen De toenemende kosten voor het levensonderhoud, maakt dat meer inwoners te maken krijgen met schulden. Onze ondersteuning zal daarom geïntensiveerd worden en ge richt op het snel bieden van ondersteuning voor meer 16 inwoners. Dit naast de inspanningen die we verrichten om eventuele rijksbijdragen en maatregelen ten gunste van onze inwoners te laten komen. Kinderen kunnen veilig thuis opgroeien (beweging van nul) We zetten met name in op het eenvoudiger, goedkoper en minder zwaar organiseren van de formele zorg. Naast deze transformatie wordt ingezet op een cultuurverandering t.a.v. (dreigende) uithuisplaatsingen van jeugdigen. Dit is een beweging van de samenleving en vraagt om een lange adem en doorzettingsvermogen. Voorkomen overbelasting van mantelzorgers Door de vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt wordt de druk op mantelzorgers waarschijnlijk alleen maar groter. Dit is onwenselijk. Daarom zetten we in op het verminderen van die druk. Psychische kwetsbare inwoners kunnen zelfstandig wonen We zetten met name in op het passender en minder zwaar organiseren van de formele zorg. Dit doen we zoveel mogelijk in de directe leefomgeving van inwoners. Daarbij zo rgen we, samen met onze ketenpartners, voor een zachte landing in de wijk. AMBITIES SAMENREDZAAM:- - Voorkomen (ernstige) geldzorgen.

- Kinderen kunnen veilig thuis opgroeien (beweging van nul). - Voorkomen overbelasting van mantelzorgers. - Psychisch kwetsbare inwoners kunnen zelfstandig wonen. GLOBAL GOALS (o.a.) Hoe gaan we dat doen? Doel Voorkomen van (ernstige) geldzorgen Beoogd resultaat Minimaal 55% van de doelgroep voor het minimabeleid maakt gebruik van de minimavoorzieningen (2022: 30%). Acties 2024 • Het minimabeleid wordt vanaf 1 januari 2024 weer volledig door de gemeente uitgevoerd. • Vergroten van het aantal telefonische contacten en huisbezoeken vanuit de aanpak Vroegsignalering. • We vergroten bekendheid van het Geldloket Steenwijkerland bij minima, werkende armen, ondernemers en ketenpartners. Dit doen we met inzet van onze informatiemedewerker, de aanwezigheid bij markten/bijeenkomsten en in verschillende kernen.

17 Doel Alle jeugdigen kunnen veilig thuis opgroeien (0 uithuisplaatsingen als moreel doel) Beoogd resultaat Het aantal uithuisplaatsingen terugbrengen van 1,6% naar het landelijk gemiddelde van 1,1% (periode 2022 -2026). Minder jeugdigen maken gebruik van specialistische GGZ-Jeugdzorg. Acties 2024 • Met (lokale)ketenpartners ontwikkelen we initiatieven waarbij een klimaat wordt gecreëerd waarin ouders om hulp durven te vragen als sprake is van huiselijk geweld (Beweging van Nul). • We breiden bestaande aanpakken uit, zoals Jeugdconsulenten bij huisartsenpraktijken, Jeugdconsulenten en Schoolmaatschappelijk werk op school. • We vergroten de rol van de gemeentelijke toegang op het gebied van huiselijk geweld en kindermishandeling. Deze rol hebben we al voor inwoners tot 18 jaar en gaan we vanaf 2024 op een vergelijkbare wijze ook inzetten voor volwassenen. Dit doen we o.a. door het scholen van 3 extra aandachtsfunctionarissen en het actualiseren van het werkproces. Doel Voorkomen van overbelasting van mantelzorgers Beoogd resultaat Vermindering van het aandeel mantelzorgers dat zich zwaar belast voelt (2020: 12%). Acties 2024 • Eind 2023 is gestart met een onderzoek naar de ondersteuningsbehoefte onder mantelzorgers. We stellen in 2024 we een actieplan op dat opvolging geeft aan de resultaten van dit onderzoek. • Starten uitvoering actieplan ondersteuning mantelzorgers.

