Programmabegroting 2021-2024 gemeente Steenwijkerland.pdf

Verbonden partijen waarin de gemeente Steenwijkerland deelneemt De verbonden partijen van de gemeente Steenwijkerland bestaan uit de gemeenschappelijke regelingen, stichtingen en publiekrechtelijke rechtspersonen. Voornemens tot het aangaan van nieuwe bestuurlijke participa ties Het college en de gemeenteraad hadden een besluit genomen om de consequenties van de gemeente Steenwijkerland tot de gemeenschappelijke regeling Historisch Centrum Overijssel per 1-1-2020 nader uit te werken (PPN 2019-2022). Dit onderzoek is in 2019 t ijdelijk stopgezet in verband met onduidelijkheid over de toekomstige positie van het Rijk in de gemeenschappelijke regeling. Ondertussen is voldoende duidelijkheid over deze ontwikkeling. Zij vormt geen belemmering meer om weer verder te gaan met het in beeld brengen van de consequenties van toetreding. Het project hiervoor wordt na de zomervakantie van 2020 weer opgestart. Over het wel of niet deelnemen in het Historisch Centrum Overijssel wordt dan ook de komende maanden beslist. Streefdatum hiervoor is 1 januari 2022 of zoveel mogelijk eerder. De hoogte van de financiële bijdrage en de mate van zeggenschap moeten nog worden vastgesteld en maken deel uit van het onderzoek, c.q. de onderhandelingen. Uitgangspunt is dat de toetreding budgettair neutraal is.

Voornemens tot het beëindigen van bestaande participaties Verwacht wordt dat de gemeente op korte termijn de participaties genoemd in de bijlage niet gaat beëindigen. Inmiddels zijn een aantal deelnemingen in verband met de afwikkeling van de verkoop va n aandelen Essent aan RWE beëindigd. Het gaat om CBL vennootschap B.V., Vordering op Enexis B.V. en Verkoop Vennootschap B.V.. Verder zal eind 2020 Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. worden beëindigd. CSV Amsterdam B.V. zal voorlopig nog in stand worden gehouden in verband met de financiële en juridische afwikkeling. Wijzigingen bestaande participaties Op dit moment zijn er geen wijzigingen in bestaande participaties bekend. Risico’s Bij het deelnemen in een verbonden partij kan de gemeente risi co’s lopen. Te denken valt onder andere aan: - de hoogte van de dividenduitkering; - aansprakelijkstelling bij faillissement; 142 - verplichte hogere bijdragen bij exploitatietekorten bij gemeenschappelijke regelingen. Beheersmaatregelen Om de risico’s te beperken zijn de volgende maatregelen getroffen: - de gemeenschappelijke regelingen moeten jaarlijks vóór 15 april hun ontwerpbegroting en voorlopige jaarrekening naar de gemeenteraden zenden; - bij de rechtspersonen (onder andere nutsbedrijven) heeft de gemeente, via de portefeuillehouder inspraak bij de behandeling tijdens de aandeelhoudersvergaderingen.

Bij de verschillende programma’s worden de specifieke risico’s van de verbonden partijen vermeld. Verder treft u in bijlage 8 het overzicht aan van de verbonden partijen. Resumé Hieronder treft u een beknopt overzicht aan van dividenduitkeringen, rente-inkomsten en verschuldigde bijdragen aan gemeenschappelijke regelingen.

143

144 4.8. Paragraaf Grondbeleid en ontwikkelingsinvesteringen Algemeen In de paragraaf Grondbeleid en ontwikkelingsinvesteringen wordt ingegaan op de vermogenspositie van het grondbedrijf op basis van geactualiseerde exploitatieopzetten van de diverse complexen. Tevens zijn de diverse risico’s, waar het grondbedrijf mee te maken heeft, beschreven. De resultaten van 2019 zijn verwerkt in de jaarrekening en hebben hun weerslag gehad op de grondexploitaties. Op basis van de bijgestelde grondexploitaties is de vermogenspositie van het grondbedrijf in beeld gebrach t. Nieuwe ontwikkelingen Parameters Jaarlijks worden de parameters kosten - en opbrengstenstijging ten behoeve van de Meerjarenbegroting Grondexploitaties (MBG) opnieuw vastgesteld. In de ‘MBG 2020 e.v.’ zijn de parameters voor de komende begrotingsperiode niet gewijzigd ten opzichte van de jaarrekening. Er wordt een opbrengstenstijging van 1,5% gehanteerd, op basis van de ontwikkeling van de Consumentenprijsindex (CPI). Er wordt een kostenstijging van 2% gehanteerd, op basis van de ontwikkeling van de Grond-, Weg- en Waterbouwindex (GWW-index). Het rentepercentage dat wordt doorberekend aan de grondexploitaties is voor 2020 1%. Dit percentage is vanaf 2021 verlaagd naar 0,75% in verband met een renteherziening van de kredietfaciliteit bij de BNG.

Impact Corona-crisis Vooralsnog lijkt de Corona -crisis op korte termijn geen effect te hebben op de huizenprijzen en woningverkopen. Dat de Corona-crisis uiteindelijk ook de grondexploitaties zal raken, lijkt echter onontkoombaar. Op dit moment is de timing en impact van dit effect lastig in te schatten. Mogelijke financiële effecten zullen bij de eerstvolgende herziening van de grondexploitaties per 1 -1-2021 zichtbaar worden, of eerder als er sprake is van een ‘majeure afwijking’ die een tussentijdse herziening van de grondexploitaties noodzaakt. Grondbeleid Het grondbeleid van de gemeente Steenwijkerland is verwoord in de ‘Nota Grondbeleid 2020 -2024’. Deze nota is op 17 december 2019 vastgesteld door de gemeenteraad. Het grondbeleid is voor een periode van 4 jaar vastgesteld. Conform deze nota voert de gemeente Steenwijkerland de komende jaren een faciliterend grondbeleid, tenzij vanwege volkshuisvestings- en economische redenen actief grondbeleid gewenst is. Voor verdere inhoud van het grondbeleid wordt verwezen naar de ‘Nota Grondbeleid 2020-2024’. Woningbouw De ‘Woonvisie Steenwijkerland 2017 -2021’ is in het voorjaar 2017 vastgesteld door uw raad. In de woonvisie is de gemeentelijke koers voor de komende jaren weergegeven op het gebied van wonen. Belangrijk uitgangspunt is ‘een passende en betaalbare woning voor iedereen’.

Ook transformatie van leegkomend vastgoed boven nieuwbouw is een speerpunt. De ‘Woonvisie Steenwijkerland 2017-2021’, de Samenwerkingsovereenkomst woonafspraken West-Overijssel 2016- 2020 en de bijlage RWP West -Overijssel (Regionale Woonprogrammering) vormt het kader voor de verwachte woningbehoefte in Steenwijkerland. In het RWP van april 2017 wordt voor de periode 2017 -2026 rekening gehouden met een woningvraag van 1065 tot 1300 woningen . Op basis hiervan is de gemiddelde jaarlijkse opnamecapaciteit de komende tien jaar 107 tot 130 woningen per jaar. Het aanbod van woningen binnen de gemeente Steenwijkerland komt enerzijds tot stand vanuit de gemeentelijke grondexploitaties en anderzijd s vanuit projecten waar de grondexploitatie niet actief wordt gevoerd door de 145 gemeente. De gemeente heeft in die projecten enkel een faciliterende rol (bijvoorbeeld Eeserwold, Tuk/Bergstein). Ook woningsplitsing en/of transformatie van gebouwen kan leiden tot een toename van het woningaanbod. De verwachting per 1 -1-2020 is dat vanuit de gemeentelijke grondexploitaties de gronden onder 292 te realiseren woningen worden uitgegeven. Meer dan de helft daarvan bevindt zich in het project Kornputkwartier in Steenwijk. In totaal komt dat neer op een jaarlijks gemiddelde uitgifte van grond onder 20 te realiseren woningen in de periode tot en met 2034.

