Nieuw toegevoegd: wg Accountantsverslag Steenwijkerland.pdf

Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen financiële fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Zie tevens Bijlage B. In 2019 is er een nieuwe specifieke uitkering ( SiSa H4- SPUK) waarover via de SiSa-bijlage bij de jaarrekening 2019 van gemeenten verantwoording dient te worden afgelegd. De regeling is bedoeld om de ontwikkeling en instandhouding van sportaccommodaties en d e aanschaf van sportmaterialen te stimuleren als deze btw -plichtig zijn. De specifieke SiSa uitkering H4- SPUK compenseert gemeenten voor het verdwijnen van de mogelijkheid om de btw op sport investeringen en onderhoudskosten op binnen - en buitensportaccommodaties te verrekenen. Er zijn op dit moment onzekerheden over de btw -positie van gemeentelijke sportbedrijven en de verwerkingswijze in de jaarrekening 2019 en de daarin opgenomen SiSa-bijlage. De onzekerheid is het gevolg van het feit dat de belastingdienst nog niet voor alle betrokken sportbedrijven en gemeenten standpunten heeft ingenomen over de btw -positie. Gemeente Steenwijkerland heeft aangaande deze onzekerheid de verwerkingswijze gekozen dat het sportbedrijf geen btw -ondernemer is. Daarbij heeft Steenwijkerland ingeschat dat hieruit géén financiële verplichting zal volgen.

De onzekerheid is tekstueel afdo ende toegelicht door de gemeente Steenwijkerland en wij kunnen ons vinden in het uitgangspunt dat er geen sprake is van een eventu ele financiële verplichting. 28 DASHBOARD JAARREKENING FINANCIËLE POSITIE BEVINDINGEN BIJLAGEN 4.5 BBV, WNT, SiSaen jaarrekeningproces (2/2) Ervaring vanuit het jaarrekeningproces 2019 Ervaringen naar aanleiding van het jaarrekeningproces Dit jaar betreft het eerste jaar waarin de gemeenteraad aan BDO de opdracht heeft verstrekt tot het uitvoeren van de jaarrekeningcontrole. Gezamenlijk met de ontwikkelingen op het gebied van Corona heeft dit voor een uitzonderlijke situatie g ezorgd. Hierbij is volledig op afstand gewerkt vanuit beide partijen, waarbij de controle tevens in een zeer kort tijdsbestek heeft plaa tsgevonden. Dit heeft er al met al voor gezorgd dat het tijdspad zeer strak is geweest. Mede als gevolg dat dit een eerstejaarscontrole betr eft, heeft het traject bij zowel BDO als bij de gemeente de nodige inspanningen met zich meegebracht. In de afronding van de controle hebben wij enige vertraging opgelopen, maar we zijn in staat geweest om onze controle tijdig af te ronden voor de bespreking met het college en de Raad.

Voor een verdere optimalisatie van het proces zien wij voor Steenwijkerland onder andere de volgende mogelijkheden tot verbet ering: - Verbetering van aansluiting tussen de jaarrekening en onderliggende specificaties; - Interne controle op de totstandkoming van lijstwerk zodat meer zekerheid bestaat dat de gegevens op een juiste wijze zijn geëxporteerd uit de administraties en dat bewerkingen daarop door de afdeling financiën akkoord zijn. - Een minder krappe doorlooptijd waarbij voldoende tijd bestaat om aanpassingen vanuit de controle door te voeren in de te beha ndelen stukken voordat deze met het College en de Raad gedeeld worden; - Eerdere aanlevering van de analyse productieverantwoordingen, gezien de verantwoordingen per 1 april beschikbaar dienen te zi jn. Een overzicht van de door ons bestede uren is opgenomen in Bijlage C. Daaruit blijkt ook onze investering in een goede eerstejaa rs controle. Onze urenoverschrijding bedraagt naar verwachting 308 uur. Wij plannen graag met de werkorganisatie een evaluatiegesprek in en we bespreken dan ook op welke wijze we gezamenlijk het proce s en de samenwerking voor volgend jaar kunnen verbeteren.