Doel Mensen met een psychische kwetsbaarheid kunnen zelfstandig wonen Beoogd resultaat Via de opbouw van beschermd -thuis formules verminderen van het gebruik van beschermd-wonen plekken met 30% (periode 2022 – 2026). Acties 2024 • Overheveling van de toegang tot beschermd wonen van regionale naar lokale toegang (o.a. overname GGD personeel) en doorontwikkeling lokale toegang. • Monitoren en opstellen evaluatie van de pilot beschermd thuis met zorgaanbieders (24-uurs beschikbaarheid van begeleiding thuis). • We maken concrete afspraken met woningcorporaties over de huisvesting van mensen een intensieve begeleidingsvraag (of uitstromen uit een instelling). Doel Vitaal ouder worden Beoogd resultaat Toename van het percentage ouderen dat een goede gezondheid ervaart (2022:72%). Acties 2024 • Uitvoering van het plan aanpak (procesplan) om te komen tot een Actieprogramma Vitaal Ouder worden (amendement inz. ‘vitaal ouder worden’ aangenomen op 1 november 2022). • Uitvoering van de plannen uit het Sport- en Beweegakkoord. • Start met de uitvoering Ketenaanpak Valpreventie (GALA/IZA). 18 Doel Een gezond leven makkelijker maken voor alle inwoners van de gemeente Steenwijkerland Beoogd resultaat Inwoners ervaren een betere mentale gezondheid, gebruiken minder middelen en bewegen meer. Acties 2024 • Opstellen en uitvoeren van het lokale uitvoeringsplan gezondheid.

• Inrichten en/of versterken van vijf ketenaanpakken met lokale en regionale afspraken. Opvang ontheemden uit Oekraïne Op het moment van schrijven (september 2023) is de oorlog in Oekraïne nog in volle gang. De afloop ervan kunnen we niet voorspellen. Wel zien we dat het aantal ontheemden die in Nederland en in onze gemeente een veilig heenkomen zoekt toeneemt. In de Veiligheidsregio IJsselland werken we als gemeenten samen om voor circa 3900 ontheemden opvangplekken te realiseren (per 1 februari 2024). Voor Steenwijkerland betekent dit dat we een inspanningsverplichting hebben om vanaf die datum ci rca 480 ontheemden op te vangen. Per 9 oktober 2023 ligt dat aantal in onze gemeente op 375. Met deze 375 opvangplekken komen we (nog) niet aan de gevraagde 480 plekken per 1 februari 2024. Daarom blijven we ons in 2024 inspannen om voor deze (groeiende) g roep ontheemden uit Oekraïne passende opvang in de gemeentelijke opvang te organiseren. Ook blijven we actief zoeken naar uitbreidingmogelijkheden om ons aandeel in de groeiende vraag naar gemeentelijke opvangplekken te leveren. Naast de gemeentelijke opv ang worden er binnen onze gemeente ongeveer 125 Oekraïense ontheemden door particulieren opgevangen. Deze 125 plekken tellen niet mee in de eerdergenoemde inspanningsverplichting van 480 opvangplekken. Die inspanningsverplichting geldt namelijk voor gemeen telijke opvang.

Financiering van de opvang van Oekraïense ontheemden is vanuit het Rijk geregeld via een specifieke uitkering (SPUK). Wat mag het kosten? Hieronder treft u het bestedingsplan aan voor het bestuursprogramma ‘Samenredzaam’. In hoofdstuk 3.5 is het volledig bestedingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s. De bijbehorende toelichtingen treft u aan in hoofdstuk 6.2 van de PPN 2023-2027.

19 Na het verschijnen van de PPN heeft zich een aantal financiële ontwikkelingen voorge daan die zijn verwerkt in voorliggende begroting: Ten opzichte van de PPN 2023-2027, die medio februari 2023 is opgesteld, is er veel veranderd wat direct financieel effect heeft op de begroting. Per onderdeel zijn de grootste ontwikkelingen toegelicht: Indexering van contracten 2024 Het Regionaal Serviceteam Jeugd IJsselland (R SJ IJsselland) heeft in 2022 een inkooptraject afgerond van de GI’s 1 wat destijds resulteerde in een kostenstijging van 15%. Door de hoge loonstijgingen en de aanpassing in de caseload bij deze GI’s neemt het tarief met nogmaals 10% toe. Dit resulteert in een nadeel van € 100.000. Zorgaanbieders van jeugdzorg hebben ook te maken met een forse loonstijging door herziene CAO’s. In de PPN is geanticipeerd op een kostenstijging van 4%. Het RSJ heeft recent aangegeven dat op basis van lopende contractafspraken 7,5% indexering op de tarieven wordt verwacht. Dit resulteert in een aanvullend nadeel (+ 3,5% bovenop PPN) van € 400.000. Ook b innen de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) gelden soortgelijke contracten . Bij met name de aanbieders van de Huishoudelijke Hulp is er sprake van een hogere indexering van 10%. Dit resulte ert in een aanvullend nadeel (+ 6% bovenop PPN) van € 300.000.