Tegelijkertijd zien we dat de verwachting is dat het merendeel (174 woningen) van de gronduitgifte in de jaren 2020 t/m 2022 plaats zal vinden. De gronden onder de 292 te realiseren woningen zijn als volgt verdeeld naar woningtype: Bedrijven Binnen de gemeente Steenwijkerland is er sprake van overaanbod van bedrijventerreinen. Voor de periode 2019 t/m 2029 is de verwachte behoefte circa 23 hectare. Het actuele aanbod van bedrijventerreinen bedraagt circa 39 hectare. Het aanbod is op dit moment circa 16 hectare groter dan de vraag. Het aanbod bestaat uit particulier aanbod enerzijds en gemeentelijk aanbod anderzij ds. Het particuliere aanbod bestaat onder andere uit het aanbod op bedrijventerrein Eeserwold (circa 28 hectare). Het aanbod vanuit de gemeentelijke grondexploitaties bedraagt per 1-1-2020 circa 8,2 hectare. Op basis van het regionale afsprakenkader 2019 -2022 is de verwachte behoefte circa 23 hectare voor de komende tien jaar (2019 t/m 2029). Dat komt neer op een jaarlijkse gemiddelde van circa 2,3 hectare per jaar. Deze vraag kan worden ingevuld vanuit zowel het gemeentelijk aanbod als het particuliere a anbod (hoofdzakelijk Eeserwold). De werkelijke uitgifte is de afgelopen jaren achtergebleven in relatie tot de theoretische opnamecapaciteit.

Dat heeft te maken met het feit dat de vraag naar bedrijventerreinen zich hoofdzakelijk manifesteert in de kerne n Steenwijk en Vollenhove, terwijl het merendeel van het aanbod in de overige kernen binnen de gemeente Steenwijkerland is gelegen. Daarom wordt ieder jaar kritisch gekeken naar de fasering van de uitgifte bedrijventerreinen. De fasering in de grondexploit atie is per project afgestemd op de potentiële kopers voor de korte termijn en de algemene verwachtingen voor de lange termijn. Het totale programma is niet naar beneden bijgesteld. Voor het gemeentelijk aanbod buiten de kern Steenwijk is gekeken naar al ternatieve (tijdelijk) invullingen van (delen) van het uitgeefbaar bedrijventerrein. Zo zijn op een deel van het bedrijventerrein Boterberg Zuid te Oldemarkt (tijdelijk) zonnepanelen geplaatst. Gedurende deze periode kan het ingevulde deel niet worden verkocht als bedrijventerrein. Hier is in de grondexploitatie rekening mee gehouden.

146 Resultaten grondexploitaties In onderstaande tabel zijn de geprognosticeerde resultaten weergegeven van de grondexploitaties voor woningbouw en bedrijventerreinen. In de tabel worden zowel de startwaarde als eindwaarde weergegeven. De eindwaarde komt tot stand door alle resultaten die in de toekomst worden behaald bij elkaar op te tellen. Door alle resultaten die in de toekomst worden behaald, terug te rekenen naar van daag de dag (netto contante waarde) en al deze netto contante waardes vervolgens bij elkaar op te tellen ontstaat het totale resultaat op startwaarde voor het grondbedrijf. Het verwachte resultaat op startwaarde per 1 januari 2020 van alle grondexploitat ies woningbouw en bedrijventerreinen bedraagt circa € 3,8 miljoen voordelig. In onderstaande tabel is de winstverwachting voor d e komende begrotingsperiode 2021-2024 weergegeven. In totaal wordt er voor de komende periode circa € 2,2 miljoen aan winst verwacht tot en met 2024. Risico’s Het risicoprofiel van het gemeentelijke grondbedrijf (lees: alle grondexploitaties) wordt jaarlijks bepaald op basis van de RISMAN -methode. Hierin wordt ingegaan op algemene risico’s en projectspecifieke risico’s. Van de projectspecifieke risico’s wordt vervolgens aangegeven of deze kwantitatief of kwalitatief van aard zijn. De beide soorten risico’s worden omgezet in een bedrag voor de hoogte van het risico per project.

Uitgangspunt is dat de kans dat alle onderkende r isico’s zich op exact hetzelfde moment zullen voordoen 75% is. Dit percentage is overeenkomend richtlijnen die worden gehanteerd door de Vereniging van Grondbedrijven (70 -80%). Dit leidt vervolgens tot de risicobepaling in de vorm van één risicobedrag, oft ewel het risicoprofiel. In de tabel hieronder is een overzicht te zien van de risicobepaling. Het actuele risicoprofiel van het grondbedrijf bedraagt circa € 4,4 miljoen.

147 Het risicoprofiel van het grondbedrijf wordt tezamen met overige risico’s, afgez et tegen de beschikbare weerstandscapaciteit in de ‘Algemene Reserve vaste buffer’. 148 5. Raadsbesluit Steenwijk, Nummer: 2020/ Onderwerp: Programmabegroting 2021-2024 De raad van de gemeente Steenwijkerland; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van d.d. 13 oktober 2020, nummer 2020/ ; b e s l u i t : Wij stellen u dan ook voor de volgende besluiten te nemen: 1. In te stemmen met de kaders voor de samenstelling van de Prog rammabegroting 2021 -2024 zoals opgenomen in hoofdstuk 3.2. 2. De tarieven voor gemeentelijke belastingen en rechten vast te stellen overeenkomstig onderstaande voorstellen: a. de onroerende-zaakbelastingen in 2021 te verhogen met 9,9% ten opzichte van 2020; b. de rioolheffing in 2021 met 6, 0% te verlagen ten opzichte van 2020 en het dekkingspercentage voor 2021 te bepalen op 84,6%; c. de afvalstoffenheffing in 2021 met 15,1% te verhogen ten opzichte van 2020 en het dekkingspercentage voor 2021 te bepalen op 79,4%. Daa rbij is rekening gehouden met een verhoging van het tarief per zak van € 1,35 per aanbieding naar € 1,55 per aanbieding; d. de lijkbezorgingsrechten te verhogen met 3,8% ten opzichte van 2020 en het dekkingspercentage voor 2021 te bepalen op 75,8%; e. een vermakelijkhedenretributie introduceren vanaf 2021.

Deze retributie mag worden geheven over het tegen betaling aangeboden amusement of vermaak en willen we introduceren bij het nieuwe vaar - en verhuurbeleid. 3. Een krediet van € 945.000 beschikbaar te stellen voor het bestedingsplan 2021 -2024 zoals opgenomen in hoofdstuk 3. 6. Hiervan zal naar verwachting € 100.000 worden gedekt uit een subsidie van de provincie Overijssel voor aanpassing kruising Gasthuisdijk/De Klosse. 4. Een krediet van € 1.911.000 beschikbaar te st ellen voor het uitvoeringsplan riolering 2021 zoals opgenomen in hoofdstuk 4.1.8. 5. Een krediet van € 485.500 beschikbaar te stellen voor de in bijlage 1 vermelde aanschaf/vervanging van bedrijfsmiddelen in 2021. 6. Op basis van de ‘Meerjaren Begroting Grondexploitaties 2020 e.v.’: a. de grondexploitaties voor woningbouwprojecten en bedrijventerreinen die onderhanden zijn gewijzigd vast te stellen; b. het college te machtigen, indien de markt - en economische omstandigheden daartoe aanleiding geven, tegen andere grondprijzen te verkopen dan opgenomen in de desbetreffende grondexploitaties onder de voorwaarde van een blijvend minimaal sluitende grondexploitatie. 149 7. Een bedrag van € 1.435.000 over te hevelen van de Algemene reserve vrij besteedbaar naar de Algemene reserve vaste buffer. 8. De vijf bestuursprogramma’s vast te stellen. 150 Bijlage 1. Vervangingsinvesteringen

