NIEUW: Jaarplan 2024 - met vooruitblik tot 2026

Inhoudsopgave 1. Inleiding............................................................................................................................................................................3 2. Project Infopunt................................................... .......................................................................................................5 3. Project Energiecoaches....................................................................................................... ................................10 4. Project Tuincoaches.......................................................................................................... ....................................14 5. Project Zwerfafval ....................................................... ............................................................................................18 6. Stichting Duurzaam Steenwijkerland algemeen................................................................................. 21 7. Totaal begroting Stichting Duurzaam Steenwijkerland .................................................................26 Bijlage 1. Visie Stichting Duurzaam Steenwijkerland..............................................................................29 2 1.

Inleiding Het kerndoel van Stichting Duurzaam Steenwijkerland is het stimuleren van lokale initiatieven en het beïnvloeden van maatschappelijke organisaties, bedrijven en politiek, om in 2050 een duurzaam Steenwijkerland aan de volgende generaties door te geven. Daartoe zoeken we de samenwerking met overheden, bedrijven en organisaties. De lokale initiatieven worden georganiseerd in projecten. We hebben in onze visie op basis van het kerndoel twee hoofddoelen geformuleerd: 1. We reduceren de CO2 voetafdruk in onze woon- en leefomgeving met 55 procent in 2030 en we wonen en leven energieneutraal in 2050. 2. We stoppen en keren de dramatische achteruitgang van biodiversiteit en ecosystemen. In 2050 zijn ze hersteld, veerkrachtig en beschermd. Het belang en de urgentie van onze Stichting en projecten neemt toe: 1. Het publieke én politieke besef dat energiebesparing en hernieuwbare 1. energiebronnen noodzakelijk zijn voor een snelle uitfasering van fossiele brandstoffen dringt zich onweerstaanbaar op: • Uit rapporten van het IPCC blijkt dat klimaatverandering en opwarming van de aarde met meer dan 1,5 graad al bijna onvermijdbaar is. • De gevolgen van weersextremen worden steeds meer zichtbaar: warmere zomers, droogte en overstromingen. • De oorlog in Oekraïne geleid tot een fossiele energiecrisis en hoge energieprijzen.

• Het kabinet heeft recent een pakket van klimaatmaatregelen van 28 miljard aangekondigd. 2. De klimaat-, stikstof- én watercrisis zetten de biodiversiteit en ecosystemen steeds 2. . meer onder druk. Het maatschappelijk en politiek bewustzijn groeit dat de vergroening van de leef- en werkomgeving én een meer natuurinclusieve en circulaire wijze van voedsel- en goederenproductie noodzakelijk zijn. De betrokken overheden nemen scherpere beleidsmaatregelen en zoeken naar innovatieve oplossingen. Stichting Duurzaam Steenwijkerland is in november 2020 opgericht en heeft na een pioniersfase van drie en een half jaar een duidelijk zichtbare, publieke positie verworven in de transitie naar een duurzaam Steenwijkerland: 1. Er ligt een uitgewerkte visie, waarin kerndoel, kernwaarden, doelen en ambities zijn vastgelegd (zie bijlage). 3 2. Het aantal projecten, activiteiten en betrokken vrijwilligers is gegroeid: • Projecten. Het aantal projecten is verdubbeld van 2 in 2020 tot 4 in 2023. Het Infopunt is in 2022 geopend en het project IK BEGIN! is in 2023 uitgemond in twee volwaardige projecten: tuincoaches en zwerfafval. • Activiteiten. Het aantal bezoekers van het Infopunt (1250 in 2022), het aantal energieadviezen (250 in 2022) en warmtescans (75 in 2022) zijn toegenomen. Tuinadviezen zijn voor het eerst in 2022 gegeven.

Het aantal activiteittypen is uitgebreid: workshops, spreekuren, levende tuinroute, etc. Ook het aantal publicaties is gegroeid, waarvan de stapsgewijze uitbouw naar de maandelijkse pagina ‘Groene Stappen in de Kop’ in de Steenwijker Courant de meest opvallende is. • Vrijwilligers. Het aantal vrijwilligers is gestegen tot 75 in 2023, waarvan 25 tegen een vrijwilligersvergoeding. 3. De deskundigheid van de vrijwilligers wordt via opleidingen en cursussen gezekerd. Dit geldt in het bijzonder voor de energieadviseurs. 4. Het netwerk van overheden, bedrijven en organisaties waarmee nauwer of losser wordt samengewerkt, is omvangrijk en groeit nog steeds. Naast de gemeente werken we samen met woningcorporaties, Sociaal Werk de Kop, Stichting Present, de Jongeren Actie Raad (JAR) en Stichting Besparen in de Kop (BIK). 5. De professionele ondersteuning van de projecten heeft met de formering van een klein team van betaalde medewerkers, de invoering van een planning- en control cyclus en de regeling van personele en financiële randvoorwaarden, vorm gekregen. Daarbij heeft de kwartiermaker plaatsgemaakt voor een manager. 6. De organisatiestructuur staat in grote trekken overeind via een portefeuille- en taakverdeling en overlegstructuur van bestuur, betaalde medewerkers en vrijwilligers. In dit jaarplan ontvouwen we onze plannen voor 2024.