29 DASHBOARD JAARREKENING FINANCIËLE POSITIE BEVINDINGEN BIJLAGEN 4.6 Begrotingsrechtmatigheid Analyse begrotings- rechtmatigheid Analyse begrotings- rechtmatigheid Lastenoverschrijdingen in het kader van begrotingsrechtmatigheid In totaal heeft uw gemeente circa € 140,2 miljoen aan lasten begroot na wijziging, tegenover circa € 129,6 miljoen aan werkel ijke bestede lasten in 2019. Dit is in totaal een onderschrijding van 10,6 miljoen (7,5%). Aan baten had uw gemeente een bedrag van € 127, 7 miljoen begroot na wijziging, tegenover € 125,6 miljoen aan werkelijk gerealiseerde baten in 2019. Per saldo betreft dit een lagere real isatie van baten van € 2,1 miljoen (1,6%). Naast het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten kent een gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gereal iseerde totaal saldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit de in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen dan wel onttrekkingen aan reser ves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. In 2019 is per saldo circa € 2,9 miljoen aan de reserves onttrokken zodat het g erealiseerde resultaat € 1,0 miljoen negatief bedraagt.

De gemeenteraad autoriseert de begroting en stelt de kaders voor het college vast waarbij het college verantwoordelijk is voo r de uitvoering van het beleid binnen de gestelde begroting. Begrotingsafwijkingen dienen tijdig gesignaleerd en gerapporteerd te worden aan de gemeenteraad. Bij begrotingsoverschrijdingen die niet gedurende het jaar zijn voorgelegd aan de gemeenteraad is formeel sprak e van een onrechtmatigheid. Conform de Kadernota Rechtmatigheid hoeven deze overschrijdingen echter niet altijd te worden meegewogen i n het accountantsoordeel bijvoorbeeld als de overschrijding geheel of grotendeels wordt gecompenseerd door direct gerelateerd opbrengsten of overschrijdingen bij zogenaamde openeinde regelingen. Controle begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2019, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en dienen door de raad nader te worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroti ng en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet, de financiële verordening. Het begrotingscriteriu m is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV.

Belangrijk hierbij is dat het overschrijden v an de begroting inzake de lasten altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoo rdeel. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Op de volgende pagina is een nadere analyse per programma opgenomen, hierbij zijn de programmanummers conform het overzicht v an baten en lasten in de jaarrekening gehanteerd. 30 DASHBOARD JAARREKENING FINANCIËLE POSITIE BEVINDINGEN BIJLAGEN 4.6 Begrotingsrechtmatigheid Analyse begrotings- rechtmatigheid Uit bovenstaande analyse blijkt dat er binnen het programma “ Samenredzaam” in 2019 voor € 1,045 miljoen euro meer lasten zijn verantwoord dan begroot. Uit een nadere analyse blijkt dat dit veroorzaakt wordt door een tekort van € 1,312 miljoen euro op het taakveld met betrekking tot jeugdzorg. Omdat dit een zogenaamde ‘open einderegeling’ betreft hoeft deze overschrijding niet t e worden meegenomen in ons accountantsoordeel. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid hebben wij tevens de lastenoverschrijdingen op investeringskredieten beoordeeld om vast te stellen of de gerealiseerde uitgaven binnen de door de gemeenteraad geautoriseerde begroting zijn gebleven.

Uit deze analyse blijkt dat er sprake is van een overschrijding, doordat de lasten in 2019 zijn verantwoord en er een krediet in de begroting 2020 is opg enomen. Wij hebben vastgesteld dat deze overschrijding past binnen het bestaand beleid, en dat de verantwoorde kapitaallasten 2019 kl einer dan de rapporteringstolerantie zijn. Voor een nadere analyse van de investeringskredieten in relatie tot de investeringen verwijz en wij tevens naar bijlage 7 van de jaarrekening. Bij het vaststellen van de jaarstukken door de gemeenteraad worden deze overschrijdingen alsnog door de gemeenteraad geautori seerd. 31 DASHBOARD JAARREKENING FINANCIËLE POSITIE BEVINDINGEN BIJLAGEN 0 10 20 30 40 50 60 70 1. 2. 3. 4. 5. 6. In miljoenen euro’s Betreft de lasten per programma Begroting na wijzigingen Realisatie 2019 32 A Onze controle B Bevindingen SiSa-bijlage C Onze urenbesteding Bijlagen 33 A. Onze controle A. Onze controle (1/4) Doel en object van de controle Materialiteit Onafhankelijkheid van de accountant Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van de gemeente Steenwijkerl and, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld zijn in overeenstemming met het BBV. Voor een uitgebreide beschrijving van onze aanpak verwijzen wij naar onze opdrachtbevestiging d.d. 5 september 2019.

Materialiteit Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze , afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onder kende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranti es gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermel de goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 1.300.000. Wij houden ook rekening m et afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen m aterieel zijn. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 95.000 rapporteren, a lsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.

Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid en rechtmatigheid van de informatie in de WNT-verantwoording en de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe. Onafhankelijkheid Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance -opdrachten (ViO), vereisen dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controle cliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan a an deze eisen. Wij bevestigen dat we geen giften hebben gegeven aan dan wel aangenomen van de organisatie of haar personeel. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcl udeerd dat het type dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden. DASHBOARD JAARREKENING FINANCIËLE POSITIE BEVINDINGEN BIJLAGEN 34 A. Onze controle (2/4) Opdracht en controleaanpak Onderkende risico’s Continuïteit Opdracht en controleaanpak Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 24 september 2019.

Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de ove rige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en on s begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn u iteengezet in de opdrachtbevestiging. Onze controleaanpak is gebaseerd op een risicogerichte benadering waarbij, waar mogelijk, gesteund wordt op de opzet, het bes taan en de werking van de aanwezige administratieve organisatie en de daarin opgenomen beheersingssystemen. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals verkoopactiviteiten en personeelszaken. Daarnaast worden bedrijfsrisico’s beoordeel d die voortvloeien uit de strategie en operaties van gemeente Steenwijkerland. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening. De risico’s met een hoge waarschijnlijkheid van het zich voordoen en mogelijk materiële impact hebben in onze controle meer a andacht gehad. Deze risico’s betreffen:  Management override;  Het risico op het niet naleven van EU aanbestedingsregels;  Onjuiste waardering van de grondexploitaties;  De gevolgen van ongeautoriseerde handelingen in systemen.

Continuïteit De waarderingen in de jaarrekening van gemeente Steenwijkerland zijn gebaseerd op de veronderstelling dat gemeente Steenwijkerla nd als geheel in continuïteit zal worden voortgezet. De inschatting of een duurzame voorzetting mogelijk is, inclusief de eventu eel in de jaarrekening op te nemen toelichting, is de wettelijke verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. A ls accountant beoordelen wij de aanvaardbaarheid van de door het college van burgemeester en wethouders ingeschatte mogelijkheden t ot een duurzame voortzetting. Wij vinden deze inschatting aanvaardbaar. DASHBOARD JAARREKENING FINANCIËLE POSITIE BEVINDINGEN BIJLAGEN 35 A. Onze controle (3/4) Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen De grondslagen van de jaarrekening 2019 zijn aanvaardbaar De jaarstukken 2019 van gemeente Steenwijkerland bestaan uit:  Het jaarverslag 2019 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).  De jaarrekening 2019 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief SiSa-bijlage en taakvelden).

In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag dient informatie opgenomen te worden over: wat hebben we gedaa n, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragra fen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering etc.) het jaarverslag. Beide onderdelen vallen niet (expliciet) onder de controle van de jaarrekening. Het primaire object van de accountantscontrole (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening (de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting). De inhoud van het jaarversla g (programmaverantwoording en paragrafen) hebben wij getoetst. Bij onze controle hebben wij geen materiële afwijkingen tussen h et jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2019. In 20 19 zijn er geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen die een aanzienlijke invloed hebben op de baten en lasten of de financiële positie van uw gemeente. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de pres entatie van de financiële positie van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening.

Daarnaast vereisen zij van het college en hetmanagement dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om insch attingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepast e proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. DASHBOARD JAARREKENING FINANCIËLE POSITIE BEVINDINGEN BIJLAGEN 36 A. Onze controle (4/4) Fraude en non-compliance Onze controle is niet specifiek gericht op het ontdekken van fraude. Bij de planning voor de jaarrekeningcontrole, houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevat ten. Daarnaast hebben wij beoordeeld in hoeverre sprake kan zijn van een risico omtrent corruptie. Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties op verschillende niveaus binnen de organisatie Hiertoe hebben wij de mogelijke frauderisico’s en de mogelijke fraudesituaties besproken met de directie en functionaris(sen) en met het college. Deze besprekingen en onze controlewerkzaamheden hebben geen aanwijzingen voor materiële fraude opgeleverd.