151 Bijlage 2. Resultaat programmabegroting per taakveld

152

153

154 Bijlage 3. Meerjarig audit-programma, jaarschijf 2021 In deze bijlage staan de processen die in 202 1 onderzocht gaan worden. Door het vaststellen van deze programmabegroting door de gemeenteraad wordt de onderzoeksopdracht voor 2021 bekrachtigd. WETTELIJKE VEREISTEN Proces Invalshoek Doelstellingen ENSIA Beheersing In beeld brengen of de informatieveiligheid conform regelgeving wordt uitgevoerd. SISA Financiële Beoordeling van de besteding van de specifieke rechtmatigheid uitkeringen van het Rijk. FISCALE WET- EN REGELGEVING Proces Invalshoek Doelstellingen BTW Beheersing In beeld brengen of de regelgeving rond BTW conform wordt uitgevoerd. Vennootschapsbelasting Beheersing In beeld brengen of de regelgeving rond vennootschaps- belasting conform wordt uitgevoerd. SAMENLOOP ACCOUNTANTSCONTROLE Proces Invalshoek Doelstellingen Begroting en Beheersing In beeld brengen van de werking van het huidige budgetbeheer planning- en control instrumentarium. Inkopen (incl. betalingsverkeer Beheersing In beeld brengen van de werking van de en prestatielevering) geldende beheersingsmaatregelen. Aanbestedingen Beheersing In beeld brengen of aanbestedingsprocedures worden uitgevoerd conform de geldende interne en externe beheersingsmaatregelen. Controleren of (indien vereist) een aanbestedingsprocedure wordt gevolgd.

Financiële Vaststellen dat de aankopen passen binnen rechtmatigheid de geautoriseerde begroting. Investeringen en Beheersing Vaststellen dat investeringen en activering plaatsvindt o.b.v. kapitaalgoederen de van toepassing zijnde verordening Financiële Vaststellen dat de activa passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Personeel en salarisadmini- Beheersing In beeld brengen van de werking van de stratie/WKR/WNT geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de kosten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Belastingen en heffingen Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen (volledigheid van de opbrengst/jaarlijkse herwaardering). Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. 155 SAMENLOOP ACCOUNTANTSCONTROLE (VERVOLG) Proces Invalshoek Doelstellingen Uitkeringen en inkomens- Beheersing In beeld brengen van de werking van de overdrachten (incl. participatie) geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten en uitgaven rechtmatigheid passen binnen de geautoriseerde begroting. WMO Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat voorzieningen worden verleend rechtmatigheid conform de in de verordening gestelde voorwaarden.

Jeugdzorg Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat voorzieningen worden verleend rechtmatigheid conform de in de verordening gestelde voorwaarden. Grondbedrijf Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Omgevingsvergunning Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Subsidieverstrekking Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat subsidie is verleend rechtmatigheid conform de in de subsidieverordening gestelde voorwaarden. Vaststellen dat er een juiste registratie plaatsvindt in de financiële administratie. Subsidiebaten Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Leges burgerzaken Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting.

Opbrengsten huren en pachten Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Leerlingenvervoer Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. 156 SAMENLOOP ACCOUNTANTSCONTROLE (VERVOLG) Proces Invalshoek Doelstellingen Treasury Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. APV/Leges Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat de opbrengsten passen rechtmatigheid binnen de geautoriseerde begroting. Afsluitproces inclusief Beheersing In beeld brengen van de werking van de memoriaalboekingen geldende beheersingsmaatregelen. Mutaties en Reserves Beheersing In beeld brengen van de werking van de geldende beheersingsmaatregelen. Financiële Vaststellen dat mutaties in de reserves rechtmatigheid plaatsvinden conform de gestelde voorwaarden. EIGEN VOORDRACHT Proces Invalshoek Doelstellingen Nader te bepalen Doelmatigheid Toets op doelmatigheid. Proces jaarlijks te proces te selecteren (afhankelijk van actualiteit). In 2021 afronding hondenbelasting 157 Bijlage 4. Verloop reserves en voorzieningen

158 Bijlage 5. Incidentele baten en lasten per programma

159

160

161

162

163

164 Bijlage 6. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma De bedragen die staan vermeld bij het programma Werk aan de winkel hebben betrekking op de geprognotiseerde winstverwachting van de grondexploitaties.

165 Bijlage 7. Verbonden partijen De verbonden partijen in deze bijlage zijn onderverdeeld naar de volgende categorieën: - vennootschappen en coöperaties; - stichtingen en verenigingen; - gemeenschappelijke regelingen. We hebben momenteel geen relaties met verbonden partijen d ie vallen in de 4 e categorie, de ‘overige verbonden partijen’. Als beleidslijn voor de raming van het dividend wordt het werkelijk ontvangen dividend over het voorgaande jaar gehanteerd, tenzij het bestuur van de verbonden partij andere besluiten over he t te voeren dividendbeleid heeft genomen. Verder is geprobeerd vooruit te kijken tot en met het komende begrotingsjaar. Een aantal verbonden partijen heeft deze gegevens niet verstrekt. De bedragen in de tabellen bij de jaren 2017 tot en met 2019 zijn afkomstig uit de jaarrekeningen van de verschillende verbonden partijen. Deze bedragen kunnen enigszins afwijken van de bedragen die staan vermeld in paragraaf 4.7. Vennootschappen en coöperaties BNG Verbonden partij BNG Bank N.V. Activiteiten De kerntaak van de BNG is om tegen lage tarieven te voorzien in kredietverlening aan decentrale overheden en in kredietverlening onder garantie van overheden. Inhoudelijk belang Het is een publiek belang dat de gemeente op een zo goedkoop mogelijke manier kan lenen om de rentekosten zo laag mogelijk te houden.

Ook zijn de financiële zekerheden en stabiliteit van maatschappelijk belang. Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Nederlandse overheden (50% Rijk, 50% gemeenten, provincies en watersc happen) Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 129.675 aandelen à € 2,50. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 0,24%. Vertegenwoordiger Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa bedragen x € 1.000 Bank Nederlandse Gemeenten N.V. Jaar Dividend Eigen vermogen Vreemd vermogen Tier-1 ratio Bedrijfs- resultaat 2017 328 4.953.000 135.041.000 37% 393.000 2018 370 4.991.000 132.518.000 38% 337.000 2019 165 4.887.000 144.802.000 38% 163.000 2020 370 4.856.000**) 162.129.000**) 38%**) 100.000**) 2021 370 *) *) *) *) *) niet bekend. **) gebaseerd op halfjaarcijfers 2020 166 Ontwikkelingen Als gevolg van de C ovid-19 pandemie zal de beweeglijkheid op de fin anciële markten dit jaar extra groot blijven. Daarom vindt de bank het niet verantwoord om een uitspraak te doen over de verwachte resultaten voor 2020. Overigens zijn betrouwbare schattingen over toekomstige marktwaardeveranderingen of additionele bijzondere waardeverminderingen per definitie lastig. Tocht verwacht de bank mede naar aanleiding van de lage rentetarieven de jaardoelstelling voor nieuwe verstrekte langlopende leningen van 10 miljard euro te overtreffen.

Door de ingrijpende maatsc happelijke gevolgen van de Covid -19 pandemie blijven klanten onzeker. BNG bank zal blijven doen wat mogelijk is om haar klanten te ondersteunen. Mede als gevolg van de toename van de langlopende kredietportefeuille heeft BNG bank besloten om in 2020 haar langlopende fu nding met 1 miljard euro te verhogen naar 16 miljard euro. In de tweede helft van 2020 worden naar verwachting onder andere twee nieuwe Socially Responsible Investing obligaties (SRI bonds) uitgegeven. De invoering van nieuwe referentierentes conform de Eu ropese Bechmarks Regulation (BMR) is in volle gang. De referentierente moeten representatief zijn voor de relevante markt en gebaseerd zijn op afgesloten transacties. Op grond van de situatie op dit moment zal het renteresultaat in 2020 uitkomen binnen een bandbreedte van 460 tot 500 miljoen euro. Deze bandbreedte is ten opzichte van de verwachting eind 2019 naar boven bijgesteld. Het hogere renteresultaat in het eerste halfjaar, de toename van de langlopende kredietportefeuille, de aanhoudend gunstige tari even voor kortlopende funding en de gunstige voorwaarden van de Target Longer Term Refinanciering Operation (TLTRO) -steunfinanciering door de ECB in het bijzonder, dragen bij aan de stijging van het verwachte renteresultaat.