Bovendien geven we met het oog op een meerjarensubsidie voor de rest van de collegeperiode van de gemeente Steenwijkerland een doorkijkje naar 2026. De opzet van dit jaarplan is als volgt. In de hoofdstukken 2 tot en met 5 beschrijven we onze projectplannen aan de hand van een vast stramien: projectdoelen, activiteiten en resultaten, effecten, een vooruitblik naar 2026 en begroting. In de hoofdstukken 6 en 7 geven we aan wat de plannen zijn op stichtingsniveau en hoe de totaalbegroting eruitziet. 4 2. Project Infopunt 2.1. Projectdoelen We stellen voor het Infopunt in 2024 de volgende projectdoelen: 1. Informeren inwoners over duurzame energieoplossingen en vergroening van de woon- en leefomgeving. 2. Ondersteunen inwoners bij aanvraag financiering en regelingen. 3. Verwerven publieke bekendheid. 4. Bieden podium aan externe partijen. 5. Werving voldoende voorlichters. 2.2. Activiteiten en resultaten Informeren inwoners over duurzame energie en vergroening omgeving. • Onze projecten gebruiken het Infopunt als locatie voor een aantal van hun activiteiten (spreekuren, workshops/lezingen, etc.) en de voorbereiding daarvan (overleg- en werkruimte). • Onze voorlichters van het Infopunt geven informatie en tips over duurzame energieoplossingen en vergroeningsmogelijkheden aan bezoekers.

Daarnaast verwijzen ze bezoekers door naar energiecoaches/adviseurs, tuincoaches en zwerfafvalteams. Het Infopunt is hiertoe dagelijks geopend. • We nodigen basisscholen uit voor een klassenbezoek aan het Infopunt. Onze voorlichters geven educatieve voorlichting over de noodzaak en verduurzaming van de woon- en leefomgeving en hebben daarvoor een lespakket ontwikkeld. Het lespakket is op dit moment vooral gericht op ‘zwerfafval’, maar we breiden dit uit met klimaat, energie en ecologisch tuinieren. We rekenen op 8 klasbezoeken in 2024. • Onze voorlichters geven ook extern workshops en lezingen over duurzame energie en vergroeningmogelijkheden, indien we daartoe uitgenodigd worden. We gaan voorlopig uit van 5 externe workshops/lezingen in 2024. • We realiseren ook extern inloopspreekuren oftewel ‘Infopunt op locatie’: 12 in 2024. We streven ernaar om in 2024 250 extra bezoekers te trekken. Het totaal aantal bezoekers komt daarmee uit op 1500. Hiervan worden er 500 naar onze andere projecten doorverwezen. 5 Ondersteuning inwoners bij aanvraag financiering en regelingen. Bij bezoeken aan het Infopunt en tijdens onze adviesgesprekken hebben we gemerkt dat een behoorlijk aantal inwoners niet goed op de hoogte zijn van subsidiemogelijkheden en/of opzien tegen het aanvragen ervan. Om deze barrière weg te nemen, breiden we ons aanbod in het Infopunt uit.

We willen inwoners over subsidiemogelijkheden informeren, adviseren én waar nodig ondersteunen we hen bij hun subsidieaanvraag. Voor 2024 is deze uitbreiding van ons aanbod een belangrijk speerpunt en zetten we de volgende stappen: • Allereerst brengen we de subsidieregelingen m.b.t. energiebesparing, duurzame energieopwekking en vergroening van de woon- en leefomgeving in kaart. • We werven vrijwilligers die kennis hebben van subsidieregelingen of zich daarin willen verdiepen: 3 vrijwilligers in 2024. Daarnaast rusten we voorlichters toe met kennis over subsidieregelingen en vaardigheden om deze aan te vragen. • De geworven vrijwilligers houden wekelijks spreekuur waar inwoners voor informatie en ondersteuning met betrekking tot subsidies terecht kunnen, met uitzondering van de vakantieperioden: 40 spreekuren in 2024. Daar buitenom kunnen inwoners altijd het Infopunt binnenlopen om door onze voorlichters geholpen te worden bij een aanvraag voor subsidie. Bij drukte kan een aparte afspraak worden gemaakt. • We bellen de aanvragers na of de aanvraag is toegekend of dat er problemen zijn die moeten worden opgelost. We peilen van tevoren of mensen hiertegen geen bezwaar hebben. We rekenen erop dat 120 bezoekers gebruik maken van het de spreekuren of een afspraak maken, waarvan er 40 ondersteund worden bij een subsidieaanvraag. Verwerving publieke bekendheid.

Wanneer we willen dat inwoners het Infopunt bezoeken en van onze diensten gebruikmaken, dan is het belangrijk dat ze op de hoogte zijn van haar bestaan en weten waarvoor ze daar terecht kunnen. Ook is een aantrekkelijke inrichting en uitstraling van belang om bezoekers over de drempel te halen. • We willen de etalage aantrekkelijk en opvallend inrichten én actueel houden: 6 maal in 2024. We zoeken gericht naar een vrijwilliger met deskundigheid en vaardigheid op dit gebied. • We organiseren regelmatig buitenactiviteiten in de binnenstad van Steenwijk om mensen te attenderen op het Infopunt: 2 buitenactiviteiten in 2024. • We organiseren ophaalacties, zoals we met de bespaartas al een paar keer hebben gedaan: 2 ophaalacties in 2024. 6 • We verwerven daarnaast publieke bekendheid via onze projectactiviteiten, met name de spreekuren, workshops, lezingen en educatieve activiteiten. • We schenken standaard aandacht aan het Infopunt in onze maandelijkse pagina ‘Groene Stappen in de Kop’ in de Steenwijker Courant en in onze vrije publiciteit. • We houden de vinger aan de pols of onze publieke bekendheid groter wordt door in de toekomst regelmatig een enquête te houden. In 2024 wordt de nulmeting gehouden.

