Paspoorten Gebedshuizen raad def

Naam van de kerk DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR geloofsrichting of levensbeschouwelijke stroming De beheerder van de kerk Straatnaam Plaatsnaam Bouwjaar Beschrijving van de kerk. Hierbij wordt ingegaan op: - Locatie/directe omgeving - Beknopte geschiedenis van het gebouw - Beschrijving van uiterlijke kenmerken en het interieur (indien mogelijk) - Overige bijzonderheden Monumentenstatus (rijks- of gemeentelijk monument). Gebiedsbescherming Begraafplaats - eventueel met afstand & windrichting tot locatie DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR PKN Protestantse Gemeente Wanneperveen-Belt Schutsloot Kerklaan 4 8066 PJ Belt-Schutsloot 1925 De kerk bevindt zich in het dorp Belt-Schutsloot, met de zijgevel parallel aan de weg. Twee zijden van het gebouw liggen aan het water, gescheiden door een groenzone die bij het per- ceel hoort, wat een rustige en natuurlijke sfeer rondom het kerkgebouw creëert. De kerk werd in 1925 gebouwd als een eenvoudige zaalkerk met een dakruiter en een por- taal aan de noordzijde. Het ontwerp is kenmerkend voor de tijd en weerspiegelt de sobere bouwstijl van de vroege 20e eeuw. In 2014 werd het gebouw ingrijpend verbouwd, nadat twee kerkgemeenschappen samengevoegd waren.

De verbouwing omvatte uitbreidingen aan zowel de west- als de oostzijde van het gebouw, waarbij veel van het oorspronkelijke meubilair werd vervangen en een nieuwe kansel werd toegevoegd. De kerk is gebouwd in een 20e-eeuwse traditionalistische stijl, opgetrokken uit baksteen met natuurstenen accenten. De topgevel is opvallend, met twee paar smalle, hoge ramen en een decoratieve afwerking erboven, wat de verticaliteit van het gebouw benadrukt. In de zijgevel bevinden zich grote raamopeningen met spitsbogen, afgewisseld door minimalisti- sche steunberen die de stabiliteit van het gebouw ondersteunen zonder afbreuk te doen aan de esthetiek. Het interieur van de kerk is voorzien van een tongewelf, wat bijdraagt aan de karakteristieke uitstraling van het gebouw. Het kerkgebouw wordt nog steeds gebruikt voor kerkdiensten. Protestantse Kerk Geen monumenten status Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen

Rijksmonument, 387546, link Overige bescherming: geen Begraafplaats: Ja, rondom PKN Protestantse gemeente te Blankenham Kerkbuurt 9 8373 EG Blankenham 1892 De kerk bevindt zich in het uitgestrekte dijkdorp Blankenham, op een kleine verhoging achter de oude Zuiderzeedijk, aan een doorbraakkolk. Deze bijzondere locatie, buiten het bebouwingslint van het dorp, zorgt ervoor dat het kerkgebouw een opvallende plek in- neemt in de omgeving. De kerk werd in 1892 gebouwd naar ontwerp van architect W. Duiks de Jong uit Sloten. Het verving een voorganger uit 1816, die verloren ging door een blikseminslag. Het nieuwe kerkgebouw werd op de fundamenten van de oude kerk opge- richt en is gewijd aan de H. Nicolaas. Het gebouw heeft sindsdien een belangrijke rol ge- speeld in het religieuze leven van de gemeenschap. De kerk is een zaalkerk, opgetrokken in baksteen, met een driezijdige schildkap. Het to- rentje is deels in hout uitgevoerd en heeft een octogonale spits. De gevels van het ge- bouw zijn rijk gedecoreerd, met stijlelementen uit de neorenaissance- en eclectische pe- riode. De vormgeving is geïnspireerd door de Renaissance, terwijl de gebruikte materialen typisch zijn voor de eclectische stijl, zoals de gele strengpersstenen die speklagen vor- men en de kerk een eigenzinnig karakter geven.

Het interieur bevat een aantal oorspronkelijke elementen, waaronder het orgel uit 1893, gebouwd door de firma Bakker & Timmenga. Andere bewaarde elementen zijn de (here)banken, een kansel, twee psalmborden en het avondmaalzilver uit 1878. Het interi- eur is bijzonder door de plaatsing van de avondmaaltafel. In de klokkentoren hangt een klok die uit het Friese Echten afkomstig is en dateert uit 1597. De kerk is nog steeds als zodanig in gebruik. DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Protestantse Kerk De vermaning "Het Lam" is gelegen in Blokzijl, waar het een beeldbepalend onderdeel vormt van de straatwand. De kerk heeft stedenbouwkundig belang door haar prominente positie in het straatbeeld, wat haar tot een belangrijk visueel element maakt binnen de dorpsstructuur. De vermaning werd gebouwd in het derde kwart van de 17e eeuw voor één van de drie stromingen binnen de Doopsgezinde kerk die in Blokzijl een kerkgebouw hadden. De architect liet zich bij zowel het interieur als het exterieur inspireren door de inmiddels verdwenen Singelkerk in Amsterdam. In de jaren '50 van de 20e eeuw werd de gevel voorzien van een lijstgevel, wat een aanpassing was die de uitstraling van het ge- bouw veranderde, maar zijn historische waarde niet tenietdeed. De kerk is een zaalkerk op een rechthoekige plattegrond, bestaande uit één bouwlaag met een zadeldak en een wolfseinde.

De lijstgevel heeft in het midden een toegangsdeur, omgeven door drie spitsboogvensters met tracering. De zijgevels zijn voorzien van lis- enen, met daartussen spitsboogvensters. Aan de blinde achtergevel is een aanbouw ge- plaatst, die dienst doet als consistoriekamer. Deze aanbouw heeft een tuitgevel en bevat diverse schuifvensters met roedeverdeling. Het interieur van de vermaning is symmetrisch en bezit nog de oorspronkelijke inventaris. De preekstoel, met lessenaar en luifel, is nog aanwezig, evenals twee ouderlingenbanken en een kroonluchter. Het orgel uit 1858, gebouwd door Jan van Loo uit Zwolle, is rijk ver- sierd en maakt het interieur tot een waardevol ensemble van historische elementen. De Vermaning wordt niet alleen als kerk gebruikt maar ook voor culturele doeleinden. Doopsgezind Stichting Beheer Vermogen Verenigde Gemeente Blokzijl Breestraat 2 8356 DK Blokzijl 3e kwart 17e eeuw www.doopsgezindblokzijl.nl DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR WEBSITE Doopsgezinde Kerk Het Lam Rijksmonument, 507462, link Overige bescherming: beschermd stadsgezicht Blokzijl Begraafplaats: geen

PKN Protestantse Gemeente Blokzijl Brouwerstraat 11 8356 DV Blokzijl 1609 De kerk bevindt zich centraal in de vestingstad. De voorgevel van de kerk ligt niet direct aan de straat, maar wordt voorafgegaan door een voorplein. Deze kerk behoort tot de eer- ste protestantse kerken die in Nederland voor de eredienst werden gebouwd. Het gebouw is ontstaan uit een eerdere zaalkerk. Door diverse verbouwingen aan drie zijden in de loop van de 17e eeuw heeft het gebouw zijn huidige vorm gekregen, die doet denken aan een Grieks kruis. De verbouwingen reflecteren verschillende stijlperioden en dragen bij aan de unieke uit- straling van het gebouw. De tweede bouwfase, met haar kortelingsgaten (steigerophang- punten) en geknikt-rondbogige openingen, heeft nog een laat-gotische uitstraling. De lantaarn en de gevelsteen uit 1630 vertonen elementen die meer bij het maniërisme ho- ren. Het Dorische portaal, met zandstenen details en een open fronton in laat-manieristi- sche vormen, is een opvallend element van de gevel. De kerk heeft een achtkantige lan- taarn met een open opbouw en een spits. Het interieur van de kerk is eveneens rijk aan historische elementen. De tongewelven en trekbalken, voorzien van korbeelstellen uit 1662, zijn nog steeds aanwezig. De inventaris omvat een eiken preekstoel en banken, de- len van de gebrandschilderde ramen, en kroonluchters uit de midden 17e eeuw.