Op advies van de Europese Cent rale Bank heeft de bank over 2019 nog geen dividend uitgekeerd in verband met de coronacrisis. Voorlopig is dit opgeschort tot 31 december 2020. Dit vanwege de rol die voor banken is voorzien om negatieve effecten op klanten en op de economie vanwege de Covid-10 pandemie voor zover mogelijk te mitigeren. In reactie op vragen van de BNG bank heeft de toezichthouder BNG bank laten weten dat de aanbeveling tot uitstel een tijdelijk karakter heeft. Tegen deze achtergrond hebben de Raad van Commissarissen en de Raad van Bestuur besloten de aanbeveling op te volgen. Risico’s Beperkt, tot deelname aandelenkapitaal. Financiers hebben vertrouwen in de bank dat het risico van kredietverlening aan de BNG bank beperkt is, gezien het eigenaarschap van gemeenten, provincies en de staat. 167 Enexis Verbonden partij Enexis Holding N.V. Activiteiten Enexis is verantwoordelijk voor: - Distribueren en transporteren van energie. - Het in stand houden, beheren, exploiteren en uitbreiden van distributie - en transportnetten in relatie tot energie. - Het ontplooien van andere operationele en ondersteunende activiteiten mits deze binnen de wettelijke grenzen vallen. Inhoudelijk belang Om de consument te beschermen tegen een monopolist is wettelijk bepaald dat netbeheerders in publieke handen blijven.

Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Provincies Noord -Brabant, Limburg, Overijssel, Drenthe, Groningen, Flevoland, Friesland en diverse gemeenten in deze provincies. Aandeel en zeggenschap De g emeente bezit 304.012 aandelen à € 1. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 0,20%. Vertegenwoordiger Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa bedragen x € 1.000 Enexis Holding N.V. Jaar Dividend Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2017 210 3.808.000 3.234.000 51% 207.000 2018 248 4.024.000 3.691.000 52% 319.000 2019 210 3.809.000 4.052.000 51% 200.000 2020 210 4.021.000 3.691.000 50% 200.000 2021 158 4.088.222**) 4.435.000**) 48%**) 99.900**) **) gebaseerd op halfjaarcijfers 2020 Governance De governance is op orde en voldoet aan de code Tabaksblat en de voorwaarden van de Wet Normering Topinkomens (WNT). Op een aantal punten wordt afgeweken hiervan, te weten de benoemingstermijnen van het bestuur zijn voor onbepaalde tijd en de inrichting van de commissies van de Raad van Commissarissen voldoet niet aan de code. Aan de voorwaarden van de WNT (Wet Normering Topinkomens) wordt voldaan. Met ingang van 1 januari 2019 verloopt het overgangsrecht in het kader van de WNT, wat betekent dat de bezoldiging vervolgens in drie jaar verder dient te worden teruggebracht tot de norm die op dat moment geldt.

In het voorjaar heeft de Raad van Commissarissen besloten om per 1 september 2020 de Raad van Bestuur uit te breiden van 2 naar 4 leden. Met deze uitbreiding is Enexis klaar voor de transformatie die nodig is. Tevens wordt de con tinuïteit geborgd binnen de organisatie. Ontwikkelingen Als gevolg van de extra investeringen in de energietransitie en de doorberekening van de tarieven zal de 2021 en het in 2021 te ontvangen dividend over de winst van 2020 substantieel zijn ten opzicht e van 2019 en 2020. Naar verwachting zal het uit te keren dividend in 2021 (over de winst van 2020) dalen naar ongeveer 75 miljoen euro. In 2022 is de prognose dat het uit te keren dividend gehalveerd zal zijn ten opzichte van 2020 (50 miljoen euro). In 20 22 168 worden namelijk de tarieven door de Autoriteit Consument en Markt (ACM) opnieuw bepaald en zal de impact van de lage rente zich nadrukkelijk (negatief) doen gelden. De effecten van de coronacrisis op de lange termijn zijn nog onduidelijk. De impact van de coronacrisis op de nettowinst van het eerste halfjaar 2020 is echter gering te noemen. Risico’s Het risico voor de aandeelhouder is gering omdat Enexis in een gereguleerde (energie)markt, onder toezicht van de Energiekamer opereert. Daarnaast is het risico gering in relatie tot de (intrinsieke) waarde van Enexis Holding N.V.. Wettelijk is minimaal 40% eigen vermogen vereist.

Enexis heeft op dit moment meer dan 50% eigen vermogen. Verwacht wordt dat dit een laag risico oplevert voor de aandeelhouders van Enexis Holding N.V.. Een aanvullend risico is het achterblijven van de geraamde dividendinkomsten. Het risico is echter gemitigeerd middels een overeengekomen streefwaarde van € 100 miljoen voor het jaarlijkse dividend. 169 Rendo Holding Verbonden partij N.V. Rendo Holding Activiteiten Rendo houdt zich als regionale netbeheerder van elektriciteit - en gasnetten primair bezig met het ontwerp, de bouw en het beheer van energienetwerken. Daarnaast houdt zij zich bezig met activiteiten gericht op onderhoud, verhuur en verkoop van energieverbruikstoestellen en adviseert of participeert o.a. in duurzaamheids- en innovatieprojecten op gebied van energie. Inhoudelijk belang Het is van een publiek belang dat er een betrouwbare, betaalbare en schone energievoorziening is op de korte en lange termijn. De wet verplicht een splitsing van gasbedrijven in een leverings- en productiedeel, waarbij het leveringsdeel in publieke handen blijft. Het publiek belang kan het best behartigd worden in een privaatrechtelijke deelname. Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Gemeenten Hoogeveen, Meppel, Staphorst, Zwartewaterland, Steenwijkerland, Coevorden, Hardenberg, Westerveld en De Wolden.

Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 198 aandelen à € 453,78. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 19,98%. Vertegenwoordiger Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa bedragen x € 1.000 N.V. Rendo Holding Jaar Dividend Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2017 1498 70.342 66.962 51% 10.596 2018 1498 72.404 72.027 50% 10.001 2019 1498 72.729 83.018 48% 7.776 2020 1498 73.267 91.377 44,5% 8.038 2021 1498 73.843 101.461 42,1% 8.076 Ontwikkelingen N.V. Rendo opereert in een gereguleerde markt, onder toezicht van de Autoriteit Consumenten & Markt (ACM). Elke 3 tot 5 jaar stelt de ACM de maximale tarieven vast. In die periode veranderen de gereguleerde tarieven in 3 tot 5 stappen. De tarieven kunnen in een reguleringsperiode zowel omhoog als omlaag gaan als gevolg van een gewijzigde inschatting van het efficiënte kostenniveau aan h et einde van een reguleringsperiode ten opzichte van het startpunt. Ongeacht de richting van de ontwikkeling van de tarieven, bevat de reguleringssystematiek een prikkel voor de Rendo om te komen tot kostenbesparingen om zo de aandeelhouders een redelijk r endement te kunnen bieden. De komende jaren houdt Rendo rekening met een dividenduitkering van € 7,5 miljoen waarvan de gemeente Steenwijkerland jaarlijks € 1,5 miljoen ontvangt.