We gaan ervan uit dat uit de nulmeting in 2024 blijkt dat minimaal 20 procent van de volwassen inwoners in Steenwijkerland bekend zijn met het bestaan en het aanbod van het Infopunt. Bieden van een podium aan externe partijen. Externe partijen die een locatie zoeken om duurzame activiteiten te organiseren of te vergaderen, kunnen gebruik maken van de ruimten in het Infopunt. Ook stellen we desgewenst onze deskundigheid en ervaring beschikbaar in het organiseren van activiteiten. Op dit moment maken de 6 energiecoöperaties in Steenwijkerland gebruik van het Infopunt als vergaderruimte voor hun gezamenlijke overleg. We zullen onze podiumfaciliteiten in 2024 publiekelijk promoten. We streven ernaar dat meerdere externe partijen in 2024 minimaal 10 maal gebruik maken van het Infopunt. Werving voldoende voorlichters. We werven 3 voorlichters om het Infopunt te bemensen. Dat doen we via diverse kanalen: het Vrijwilligers Informatie Punt (VIP), oproepen en advertenties in lokale/regionale media en mond-tot-mondreclame. Hiermee komt het totaal aantal voorlichters op 10. 2.3. Effecten Informeren inwoners over duurzame energie en vergroening omgeving. Met het informeren van bezoekers aan ons Infopunt vergroten we bewustwording over duurzaamheid en verspreiden we kennis over praktische, duurzame oplossingen.

Bovendien willen we hiermee een toenemend aantal aanvragen voor adviesgesprekken met energiecoaches en -adviseurs en tuincoaches stimuleren. Ondersteuning inwoners bij aanvraag financiering en regelingen. Met de ondersteuning van inwoners bevorderen we dat er meer inwoners daadwerkelijk duurzame maatregelen nemen. 7 Verwerving publieke bekendheid. Met de verwerving van publieke bekendheid willen we meer bezoekers naar het Infopunt trekken. Bieden podium aan externe partijen. Door onze ruimten en ervaring aan te bieden, hopen we de duurzame activiteiten van externe partijen te stimuleren én samenwerkingsbanden aan te knopen. Werving voldoende voorlichters. Met de werving van voldoende voorlichters is het mogelijk om zonder problemen de openingstijden van het Infopunt te handhaven en onze kwetsbaarheid met de huidige bezetting te verminderen. 2.4. Vooruitblik 2024 – 2026 We streven naar een jaarlijkse en gestage groei van 250 extra bezoekers aan het Infopunt. We gaan er bovendien vanuit dat er elk jaar 60 extra bezoekers in het Infopunt komen voor informatie over subsidieregelingen, waarvan er 20 geholpen worden bij een subsidieaanvraag. Tot slot willen we de publieke bekendheid van het Infopunt in 2026 verdubbelen tot 50 procent van de volwassen inwoners van Steenwijkerland. 8 2.5.

Begroting Infopunt 2023 2024 2025 2026 2024-2026 Vrijwilligers 10.000 8.600 9.200 9.450 27.250 Vergoedingen vrijwilligers 8.500 7.600 8.000 8.200 23.800 Declaraties vrijwilligers 1.500 1.000 1.200 1.250 3.450 Betaalde krachten 37.500 15.800 17.500 19.400 52.700 Uren betaalde krachten 37.500 15.800 17.500 19.400 52.700 Materiële kosten activiteiten 3.750 4.370 4.530 4.700 13.600 Communicatie en promotie 3.500 2.500 2.550 2.600 7.650 Acties en projecten 1.600 1.700 1.800 5.100 Apparatuur/hulpmiddelen 250 270 280 300 850 Bestuur en administratie 1100 1.250 1.280 1.310 3.840 Administratie en kantoor 1100 1.250 1.280 1.310 3.840 Overig 1.500 1.630 1.740 4.870 Onvoorzien 1.500 1.630 1.740 4.870 TOTAAL 52.350 31.520 34.140 36.600 102.260 Toelichting op de begroting 1. Algemeen. Zie 7.1. 2. Vrijwilligers en betaalde krachten. De ‘vergoedingen vrijwilligers’ en de ‘uren betaalde krachten’ laten in 2024 een daling zien, ondanks het hoge inflatiecijfer. Dit is het gevolg van een betere inschatting van het aantal uren die met de inzet van voorlichters en betaalde krachten is gemoeid in combinatie met het lagere uurtarief van de betaalde krachten ten opzichte van de ZZP-uurtarieven. Vanaf 2024 stijgen de kostensoorten weer, in het licht van de uitbreiding van de geplande activiteiten en aantal vrijwilligers. 9 3. Project Energiecoaches 3.1.

Projectdoelen De doelen van onze energiecoaches in 2024 zijn: 1. Inwoners motiveren om energie te besparen. 2. Inwoners adviseren over energiebesparing. 3. Het opleiden van voldoende energiecoaches en -adviseurs. 3.2. Activiteiten en resultaten Inwoners motiveren om energie te besparen. • Onze voorlichters van het Infopunt verwijzen minimaal 250 bezoekers naar de energiecoaches of -adviseurs. • We publiceren regelmatig over belang en nut van energiebesparing in onze maandelijkse pagina ‘Groene Stappen in de Kop’ in de Steenwijker Courant: 10 maal in 2024. Daarnaast benutten we ook mogelijkheden voor vrije publiciteit via artikelen in lokale kranten en interviews voor lokale radio/tv: 12 in 2024. • We benutten social media voor boodschappen over energiebesparing: 40 in 2024. • We geven externe presentaties op uitnodiging van gemeente, bedrijven en maatschappelijke organisaties: 12 externe presentaties in 2024. • We voeren warmtescans uit om bewoners inzicht te geven in het energieverlies door gebrekkige isolatie van hun woning en het belang van besparende maatregelen: 50 in 2024. Inwoners adviseren over energiebesparing. • We organiseren samen met gemeente en BIK de ‘Informatiemarkt Duurzaam Wonen’ op verschillende locaties in de gemeente Steenwijkerland: 10 in 2024. Daarnaast organiseren we in 2024 met dezelfde partijen een uitgebreide Informatiemarkt.