Het orgel, gebouwd in 1901 door Bakker en Timmenga, heeft een hoofdwerk, nevenwerk en vrij pe- daal. Verder bevindt zich in de kerk een klokkenstoel met twee klokken, daterend uit 1768 en 1633, en een wijzerplaat met een klein luidklokje uit 1860. De kerk wordt nog steeds als kerk gebruikt Grote Kerk Rijksmonument, 10448, link Overige bescherming: beschermd stadsgezicht Blokzijl Begraafplaats: geen DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR

B’Ulah hoeve DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Christelijke huisgemeente Stichting B'Ulah Onderduikersweg 6 8346 KP De Bult 1977 Geen monumenten status Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen 1 De B’Ulah Hoeve ligt in het buurtschap De Bult, in een landelijke omgeving. Het gebouw bevindt zich op de plek van een voormalige boerderij en is omgeven door rust en groen. De stichting B’Ulah is ontstaan in de jaren ’60 in Den Haag, waar zij begon in een rij- tjeshuis. Toen deze locatie te klein werd, werd gezocht naar een nieuwe plek. Die werd gevonden in De Bult. De oorspronkelijke boerderij werd gesloopt en in 1977 werd de huidige B’Ulah Hoeve gebouwd. Het gebouw is geïnspireerd op regionale hoeves en bestaat uit twee bouwdelen die met elkaar verbonden zijn via een tussenlid, waardoor een H-vorm is ontstaan. De bouwde- len hebben één of twee bouwlagen met een kap, kopgevels met wolfseinden en lage zij- gevels. Binnen zijn er gastenverblijven, gemeenschappelijke ruimtes en stille plekken, zowel binnen als buiten. Het gebouw wordt nog steeds gebruikt als gemeenschapsgebouw met woonruimtes.

De kerk ligt aan de buitenrand van de kern van Giethoorn, in een rustige en groene om- geving. Direct rondom de kerk bevindt zich de algemene begraafplaats. Op het kerkhof staat een klokkenstoel met een klok uit 1950, waarop het opschrift en de wapens van de oorspronkelijke klok uit 1633 zijn overgenomen. De kerk werd in 1645 gebouwd ter vervanging van een oudere kerk. Daarmee behoort het tot de vroegere protestantse kerkgebouwen in de regio. Het betreft een kleine zaalkerk op een rechthoekige plattegrond, met aan de oostzijde een koor. De kap bestaat uit een zadeldak dat aan de oostzijde de vorm van het koor volgt. De gevels zijn voorzien van hoog geplaatste spitsboogramen. In de zuidelijke zij- gevel bevindt zich een eenvoudige toegangsdeur met een rondboog. Het interieur bevat enkele waardevolle elementen, waaronder een eiken preekstoel uit 1646, een doophek en resten van eiken banken uit het derde kwart van de 17e eeuw. Daarnaast is er een éénklaviers orgel uit 1872, gebouwd door H. Knipscheer. De kerk wordt nog steeds gebruikt als gebedshuis. DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR PKN Kerkrentmeesters Protestantse Gemeente Giethoorn Beulakerweg 80 8355 AH Giethoorn 1645 Rijksmonument, 10493, link Overige bescherming: geen Begraafplaats: Ja, rondom Protestantse Kerk

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR WEBSITE Doopsgezind Stichting Beheer Bezittingen Doopsgezinde Gemeente Giethoorn Binnenpad 50 8355 BP Giethoorn 1871 https://dggiethoorn.doopsgezind.nl Doopsgezinde kerk de Zuidervermaning Rijksmonument, 10502, link (Complex met pastorie, 507456, link) Overige bescherming: beschermd dorpsgezicht Giethoorn Begraafplaats: geen De Zuidervermaning bevindt zich midden in de karakteristieke lintbebouwing van Giet- hoorn, direct aan de dorpsgracht. De kerk en de naastgelegen vroeg 20e-eeuwse pasto- rie vormen samen een markant complex in het dorpscentrum. Beide gebouwen zijn be- reikbaar via het water, wat typerend is voor de infrastructuur van Giethoorn. De kerk werd gebouwd in 1871 in een sobere, late Waterstaatsstijl. In 2022 is het gehele complex gerestaureerd om de historische en architectonische waarde te behouden. De kerk is een eenvoudige zaalkerk, opgetrokken uit baksteen en gedekt door een za- deldak met pannen. De oostelijke topgevel wordt bekroond door een kleine klokkentoren met ingesnoerde naaldspits. De gevels zijn voorzien van rondboogvensters met eenvou- dige traceringen. Aan de achterzijde zijn in dezelfde sobere stijl een kerkenraadskamer en een leerkamer aangebouwd. Deze zijn voorzien van zesruits schuifvensters en hebben beide een schilddak.

Het interieur bevat originele kerkbanken en een eikenhouten preekstoel in neogotische stijl, voorzien van semi-Lodewijk balusters. Op het balkon bevindt zich een orgel, in 1911 gebouwd door J. Proper en in 1988 uitgebreid met een tweede klavier door Hans Kriek. De kerk wordt nog steeds gebruikt en daarnaast ingezet voor diverse activiteiten. In de zomermaanden is de kerk open en trekt jaarlijks ronde de 35.000 bezoekers.

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Hervormd Hervormde Diaconie, Kallenkote (Ned. Hervormde Kerk) Kallenkote 76 8345 HA Kallenkote 1930 Pniël staat solitair binnen de lintbebouwing, zonder duidelijke erfafscheiding of inrichting van het omliggende terrein. Het gebouw is omgeven door gras en een eenvoudig, onver- hard pad leidt naar de entree. De kerk werd gebouwd in 1930 als eenvoudige zaalkerk en is opgetrokken uit baksteen. Het gebouw heeft een zadeldak en een symmetrisch vormgegeven voorgevel. Centraal in de gevel bevindt zich een enkele toegangsdeur, met daarboven de naam ‘Pniël’ in reliëf. Aan weerszijden van de deur zijn twee rondboogvensters geplaatst. Boven de ingang is een rond venster aangebracht, wat bijdraagt aan het karakteristieke uiterlijk van de kerk. De zijgevels zijn eenvoudig uitgevoerd en bevatten elk drie grote ramen, die zorgen voor een natuurlijke lichtinval in het interieur. Het gebouw wordt momenteel gebruikt als bijeenkomstgebouw Pniël Geen monumenten status Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR WEBSITE PKN Protestantse gemeente Kuinre Henric de Cranestraat 41 8374 KK Kuinre 1678 https://kuinre.protestantsekerk.net/ De Protestantse kerk van Kuinre staat midden in het oude dorpslint van Kuinre. Aan de overzijde van de straat ligt een plein met parkeerplaats, waardoor het gebouw nu iets meer ruimte en zichtbaarheid heeft in de directe omgeving. De oorspronkelijke kerk werd gebouwd in de periode 1678–1681. In 1844 is het gebouw grotendeels vernieuwd, waarbij de onderbouw van de oude kerk behou- den bleef. De kerk is een eenvoudige zaalkerk, opgetrokken uit baksteen in een sobere classicistische stijl. Enkele stijlkenmerken verwijzen naar deze bouwstijl, zoals de gestucte omlijsting van de toegangsdeur en de pilasters in de zijgevel. Boven de ingang is een plaat met inscriptie aangebracht. Het interieur is eveneens so- ber vormgegeven. Het orgel, vervaardigd door de Gebr. Scheuer, dateert uit 1856. Het gebouw wordt nog steeds gebruikt als kerk. Rijksmonument, 39892, link Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen Protestantse Kerk