De algemene verordening ondergrondse infrastructuur gaat in per 1 januari 2021. Dit kan gevolgen hebben voor het bedrijfsresultaat van de Rendo. Op dit moment is nog niet bekend in welke mate dit gevolgen heeft voor de dividenduitkering aan de aandeelhouders. Risico’s De N.V. RENDO Holding bestaat uit RENDO Beheer. RENDO Beheer is weer opgesplitst in Rendo Netwerken, Enavi, N -TRA, RE -NET en RE -NET 170 Hoogeveen Gezien de aard van de activiteiten is Rendo Netwerken een vrij stabiele vennootschap. Bij een eventuele overname in verband met sectorordening vervalt het dividend. De opbrengst is dan naar verwachting (aanzienlijk) lager dan de huidige dividendopbrengst. In verband met de energietransitie moet ook Rendo forse investeringen doen. Hiervoor wil zij in de periode 2020-2030 leningen tot een bedrag van 100 miljoen opnemen. Inmiddels heet zij gevraagd of de gemeente hiervoor garant wil staan. 171 Vitens Verbonden partij Vitens N.V. Activiteiten Het doel van Vitens is een betrouwbare en onafhankelijke watervoorziening tegen de laagst mogelijke maatschappelijke kosten. Inhoudelijk belang Het is wettelijk vastg elegd dat de aandelen van waterbedrijven alleen in publieke handen mogen zijn, omdat de drinkwatervoorziening een publiek belang is. Het belang wordt het beste verwezenlijkt door middel van een privaatrechtelijke deelname.

Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Provincies Overijssel, Utrecht, Flevoland, Gelderland, Drenthe en Friesland en gemeenten in deze provincies. Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 60.227 aandelen á € 56,50. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 1,042%. Vertegenwoordiger Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa bedragen x € 1.000 Vitens N. V. Jaar Dividend Rente inkomsten Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2017 199 37 533.700 1.194.400 30,9% 47.700 2018 54 26 533.000 1.233.500 30,2% 13.000 2019 0 18 552.900 1.294.000 29,9% 14.000 2020 0 10 545.700 1.387.700 28,4% 20.800 2021 0 6 580.600 1.445.000 28,7% 24.900 Ontwikkelingen Vitens werkt aan een verbeterde dienstverlening aan klanten, een grotere waardering voor het product en een goede be scherming van de drinkwaterbronnen. Verder werkt het bedrijf onder meer aan de implementatie van de nieuwe Omgevingswet. Over 2019 heeft Vitens geen dividend uitgekeerd. Verwacht wordt dat ook de komende jaren geen dividend zal worden uitgekeerd. Dit komt onder andere door de verdere daling van de WACC (vermogenskostenvoet) van 3,4% naar 2,75% (Dit percentage is inmiddels vastgesteld door de WACC.), maar ook door de forse investeringen die zij moet doen in de infrastructuur.

Risico’s De deelneming brengt voor de gemeente een gering risico met zich mee. Vitens opereert maar zeer beperkt in een concurrerende omgeving, de marktrisico’s zin daarom beperkt. De operationele risico’s zijn niet klein omdat het product moet voldoen aan hoge kwaliteitseisen. 172 Rova Verbonden partij N.V. Rova Holding Activiteiten Het op financieel, milieutechnisch en maatschappelijk verantwoorde wijze exploreren en exploiteren van afvalzorgplicht van gemeenten. Inhoudelijk belang Het is van een publiek belang dat de gemeent e de afvalverwerking tegen de zo laag mogelijke maatschappelijke kosten uitvoert. Het publiek belang kan behartigd worden door middel van een publieksrechtelijk deelname op basis van de Wgr. Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Rova werkt voor 23 gemeenten. Dit is een werkgebied van ongeveer 850.000 inwoners en verdeeld in 3 regio’s: IJssel-Vecht, Achterhoek en Eemland. Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 579 aandelen (A) á € 113,45. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 6,69%. Vertegenwoordiger Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa bedragen x € 1.000 N.V.

Rova Holding Jaar Dividend Rente inkomsten Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2017 348 81 36.516 47.091 36,9% 7.441 2018 252 81 36.742 53.791 35,9% 5.784 2019 252 81 33.642 61.391 30% 4.500 2020 252 81 39.303 51.445 38% 4.303 2021 252 81 40.378 51.445 38% 3.800 Ontwikkelingen Rova werkt als maatschappelijke onderneming samen met gemeenten en hun inwoners aan een mooie en schone leefomgeving, nu en in de toekomst. In opdracht van de deelnemende gemeenten werken ze aan het terugdringen van afval en het bevorderen van hergebruik van grondstoffen en werken ze aan het schoon, heel en veilig houden van de openbare ruimte. Rova zet zich in om nuttige grondstoffen uit het restafval te halen om deze zoveel mogelij k opnieuw te kunnen gebruiken. Rova heeft de ambitie om verder te gaan dan de VANG0 -doelstellingen, samen met gemeenten werken ze aan het volledig sluiten van kringlopen. Risico’s Beperkt tot deelname aandelenkapitaal en een renterisico bij herziening van het percentage van de achtergestelde lening. 173 Wadinko Verbonden partij Wadinko N.V.

Activiteiten Het deelnemen in en het directie voeren over andere ondernemingen die bij voorkeur werkzaam zijn in de provincie Overijssel, waaronder bedrijven die werkzaam zijn op het gebied van kunststoffen en milieutechnieken en het bevorderen van de werkgelegenheid in de provincie, één en ander in de ruimste zin van het woord. Inhoudelijk belang Wadinko heeft tot doel het creëren van werkgelegenheid door mi ddel van het stimuleren van bedrijvigheid. Dit is van maatschappelijk belang, maar strikt genomen geen publiek belang omdat het een normale economische activiteit betreft. Er zijn concurrerende particuliere initiatieven die met vergelijkbare participaties hetzelfde doel bereiken. Het is daarmee niet optimaal om als gemeente in een privaatrechtelijke partij te participeren. Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Provincie Overijssel en 20 gemeenten in Overijssel plus gemeenten Meppel, Noordoostpolder, Urk en Westerveld. Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 130 aandelen á € 100. Het aandeel in het totale aandelenvermogen is 5%. Vertegenwoordiger Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouder Scheringa bedragen x € 1.000 Wadinko N.V.

Jaar Dividend Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2017 65 67.657 1.521 3.225 2018 65 67.999 1.512 1.537 2019 65 68.100 1.500 98% 1.500 2020 65 68.400 1.500 98% -2.000 2021 65 66.870 1.600 97,6% nihil Ontwikkelingen Het beleid van afgelopen jaren zal voor de komende periode worden voortgezet dit wil zeggen investeren in kansrijke ondernemingen met groeipotentieel. Verder wordt, vanuit maatschappelijke verantwoordelijkheid om de regio sterker te maken, samengewerkt met het talent en aan de technol ogie van de toekomst. Dit gebeurt via de stichting Perron038. Inmiddels nemen enkele participaties van Wadinko actief deel in Perron038. Wadinko zoekt ook de komende jaren actief naar nieuwe participaties door nadrukkelijk aanwezig te zijn in tal van relevante netwerken. Met name als gevolg van de Corona crisis verwacht Wadinko in 2020 een verlies van ca. 2 miljoen euro en ramen het resultaat over 2021 voorlopig op nihil. Risico’s Verbonden met de taken van Wadinko zijn er ondernemingsrisico’s. De participatiemaatschappij zorgt dat zij invloed uitoefent op de ondernemingen waarin zij participeert via een Raad van Commissarissen of een aandeelhoudersovereenkomst. Het is echter niet te zeggen welke risico’s Wadinko precies loopt met betrekking tot de aangegane participaties. De afgelopen jaren is een positief financieel resultaat gedraaid.