Het effect bij de Wmo begeleiding is iets beperkter maar resulteert desalniettemin een aanvullend nadeel (+ 3,5% bovenop PPN) van € 50.000. Loonkostensubsidie Het aantal inwoners met een loonk ostensubsidie is toegenomen. Daarnaast is een aantal loonwaarden herzien. Daarbij is het minimumloon in 2023 in totaal met bijna 14% toegenomen. Dit heeft tot gevolg dat het aandeel wat wordt gesubsidieerd toeneemt. Trapliften In 2023 is een aanbesteding voor trapliften afgerond. De prijs per traplift is lager uitgevallen dan verwacht. Dit resulteert in een voordeel van € 25.000. 1 Gecertificeerde instellingen zoals bijvoorbeeld jeugdbescherming Overijssel (JBOV).

20

21

22 2.5. Bestuursprogramma ‘Vitaal Platteland’ De landelijke opgaven rondom klimaat, stikstof, natuur en water hebben grote impact op ons gebied. Met ‘Vitaal platteland’ gaat het om de brede welvaart in het landelijk gebied: een goede balans tussen economie, ecologie en de leefbaarheid. Samen met lokal e initiatiefnemers en onze partners (o.a. de Stichting Weerribben -Wieden en de partijen die hierin vertegenwoordigd zijn) willen we meer regie op het bieden van ruimte en perspectief aan onze (agrarische) ondernemers. Dit in aanvulling op en in samenhang m et de opgaven die in het bestuursprogramma Werk en Economie worden benoemd. Innovatie, gebiedsontwikkeling en regie zijn daarbij belangrijke sporen. We zien voor de gemeente een rol om, samen met de gebiedspartijen, lokale initiatieven te faciliteren en te stimuleren. Deze lokale initiatieven gaan we verbinden met de grote opgaven in het landelijk gebied. In dit kader zien we kansen voor gebiedsprocessen, innovaties en gebiedsontwikkelingen. De noodzakelijke financiering zal in onze optiek grotendeels beschikbaar moeten komen vanuit door het Rijk beschikbaar te stellen middelen. We zien een transitieopgave. Doel is om de landelijke opgaven te koppelen aan een toekomstperspectief voor agrariërs en de versterking van de leefbaarheid en vitaliteit van het pla tteland (de drie sporen -aanpak). Dit alles vraagt om lokale regie.

Lokaal hebben we specifieke gebiedskennis, werken we samen met gebiedspartners en kunnen we inspelen op initiatieven. De opgaven gaan gepaard met grote financiële inspanningen. Hierop goed inspelen is cruciaal, net als het daarbij maken van goede (werk -)afspraken. De doorontwikkeling van toerisme, als economisch drager van het gebied, speelt een belangrijke rol bij het realiseren van de doelen van dit bestuursprogramma. AMBITIES VITAAL PLATTELAND: - Het buitengebied van Steenwijkerland neerzetten als dé proeftuin van Nederland. - Ruimte en economisch perspectief bieden aan (agrarische) ondernemers. - Gebiedsontwikkeling en randwegen Ossenzijl en Blokzijl. - Versterking toerisme als economisch drager van het gebied. - Vereenvoudiging regels voor ruimtelijke projecten. GLOBAL GOALS (o.a.) Het behoud/realiseren van balans in het kader van Vitaal Platteland gaat in de kern om brede welvaart. Er liggen bij de bovengenoemde ambities dan ook veel doelen aan ten grondslag die de verschillende Global Goals raken. Zeker ook de samenwerking met verschillende partners (Global Goal 17). Zo werken we met de Stichting Nationaal Park Weerribben-Wieden nadrukkelijk samen om de het duurzaam toerisme en recreatie in de regio te stimuleren.