• We geven in onze maandelijkse pagina ‘Groene Stappen in de Kop’ in de Steenwijker Courant én via social media praktische besparingsadviezen: 2 maal in 2024. • We werven inwoners voor adviesgesprekken in de diverse kernen en wijken van de gemeente. We benaderen hiertoe alle Plaatselijke Belangen en woningcorporaties en maken afspraken over het infomeren en het verwijzen van respectievelijk inwoners en huurders. Daarnaast maken we ook afspraken met installateurs van 10 BIK die bij veel inwoners over de vloer komen en organiseren daartoe 2 bijeenkomsten. • We spannen ons in het bijzonder in om inwoners met een laag inkomen te bereiken. Dit doen we door, naast de eerdergenoemde afspraken met woningcorporaties, Sociaal Werk de Kop en de schuldhulpverleners van de gemeente te informeren over ons werk en afspraken te maken over doorverwijzing. Hiertoe organiseren we 2 maal per jaar bijeenkomsten met medewerkers van Sociaal Werk de Kop en de schuldhulpverleners. • Onze energiecoaches en -adviseurs voeren adviesgesprekken op aanvraag: 300 adviesgesprekken in 2024. De eenvoudige adviezen worden door onze energiecoaches gegeven via thuisgesprekken: 250. De meer complexe adviezen (verbouwingen) worden door onze energieadviseurs via thuisgesprekken en spreekuren in het Infopunt gegeven: 50 thuisgesprekken en 2 spreekuren per week.

• Onze energiecoaches wijzen in adviesgesprekken ook regelmatig op aanvullende informatiebronnen (onder andere de kennisbank van onze Stichting) en organisaties. • We bellen alle inwoners waarmee adviesgesprekken zijn gevoerd na om zicht te krijgen op resultaten. Daarbij kunnen ook nog extra vragen worden beantwoord. Voor het nabellen vragen we vooraf toestemming. Opleiden van voldoende energiecoaches en -adviseurs. We werven in 2024 7 extra energiecoaches en 2 energieadviseurs. Het resultaat is dat we met de extra opgeleide vrijwilligers de beschikking hebben over respectievelijk 12 energiecoaches en 5 adviseurs. Dit is nodig om het toenemend aantal aanvragen voor een adviesgesprek op te vangen. We werven de vrijwilligers via diverse kanalen: het VIP, oproepen en advertenties in lokale/regionale media en persoonlijke contacten. Ze krijgen na een (sollicitatie)gesprek hiertoe een speciale opleiding aangeboden. 3.3. Effecten Inwoners motiveren om energie te besparen. Met onze activiteiten beogen we drie effecten: stimulering van het zoeken naar meer informatie, aanmelding voor een advies en een grotere bereidheid tot het nemen van energiebesparende maatregelen. Daarnaast hopen we via publicaties ook het bezoek aan het Infopunt te stimuleren. 11 Inwoners adviseren over energiebesparing.

Al onze inspanningen zijn gericht op het informeren van inwoners over praktische mogelijkheden om energie te besparen. Dit moet leiden tot een toenemende bereidheid om te investeren in mogelijkheden voor energiebesparing en daadwerkelijke uitvoering ervan. En dat resulteert in terugdringing van de CO2 uitstoot in de woon- en leefomgeving in Steenwijkerland. Een ongewenst, schadelijk effect van onze adviezen is de wissel die deze op de biodiversiteit kan hebben via de afname van nestplekken voor vogels, insecten en vleermuizen. Dit kan opgelost worden wanneer onze energieadviseurs aandacht besteden aan natuurinclusief (ver)bouwen. Opleiden voldoende energiecoaches. Met het opleiden van voldoende energiecoaches en -adviseurs zijn we in staat om het aantal ten doel gestelde thuisgesprekken te voeren en spreekuren te houden. 3.4. Vooruitblik 2024-2026 We blijven na 2024 inwoners motiveren om energie te besparen door dezelfde activiteiten uit te voeren, waarbij we streven naar 5 extra externe presentaties per jaar en een toename van het aantal warmtescans met 15 per jaar. Daarnaast beogen we jaarlijks 50 extra besparingsadviezen te geven, waarvoor 2 extra energiecoaches en 1 energieadviseur moeten worden geworven. 12 3.5. Begroting Energiecoaches De energiecoaches is het ‘oudste’ en best ontwikkelde project van de Stichting.

Bovendien is het arbeidsintensief door de persoonlijke gesprekken met inwoners. 2023 2024 2025 2026 2024-2026 Vrijwilligers 13.500 20.800 24.850 27.600 73.250 Opleidingskosten vrijwilligers 5.000 5.000 5.100 5.200 15.300 Vergoedingen vrijwilligers 7.500 14.400 18.000 20.400 52.800 Declaraties vrijwilligers 1.000 1.400 1.750 2.000 5.150 Betaalde krachten 10.000 17.000 18.950 21.100 57.050 Uren betaalde krachten 10.000 16.900 18.800 20.900 56.600 Declaraties betaalde krachten 100 150 200 450 Materiële kosten activiteiten 14.000 27.700 28.350 28.900 84.950 Communicatie en promotie 2.000 2.200 2.250 2.300 6.750 Acties en projecten 10.000 22.500 23.000 23.500 69.000 Contributies en abonnementen 750 800 800 2.350 Apparatuur/hulpmiddelen 2.000 2.250 2.300 2.300 6.850 Bestuur en administratie 700 750 770 790 2.310 Administratie en kantoor 700 750 770 790 2.310 Overig 10.000 3.310 3.650 3.920 10.880 Nieuw initiatief (Beurs) 10.000 Onvoorzien 3.310 3.650 3.920 10.880 TOTAAL 48.200 69.560 76.570 82.310 228.440 Toelichting op de begroting 1. Algemeen. Zie 7.1. 2. Vrijwilligers, betaalde krachten en materiële kosten. De kosten voor onze vrijwilligers, betaalde krachten en materiële kosten stijgen in 2024 aanzienlijk door een combinatie van hoge inflatie, een betere inschatting van het aantal benodigde uren én uitbreiding van de plannen. Na 2024 stijgen deze kosten gestaag door. 13 4.