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Rooms Katholiek Rooms Katholieke Parochie H. Christoffel Vijverpark 43 8374 KE Kuinre 1957 De kerk ligt aan een vijver in Kuinre, omgeven door woningen die rond 1947 zijn gebouwd. Hierdoor vormt het gebouw een onderdeel van een karakteristieke wederopbouwomge- ving. De kerk is oorspronkelijk gebouwd als gereformeerde kerk en in 1971 verkocht aan de rooms-katholieke parochie, die het sindsdien in gebruik heeft. De kerk is ontworpen door architecten A. Meijer en J.H. van der Zee uit Bussum. De bouw- stijl vertoont kenmerken van het functionalisme, zoals de strakke lijnen, maar wijkt hier ook van af. Door de knik in het dak, de verspringende voorgevel en het gebruik van bak- steen heeft het gebouw ook elementen van een traditionele bouwstijl. Het materiaalge- bruik en de dakhelling sluiten aan op de omliggende bebouwing, evenals de sobere detail- lering. Het gebouw wordt gebruikt voor erediensten. H. Nicolaaskerk Geen monumenten status Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR PKN De Protestantse gemeente Oldemarkt Hoofdstraat 27 8375 AK Oldemarkt 1927 De kerk bevindt zich in de lintbebouwing van Oldemarkt, een typisch dorpse opzet waarbij de gebouwen langs de weg zijn geplaatst. De voorgevel van de kerk springt iets naar ach- teren, waardoor er een kleine openbare ruimte voor het gebouw ontstaat. Dit benadrukt dat de kerk later aan het lint is toegevoegd, maar het past ook binnen de protestantse tra- ditie waarin kerken vaak niet direct op de voorgevellijn werden gebouwd. De kerk is een relatief recente toevoeging aan het lint. De kerk is gebouwd in een expressionistische bouwstijl, met opvallende zwierige bakste- nen ornamenten in de top van de gevel en rondom de toegangsdeur. De gevel is een artis- tiek samenspel van baksteen en ornamenten. De naamaanduiding op de gevel is uitge- voerd in een typische expressionistische letterstijl. De kerk dient niet alleen als gebedshuis, maar ook als expositieruimte Gereformeerde Kerk Gemeentelijk monument Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Rooms Katholiek Rooms Katholieke Parochie H. Christoffel Hoofdstraat 92 8375 AP Oldemarkt 1883 De R.K. Kerk van de H. Willibrordus bevindt zich in de hoofdstraat van Oldemarkt, tussen de omliggende woningen, en staat op ruime afstand van de weg, wat zorgt voor een open ruimte rondom het gebouw. Deze opzet versterkt de betekenis van de kerk als een cen- traal en imposant element in het dorpsbeeld. De kerk werd gebouwd in 1883 naar een ontwerp van architect A. Tepe en kenmerkt zich door sobere, maar verfijnde bouwvormen. Het gebouw heeft in de loop der jaren enkele restauraties ondergaan, maar veel van de oorspronkelijke elementen zijn goed bewaard gebleven. Het oude uurwerk van de toren is niet meer aanwezig en is vervangen, maar is opgesteld in het Gemeentehuis van Oldemarkt. De kerk is een driebeukige neogotische hallenkerk zonder transept. Het lagere, driezijdig gesloten koor wordt geflankeerd door ab- siden, en de ronde pijlers en gemetselde kruisribgewelven benadrukken de gotische uit- straling. De toren is versierd met drie nissen op ieder gevelvlak en wordt aan de zuidzijde geflankeerd door een driezijdig uitgebouwde traptoren. De ingesnoerde naaldspits van de toren is een opvallend kenmerk van het gebouw. De oorspronkelijke polychromie, begla- zing en meubilering in de trant van het St.

Bernulphusgilde zijn grotendeels bewaard ge- bleven, wat het interieur een rijke historische uitstraling geeft. De R.K. Kerk van de H. Willibrordus wordt nog steeds gebruikt als kerk. H. Willibrordus Rijksmonument, 39902, link Beschermd gebied: “Cultuurhistorie” Begraafplaats: geen Ja, 1 km oosten (gem. Monument)

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS BOUWJAAR Hervormd De Kerkvoogdij Der Hervormde Gemeente Te Olde- markt-Paasloo Marktplein 7, 8375 AZ Oldemarkt 1448 De Nicolaaskerk ligt centraal op het plein in het hart van Oldemarkt. Het gebouw is een herkenbaar en karakteristiek element in het dorpsbeeld en vormt samen met de omlig- gende gebouwen een belangrijk onderdeel van de dorpsstructuur. De oorsprong van de Nicolaaskerk gaat terug tot 1448, toen het oorspronkelijk als kapel werd opgericht. Des- tijds maakte Oldemarkt nog deel uit van de parochie van Paasloo, maar in 1489 werd de parochiekerk officieel naar Oldemarkt verplaatst, waardoor de Nicolaaskerk een centrale rol in de gemeenschap kreeg. Een in 1850 toegevoegde aanbouw is rond 1970 weer ver- wijderd. De Nicolaaskerk heeft een rechthoekige plattegrond en is een éénbeukige kerk. Het ge- bouw heeft een sobere maar karakteristieke uitstraling. De kleine toren van de kerk is een opvallend kenmerk, en de eenvoud van het exterieur draagt bij aan de rustige uitstraling van het gebouw. Binnenin de kerk bevindt zich het oorspronkelijke éénklaviers orgel uit 1828, gebouwd door J.C. Scheuer, dat een waardevol historisch instrument is. In 1849 werd dit orgel uitgebreid met een Onderpositief door L. van Dam en Zonen. Ook de klok- kenstoel met twee klokken is een bijzonder element: een historische klok uit 1618, gego- ten door H.

Meurs, en een modernere klok, die samen het klokkenhuis een bijzonder ge- luid geven. De Nicolaaskerk wordt nog altijd gebruikt als kerk en daarbij samen met het naastgelegen gebouw ingezet als ontmoetingsplek voor de geloofsgemeenschap. Nicolaaskerk Rijksmonument, 39904, link Overige bescherming: geen Begraafplaats: ja, rondom de kerk

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR PKN Nederlands Hervormd Nederlands Hervormde Wijkvereniging Meppelerweg 212 8344 XX Onna Vermoedelijk 2e helft 19e eeuw De Eben Haëzerkerk ligt in Onna, een lintdorp dat oorspronkelijk ontstond op een hoger gelegen gebied waar boeren zich vestigden. Tegenwoordig bestaat Onna uit verschillende clusters van bebouwing, waarbij de kerk een centraal punt vormt in de dorpsgemeen- schap. De Eben Haëzerkerk is een eenvoudige zaalkerk die een traditionele uitstraling heeft. De kerk heeft door de jaren heen zijn functie behouden als gebedshuis en is belangrijk voor de geloofsgemeente van het dorp. De kerk is ontworpen als een zaalkerk met een traditioneel zadeldak bedekt met pannen en kleine overstekken. De voorgevel van het gebouw valt op door decoratieve elementen, zoals een topgevel die wordt geflankeerd door pilasters aan beide zijden. Centraal in de gevel bevindt zich een groot rondboogvenster, dat geaccentueerd wordt door een witte omlijsting. Onder dit venster loopt een horizontale blauwe band, die bijdraagt aan het ka- rakteristieke uiterlijk van de kerk. Het interieur is functioneel ingericht en bevat een elek- tronisch Johannus orgel, type Sweelinck 10, dat de muzikale begeleiding verzorgt tijdens de kerkdiensten.

Het kerkgebouw en "het Trefpunt" vormen samen een belangrijk centrum voor zowel reli- gieuze als gemeenschapsactiviteiten in Onna. Eben Haëzer Karakteristiek Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR WEBSITE Evangelisch Evangelische Gemeente Ossenzijl Hoofdstraat 10 8376 HA Ossenzijl 1918 www.vgabethel.nl De Rehoboth-kerk bevindt zich in de historische kern van Ossenzijl, achter de boerderij waar de geloofsgemeenschap in 1863 haar oorsprong vond. Het gebouw ligt enigszins af- gelegen, achter de bestaande bebouwing, wat het een rustig en geïsoleerd karakter geeft binnen de dorpsstructuur. De Rehoboth-kerk werd in 1918 gebouwd ter vervanging van een eerder kerkgebouw uit 1885. De kerk heeft sindsdien zijn functie behouden en dient nog altijd als gebedshuis voor de gemeenschap van Ossenzijl. Het gebouw is ontworpen in een sobere en functio- nele stijl. De kerk is een kleine zaalkerk zonder toren en heeft een eenvoudige, functionele uitstraling. De ramen zijn voorzien van rondbogen in geel metselwerk. Boven de toegangs- deur bevindt zich een nis met een natuurstenen plaat, waarop de naam 'Rehoboth' staat vermeld. De nis en vensters zijn aan de bovenzijde afgewerkt met rondbogen in hetzelfde geel metselwerk, en boven de deur is een rond venster geplaatst. Binnen het gebouw bevindt zich een eenklaviers orgel uit het midden van de 18e eeuw, waarvan de herkomst onbekend is. In 2012 onderging het orgel een restauratie om zijn klank en functionaliteit te behouden, zodat het nog steeds gebruikt kan worden tijdens diensten.