23 Hoe gaan we dat doen? Doel Balans tussen economie, ecologie en leefbaarheid in het landelijk gebied Beoogd resultaat Het buitengebied van Steenwijkerland neerzetten als dé proeftuin van Nederland. We willen een voorbeeld zijn voor andere gebieden in Nederland die met vergelijkbare opgaven te maken hebben. Acties 2024 • Aanjagen, ondersteunen en begeleiden van 5 tot 10 initiatieven die bijdragen aan de drie sporen -aanpak. Een voorbeeld is commerciële rietteelt buiten Natura 2000. • Opstellen intentieovereenkomst met gebiedspartners. • Beleidskader opstellen voor ruimtelijke initiatieven in het landelijk gebied, waaronder voor vrijkomende agrarische bebouwing. Doel Vergroten van de leefbaarheid in Ossenzijl Beoogd resultaat Realisatie van een nieuw bezoekerscentrum in 2025 (door Staatsbosbeheer) inclusief de koppeling met de ecologische verbindingszone, randweg, woningbouw en mogelijke overige ontwikkelingen in Ossenzijl. Acties 2024 • Afronden tracéverkenning. • Opstellen lobbyplan voor medefinanciering van de randweg Ossenzijl. Doel Vergroten van de leefbaarheid in Blokzijl Beoogd resultaat Aanleg van een randweg. Acties 2024 • Mogelijkheden onderzoeken voor medefinanciering van de randweg Blokzijl.

Doel Toerisme als economisch drager van het gebied Beoogd resultaat Verhoging van het aandeel van toerisme in de werkgelegenheid (nu 12,5%, streven is dit percentage terug te krijgen op circa 14). Acties 2024 • Besluitvorming gemeenteraad over Visie op de gemeentelijke havens vanuit toeristisch perspectief. • Uitvoering geven toeristische activiteiten economische agenda. Doel Vereenvoudiging regels voor ruimtelijke projecten Beoogd resultaat Medewerkers werken conform de nieuwe Omgevingswet. Acties 2024 • De werkprocessen voor de Omgevingswet worden in 2024 toegepast en waar nodig geëvalueerd en aangepast. • Het proces voor het opstellen van de omgevingsvisie is gestart. Doel is 2024 in procedure te gaan. • Starten opstelling omgevingsplan. Wat mag het kosten? Hieronder treft u het bestedingsplan aan voor het bestuursprogramma ‘Vitaal Platteland’. In hoofdstuk 3. 5 is het volledig bestedingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s. De bijbehorende toelichtingen treft u aan in hoofdstuk 6.2 van de PPN 2023-2027. 24 Vermakelijkhedenretributie Na het verschijnen van de PPN 2023 -2027 hebben we een nieuwe raming opgesteld voor de inkomsten uit de vermakelijkhedenretributie. In de Najaarsnota 2023 is voorgesteld om de inkomstenraming voor zowel 2023 als 2024 naar beneden bij te stellen.

25 2.6. Bestuursprogramma ‘Duurzaam’ Via het programma Duurza am werken we aan een klimaatneutraal Steenwijkerland. Een ambitie van alle EU - lidstaten, afgesproken in het akkoord van Parijs. In dit bestuursprogramma staan veel van de doelen uit de Global Goals centraal. We willen in 2050 100% klimaatneutraal en volledig aardgasvrij zijn. Daarvoor is inzicht in de lokale opwek en het energieverbruik een belangrijke stap, ook voor de op te stellen lokale klimaatplannen. Om CO2-uitstoot te reduceren versterken we de schone mobiliteit met plannen rondom deelmobiliteit en laadinfrastructuur. Belangrijk is ook hoe we omgaan met een belangrijke grondstoffenstroom: afval. We zijn en willen koploper blijven met onze prestaties qua afvalscheiding. Als gemeente willen we minder kwetsbaar zijn voor de verandering van het klimaat en de biodiversiteit versterken. Alle ruimtelijke ontwikkelingen moeten daarom klimaatbestendig worden ingericht. Groenblauwe structuren en de gebiedseigen biodiversiteit versterken we. Als gemeente moeten we het goede voorbeeld geven. Dat werkt inspirerend, zowel intern als extern. Maar bovenal is binnen dit programma bewustwording van en samenwerking met onze inwoners en bedrijven essentieel.