Project Tuincoaches 4.1. Projectdoelen De doelen van onze tuincoaches in 2024 zijn: 1. Inwoners kennis laten maken met ecologisch tuinieren. 2. Vergroenen tuinen. 3. Sociaal tuinieren. 4. Werven tuincoaches en vrijwilligers tuinteam. 4.2. Activiteiten Inwoners kennis laten maken met ecologisch tuinieren. • We publiceren regelmatig over ecologisch tuinieren en onze activiteiten. Op onze pagina ‘Groene Stappen in de Kop’ in de Steenwijker Courant: minimaal 2 maal per jaar. Daarnaast met artikelen in de lokale/regionale media en berichten via social media. • We organiseren een Levende Tuinenroute: 1 maal per jaar. • We organiseren workshops en lezingen over biodiversiteit en klimaatadaptatie, inclusief ecologisch tuinieren en voedselbos, in het Infopunt: 17 workshops/lezingen in 2024. De deelnemers kunnen vervolgens zelf gericht op zoek gaan naar informatie of een afspraak maken met een tuincoach om vervolgens aan de slag te gaan. • We organiseren daarnaast inloopspreekuren over ecologisch tuinieren in het Infopunt: 6 spreekuren in 2024. We denken met onze workshops/lezingen en spreekuren 100 inwoners te informeren en 40 door te verwijzen naar de tuincoaches voor adviesgesprekken, waarvan zich 20 daadwerkelijk aanmelden. Vergroenen tuinen.

• Onze voorlichters van het Infopunt en energiecoaches kunnen inwoners naar onze tuincoaches verwijzen voor een adviesgesprek over het vergroenen van hun tuin. We gaan uit van 30 verwijzingen in 2024, waarvan de helft tot concrete aanmeldingen voor tuinadviezen leiden. • De tuincoach voert bij mensen thuis een adviesgesprek over het vergroenen van een tuin: 40 adviesgesprekken in 2024. • Vervolgens voeren onze tuinteams samen met inwoners het advies uit: op 5 adressen. 14 • We leveren nazorg door van tijd tot tijd te informeren hoe het er met de tuinen voorstaat. • We voeren jaarlijks een aantal projecten uit (vergroening van een straat of wijk): 2 maal per jaar. Dit doen we in samenwerking met de woningbouwcorporaties. Indien er bewoners zijn die niet in staat zijn om zelf hun tuinen te vergroenen, biedt ons tuinteam de helpende hand. • We ondersteunen het bewonersinitiatief om de binnenstad van Steenwijkerland te vergroenen. Hiertoe is onlangs door een aantal bewoners het initiatief genomen en we zijn in gezamenlijkheid bezig met het ontwikkelen van een plan. Sociaal tuinieren. We willen ons extra inspannen om mensen die sociaal geïsoleerd leven, te bereiken met het vergroenen van hun tuinen: • We starten met het opsporen van betrokken inwoners in samenwerking met de gemeente, Stichting Present en woningcorporaties.

Daarnaast komen onze energiecoaches en tuincoaches bij veel mensen over de vloer. We gaan ervan uit dat deze inspanningen in 2024 leiden tot een lijst van 60 adressen/verwijzingen. • Onze tuincoaches voeren 30 adviesgesprekken bij de mensen thuis, aangezien niet alle verwijzingen leiden tot aanmeldingen. • Vrijwilligers van Stichting Present voeren vervolgens op de helft van deze adressen het advies uit. Mocht dat niet voldoende zijn, dan springt ons tuinteam bij. We schatten dat dit op 5 adressen het geval zal zijn. • Ook hier leveren wij nazorg, analoog aan de ‘vergroening van tuinen’. Werven tuincoaches. We werven in 2024 2 extra tuincoaches, waarmee de teller op 5 tuincoaches komt te staan. Daarnaast werven we 3 extra vrijwilligers voor ons tuinteam, waarmee het team bestaat uit 7 vrijwilligers. We werven de vrijwilligers via diverse kanalen: de VIP, oproepen en advertenties in lokale/regionale media en persoonlijke contacten. 4.3. Effecten Inwoners kennis laten maken met ecologisch tuinieren. Onze kennismakingsactiviteiten maken inwoners bewust van de mogelijkheden en vergroten hun kennis over de mogelijkheden voor ecologische vergroening. Dit vertaalt zich in meer aanmeldingen voor tuinadviezen. 15 Vergroenen tuinen. Het vergroenen van tuinen is een buitengewoon zichtbare activiteit die ook anderen in de omgeving aanzet tot vergroening.

Het draagt bij aan meer biodiversiteit, noodzakelijke klimaatadaptatie en de gezondheid van inwoners. Sociaal tuinieren. Naast de effecten die ook gelden voor het vergroenen van tuinen, hopen we ook dat we kunnen bijdragen aan de doorbreking van het sociaal isolement en welzijn van inwoners. Werven voldoende tuincoaches. Door voldoende tuincoaches te werven, zijn we in staat om al onze activiteiten uit te voeren en onze kwetsbaarheid voor (tijdelijke) uitval te verminderen. 4.4. Vooruitblik 2024-2026 We handhaven de kennismakingsactiviteiten, waarbij we het aantal spreekuren in 2025/2026 uitbreiden tot 10 (maandelijkse frequentie). We zetten in op een toenemend aantal adviesgesprekken door tuincoaches van 15 extra per jaar en uitvoering met behulp van het tuinteam daarvan met 5 extra adressen. Daarnaast richten we ons op de uitbreiding van het aantal projecten (straat of wijk) met 2 per jaar. We streven ook naar uitbreiding van sociaal tuinieren met 15 extra adviesgesprekken door tuincoaches per jaar en inspringen bij de uitvoering daarvan met 3 adressen per jaar. We werven jaarlijks 2 extra tuincoaches en 3 extra vrijwilligers voor het tuinteam om deze stijging aan te kunnen en in vervanging te voorzien. 16 4.5.