Momenteel wordt het gebouw gebruikt als kerk. Rehoboth Rijksmonument vanwege het orgel, 468534, link Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS BOUWJAAR Hervormd De Kerkvoogdij Der Hervormde Gemeente Te Oldemarkt- Paasloo Binnenweg 2, 8378 JH Paasloo 14e eeuw (1336) De kerk ligt vrij in het landschap aan de noordzijde van de hoofdweg, terwijl de dorpsbe- bouwing zich aan de zuidzijde bevindt. Hierdoor staat het gebouw op een unieke plek in het landschap, afgezonderd van de omliggende bebouwing en met een open uitstraling. De geschiedenis van de kerk gaat terug tot de 13e eeuw. Volgens de redengevende om- schrijving stamt het oorspronkelijke gebouw uit het begin van de 16e eeuw, waarna het in de 17e eeuw is gewijzigd. De kerk heeft een bijzondere architectuur met drie beuken: een middenschip en twee zijbeuken. Het dakvlak van de middenbeuk loopt, met een mi- nimale knik, door op de zijbeuken, wat het gebouw het uiterlijk van een pseudobasiliek geeft. Aan de oostzijde bevindt zich het koor. De toren is een ander kenmerkend element van de kerk. Binnenin de kerk zijn nog steeds de houten gebinten zichtbaar, wat bijdraagt aan de historische uitstraling van het interieur. Tijdens de restauratie van 1953-1954 werden de nissen in het koor blootgelegd, de grafkelder opgevuld en de grafstenen ver- plaatst naar het koor, samen met de gevonden mensa- of altaarsteen. De kerk herbergt een eenklaviers orgel uit 1920, vervaardigd door de firma P. van Dam. n.

In de toren bevindt zich een klokkenstoel met een klok uit de 15e eeuw, gegoten door S. Butendiic. Rondom de kerk ligt een begraafplaats. De kerk wordt nog steeds gebruikt als gebedshuis. Hervormde kerk Rijksmonument, kerk 39905, link + 506467 (baarhuis + toegangshek) Overige bescherming: geen Begraafplaats: ja, rondom

Gereformeerd De Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt Kadoelen Bergkampen 14 8326 AV Sint Jansklooster 1953 De kerk staat centraal in de buurtschap Kadoelen, met de voorgevel direct aan de weg. Het gebouw maakt daarmee duidelijk deel uit van het dorpsbeeld. De kerk werd gebouwd in 1953. In 1975 is het complex uitgebreid met een kosterswo- ning en vergaderzalen, waarmee het een bredere functie binnen de gemeenschap kreeg. Het betreft een zaalkerk op een rechthoekige plattegrond, afgedekt met een zadeldak. De oostelijke topgevel vormt de voorzijde van het gebouw en is direct aan de straat ge- legen. Deze gevel heeft een symmetrische indeling over twee bouwlagen, waarvan de bovenste deels in de kap is opgenomen. De hoofdingang bevindt zich centraal, geflan- keerd door twee kleinere deuren. Op de begane grond zijn twee series van drie kleine vierkante ramen aangebracht, terwijl op de verdieping vier langwerpige ramen in twee- tallen zijn geplaatst. De topgevel loopt aan de bovenzijde over in een geïntegreerde klokkentoren. In het interieur is zichtbaar dat de constructie is uitgevoerd met gelami- neerde liggers. Aan drie zijden van het gebouw zijn later uitbreidingen toegevoegd. Het gebouw wordt nog steeds gebruikt als kerk.

Geen monumenten status Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt Sint Jans- klooster DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR De Johanneskerk staat op een markante positie aan de rand van het dorp Sint Janskloos- ter, aan de noordzijde van de hoofdweg. Het gebouw ligt aan een dijk, wat het een opval- lende plaatsing geeft, met zicht op het omliggende open landschap. De kerk werd ontworpen door architect A.C. Nicolaï en gebouwd tussen 1962-1965. Het verving een eerdere kerk uit 1897. Nicolaï, beïnvloed door de Groep '32, zocht een balans tussen functionaliteit en traditionele architectuur. Hij paste een rechthoekige onderbouw met een hoog zadeldak toe, een motief dat hij ook in andere kerken gebruikte. De toren is een vrijstaande constructie met een karakteristieke opzet van parallelle stroken metsel- werk. De kerk heeft een rechthoekige basis met een uitkragend volume en een steil zadel- dak bedekt met grijze keramische pannen. De gevels zijn strak en sober, met glaspuien in de topgevels. De toren staat los van het kerkgebouw en is voorzien van drie tussenvloe- ren, met een luiklok tussen de muren. Binnen is de kerk ingericht als zaalkerk met houten spanten die doorlopen tot de grond, en de kansel met klankbord als liturgisch centrum.

Het interieur is eenvoudig, met een strakke, functionele indeling. De Johanneskerk is een belangrijk voorbeeld van naoorlogse kerkarchitectuur, waarbij functionaliteit en soberheid de boventoon voeren. Het wordt nog steeds gebruikt als gebedshuis en voor bijeenkomsten. Gereformeerd Gereformeerde Johanneskerk Sint Jansklooster Leeuwte 81 8326 AA Sint Jansklooster 1965 Johanneskerk Gemeentelijk monument Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen

De kerk staat aan de rand van Sint Jansklooster, oorspronkelijk gebouwd nabij een klein cluster van gebouwen buiten het dorp. Door latere uitbreidingen van de lintbebouwing be- vindt de kerk zich nu tussen de omliggende woningen. De kerk werd in 1909 gebouwd als vervanging voor een schuur van een boerderij waar de eerste diensten werden gehouden. Oorspronkelijk was het gebouw niet direct herkenbaar als kerk, maar na de viering van het 100-jarig bestaan in 2011 werd een dakruiter toege- voegd, waardoor de kerk nu wel herkenbaar is als zodanig. Het gebouw heeft een rechthoekige plattegrond en een flauw zadeldak. De voorgevel is voorzien van een smalle dubbele deur en een groot rond venster in de geveltop. Zowel op de zij- als de voorgevel zijn vensters met rondbogen geplaatst. Het interieur heeft een eenvoudige inrichting passend bij de sobere uitstraling van de kerk. De toevoeging van de dakruiter in 2011 markeert een belangrijke wijziging in het ontwerp van de kerk, die vroeger niet als kerk herkenbaar was. De kerk wordt nog steeds gebruikt voor kerkdiensten en andere activiteiten.