Zo wordt er veel samengewerkt met partners en maatschappelijke organisaties als Stichting Duurzaam Steenwijkerland, de provincie Overijssel, Energiezuinig & Comfortabel wonen, de ROVA en netbeheerders. AMBITIES DUURZAAM: - Steenwijkerland is in 2050 klimaatneutraal en aardgasvrij. - De gemeente is een inspirerend voorbeeld in duurzaamheid. - Verminderen van de kwetsbaarheid voor klimaatverandering en versteken van de biodiversiteit. - Koploper zijn in de minste hoeveelheid restafval per inwoner. - Versterking van de schone mobiliteit. GLOBAL GOALS (o.a.) Hoe gaan we dat doen? Doel Steenwijkerland is klimaatneutraal in 2050 Beoogd resultaat 55% CO2-reductie in 2030 (ten opzichte van 1990). Acties 2024 • Oplevering klimaat- en duurzaamheidsplan en uitvoering hierin opgenomen acties. • Aanjagen duurzaamheidsprojecten in kernen, onder meer via de opstelling van dorps- en stadsvisies. Specifiek kunnen hier voor 2024 Blokzijl en Vollenhove worden benoemd.

26 • Tenminste 3 projecten subsidiëren met nieuwe regeling voor grootschalige opwek met zonnepanelen op daken. • We bepalen de huidige stand van energie -opwek, -gebruik én -besparing en hoe we dit blijven monitoren. • We stellen concrete doelstellingen op die onderliggend zijn aan het klimaatplan voor biodiversiteit, energie, circulariteit, klimaa tadaptatie en mobiliteit. Doel Steenwijkerland aardgasvrij in 2050 Beoogd resultaat Elk jaar is er een afname van 3% van het aardgasverbruik. Acties 2024 • Opzetten van zowel een isolatieprogramma voor huishoudens als voor maatschappelijke organisaties. • Samen met maatschappelijke partners activeren van kernen en wijken om te komen tot aardgasvrije kernen en wijken. • Uitvoeren technisch onderzoek naar toekomstige warmtevraag en warmteoplossingen in tenminste 3 wijken of kernen. Doel De gemeente is een inspirerend voorbeeld in duurzaamheid Beoogd resultaat Verlagen van de eigen CO2-voetafdruk. Acties 2024 • In 2024 is onze CO2 -voetafdruk inzichtelijk en starten we met de monitoring hiervan. Deze communiceren we intern en extern. • Uitvoeren maatregelenlijst CO2-prestatieladder 2024. • In 2024 realiseren van een zonne-carport. Doel Vermindering van de kwetsbaarheid voor klimaatverandering en versterken biodiversiteit Beoogd resultaat Versterking klimaatbestendigheid en geen verdere afname biodiversiteit.

Acties 2024 • Afronden Visie op Groen en biodiversiteit. • Opstellen Soortmanagementplan (SMP). • Uitvoering Lokale Uitvoeringsagenda klimaatadaptatie 2023 -2027. Doel Koploper zijn in de minste hoeveelheid restafval per inwoner Beoogd resultaat In 2025 is de hoeveelheid restafval minder dan 60 kg per inwoner per jaar (2021: 69 kg). Daarnaast is het afvalscheidingspercentage hoger dan 90%. Acties 2024 • Onderzoeken groente/fruitcontainers bij hoogbouwlocaties. • Helder maken hoe we circulariteit bij evenementen en sportclubs gaan stimuleren. • Besluiten over gemeentebrede invoering blauwe minicontainer. Doel Versterking van de schone mobiliteit Beoogd resultaat Meer inwoners en toeristen verplaatsen zich CO2-neutraal. Acties 2024 • Opwaardering fietsroutes Steenwijk–Giethoorn, Jonenweg en Kalenbergerpad. • Opwaardering Oldemarktseweg in Thij (schoolfietsroute). • Uitwerken/vaststellen stimuleringsregeling deelauto concept. 27 Wat mag het kosten? Hieronder treft u het bestedingsplan aan voor het bestuursprogramma ‘Duurzaam’. In hoofdstuk 3.5 is het volledig bestedingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s. De bijbehorende toelichtingen treft u aan in hoofdstuk 6.2 van de PPN 2023 -2027. Het oorspronkelijk bestedingsplan in de PPN is gewijzigd door een investering in een zonne-carport eraan toe te voegen. Deze wijziging is hieronder gepresenteerd en toegelicht.