Dit wil echter niet zeggen dat het bedrijf financieel gezond blijft, vanwege de afhankelijkheid 174 van de financiële posities van de participerende partijen. Vooralsnog is het eigen vermogen (liquide middelen) hoog genoeg om risico’s op te vangen. 175 Noordwestgroep Verbonden partij Noordwestgroep N.V. Activiteiten Noordwestgroep is een sociaal werkontwikkelingsbedrijf. Het doel is om alle werkzoekenden, met passende hulp en ondersteuning, naar zinvol werk te leiden. Inhoudelijk belang Het publiek belang, mensen met een lichamelijke, verstandelijke of psychische beperking aan het arbeidsproces laten deelnemen, is wettelijk gezien een taak van de gemeente en wordt verwezenlijkt via de Noordwestgroep N.V. Bestuursprogramma Samenredzaam Deelnemende partijen Gemeente Steenwijkerland Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit thans 100% van de uitgegeven aandelen, zijnde 1.200 à € 453,78 per aandeel. Vertegenwoordiger Algemene vergadering van aandeelhouders: wethouders Bijl en Jongman bedragen x € 1.000 Noordwestgroep N.V. Jaar Bijdrage Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2017 970 1.045 1.740 38% - 2018 508 1.045 2.111 33% - 2019 1.500 1.045 2.298 31% - 2020 1.027 1.045 *) *) - 2021 1.179 1.045 *) *) - *) niet bekend. Ontwikkelingen Voor de komende jaren wordt geen rekening gehouden met een dividenduitkering.

Op lange termijn zal de sociale werkvoorziening worden teruggebra cht tot 30% van het huidige bestand. Voor personen die zijn aangewezen op beschut werken zal dan nog een vergoeding worden ontvangen. In verband met bovenstaande ontwikkelingen zal nader bepaald worden wat de toekomstige rol en positie van de Noordwestgroep in de uitvoering van de Participatiewet zal worden. Risico’s Jaarlijkse verlaging van de rijksbijdrage betekent een financieel risico voor de gemeente als Noordwestgroep hier geen nieuwe inkomsten tegenover zet. Bijkomend risico is dat het huidig bestand niet genoeg krimpt. Voor 2021 wordt de aanvullende gemeentelijke bijdrage geraamd op € 1.179.600. 176 Vennootschappen na verkoop Essent In 2009 werd het productie - en leveringsdeel van Essent verkocht aan RWE. Bij de verkoop is een aantal tijdelijke B.V.’s opgericht om de belangen van de aandeelhouders te behartigen. In verband met contractuele verplichtingen moeten de volgende vennootschappen: CSV Amsterdam B.V. en Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. nog in stand worden gehouden. Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relat ief gering en beperkt zich tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschappen. Inmiddels zijn een aantal vennootschappen in 2020 ontbonden.

Echter er is nog een dispuut tussen CSV Amsterdam en Waterland/Attero over een belastingteruggave van het boekjaar 2011. De vennootschap is echter van mening dat de teruggave verrekend moet worden met de belasting die vervolgens later weer wordt geheven. Echter heeft deze belastingheffing betrekking op een jaar na verkoopdatum. Verbonden partij CSV Amsterdam B.V. Activiteiten en inhoudelijk belang Essent heeft eind 2007 een herstructurering doorgevoerd waarbij de economische eigendom van de gas- en elektriciteitsnetten binnen de Essent-groep zijn verkocht en overgedragen aan Enexis. Enexis beschikte over onvoldoende contante middelen om de koopprijs te kunnen betalen. Dit bedrag is omgezet in een lening van de aandeelhouders van Essent. De B.V. is in het leven geroepen om de Aandeelhouderslening aan Enexis doelmatig en efficiënt te kunnen beheren. Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Provincies Noord -Brabant, Limburg, Overijssel, Drenthe, Groningen, Flevoland, Friesland en diverse gemeenten in deze provincies. Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 3.888 aandelen, zijnde een aandeel in het totaal aandelenvermogen van 0,1944%. Vertegenwoordiger Wethouder Scheringa bedragen x € 1.000 CSV Amsterdam B.V.

Jaar Agio uitkering Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2017 4 869.698 53.292 - -109.702 2018 - 745.990 44.765 - -123.708 2019 - 451.905 83.583 - -294.085 2020 16 375.000 - - -125.000 2021 - 300.000 - - - 75.000 Ontwikkelingen De vennootschap zal voorlopig nog voortbestaan om op eigen kosten en risico namens Deponie Zuid B.V. (vennootschap onder Attero Holding B.V.), in overleg met de aandeelhouderscommissie, het bezwaar en/of beroep te voeren tegen de Belastingdienst ten aanzien van de naheffingsaanslag afvalstoffenbelasting. Op het moment is de vennootschap in afwachting van de reactie van de Belasting op het bezwaar. Afhankelijk van deze reactie en de kans van slagen van een gerechtelijke procedure zal in overleg met de Aandeelhouderscommissie de procedure al dan niet worden voortgezet. Na afwikkeling van deze bezwaar - en/of beroepsprocedure of eventuele voortijdige beëindiging van deze procedure zal de vennootschap kunnen 177 worden opgeheven en de resterende liquide middelen kunnen worden uitgekeerd aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenbelang. Risico’s Als aandeelhouder loopt de gemeen te zeer beheerst geachte risico’s. Het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschap (ongeveer € 20.000).

Verbonden partij Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. Activiteiten en inhoudelijk belang Essent heeft eind 2007 een herstructurering doorgevoerd waarbij de economische eigendom van de gas- en elektriciteitsnetten binnen de Essent-groep zijn verkocht en overgedragen aan Enexis. Enexis beschikte over onvoldoende contante middelen om de koopprijs te kunnen betalen. Dit bedrag is omgezet in een lening van de aandeelhouders van Essent. De B.V. is in het leven geroepen om de Aandeelhouderslening aan Enexis doelmatig en efficiënt te kunnen beheren. Bestuursprogramma Financiën en overhead Deelnemende partijen Provincies Noord -Brabant, Limburg, Overijssel, Drenthe, Groningen, Flevoland, Friesland en diverse gemeenten in deze provincies. Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 3.888 aandelen, zijnde een aandeel in het totaal aandelenvermogen van 0,1944%. Vertegenwoordiger Wethouder Scheringa bedragen x € 1.000 Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V. Jaar Dividend Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2017 1.620.945 17.940 - -18.459 2018 1.604.945 23.506 - -15.300 2019 1.589.543 455.015 - -15.402 2020 1.589.543 - - -25.000 2021 - - - Def.vereffening Ontwikkelingen Ondanks dat het General Escrow fonds in juni 2016 is geliquideerd, dien t de vennootschap als gevolg van contractuele verplichtingen nog in stand gehouden te worden.

Het bestuur van de vennootschap is in overleg met de andere contractuele partijen om na te gaan wanneer de contractuele verplichtingen voortijdig kunnen worden be ëindigd en de vennootschap vervolgens kan worden ontbonden. Het doel is dat de vennootschap in 2021 zal kunnen worden opgeheven en de resterende middelen kunnen worden uitgekeerd aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenvermogen. Risico’s Als aandeelhouder loopt de gemeente zeer beheerst geachte risico’s. Het risic o en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders is relatief gering en beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschap (ongeveer € 20.000). 178 Stichtingen en verenigingen Stichting Dataland Verbonden partij Stichting administratiekantoor Dataland Activiteiten Dataland verzorgt de toegankelijkheid van gemeentelijke vastgoed, geo - en WOZ-informatie voor publieke en private afnemers in Nederland. Inhoudelijk belang Deelname is een vorm van samenwerking tussen gemeenten ter behartiging van het openbaar belang en met als resultaat efficiëntie en kennisvoordelen op het gebied van toegankelijkheid van overheidsinformatie.