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR WEBSITE Christelijk Gereformeerd Christelijk Gereformeerde Kerk Sint Jansklooster Molenstraat 14 8326 CW Sint Jansklooster 1909 www.cgksintjansklooster.nl Christelijke Gereformeerde Kerk Geen monumenten status Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Hervormd De Hervormde Gemeente Te Vollenhove Molenstraat 33 8326 CV Sint Jansklooster 1909 De kerk staat in een dorp en is opvallend gelegen met een breed (speel)plein aan de voor- zijde. Het gebouw heeft een schoolachtige uitstraling door de grote raamopeningen zonder tracering en de ligging met de zijgevel evenwijdig aan de straat, in plaats van de gebruike- lijke kopgevel met entree. Het gebouw wordt vaak als ‘lokaal’ aangeduid, maar is in feite oorspronkelijk ontworpen en gebouwd als kerk. Ondanks de schoolachtige uitstraling zijn de architectonische ken- merken duidelijk een kerkgebouw. Het gebouw heeft een sobere uitstraling, waarbij de grote ramen en het ontbreken van traceringen de schoolachtige sfeer versterken. De zijgevel is gericht naar de straat, wat het ontwerp nog minder traditioneel maakt. De dakruiter is echter het kenmerk dat het ge- bouw als kerk herkenbaar maakt. Net als veel andere hervormde kerken heeft dit gebouw naast de reguliere kerkdiensten een multifunctioneel gebruik. De Kapel Geen monumenten status Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Nieuw-Apostolische Nieuw-Apostolische Kerk in Nederland De Vesting 6 8332 GL Steenwijk 2003 Het gebouw staat bij de entree van een woonwijk en voegt zich door zijn materiaalgebruik en moderne vormgeving in de omgeving in. Toch maakt het, door de grote gesloten vlak- ken, direct duidelijk dat het geen woning is. Het gebouw werd in 2003 in gebruik genomen en biedt ruimte aan 75 personen. Het werd ontworpen met een functionele en postmodernistische benadering, waarbij het de uitstra- ling van een woonhuis vermijdt door de toepassing van strakke architectonische elemen- ten. Het gebouw heeft een moderne uitstraling met grote gesloten vlakken, waardoor het een functionele, niet-residentiële indruk maakt. Een opvallend element is de strook gekleurde ramen, die de verticaliteit van het gebouw benadrukt. Boven deze ramen is een kruis aan- gebracht, waardoor het gebouw als kerk herkenbaar wordt. Naast als gebedshuis, worden de diverse nevenruimtes in het gebouw ingezet voor andere activiteiten, wat het multifunctioneel maakt voor de gemeenschap. Nieuw-Apostolische Kerk Geen monumenten status Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR WEBSITE Evangelisch Evangelische gemeente Gasthuislaan 109 8331 MR Steenwijk 1917 www.vzgbethel.nl De Vrije Zendingsgemeente Kerk is gelegen aan de Gasthuislaan in Steenwijk, een van de oorspronkelijke ontsluitingswegen van de stad. Oorspronkelijk maakte het gebouw deel uit van een arbeiderswoningencomplex, maar door de groei van de stad ligt het nu in het cen- trum van Steenwijk. De kerk speelt al sinds de oprichting in 1861 een belangrijke rol als gemeenschapshub en heeft door de jaren heen verschillende zendingsactiviteiten georganiseerd. De kerk werd in 1917 ingewijd nadat de Vrije Zendingsgemeente haar activiteiten in Steenwijk samen- bracht in dit nieuwe gebouw. De eerste steen werd gelegd door L. Bijkerk. Het kerkge- bouw, ontworpen in neo-romaanse stijl, is opgericht als een zaalkerk zonder toren. Het ge- bouw heeft door de jaren heen verschillende functies vervuld, en in de voorgevel is een steen geplaatst met de inscriptie "Gesticht in 1917". Boven de entree bevindt zich een gevelplaat met de inscriptie 'Beth-el'. De gevel is verder versierd met gietijzeren rondboogvensters, voorzien van vorktracering, en een uitgemet- seld rondboogfries langs de gevelrand. De geveltop heeft uitgemetselde schouders en een tuitvorm met pommelen.

Aan de zijgevels zijn vensters tussen lisenen geplaatst, terwijl de achterkant een dichtgemetselde deur heeft, samen met een aangebouwde pastorie van latere datum. Rondom het gebouw bevindt zich een smeedijzeren hek met gedecoreerde betonnen hekpijlers. Daarnaast is een éénklaviersorgel aanwezig van J. Proper (circa 1900) en in 2024 gerestaureerd door Gebr. Reil. Het gebouw wordt gebruikt als gebedshuis en voor passende nevenactiviteiten. Beth-EL Gemeentelijk monument Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen

De Grote of Sint Clemenskerk maakt al eeuwenlang deel uit van het stadsgezicht van Steen- wijk en heeft ook in de omgeving aanzien gehad als Kapittelkerk. De kerk vormt een opval- lend onderdeel van het stadsbeeld. De kerk is gebouwd in de laat-gotische stijl en is een hallenkerk, wat betekent dat het gebouw bestaat uit een driebeukige hall met koorafsluiting. Het grote oppervlak van de kerk valt op in het stadsbeeld. Aan de westzijde steekt de ranke spits van de hoogste toren van Overijssel boven de stad uit. De toren is eigendom van de ge- meente Steenwijkerland. Het interieur van de kerk is bijzonder door de aanwezigheid van schilderingen op het houten tongewelf uit 1631 en de stenen gewelven die kort daarna zijn toegevoegd. De kerk bevat verder een kroonluchter uit dezelfde periode, en andere kroonluchters, die uit de 17e eeuw stammen, werden in 1860 aan het interieur toegevoegd. Daarnaast is een 17e-eeuws koor- hek en een orgel uit 1861, gemaakt door P. van Oeckelen aanwezig. De Grote of Sint Clemenskerk in bezit van de Protestantse Gemeente Steenwijk en de Stich- ting Grote Kerk Steenwijk. Om de kerk in stand te houden en multifunctioneel gebruik mogelijk te maken, zijn er aan- passingen gedaan. De toegang is verplaatst, en middels een doos-in-doos constructie zijn er extra ruimtes toegevoegd.

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR WEBSITE PKN Protestantse Gemeente Steenwijk Kerkstraat 22 8331 JC Steenwijk Vanaf 1400 (tot 16e eeuw) https://www.pkn-steenwijk.nl Grote of Sint-Clemenskerk Rijksmonument, 34576, link Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen

De Sint Clemenskerk in Steenwijk, ontworpen door Alfred Tepe, werd in 1883 gebouwd ter vervanging van een oudere schuurkerk. Het neogotische kerkgebouw is een pseudo-basi- liek met een driebeukige structuur. Het gebouw heeft een zadeldak met leien en een vijfzijdige koorkap op het middenschip, terwijl de zijbeuken lessenaardaken hebben. De toren, met een ingesnoerde spits en een vijfzijdig traptorentje, domineert het vooraanzicht. Onder het grote spitsboogvenster van de toren bevindt zich een dubbele deur, versierd met bakstenen traceringen en gebrand- schilderd glas uit 1952 van G.B. Holst. Aan de linkerzijde van de toren bevindt zich een doopkapelletje, en de zijbeuken zijn voorzien van glas-in-loodramen met bloemen- en plantenmotieven. Het interieur is grotendeels in de oorspronkelijke staat bewaard gebleven, met granito vloeren en een mozaïek van Sint Clemens in het ingangsportaal. De kerk heeft kruisge- welven die rusten op ronde zuilen en halfzuilen. De muren van het middenschip zijn ge- pleisterd en de vensters zijn versierd met sjabloonschilderingen. Het koor heeft een straalgewelf, een spitsboog met een beschilderde binnenzijde en een houten crucifix.

De kerk bevat ook waardevolle inventaris, zoals houten banken met snijwerk, een geschil- derde kruisweg en een "Laatste Avondmaal" in hoog reliëf, evenals altaren van marmer en hout met gedetailleerde beelden van de evangelisten. Tijdens restauratiewerkzaamheden in 2006 werden originele gewelfschilderingen herontdekt. De kerk wordt naast kerkdiensten ook ingezet voor andere culturele activiteiten. DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Rooms Katholiek Rooms Katholieke Parochie H. Christoffel Molenstraat 23 8331 HP Steenwijk 1882 Rijksmonument, nummer: 508643, link Overige bescherming: geen Begraafplaats: katholieke begraafplaats H. Clemens

De Doopsgezinde Vermaning ligt in een smalle straat, waar de woningen direct aan de weg staan. De kerk is opvallend door zijn locatie, die verder naar achteren ligt dan de naastgelegen woningen, wat typisch is voor een doopsgezinde kerk. Direct aan de straat bevindt zich een hekwerk, gevolgd door een voorplein en vervolgens de voorzijde van de kerk. Sinds 1848 maakt de Doopsgezinde Gemeente Steenwijk gebruik van deze eenvoudige zaalkerk, die in neoclassicistische stijl is gebouwd. Het gebouw heeft een rechthoekige plattegrond en is opgetrokken in baksteen. De voorgevel is afgewerkt met blokvormige be- pleistering, en aan de zijkanten zijn hoekpilasters met profilering aangebracht. Het in- gangsportaal steekt iets uit de gevel en is voorzien van een groot rondboogvenster, dat rijk gedecoreerd is met hoekpilasters en een bekroning. Het driepasmotief, een gotisch ken- merk, komt voor ter plaatse van de blindnissen in de gevel. Binnenin de kerk zijn het meubilair en de inrichting uit de 19e eeuw bewaard gebleven, zo- als de banken, de preekstoel en het orgel. Het orgelkas is ouder en komt oorspronkelijk uit de Schuilkerk Lely in Amsterdam, daterend uit ongeveer 1735. In 1896 werd er door Bak- ker en Timmenga een nieuw éénklaviersorgel in de orgelkas geplaatst.