Begroting Tuincoaches 2023 2024 2025 2026 2024-2026 Vrijwilligers 5.000 2.700 4.300 4.450 11.450 Vergoedingen vrijwilligers 4.500 2.550 4.000 4.100 10.650 Declaraties vrijwilligers 500 150 300 350 800 Vaste krachten 17.500 19.650 21.750 24.160 65.560 Uren betaalde krachten 17.500 19.500 21.600 24.000 65.100 Declaraties betaalde krachten 150 150 160 460 Materiële kosten activiteiten 9.600 10.150 10.700 10.760 31.610 Communicatie en promotie 4.500 2.500 2.550 2.600 7.650 Acties en projecten 5.000 7.500 8.000 8.000 23.500 Apparatuur/hulpmiddelen 100 150 150 160 460 Bestuur en administratie 250 260 270 780 Administratie en kantoor 250 260 270 780 Overig 1.640 1.850 1.980 5.470 Onvoorzien 1.640 1.850 1.980 5.470 TOTAAL 32.100 34.390 38.860 41.620 114.870 Toelichting op de begroting 1. Algemeen. Zie 7.1. 2. Vrijwilligers. De ‘vergoedingen vrijwilligers’ laten in 2024 een aanzienlijke daling zien, om dezelfde reden die bij het Infopunt is genoemd. Van 2024 op 2025 stijgen de kostensoorten weer substantieel, in het licht van de onze activiteiten. Na 2025 stijgen de kosten gestaag. 17 5. Project Zwerfafval 5.1. Projectdoelen Onze doelen voor zwerfafval in 2024 zijn: 1. In kaart brengen en monitoren zwerfafvalactiviteiten. 2. Formering greenteams per kern/wijk. 3. Adoptie afvalbakken door inwoners. 4. Educatieve afvalpreventie. 5.2.

Activiteiten In kaart brengen en monitoren zwerfafvalactiviteiten. We krijgen zicht op de witte vlekken in het rapen van zwerfafval door structureel de raapgebieden van onze 45 vrijwilligers en ‘anderen’ geografisch in beeld te brengen en de resultaten via een app te registreren. Formering greenteams per kern/wijk. • We doen een gerichte oproep aan de inwoners van Steenwijkerland zich aan te melden als vrijwilliger om in teamverband zwerfafval te rapen. Dit doen we via de lokale media, waaronder onze pagina ‘Groene Stappen in de Kop’ in de Steenwijker Courant: 10 maal in 2024. • We benaderen alle Plaatselijke Belangen (PB’s) en wijkcentra in Steenwijkerland met de vraag of zij een stimulerende rol willen spelen in formering van greenteams in hun kern/wijk. We gaan ervan uit dat hierop in 2024 minimaal 5 PB’s/wijkcentra positief reageren. • We promoten het rapen van zwerfafval op verschillende manieren: - We nemen deel aan de World Cleanup Day en de Landelijke Opschoondag: 2 maal in 2024. - Daarnaast organiseren we zelf de activiteit ‘Greenteam On Tour’: 2 maal in 2024. Deze bestaat uit het op één dag publiekelijk aangekondigd rapen van zwerfafval in de witte gebieden. - We organiseren enthousiasmerende bijeenkomsten in het Infopunt over het belang en mogelijkheden om zwerfafval te verwijderen: 2 bijeenkomsten in 2024.

De activiteiten worden publiekelijk aangekondigd in de lokale media. We zetten in op de formering van 5 greenteams in 2024 en de werving van 10 vrijwilligers die een afvalbak adopteren. 18 Adoptie afvalbakken door inwoners. Aangezien een gemeentelijke dekking voor het ruimen van zwerfval door greenteams een zaak is van lange(re) adem, willen we inwoners mobiliseren om een klein gebied (straat, park etc.) in hun omgeving schoon te houden. We bieden inwoners daartoe de mogelijkheid om een afvalbak te adopteren. Daartoe doen we een gerichte oproep ‘Adopteer een afvalbak’ in de lokale media, met inbegrip van onze eigen pagina ‘Groene Stappen in de Kop’ in de Steenwijker Courant: 10 maal in 2024. De formering van greenteams en de adoptie bijten elkaar niet. Waar er afvalbakken geadopteerd worden, hoeft een greenteam niet te rapen. Educatie afvalpreventie. • We ontwikkelen in 2024 minimaal 3 spelelementen voor scholieren of nemen deze over uit andere regio’s, zoals afvalbingo. • We breiden in 2024 ons lespakket (zie 2.2.) uit, waarvan de spelelementen deel uitmaken, voor de groepen 7 en 8 van de basisschool. • We benaderen in 2024 10 basisscholen met een educatieaanbod, waarbij we streven dat er in ieder geval 6 groepen gebruik van maken. 5.3. Effecten In kaart brengen en monitoren zwerfafvalrapen.

Op basis van het verworven zicht op de hiaten in de verwijdering van zwerfafval komen we tot een systematische en dekkende aanpak in de gemeente Steenwijkerland. Formering greenteams per kern/wijk, adoptie afvalbakken en educatieve preventie. We dragen met onze greenteams en adoptie van afvalbakken bij aan bewustwording en meer kennis over de gevolgen van zwerfafval voor het milieu, aan het voorkomen van zwerfafval én aan een schonere woon- en leefomgeving in Steenwijkerland. Educatie afvalpreventie. Met het educatiepakket hopen we de kennis en het bewustzijn met betrekking tot de schadelijke gevolgen van zwerfval voor het milieu, te vergroten en bij te dragen aan terugdringing van de hoeveelheid zwerfaval. 5.4. Vooruitblik 2024 – 2026 We willen na 2024 jaarlijks 5 extra greenteams per jaar formeren en 5 inwoners werven die een afvalbak adopteren. 19 We zetten in op jaarlijks 4 extra schoolklassen die gebruik maken van ons educatieaanbod. 5.5.