Met het vaststellen van het bestedingsplan, komt het begrote bedrag voor de Stichting Duurzaam Steenwijkerland in 2024 uit op € 300.000. De gemeente verstrekt de bijdrage in de vorm van een begrotingssubsidie . Daarmee bedoelen we dat de subsidieontvanger en het bedrag wat maximaal als subsidie verleend kan worden expliciet in de begroting zijn vermeld. Zonne-carport (De Waterwyck) We willen een inspirerend voorbeeld zijn in duurzaamheid door een zonne-carport te realiseren op de parkeerplaats bij zwembad/sporthal De Waterwyck in Steenwijk. De investering is budgettair neutraal, omdat het plaatsen van zonnepanelen leidt tot energiebesparing bij De Waterwyck. Dit staat ongeveer gelijk aan de kapitaallasten van de investering van € 400.000. Na realisatie worden de lagere energielasten in mindering gebracht op de jaarlijkse gemeentelijke bijdrage aan De Waterwyck.

28

29 2.7. Bestuursprogramma ‘Leefbare steden en kernen’ Steenwijkerland is een prettige gemeente om in te wonen en te verblijven. Dat is onze ambitie. Daarom werken we aan een gezonde, veilige en toegankelijke omgeving. Waar een gevarieerd aanbod is voor inwoners om in de vrije tijd te kunnen ontspannen en elka ar te kunnen ontmoeten. Met voorzieningen die dit mogelijk maken. Het zijn belangrijke elementen voor een sterke sociale basis in onze gemeente. De diversiteit aan onderwerpen binnen dit bestuursprogramma is groot. Het loopt uiteen van openbare ruimte, veiligheid en duurzame mobiliteit tot aan onderwijs, sport en cultuur. Bij wat we willen bereiken staat de leefwereld van onze inwoners, de men selijke maat, centraal. We willen een gemeente zijn die naast onze inwoners staat en uitgaat van onderling vertrou wen. In de aanpak van al die verschillende onderwerpen proberen we daarom ook zoveel mogelijk de denk- en doekracht van inwoners aan te boren en te benutten. Samen met hen werken we aan een brede welvaart.

Dat doen we in dit bestuursprogramma in 2024 onder andere door: - uitvoering te geven aan het fietsplan en integraal huisvestingsplan, - sport- en cultuurclubs te ondersteunen, - met diverse acties de weerbaarheid te vergroten tegen ondermijning en cybercriminaliteit, - projecten uit te voeren waarmee we de openbare ruimte opwaarderen, - evenementenbeleid te ontwikkelen, - inwonersinitiatieven te ondersteunen - en gebiedsvisies te ontwikkelen met bijbehorende uitvoeringsplannen. AMBITIES LEEFBARE STEDEN EN KERNEN: - Verbeteren van de leefomgeving. - Een veilige en stimulerende omgeving met sport- en cultuurvoorzieningen en verenigingsleven. - Goede huisvesting van het onderwijs. - Gebiedsgericht werken. - Benutten denk- en doekracht van inwoners. GLOBAL GOALS (o.a.) Hoe gaan we dat doen? Doel Opwaardering openbare ruimte Beoogd resultaat Het verhogen van de kwaliteit van de openbare ruimte en het vergroten van de tevredenheid van inwoners over de openbare ruimte (bijvoorbeeld openbaar groen, wandelpaden, wegen, fietspaden en parkeerplaatsen). Acties 2024 • Ophalen en uitvoeren van wensen van inwoners/plaatselijk belangenverenigingen voor opwaarderingsprojecten in de openbare ruimte 2024 en 2025, waarbij we samen met inwoners ook kijken naar slimme verbindingen met de planning van beheer en onderhoud. • Opstellen beheer- en onderhoudsplannen 2024 en 2025.