Sinds 2022 is de kerk in eigendom van een externe partij, maar de Doopsgezinde Ge- meente Steenwijk maakt nog steeds gebruik van het gebouw voor hun diensten. Daar- naast wordt het gebouw multifunctioneel gebruikt. DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Doopsgezind WBG BV Onnastraat 10 8331 HM Steenwijk 1848 Rijksmonument, 34592, link Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen Doopsgezinde Kerk - de Vermaning

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR WEBSITE Christelijk Gereformeerd De Christelijk Gereformeerde Gemeente Steenwijk Oostwijkstraat 106 8331 ED Steenwijk 1896 www.vermaningsteenwijk.nl De Eben-Haëzerkerk, gebouwd in 1896, ligt aan een van de oorspronkelijke uitvalswegen van de vesting. De voorgevel valt op door een karakteristieke tuitgevel, die doorloopt in een bescheiden toren met tentdak en spits. Het gebouw is opgetrokken uit baksteen en heeft gemetselde friesbogen, wat bijdraagt aan de sobere uitstraling. De risaliet en de versmalling van de gevel naar boven toe versterken de torenachtige indruk, wat het ontwerp kenmerkend maakt voor het traditionalisme. Het interieur van de kerk is eenvoudig en functioneel, met een duidelijke focus op de ere- dienst, zonder overbodige versieringen. De kerk wordt nog steeds gebruikt voor erediensten. Geen monumenten status Overige bescherming: karakteristiek Begraafplaats: geen Eben Haëzer

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Gereformeerd Vrijgemaakt Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt Vrouwenstraat 5 8331 HX Steenwijk 1477 De Kleine of Onze Lieve Vrouwekerk ligt in het oude centrum van Steenwijk, aan de Vrou- wenstraat. Na de verheffing van de Grote Kerk tot kapittelkerk in 1296 ontstond de be- hoefte aan een nieuwe kerk. Deze kerk, gebouwd in de oude kern van de stad, is een laat- gotisch gebouw dat in 1477 werd herbouwd, zoals blijkt uit een opschrift. De kerk heeft een pseudobasiliek-structuur, waarbij het middenschip en de lagere zijbeu- ken bijna onder één dak zijn samengevoegd. Aan de achterzijde bevindt zich een koor. De vensters zijn hoog en breed, met tracering en spitsbogen. Boven de toegangsdeur bevindt zich een groot venster met rijke traceringen, gevolgd door een blinde nis en de overblijfse- len van een gotische toren, waarop later een open lantaarn werd geplaatst. Oorspronkelijk was er een houten kapconstructie, maar bij de herbouw in 1477 werd deze vervangen door stenen kruisribgewelven. Het interieur bevat een eikenhouten preekstoel uit 1654, een orgel uit 1860, vervaardigd door P. van Oeckelen, en een klokkenstoel met twee klokken: een van G. van Wou en een van F. Simon. Er zijn ook verschillende 16e- eeuwse grafzerken in de kerk aanwezig.

De kerk wordt gebruikt voor religieuze diensten en is daarnaast geopend voor passende activiteiten. Rijksmonument, 34599, link Overige bescherming: geen Begraafplaats: geen Kleine-/Onze Lieve Vrouwekerk

Islamitisch Islamitische Stichting Nederland (Hollanda Diyanet Vakfi) Verlaatseweg 10 8331 PC Steenwijk 1960 - herbestemd in 2012 / 2013 Geen monumenten status Beschermd gebied: geen Begraafplaats: geen De moskee van de Turkse gemeenschap in Steenwijk is gelegen aan de rand van een woonwijk, in een groene omgeving nabij Park Rams Woerthe. De locatie ligt enigszins be- schut en vormt een rustige plek voor samenkomst, op korte afstand van de stedelijke dy- namiek. Door de groei van de Turkse gemeenschap in Steenwijk werd de vorige locatie te klein. In 2012/2013 werd daarom een deel van een voormalige school aangekocht om als nieuwe moskee te dienen. Sindsdien heeft de gemeenschap het gebouw stap voor stap aange- past en ingericht voor religieus en maatschappelijk gebruik. Het gebouw bestaat uit een éénlaags volume met een plat dak en twee lange gevels die haaks op elkaar staan. In de binnenhoek bevindt zich een ruim, omheind plein, oorspron- kelijk bedoeld als schoolplein. De architectuur is typerend voor de jaren 60, met traditio- neel baksteenwerk en een functionele, sobere detaillering. In het interieur zijn verschillende gebedsruimtes en ontmoetingsplekken gerealiseerd. Het voormalige schoolplein wordt tegenwoordig actief gebruikt voor gemeenschapsactivi- teiten, zoals bijeenkomsten en festiviteiten. DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Tuba Moskee Steenwijk

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Baptist Baptistengemeente Het Baken Steenwijk Kerkstraat 14 8331 JC Steenwijk 1992 Het Baken Geen monumenten status Beschermd gebied: beschermd stadsgezicht Begraafplaats: geen Het gebouw is gelegen op een markante hoek aan het plein van de Grote Kerk, midden in het historische centrum van Steenwijk. Door de strategische ligging naast de Grote Kerk maakt het prominent deel uit van het stadsbeeld. Het pand werd in 1992 gebouwd als kerkelijk centrum ‘De Klincke’ voor de Protestantse Gemeente van de naastgelegen Grote Kerk. In 2023 is het aangekocht door de Baptisten- gemeente Het Baken Steenwijk, die het gebouw sindsdien in gebruik heeft als kerk en ontmoetingsruimte. Het ontwerp van het gebouw is eenvoudig en doelmatig, met een traditionele uitstraling die goed aansluit bij de historische bebouwing in de omgeving. Het pand bestaat uit een hoofdvolume met twee karakteristieke kopgevels met mansardekappen, waardoor het oogt als twee geschakelde panden. Deze worden visueel verbonden door een tussenlid waarin de entree is geplaatst. De ingang is architectonisch geaccentueerd, wat het ge- bouw een herkenbaar karakter geeft. De detaillering is traditioneel uitgevoerd in bak- steen. Het gebouw wordt zowel als gebedshuis als multifunctionele ruimte voor andere activi- teiten ingezet.

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS BOUWJAAR Protestant Nederlands Gereformeerde kerk Steenwijk Hogewal 178 8331 WK Steenwijk 1890 Buitenkerk / Hogewalkerk Geen monumenten status Beschermd gebied: karakteristiek Begraafplaats: geen De Hogewalkerk bevindt zich aan de rand van het historische centrum van Steenwijk, net buiten de oorspronkelijke vestingwerken. Deze ligging maakt de kerk bijzonder: ze fun- geert als overgangszone tussen het oude stadsweefsel en de latere stadsuitbreidingen. De Hogewalkerk werd in 1890 gebouwd als Gereformeerde Kerk. De kerk is een karakte- ristieke zaalkerk zonder toren. Deze sobere vormgeving is typerend voor de protestantse bouwtraditie van het einde van de 19e eeuw. Het interieur is ruim opgezet en functioneel ingericht. Het orgel, dat oorspronkelijk in 1948 werd geplaatst, is in de loop der tijd ge- restaureerd en uitgebreid. In 2001 vond een uitbreiding van het gebouw plaats, waarbij onder meer de uitgang werd verplaatst naar de Westwijkstraat. In 1944 na de vrijmaking, waarbij een deel van de Gereformeerde Kerken zich af- scheidde, werd de kerk het onderkomen van Gereformeerde Kerk(vrijgemaakt). De ge- meente ging verder als Nederlands Gereformeerde Kerk (NGK). Deze ontwikkelingen zijn het gevolg van landelijke kerkelijke geschillen over leer en kerkorde, die in de 20este eeuw tot verschillende scheidingen en nieuwe kerkverbanden leidden.