Begroting Zwerfaval 2023 2024 2025 2026 2024-2026 Vrijwilligers 300 310 330 940 Vergoedingen vrijwilligers Declaraties vrijwilligers 300 310 330 940 Betaalde Krachten 23.000 20.700 22.950 25.450 69.100 Uren betaalde krachten 23.000 20.600 22.800 25.300 68.700 Declaraties betaalde krachten 100 150 150 400 Materiële kosten activiteiten 2.000 2.880 3.820 3.890 10.590 Communicatie en promotie 1.250 1.380 2.250 2.300 5.930 Acties en projecten 750 1.000 1.020 1.040 3.060 Apparatuur/materiaal 500 550 550 1.600 Bestuur en administratie 300 310 310 920 Administratie en kantoor 300 310 310 920 Overig 1.210 1.290 1.420 3.920 Onvoorzien 1.210 1.290 1.420 3.920 TOTAAL 25.000 25.390 28.680 31.400 85.470 Toelichting op de begroting 1. Algemeen. Zie 7.1. 2. Vrijwilligers. Geen van onze vrijwilligers ontvangen tot nu toe een vrijwilligersvergoeding, gezien de wisselende inzet die met het rapen van zwerfaval is gemoeid. 3. Betaalde krachten. De kosten van onze betaalde krachten dalen in 2024 iets om dezelfde redenen die bij het Infopunt worden genoemd. Na 2024 stijgen deze kosten weer in het licht van onze activiteiten. 20 6. Stichting Duurzaam Steenwijkerland algemeen 6.1. Plannen 2024 De Stichting pakt in 2024, naast de verdere ontwikkeling en uitbreiding van bestaande projecten, de volgende punten op: 1. Strategieontwikkeling.

In de algemene strategie van de Stichting wordt uitgewerkt op welke wijze we onze visie en doelen willen bereiken. Daarmee wordt de koers van de Stichting op lange(re) termijn vastgelegd. De strategie zal in nauwe samenspraak met onze vrijwilligers en samenwerkingspartners worden ontwikkeld. In het verlengde van de algemene strategie wordt ook een communicatiestrategie ontwikkeld, aangezien communicatie een kernbestanddeel is van onze projecten. 2. Publieke bewustwording. Naast de projectactiviteiten die gericht zijn op publieke bewustwording en onze maandelijkse pagina ‘Groene Stappen in de Kop’ in de Steenwijker Courant, willen we in 2024 éénmaal per jaar een grote en opvallende publieke activiteit organiseren om publiekelijk aandacht te vragen voor duurzaamheid, zoals de projectgroep IK BEGIN! dat een aantal malen heeft gedaan (Steenwijker toren in blauw licht). 3. Stimulering nieuwe projecten. In onze visie hebben we de kanttekening geplaatst dat de Stichting nog nauwelijks lokale bewonersinitiatieven ondersteunt die zich bezighouden met natuurbescherming en met een schoon milieu (biodiversiteit en veerkrachtige ecosystemen). De Stichting zal een lezingen/presentatiecyclus organiseren waarin tevens de belangstelling voor het nemen van bewonersinitiatieven op deze gebieden wordt gepeild. 4.

Versterking professionele ondersteuning van projecten: • Planning- en control cyclus. Een planning- en control cyclus moet de effectiviteit en efficiëntie van projecten vergroten. De financiële cyclus is al uitgewerkt en ingevoerd. Deze bestaat uit een jaarbegroting, twee tussentijdse rapportages (april en oktober) en een financieel jaarverslag, die weer de basis vormen voor de volgende jaarbegroting. Voor de project- en jaarplancyclus is voor dit jaarplan gestart met projectplannen volgens de ‘impactmethode’. De projectplannen zullen parallel en in nauwe samenhang met de tussentijdse financiële rapportages worden 21 gemonitord en in het jaarverslag van de Stichting worden geëvalueerd, waarmee het fundament wordt gelegd voor het volgende jaarplan. • Ontwikkeling personeelsbeleid. Het vrijwilligersbeleid is ontwikkeld en vastgelegd in het Handboek voor Vrijwilligers. Het personeelsbeleid daarentegen behoeft (verdere) ontwikkeling, mede gebaseerd op de strategie. Op dit moment zijn alleen een aantal uitvoerende zaken vastgelegd die strikt noodzakelijk zijn voor de huidige formatie, zoals primaire arbeidsvoorwaarden en in beperkte mate secundaire arbeidsvoorwaarden. • Uitbreiding en kwaliteitsontwikkeling formatie. Zie 6.2. 5. Doorontwikkeling website. Zie 6.2. 6. Doorontwikkeling organisatiestructuur.