Dankzij de samenwerking met deelnemende gemeenten, vele afnemers en andere betrokkenen bij de overheidsinformatievoorziening is Dataland uitgegroeid tot het landelijke kennis- en dataknooppunt voor vastgoed, geo- en WOZ gerelateerde gemeentelijke gegevens. Bestuursprogramma De inwoner op 1 Deelnemende partijen Diverse Nederlandse gemeenten Aandeel en zeggenschap De gemeente bezit 22.640 certificaten à € 0,10 per certificaat. Participatie geschiedt door de eenmalige aankoop van certificaten naar rato van het aantal gebouwen in de gemeente. Hiermee krijgt de gemeente zeggenschap over het beleid van Dataland. Vertegenwoordiger De gemeente is als participant vertegenwoordigd in de certificaathoudersvergadering. bedragen x € 1.000 Stichting administratiekantoor Dataland Jaar Ontvangen vergoeding Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2017 - 751 522 - 96 2018 - 112 463 -639 2019 - *) *) *) 2020 - *) *) *) 2021 - *) *) *) *) niet bekend. Ontwikkelingen Dataland zal haar activiteiten per 1 januari 2022 beëindigen. Diverse onderdelen worden door de VNG overgenomen. Het bestuur stuurt aan op een liquidatie zonder faillissement. Dit lijkt g oed haalbaar. Zie voor de financiële details de jaarrekening van 2019.

Risico’s Het maximale risico voor de cetificaathouders is dat de gelden die de certificaathouders hebben ingelegd, niet terugbetaald kunnen worden. Voor onze gemeente gaat het om een bedrag van circa. € 2.264. 179 Stichting Weerribben-Wieden Verbonden partij Stichting Weerribben- Wieden Activiteiten In de stichtingsakte is het doel van de stichting als volgt omschreven “Het bewerkstelligen van aantoonbare maatschappelijke (economisch e en ecologische) meerwaarde voor het gebied Weerribben-wieden (Steenwijkerland) met als hart het Nationaal Park, alsmede het verbinden van beide entiteiten”. De activiteiten zijn daarop gericht. Inhoudelijk belang De Stichting Weerribben-Wieden ziet voor zichzelf een aantal rollen. Deze rollen liggen op het initiatie -, participatie - en communicatieproces als Gebiedsfacilitator, het aanjagen en verbinden van initiatieven uit het gebied als Gebiedsprojecten-ontwikkelaar, het profileren van het gebied als Gebiedspromotor en het geven van gevraagd en ongevraagd advies als Gebiedsboard. Hiermee wordt het individueel belang van de afzonderlijke gebiedspartijen (waaronder de gemeente) in samenwerking opgepakt. Bestuursprogramma Werk aan de winkel Deelnemende partijen Stichting Weerribben-Wieden is een organisatie van, voor en uit het gebied. In het bestuur van de Stichting hebben de volgende partijen zitting: - Koninklijke Horeca Nederland, afd.

Steenwijkerland - KOPTOP - LTO Noord, Afd. Steenwijkerland, - Natuurmonumenten, gebiedseenheid De Wieden, - Staatsbosbeheer, regiodirectie Oost - Ondernemersplatform Steenwijkerland - Plaatselijke Belangen in de Weerribben - Plaatselijke Belangen in De Wieden - Gemeente Steenwijkerland. Vertegenwoordiger De gemeente is vertegenwoordigd in het stichtingsbestuur op basis van het Raadsbesluit van 20 juni 2017. Dit is vastgelegd in de stichtingsakte. Het aantal bestuursleden bedraagt ten minste 3 waaronder een lid van het college, te weten wethouder Harmsma. bedragen x € 1.000 Stichting Weerribben-Wieden Jaar Bijdrage Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2018 pm *) *) *) *) 2019 pm *) *) *) *) 2020 pm *) *) *) *) 2021 pm *) *) *) *) *) niet van toepassing. Ontwikkelingen In 2020 is afgesproken dat de gemeente geen budget overmaakt naar de Stichting maar dat voor de bekostiging een beroep kan worden gedaan op bij de gemeente aanwezig (en door de gemeente voor dat doel beschikbaar gesteld) budget. De financiële administratie ligt bij de gemeente Steenwijkerland. Risico’s De Stichting Weerri bben-Wieden is een stichting zonder winstoogmerk. Het financieel risico is laag en beperkt zich tot het leveren van een jaarlijkse financiële bijdrage.

180 Gemeenschappelijke regelingen GGD IJsselland Verbonden partij Gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD) IJsselland Activiteiten De GGD IJsselland bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid van de ruim 500.000 inwoners van 11 gemeenten in de regio IJsselland. Inhoudelijk belang De gemeente heeft de wettelijke taak om de gezondheid van de burgers te bevorderen en te beschermen tegen ziekten en calamiteiten. Daarnaast is de gemeente verplicht een gemeenschappelijke gezondheidsdienst te hebben. Het publiek belang kan het best gediend worden door middel van een publiekrechtelijke deelname op basis van de Wgr. Bestuursprogramma Samenredzaam Deelnemende partijen De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Ommen. Olst-Wijhe, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap Gemeenten hebben zitting in het algemeen bestuur. Iedere gemeente heeft 1 Stem. De (basis)bijdrage per gemeente wordt berekend aan de hand van het aantal inwoners.

Vertegenwoordiger Algemeen bestuur: wethouder Jongman bedragen x € 1.000 Gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD) IJsselland Jaar Bijdrage Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2017 790 1.378 10.593 13% 211 2018 1.344 3.171 8.710 27% 1.848 2019 1.455 1.300 8.969 12% - 2020 1.600 1.422 9.516 15% - 2021 1.624 1.418 9.456 15% - Ontwikkelingen De vele veranderingen op het gebied van jeugdzorg, WMO, participatie en de beweging in het onderwijs vragen v an de GGD IJsselland om mee te bewegen, in te spelen op vernieuwing en aan te passen. Vanaf 2018 voert de GGD de gehele jeugdgezondheidszorg van 0 -18 jaar uit, waardoor er een doorgaande lijn ontstaat. Er wordt gewerkt met vijf inhoudelijke programmalijne n, zoals die zijn uitgewerkt in de agenda Publieke Gezondheid “Beweging vanuit eigen regie”. De vijf programma’s zijn: - Versterken publieke gezondheidszorg in IJsselland; - Jeugd en kansrijke start; - Psychische gezondheid; - Gezonde leefomgeving; - Gezond ouder worden. Met deze agenda willen gemeenten een brede beweging op gang brengen, waarmee ze investeren in het versterken van de gezondheid (i.p.v. het bestrijden van ziekten) en het versterken van samenwerking in het netwerk.

181 Risico’s In de begroting van de GGD wordt met name als risico gemeld de extra inzet van medewerkers bij uitbraak infectieziekte en boventalligheid van personeel vanwege afnemende activiteiten, bijvoorbeeld bij de dienstverlening aan Publieke Gezondheid Asielzoekers. GGD IJsselland voert een actief financieel risicobeleid. De weerstandscapaciteit wordt geëvalueerd op basis van een financiële risico-inventarisatie. Op basis van de meerjarenraming is het risico voor de gemeente Steenwijkerland klein. 182 Veiligheidsregio IJsselland Verbonden partij Veiligheidsregio IJsselland Activiteiten Veiligheidsregio IJsselland werkt met gemeenten en andere partners samen in het voorkomen, bestrijden en beperken van de gevolgen van branden, ongevallen, rampen en crisis in de regio IJsselland. Inhoudelijk belang De brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en het bieden van geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen zijn alle publieke belangen. Deze belangen kunnen het beste behartigd worden door middel van een gemeenschappelijke regeling op basis van de Wgr. Bestuursprogramma De inwoner op 1 Deelnemende partijen De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Ommen, Olst-Wijhe, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap Gemeenten hebben zitting in het algemeen bestuur. Iedere gemeente heeft 1 stem.