30 • Uitwerking van de uitkomsten van de inventarisatie van de behoefte aan en de mogelijkheden voor meer openbare watertappunten. Doel Kansen benutten die de regionale verstedelijkingsstrategie biedt Beoogd resultaat Uitwerking van de regionale verstedelijkingsstrategie op het gebied van woningbouw (ambitie van 1.000 - 1.500 woningen), klimaat, mobiliteit en economie, met bijzondere aandacht voor de integrale ontwikkeling van de Spoorzone Steenwijk. Acties 2024 • Opstellen en besluitvorming ambitiedocument Spoorzone Steenwijk. • Integreren van ambitiedocument Spoorzone Steenwijk in op te stellen omgevingsvisie. • Opstellen visie Steenwijk waarin in ieder geval aandacht is voor de thema’s woningbouw, bedrijventerreinen, mobiliteit en klimaat. Doel Verbeteren van de bereikbaarheid Beoogd resultaat Verhogen van het fietsgebruik en wandelmogelijkheden. Acties 2024 • De Oldemarktseweg in Thij wordt heringericht. De inrichting van de weg wordt aangepast naar 30 km/u om de veiligheid voor de fietsers te vergroten. • Het voetpad Bentepad-Laan van Toutenburgh (Vollenhove) wordt omgebouwd naar fietspad. • Uitvoering van het fietsplan na vaststelling in de gemeenteraad. Doel Inwoners, ondernemers en toeristen ervaren een sociaal en fysiek veilige leefomgeving Beoogd resultaat Inwoners, ondernemers en toeristen ervaren een sociaal en fysiek veilige omgeving.

Acties 2024 • We voeren samen met onze veiligheidspartners preventie acties uit om de weerbaarheid van onze organisatie, inwoners en ondernemers tegen ondermijnende criminaliteit te vergroten. Acties zijn onder andere de campagne Meld Misdaad Anoniem en cursussen en bijeenkomsten voor onze toezichthouders en medewerkers. • We voeren samen met onze veiligheidspartners preventie acties uit om de weerbaarheid van risicogroepen (jeugd, senioren en ondernemers) tegen cybercriminaliteit te vergroten. Het gaat hierbij onder andere om bijeenkomsten voor ondernemers, flyers en berichtgeving via social media. Doel Stimulerende omgeving voor sport en bewegen Beoogd resultaat Inwoners zijn tevreden over de mogelijkheden om buiten te bewegen en te sporten (2022: 80% resp. 72%). Acties 2024 • Uitvoering beheer en onderhoud gemeentelijke sportvelden (waaronder renovatie MHC en bredere capaciteitsvraag Noveas in Groene Long). • Onderzoek wensen en behoeften en toekomst beheer en onderhoud binnensportaccommodaties. 31 Doel Voldoende veilig en kwalitatief goed sportaanbod Beoogd resultaat Verenigingen hebben voldoende bestuurskracht en kwalitatief goed (vrijwillig) kader. Acties 2024 • We ondersteunen verenigingen met het inzetten van de clubkadercoach op de pilots sociale en veilige sportomgeving en arbitrage.

• We ondersteunen verenigingen met het inzetten van de clubkadercoach voor het vergroten van de kwaliteit van jeugdtrainers. Doel Maatschappelijke organisaties op de been houden Beoogd resultaat Maatschappelijke organisaties hebben hun accommodaties verduurzaamd waardoor zij minder energie verbruiken en daardoor voldoende financiële mogelijkheden hebben wanneer energieprijzen stijgen. Acties 2024 • We verstrekken aan tenminste 20 organisaties een subsidie uit het Energiefonds. • We ondersteunen minimaal 10 verschillende maatschappelijke organisaties bij het verduurzamen van hun accommodatie. • We vergroten door een campagne de bewustwording van de organisaties dat energiebesparing van belang is voor het voortbestaan van de maatschappelijke organisaties en hun activiteiten. Doel Museum Steenwijk Beoogd resultaat Realisatie van een toonaangevend museum voor inwoners en toeristen. Acties 2024 • Opstellen haalbaarheidsplan voor Markt zuidzijde, voorzien van bibliotheek, Galerie en werkplekken voor de museum organisatie. Doel Ontwikkeling naar een maatschappelijk educatieve bibliotheek Beoogd resultaat Meer inwoners hebben toegang tot de bibliotheken en nemen deel aan programma’s en activiteiten voor betere taalvaardigheid en digitale vaardigheid. Acties 2024 • Opstelling en evaluatie van een nieuwe uitvoeringsovereenkomst met de bibliotheek.