Bij de beoordeling van het risico omtrent corruptie hebben wij gekeken naar klant specifieke omstandigheden zoals de geografi sche plaats van de activiteiten, hebben we gekeken naar de sectoren waar corruptie meer dan gemiddeld voorkomt en hebben we beoordeeld in hoeverre buitenlandse wetgeving als de UK Bribery Act en de US Foreign Corrupt Practices Act van invloed kunnen zijn. Wij hebben aandacht besteed aan de compliance met de voor u van toepassing zijnde wet - en regelgeving en overige bepalingen voor zover wij die van belang achten in het kader van onze controle van de jaarrekening. Bij die werkzaamheden hebben wij geen mat eriële non-compliance geconstateerd. Geautomatiseerde gegevensverwerking De accountant dient op basis van artikel 2:393, lid 4 BW, melding te maken van zijn bevindingen met betrekking tot de betrouw baarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Tijdens de interim -controle hebben wij ook relevante processen met betrekking tot de geautomatiseerde gegevensverwerking getoetst. Voor onze bevindingen verwijzen wij naar onze management lett er. Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de organisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld.

De interim- controle heeft meerdere tekortkomingen in de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan h et licht gebracht namelijk:  Bevindingen omtrent logische toegangsbeveiliging  Bevindingen omtrent het wijzigingsbeheer van updates  Bevindingen omtrent IT Continuïteit. Voor een nadere toelichting omtrent deze bevindingen verwijzen wij naar bijlage B van onze boardletter. DASHBOARD JAARREKENING FINANCIËLE POSITIE BEVINDINGEN BIJLAGEN 37 38 B. Bevindingen SiSa-bijlagen B. Bevindingen SiSa-bijlage DASHBOARD JAARREKENING FINANCIËLE POSITIE BEVINDINGEN BIJLAGEN Inleiding Bij de jaarrekening wordt als bijlage de SiSa-verantwoording toegevoegd. De gemeente Steenwijkerland heeft de rechtmatige totsta ndkoming van de SiSa-bijlage getoetst. Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de f outen en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2019 in het kader van SiSa worden verantwoord. Wij doen dit middels een tabel, die ook moet worden opgenomen als geen fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Per regeling wordt aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd. Deze tabel hierna weergegeven. STREKKING CONTROLEVERKLARING RECHTMATIGHEID GOEDKEUREND Strekking controleverklaring getrouwheid Goedkeurend NR.

SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG FOUT OF ONZEKERHEID FINANCIËLE OMVANG IN € TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID BZK C1 Regeling Reductie Energieverbruik N/A - - OCW D8 Specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid 2019 -2022 N/A - - OCW D9 Specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid 2011 -2018 N/A - - IenW E27B Brede doeluitkering verkeer en vervoer (SiSa tussen medeoverheden) N/A - - SZW G2 Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 participatiewet gemeentedeel N/A - - SZW G3 Besluit bijstandsverlening zelfstandigen (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen gemeente N/A - - VWS H4 Specifieke uitkering investering sport (SPUK Sport) Onzekerheid € 107.010 Bij deze regeling is 17,5% van de bestedingen verantwoord bij deze indicator. Er is sprake van een onzekerheid in verband met het uitblijven van een uitspraak van de belastingdienst ten aanzien van de vooraftrek BTW bij het sportbedrijf 39 40 C. Onze urenbesteding C. Onze urenbesteding DASHBOARD JAARREKENING FINANCIËLE POSITIE BEVINDINGEN BIJLAGEN In het kader van transparantie in onze controle hebben wij in de weergegeven tabel de hoeveelheid uren opgenomen die wij hebben besteed aan de jaarrekening- controle 2019 (inclusief de geraamde uren die wij nog verwachten te maken tot en met de afronding van de controle). Uit de tabel blijkt een substantiële hogere werkelijke tijdsbesteding in 2019 dan geraamd.

De extra tijdsbesteding wordt deel s verklaard door de toenemende eisen die gesteld worden aan de externe accountantscontrole. Daarnaast wordt dit verklaard doordat er sprake is van een eerstejaars controle, het feit dat sprake is van een controle op afstand door het coronavirus en enkele vaktechnische discussies over de juiste verwerking van de jaarrekening con form de vereisten van de BBV. Als kwaliteitsmaatregel voor de eerste jaar controle is ook een OKB (onafhankelijke kwaliteit beoordeling) op het dossier uitgevo erd. BDO beseft dat het eerste jaar van een controle een investering benodigd, maar wij gaan graag in gesprek met de organisatie o ver de verdere optimalisering van onze werkzaamheden, de samenwerking en de hiervoor noodzakelijke urenbesteding, met als doel een kwalitatief goede controle. TEAM BEGROOT WERKELIJK VERSCHIL Partner 42 60 18 Senior manager 50 100 50 Junior managers 384 464 80 Assistenten 272 360 88 Specialisten (WNT, IT) 24 72 48 OKB 24 24 0 Totaal 796 1080 284 41 42 bdo.nl