Vertegenwoordiger Algemeen bestuur: burgemeester Bats bedragen x € 1.000 Veiligheidsregio IJsselland Jaar Bijdrage Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2017 2.745 2.745 33.321 8,5% 556 2018 2.706 3.611 32.077 14% 1.454 2019 2.892 4.617 30.494 11% -352 2020 3.012 5.290 32.896 14% - 2021 3.088 5.217 36.138 13% - Ontwikkelingen Er is een risicoprofiel opgesteld om de risico’s van de organisatie in kaart te brengen. Deze zijn in een rapportage vastgelegd. De tien risico’s met de meeste invloed op de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit zijn: Grootschalige/langdurige inzet, stijgende rentepercentages, fiscale controles, stijgende pensioenpremies, datalek, transi tie meldkamer, besluiten van het Veiligheidsberaad met financiële of personele gevolgen, marktontwikkelingen oefentrajecten, wijzigingen in beleid of financiering van de Rijksoverheid en complexiteit Europese aanbestedingen. Op basis van alle risico’s met bijbehorende inschatting is een analyse gemaakt van de benodigde weerstandsvermogen voor Veiligheidsregio IJsselland. Met behulp van een zogenaamde Monte-Carlo (MC)-simulatie is het verband tussen risico en aan te houden weerstandsvermogen bepaald. Uit de rapportage van risicomanagement blijkt dat, op basis van een zekerheidspercentage van 90%, het weerstandsvermogen € 1,18 miljoen zou moeten bedragen.

De benodigde weerstandscapaciteit ligt in de lijn der verwachting op basis van de bedragen die andere veiligheidsregio’s hanteren. Veiligheidsregio IJsselland heeft op 31 -12-2019 een weerstandsvermogen van € 1 miljoen, dat geeft een betrouwbaarheid van 85%. 183 Risico’s De kosten worden vanaf 2017 voor 75% verdeeld op basis van de historische kosten en voor 25% op basis van een meer geobjectiveerde methodiek, te weten het gemeentefonds. In 2019 zou de verdeelmethodiek opnieuw worden geëvalueerd waarbij in principe het gekozen combinatiemodel gehandhaafd blijft. Er wordt alleen gekeken of het geobjectiveerde aa ndeel van het gemeentefonds in de verdeelmethodiek kan worden vergroot. Besluitvorming is uitgesteld om ontwikkelingen rondom de bestuurlijke opdracht om te komen tot een toekomstbestendige brandweer en het dienstverband vrijwilligers inzichtelijk te krijgen. Verwachting is dat binnen een jaar de financiële gevolgen duidelijk worden en het gesprek over de gevolgen en eventuele herziening van de verdeelsleutel bij elkaar komen. Voor Veiligheidsregio IJsselland blijft er nog een te realiseren taakstelling vo or de ontoereikende BTW compensatie van structureel € 130.000 euro (vanaf 2024). Dit nadeel is tijdens het proces van de regionalisering al in beeld gebracht.

Ook wordt er nog gekeken naar structurele besparingsmogelijkheden op basis van de afspraak om in 2021 en 2022 per jaar een bedrag van € 516.000 aan i ncidentele middelen vrij te maken om bij te dragen aan de financiële opgaven van gemeenten. 184 Omgevingsdienst IJsselland Verbonden partij Omgevingsdienst IJsselland, voorheen RUD IJsselland Activiteiten De Omgevingsdienst is een gemeenscha ppelijke regeling op het gebied van de milieuwetgeving, - regelgeving en – handhaving. Inhoudelijk belang Het is een publiek belang dat de gemeente de wettelijke milieutaken uitvoert op een regionale schaal om zo minder kwetsbaar en meer efficiënt te zijn . Bestuursprogramma Duurzaam Deelnemende partijen Provincie Overijsel en de gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Olst- Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap De gemeente heeft een zetel in het bestu ur. Het bestuur bestaat uit de vertegenwoordigers van de colleges en gedeputeerde staten.

Vertegenwoordiger Wethouder Scheringa bedragen x € 1.000 Omgevingsdienst IJsselland (vh Regionale Uitvoeringsdienst (RUD) IJsselland) Jaar Bijdrage Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2017 65 - - - 2018 827 755 2.102 26% 755 2019 822 406 2.179 16% - 2020 822 316 2.495 16% - 2021 832 316 2.495 16% - Ontwikkelingen Binnen het werkveld van de Omgevingsdienst voorzien we veel nieuwe ontwikkelingen, zoals de komst van de Omgevingswet met het bijbehorende Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO) en de opgaven op het gebied van energie, duurzaamheid en klimaatadaptatie. In overleg met de 12 deelnemers van de Omgevingsdienst wordt de kennis en expertise ingezet om op deze dossiers de gewenste resultaten te boeken. De primaire meerwaarde van de Omgevingsdienst is natuurlijk gelegen in de uitvoer ing van vergunningverlening, toezicht en handhaving van de milieutaken, maar ook advisering op het gebied van specialistische taken. Zo adviseert de Omgevingsdienst ons op het gebied van gaswinning. In 2019 is de samenwerking met de Veiligheidsregio en de GGD verder geïntensiveerd. Deze beide regelingen zijn ook actief in het fysieke domein. Hiermee al een aanvang gemaakt door bijvoorbeeld gezamenlijk vorm te geven aan een voorlichtingsprogramma voor nieuwe gemeenteraden. Risico’s De Omgevingsdienst IJssel land is pas in 2018 gestart.

Doordat er weinig historische gegevens zijn, brengt dit onzekerheden in de begroting met zich mee. Zo moeten uitvoering en ontwikkeling tegelijkertijd plaatsvinden, terwijl de overgedragen capaciteit zich vooral verhoudt met ui tvoering. Een tweede onzekerheid is de dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Zwolle. Er is sterk gestuurd in een gezamenlijke verantwoordelijkheid om binnen het gestelde kader te blijven. Dit kader is echter vastgesteld voor de start van de Omgevingsdienst. Er zijn in de loop van de tijd ook nieuwe componenten ontstaan welke lastig te voorspellen waren maar wel te monitoren. Bijvoorbeeld het meerwerk aan de ICT-hardware en dienstverlening. Met behulp van deze 185 monitoring wordt gestuurd op de componenten waar ruimte in zit om zo binnen het gestelde kader te kunnen blijven opereren. Niet onmiddellijk een risico, maar wel vermeldenswaardig is dat wij taken hebben ingebracht en voor de daarbij behorende capaciteit betalen. Aanvullende, niet standaard ingeb rachte, taken kan de Omgevingsdienst wel voor ons uitvoeren, deze worden dan aanvullend in rekening gebracht. Hierbij gaat het in ieder geval om specialistische advisering t.a.v. gaswinning en geluidsmetingen bij evenementen.

186 RSJ IJsselland (regionaal servicepunt), voorheen BVO IJsselland Verbonden partij RSJ IJsselland (regionaal servicepunt) (voorheen BVO IJsselland) Activiteiten De uitvoeringsorganisatie fungeert als aankoopcentrale voor gemeenten. Verder beheert de uitvoeringsorganisatie namens de gemeenten de in het kader van de inkoop gesloten overeenkomsten. Inhoudelijk belang Het is een publiek belang dat de gemeente de wettelijke jeugdzorgtaken uitvoert en daarbij regionaal samenwerkt om zo efficiënt mogelijk te zijn. Gekozen is voor een lichte vorm van samenwerking via een bedrijfsvoeringsorganisatie, ofwel de uitvoerende taken en niet de beleidsvormende taken. Bestuursprogramma Samenredzaam Deelnemende partijen De gemeenten Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Olst-Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Aandeel en zeggenschap Gemeenten hebben zitting in het algemeen bestuur. Iedere gemeente heeft 1 stem. Vertegenwoordiger Wethouder Jongman bedragen x € 1.000 RSJ IJsselland (regionaal servicepunt) (v.h.Bedrijfsvoeringsorganisatie (BVO) Jeugdzorg IJsselland) Jaar Bijdrage Eigen vermogen Vreemd vermogen Solvabiliteits- ratio Bedrijfs- resultaat 2017 168 - 17.335 - 2018 176 - 25.058 - 2019 180 - - - 2020 151 - - - 2021 134 - - - Ontwikkelingen Er wordt momenteel had gewerkt aan de doorontwikkeling van de inkoopstrategie.