• Samen met Stichting Kop van Overijssel voorbereiden van een subsidieaanvraag voor de SPUK -gelden voor bibliotheekvoorzieningen van het Rijk. • In samenwerking met het Taalpunt uitvoeren van programma’s voor basisvaardigheden voor de laaggeletterde doelgroep in relevante programma’s van de bibliotheek. Doel Borging kwaliteit evenementen (‘evenementen gemeente’) Beoogd resultaat Evenementen in de gemeenten sluiten aan op de initiatieven en wensen van inwoners en toeristen en voldoen aan (nieuwe) wetgeving. Acties 2024 • Opstellen van een visie op evenementen, waarin opgenomen onderwerpen zoals vergunningverlening, duurzaamheid, afval, subsidies, facilitering met materialen, promotie en marketing. 32 Doel Unilocatie Voorgezet onderwijs Beoogd resultaat Realisatie van één school voor Voortgezet Onderwijs (VO) in Steenwijk. Acties 2024 • Inrichten projectorganisatie. • Ontwerpfase opstarten. • Afweging financiële consequenties bij PPN 2024-2028. Doel Schoolgebouwen die functioneel, veilig, gezond, comfortabel en duurzaam zijn Beoogd resultaat Realisatie van de plannen in het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs. Acties 2024 • Definitieve locatiekeus Sint Jansklooster en KC Friso te Steenwijk bepalen en opstarten benodigde (bestemmingsplan)procedures. • Besluit rondom renovatie of herbouw Schutsluis Blokzijl.

• Besluit rondom nieuwbouw St Martinusschool (Vollenhove) eventueel samen met Voorpoort. Doel Gebiedsgericht werken: leren door te doen Beoogd resultaat Vergroten tevredenheid inwoners over hun buurt, kern of gemeente. Acties 2024 • Uitwerken visiedocumenten Blokzijl en Vollenhove in uitvoerings - programma's. • We vergroten de zichtbaarheid en bereikbaarheid van het gebiedsteam, onder andere door het verspreiden van flyers, promotie op (social) media en door als gebiedsteam de kernen en wijken in te trekken. • Ontwikkelen Gebiedsplan Steenwijk Oost. • Opstellen en uitvoeren uitvoeringsagenda Steenwijk Vestingstad. Doel Benutten denk- en doekracht inwoners Beoogd resultaat Verhoging van het rapportcijfer dat inwoners geven voor de manier waarop de gemeente inwoners betrekt bij het maken van plannen (2021: 6,0 gemiddeld). Acties 2024 • We voeren minimaal 3 onderzoeken uit via het inwonerspanel en vertalen de uitkomsten in gemeentelijke plannen of beleid. • We subsidiëren minimaal 10 inwonersinitiatieven via de regeling ‘Inwonersinitiatieven zijn goud waard’. • We onderzoeken de mogelijkheden van digitale participatie (met bijvoorbeeld platforms als Hopplr, Citizenlab of Mett). Wat mag het kosten? Hieronder treft u het bestedingsplan aan voor het bestuursprogramma ‘Leefbare steden en kernen’.

In hoofdstuk 3.5 is het volledig bestedingsplan opgenomen voor alle bestuursprogramma’s. De bijbehorende toelichtingen treft u aan in hoofdstuk 6.2 van de PPN 2023-2027. Het oorspronkelijk bestedingsplan in de PPN is op een aantal punten gewijzigd. Deze wijzigen zijn in een aparte tabel gepresenteerd en toegelicht. 33

34 Amendement ‘Voorbereidingskosten congresvoorziening De Meenthe’ Bij de behandeling van de PPN heeft uw raad een amendement aangenomen met financiële consequenties. Het betreft het amendement ‘Voorbereidingskosten congresvoorziening De Meenthe’. U heeft besloten de incidentele beschikbaarstelling van € 35.000 in 2023 voor de congresvoorziening De Meenthe te schrappen. Dit bedrag was nodig voor een extern projectleider en een architect om het bouwkundig proces in goede banen te leiden (voorbereidingskosten). Het geld is niet beschikbaar gesteld, omdat de raad nog geen b eslissing heeft genomen over de investering in De Meenthe. Het ‘schrappen’ van het eenmalig bedrag van € 35.000 is verwerkt in de Najaarsnota 2023. We hebben ervoor gekozen om – in lijn met het amendement – ook de bijbehorende investering vanaf 2024 2 niet op te voeren in de begroting. In bovenstaand bestedingsplan ziet u die investering en de extra huurinkomsten daarom niet langer terug (bestuursprogramma ‘Leefbare steden en kernen’). Fasering Fietsplan In de PPN 2023-2027 is een aantal maatregelen opgenomen in het kader van het nog door u vast te stellen fietsplan (verwachting: december 2023). In het fietsplan zijn onze ambities benoemd en schetsen we een eindbeeld van fietsen in Steenwijkerland.