De NGK ontstond in de jaren 60 van de vorige eeuw uit een nieuwe breuk binnen de Gereformeerde Kerken (Vrijgemaakt). Op 1 mei 2023 zijn de Nederlands Gereformeerde Kerken en de Gerefor- meerde Kerken (Vrijgemaakt) gefuseerd tot de Nederlands Gereformeerde Kerken. De NGK Hogewalkerk en de NGK Kleine Kerk in Steenwijk blijven zelfstandig functione- ren met samenwerking op het gebied van jeugdwerk, evangelisatie en prediking. De kerk wordt gebruikt als gebedshuis en daarnaast voor passende nevenactiviteiten.

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Rooms Katholiek Rooms Katholieke Parochie H. Christoffel Gelderingen 77 8341 PR Steenwijkerwold 1913 De kerk ligt aan de rand van Steenwijkerwold, een plaats die is ontstaan uit meerdere ne- derzettingen, waaronder Gelderingen. In deze buurtschap bevond zich ooit Slot Croeve, dat als centrum diende. Vanwege de katholieke achtergrond van de familie Croeve werd dit slot, na de Reformatie, omgebouwd tot een schuurkerk. Op de plek van het afgebroken slot werd in 1830 de eerste katholieke kerk gebouwd. De huidige R.K. St.-Andreaskerk werd in 1912–1913 gebouwd ter vervanging van de kerk uit 1830. Het ontwerp is van architect W. te Riele. De kerk is gerealiseerd in een historise- rende stijl, voornamelijk de neogotiek, die typerend is voor het begin van de 20e eeuw. De kerk is een driebeukige langwerpige kerk met een karakteristieke gedraaide dakruiter. Aan de zijgevels bevinden zich lage dwarsschepen, die aan de oostzijde overgaan in dwarsbeuken. De neogotische stijl komt onder meer tot uiting in de hoge vensteropenin- gen en de verticale geleding van het koor. Daarnaast zijn er ook romaanse invloeden zicht- baar, zoals kleine rondboogvensters. Ten oosten van de kerk ligt de rooms-katholieke begraafplaats, die omstreeks 1870 is ge- sticht. Het gebouw wordt nog steeds als kerk gebruikt. H.

Andreas Geen monumenten status Overige bescherming: geen Begraafplaats: iets ten oosten van de kerk

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR De Andreaskerk ligt vrij aan de rand van het dorp Steenwijkerwold, dat is ontstaan uit drie samengevoegde buurtschappen. Rondom de kerk bevindt zich de begraafplaats, waarmee het geheel een kenmerkende dorpssilhouet vormt. De kerk werd in twee fasen gebouwd. Het koor dateert uit het begin van de 15e eeuw, ge- volgd door het schip dat in het eerste kwart van de 15e eeuw werd gerealiseerd. De con- sistoriekamer aan de noordzijde is een toevoeging uit de 19e eeuw. Het betreft een éénbeukige zaalkerk met een laatgotische bouwstijl en een rechthoekige plattegrond. Het koor is iets smaller dan het schip. Op de westgevel staat een houten to- rentje. In het interieur bevindt zich een rijk gesneden preekstoel uit omstreeks 1700. Ver- der zijn er een klokkenstoel met twee klokken, en een orgel uit 1791, gebouwd door J. Kunckel. In 1846 werd dit orgel vergroot en vermoedelijk verplaatst door S. Westerhof uit Wolvega. Het gebouw wordt gebruikt als kerk. PKN Protestantse Gemeente Steenwijkerwold Oldemarktseweg 94 8341SG Steenwijkerwold 15e eeuw Andreas kerk Rijksmonument, 34606, link Overige bescherming: geen Begraafplaats: ja, rondom de kerk

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Hervormd Hervormde Gemeente Te Vollenhove Kerkplein 4 8325 BN Vollenhove 14e eeuw De Grote Kerk in Vollenhove staat op een prominente locatie aan het kerkplein, direct naast de haven van Vollenhove. De Grote Kerk heeft een rijke bouwhistorie, die teruggaat tot de 14e eeuw. Eerdere voorgangers liggen onder het huidige gebouw. De kerk heeft een bijzondere indeling als laatgotische, tweebeukige hallenkerk, bestaande uit twee even brede beuken met koorsluiting en een vrijstaande klokkentoren. De gevels zijn voorzien van steunberen en hoge spitsboogvensters, wat de kerk een sta- tige uitstraling geeft. Een doorlopende horizontale lijst onder de vensters maakt het ge- bouw visueel samenhangend. De toren heeft drie horizontale geledingen en wordt be- kroond door een tentdak. De gevels van de toren zijn versierd met blindnissen, waarvan de galmgaten zich op de hoogte van de klokken bevinden. Het orgel, oorspronkelijk gebouwd in 1687 door A. Bosch als tweeklaviers instrument, werd in 1720 gerepareerd door Frans Casper Schnitger. In 1860 werd het orgel verder aan- gepast door J. van Loo, en bij de laatste restauratie is de toestand van 1860 gehandhaafd. Daarnaast is er een koororgel, gebouwd door Gebr. van Vulpen in 1977. In de periode van 1970-1974 onderging de kerk ingrijpende wijzigingen volgens de plannen van architect H.J.

Meijerink uit Zwolle. Hierbij werd de 19e-eeuwse buitenbepleistering verwijderd en de 18e-eeuwse ingang in het zuidkoor weggehaald. De Grote Kerk is in gebruik als gebedshuis. Grote Kerk Nicolaas Rijksmonument, 10555, link Overige bescherming: beschermd stadsgezicht Vollenhove Begraafplaats: geen

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Gereformeerd vrijgemaakt De Gereformeerde Kerk Vrijgemaakt Vollenhove Kerkstraat 25 8325 BH Vollenhove 1912 De Gereformeerde Kerk ligt op een rustige locatie in het historische centrum van de stad, dicht bij het oude kerngebied en op korte afstand van het marktplein. De kerk is goed zichtbaar vanaf de straat en wordt omgeven door typische, oudere bebouwing die bij- draagt aan de charme van het stadsgezicht. Het gebouw heeft een sobere uitstraling, kenmerkend voor de traditionele gereformeerde kerken uit die tijd. De gevel aan de straatzijde is strak van ontwerp, met een centrale toe- gang en aan weerszijden eenvoudige vensters. Aan de zijgevel, grenzend aan een steeg, bevinden zich spitsboogvensters die het gebouw een neogotisch karakter geven. Deze vensters zijn opvallend door hun hoge, smalle vorm en tracering in de bovenste delen. Het interieur van de kerk is eveneens eenvoudig, met houten banken en een preekstoel die het functionele karakter van het gebouw benadrukken. De ruimte is sober ingericht, zonder overbodige versiering, wat past bij de traditionele gereformeerde stijl. De kerk wordt nog steeds gebruikt voor reguliere kerkdiensten. Geen monumenten status Beschermd gebied: beschermd stadsgezicht Vollenhove Begraafplaats: geen De Hoeksteen

De H. Nicolaaskerk werd in 1951 gebouwd ter vervanging van de Heilige Geestkapel uit 1799. Het gebouw ligt iets achter de voorgevel van de omliggende woningen, met de zijge- vel naar de straat gekeerd. De kerk is niet gepositioneerd op de rooilijn, maar heeft een eigen binnenplein dat via een hek toegankelijk is. De kerk is ontworpen in een sobere neo-romaanse stijl en heeft een zaalkerkindeling. Het gebouw is voorzien van een zadeldak en een dakruiter, en wordt gekarakteriseerd door hoge, smalle ramen met rondbogen. De gevels zijn opgebouwd uit roodbruine baksteen, met natuurstenen details, en het dak is bedekt met keramische pannen. Een houten dak- ruiter, bekroond met een Latijnskruis, siert de bovenkant van het gebouw. Het interieur is eenvoudig en functioneel, zonder overbodige versieringen. Aan de binnenplaatszijde is een groot radvenster aanwezig, omgeven door gemetselde dagkanten en drie halfsteens rollagen. Aan weerszijden van het venster bevinden zich smalle rondboogvensters. Het toegangsportaal aan de voorzijde heeft een dubbele deur onder een segmentboog, afgemaakt met een eenvoudige gootlijst. De noordgevel wordt gekarakteriseerd door decoratieve spaarvelden in het metselwerk, waarin ronde vensters zijn verwerkt, die qua vorm en stijl overeenkomen met de vensters in de voorgevel. In de kerk is een Hoffrichter orgel (type Capella C 224) aanwezig.

De kerk is in gebruik voor religieuze diensten en passende activiteiten. DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Rooms Katholiek Rooms Katholieke Parochie H. Christoffel Kerkstraat 40 8325 BK Vollenhove 1951 H. Nicolaas Gemeentelijk monument Beschermd gebied: beschermd stadsgezicht Vollenhove Begraafplaats: geen

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR PKN - gereformeerd De Gereformeerde Kerk Bisschopsstraat 32 8325 BC Vollenhove 1423 Mariakerk of kleine kerk De kerk, met een imposante kerktoren, ligt centraal binnen de historische stadskern. Hoewel latere nieuwbouw aan de noordzijde de zichtbaarheid tijdelijk verstoorde, heeft de aanleg van een plein deze centrale ligging visueel hersteld. De kerk is nog steeds een belangrijk oriëntatiepunt. De kerk werd in 1423 gebouwd als eenbeukige kruiskerk. De bijbehorende toren, in ei- gendom van de gemeente Steenwijkerland, werd in 1458 als losstaand bouwwerk opge- trokken. In 1823 werd deze toren verhoogd: de oorspronkelijke lage spits werd verwijderd en vervangen door een stenen bovenbouw. Een smalle trappentoren sluit direct aan op de hoofdtoren. De gevels van de kerk zijn voorzien van verticale raamopeningen met spitsbo- gen. In het interieur valt vooral de historische eiken preekstoel op. Deze is afkomstig uit de Hervormde Kerk van het verdronken dorp Beulake. Het orgel, is in 2012 vernieuwd door orgelbouwer R. Nijssen uit Oud-Sabbinge. Het orgel staat opgesteld achter een ouder or- gelfront, waarschijnlijk vervaardigd door de bekende orgelbouwer Heilman. Het pijpwerk uit de 19e eeuw is gerestaureerd, hergebruikt en teven aangevuld met meerdere regis- ters.

De kerk wordt gebruikt voor religieuze bijeenkomsten en is te bezichtigen tijdens Open Monumentendag. Rijksmonument, 10541, link Beschermd gebied: beschermd stadsgezicht Vollenhove Begraafplaats: geen

De Hervormde Kerk dateert uit 1502 en stond oorspronkelijk geïsoleerd in het open veld. In de loop der tijd is rondom de kerk een lintbebouwing ontstaan. De kerk is een typisch voorbeeld van een Nederlandse Hervormde Kerk en onderging in 1687 een herstel en werd in 1743 vergroot met een zijbeuk. Deze is 1842 weer afgebroken, waardoor de kerk sinds- dien weer een éénbeukige structuur heeft. De 18e-eeuwse scheibogen van de voormalige aanbouw zijn nog steeds zichtbaar in de noordgevel. Het interieur van de kerk bevat waar- devolle onderdelen, waaronder een eiken preekstoel uit de 18e eeuw, een doophek uit de 17e eeuw en drie koperen kronen uit de 17e eeuw. Het interieur is in grote lijnen niet meer oorspronkelijk, op de kerkdeur na. Buiten de kerk, op het kerkhof, bevindt zich een vrijstaande eikenhouten klokkenstoel met een klok, gegoten door P. Seest in 1767. In 1887-1888 werd aan de zuidelijke zijgevel van de kerk een consistoriekamer toegevoegd in sobere neogotische stijl. Deze één laagse aanbouw heeft een zadeldak en kenmerkt zich door houten spitsboogvensters met roede- verdeling en traceringen in de bovenramen, evenals een bovenlicht boven de deur. De kopgevel is symmetrisch ingedeeld en heeft een tuitgevel met een datumsteen tussen twee vensters, wat het historische karakter van de aanbouw benadrukt.

Het orgel in de kerk is in 1911 gebouwd door de orgelmaker Jan Proper uit Kampen. In 1971 werd het or- gel grotendeels vernieuwd door de fa. B. Koch & Zoon uit Apeldoorn. Het orgel heeft twee manualen en een deels pneumatische tractuur. De kerk is in gebruik als gebedshuis. DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR PKN Protestantse Gemeente Wanneperveen-Belt Schutsloot Veneweg 188 7946 LA Wanneperveen 1502 Hervormde Kerk Rijksmonument, 10584, link (consistoriekamer, 507464, link) Beschermd gebied: geen Begraafplaats: rondom

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR PKN Protestantse Gemeente Wilemsoord-Peperga/Blesdijke Steenwijkerweg 159 8338 LB Willemsoord 1851 De kerk van Willemsoord is gelegen aan het lint van bebouwing in de voormalige kolonie, opgericht in 1820 door de Maatschappij van Weldadigheid. In deze landelijke setting, be- doeld als leefgemeenschap voor arme stedelingen, nam de kerk een centrale plaats in. Het gebouw ligt iets terug ten opzichte van de rooilijn van de aangrenzende woningen, waardoor het een opvallende positie inneemt binnen het straatbeeld. De bouw van de kerk begon in 1850. Het ontwerp werd verzorgd door de architecten J.P. de Vriese en J.A. van der Kloot en er is gekozen voor de neogotische stijl. In 1854 werd de kerk voltooid. La- ter, in 1867, werd een pastorie aan het ensemble toegevoegd. In 2006 vond een restauratie van het interieur plaats, waarbij diverse oorspronkelijke ele- menten in ere werden hersteld. De kerk is opgetrokken in neogotische stijl, met een inge- togen gevelcompositie, spitsboogvensters en een verticale geleding die typerend is voor deze architectuur. De iets terugliggende positie ten opzichte van de rooilijn versterkt de ruimtelijke beleving van het gebouw. Bij de restauratie in 2006 werd de oorspronkelijke plavuizen vloer opnieuw zichtbaar gemaakt.

Ook werd het spreekgestoelte uit de jaren 1950 verwijderd en vervangen door een historische preekstoel met klankbord, die werd gerestaureerd en herplaatst. Hierdoor kreeg het interieur weer deels de oorspronkelijke negentiende-eeuwse uitstraling terug. Bijzonder is het waardevolle orgel, een éénklaviers orgel met zeven registers op een windlade. Het pijpwerk is deels afkomstig uit de 17e eeuw en deels uit het begin van de 19e eeuw. De kerk wordt tot op heden gebruikt voor religieuze bijeenkomsten. Protestantse Kerk Rijksmonument, 413728, link Beschermd gebied: geen Begraafplaats: geen

DENOMINATIE EIGENAAR ADRESGEGEVENS WIJK/ KERN BOUWJAAR Evangelisch Stichting Evangelische Gemeente Samuël Witte Paarden 13 8335 LK Witte Paarden 1975 Samuël Geen monumenten status Beschermd gebied: geen Begraafplaats: geen Het gebouw bevindt zich in het buurtschap Witte Paarden, net buiten de dorpskern. Door de ligging aan de rand van de bebouwing en de afwijkende vorm en inrichting van het erf onderscheidt het zich duidelijk van de omliggende woonhuizen. De sobere erfaanleg en de vorm van het volume verraden een andere dan woonfunctie. De aanwezigheid van dienstaankondigingen bevestigt dat het gebouw in gebruik is als kerk. Het gebouw is herkenbaar als een kleinschalige gebedsruimte met een oorspronkelijk kerkelijke functie. Het is ontworpen voor religieus gebruik, maar is door zijn opzet ook geschikt voor andere doeleinden. Het gebouw bestaat uit één bouwlaag en heeft een L-vormige plattegrond met een za- deldak. In de kopgevel bevindt zich centraal een toegangsdeur met bovenlicht, geflan- keerd door drie raamopeningen. Deze eenvoudige en symmetrische gevelindeling draagt bij aan het ingetogen karakter van het gebouw. Binnen is de inrichting sober en functioneel. De preekstoel is eenvoudig vormgegeven, en de ruimtelijke indeling ondersteunt flexibel gebruik. Het gebouw wordt zowel als gebedshuis als voor passende nevenactiviteiten ingezet.

Bronnen gebruikt voor meerdere teksten en foto’s: Websites www.ruimtelijkeplannen.nl www.googlemaps.nl https://reliwiki.nl/index.php/Architectuurhistorie www.topotijdreis.nl https://monumentenregister.cultureelerfgoed.nl/