Vanuit het streven naar een effectieve, efficiënte organisatie én doelrealisatie is een heldere organisatiestructuur, inclusief een heldere taak- en verantwoordelijkheidsverdeling, een belangrijke randvoorwaarde. Zowel op bestuurlijk als op uitvoerend niveau zijn de organisatiestructuur, taken en verantwoordelijkheden in december 2020 globaal vastgelegd in het document ‘Duurzaam Steenwijkerland, samen naar een duurzaam en energieneutraal Steenwijkerland, plan voor een eigen uitvoeringsorganisatie’. Nu we de pioniersfase achter de rug hebben, hebben we meer en beter zicht gekregen op wat de taken in de praktijk inhouden, welke taken nodig zijn en welke verantwoordelijkheden daarmee gemoeid zijn. Zo zijn de verantwoordelijkheden in aansturing en coördinatie van de projecten door de betaalde medewerkers tijdens de impactsessies goed vastgelegd. Op basis van de verworven inzichten zullen organisatiestructuur, taken en verantwoordelijkheden verder worden uitgewerkt en aangepast. De taken en verantwoordelijkheden zullen in 2024 worden vastgelegd in functieprofielen en wordt het eerder genoemde organisatiedocument herzien. 6.2. Vooruitblik 2024-2026 De (professionele) ondersteuning van projecten wordt verder ontwikkeld: 1. We versterken onze planning- en control cyclus. • Aanpassing impactmethode.

We vullen de ‘impactmethode’ voor de volgende jaarplannen in analytisch opzicht aan, door toevoeging van een ‘inhoudelijke en omgevingsanalyse’ en een aanpak, waarvan de activiteiten deel uitmaken. 22 • Vertaling strategieën. We vertalen onze algemene- en communicatiestrategieën in een meerjarenplan voor de volgende collegeperiode en vervolgens in jaarplannen. • We spelen in op maatschappelijke ontwikkelingen en de kansen en bedreigingen die hiermee zijn gemoeid. We passen onze visie, strategieën, meerjarenplannen en jaarplannen daarop aan. • Uitbreiding en kwaliteitsontwikkeling formatie. De benodigde formatie aan betaalde medewerkers hangt nauw samen met het aantal projecten, de omvang van de projecten en het aantal vrijwilligers. In het licht van onze projectplannen en ambities gaan we ervan uit dat de formatie voor de drie huidige medewerkers gemiddeld met 0,2 fte per jaar uitgebreid moet worden. Daarnaast zullen we ons steeds moeten afvragen of er andere kwaliteiten nodig zijn, waarin al dan niet met deskundigheidsbevordering moet worden voorzien. Voor deskundigheidsbevordering wordt een toereikend budget in de begroting opgenomen. 2. Bewustwording. We organiseren op gezette tijden en minimaal 1 brede en grote activiteit om publiekelijk aandacht te vragen voor de noodzaak van duurzame woon- en leefomgeving. 3. Nieuwe projecten.

We ondersteunen in ieder geval één of meerdere bewonersinitiatieven op het gebied van natuurbescherming en schoon milieu (biodiversiteit en veerkrachtige ecosystemen). 4. Verbetering website. We hebben al een slag gemaakt door de bestaande website van het project IK BEGIN! te integreren in die van de Stichting en een kennisbank te ontwikkelen die via onze website toegankelijk is. We zullen de website en de kennisbank verder aanpassen aan de ontwikkelingen van onze projecten en Stichting. 5. Organisatieontwikkeling. We passen onze organisatie voortdurend aan de maatschappelijke ontwikkelingen en de ontwikkeling van onze projecten en Stichting. 23 6.3.

Begroting Stichting Duurzaam Steenwijkerland algemeen 2023 2024 2025 2026 2024-2026 Vrijwilligers 6.500 6.950 7.200 7.350 21.500 Vergoedingen vrijwilligers 2.500 1.200 1.300 1.350 3.850 Declaraties vrijwilligers 750 800 800 2.350 Overige kosten vrijwilligers 4.000 5.000 5.100 5.200 15.300 Betaalde Krachten 64.000 59.700 65.450 71.800 196.950 Opleidingskosten betaalde krachten 5.000 5.100 5.200 15.300 Uren betaalde krachten 64.000 52.200 57.800 64.000 174.000 Declaraties betaalde krachten/reiskosten 2.500 2.550 2.600 7.650 Huisvestingskosten 27.550 26.000 26.700 27.400 80.100 Huur infopunt 19000 19.500 20.000 20.500 60.000 Schoonmaak en onderhoud 1500 1.500 1.550 1.600 4.650 Nutsvoorzieningen 6250 4.000 4.100 4.200 12.300 Overige huisvestingskosten 800 1.000 1.050 1.100 3.150 Materiële kosten activiteiten 14.250 18.750 19.200 19.640 57.590 Mediacampagnes/advertenties 12.000 12.500 12.750 13.000 38.250 Overige communicatie en promotie 1.000 1.000 1.050 1.100 3.150 Relatiekosten 1.250 1.500 1.530 1.560 4.590 Kantinekosten 1.500 1.530 1.560 4.590 Contributies en abonnementen 250 300 300 850 Tel efoon en internet 1.500 1.530 1.600 4.630 Kosten website 500 510 520 1.530 Bestuur en administratie 5.500 7.550 7.700 7.860 23.110 Kantoorbenodigdheden 4.000 2.750 2.800 2.860 8.410 Verzekeringen 1.500 4.800 4.900 5.000 14.700 Overig 18.000 8.700 9.110 9.560 27.370 Nieuw initiatief 2.500

2.750 2.800 2.860 8.410 Inwerken alg manager 8.000 Onvoorzien 7.500 5.950 6.310 6.700 18.960 TOTAAL 135.800 127.650 135.360 143.610 406.620 24 Toelichting op de begroting 1. Algemeen. Zie 7.1. 2. De begroting voor de Stichting Duurzaam Steenwijkerland algemeen bestaat niet alleen uit overheadkosten, maar ook uit kosten voor uitvoerende activiteiten ten behoeve van alle projecten (zie 7.1. onder punt 5). 3. Vrijwilligers (onder andere administratief medewerker). De vergoedingen zakken in 2024 door een betere en meer nauwkeurige berekening, waarna deze weer toenemen. 4. Huisvestingskosten. De huisvestingskosten dalen van 2023 op 2024 als gevolg van lagere kosten voor de nutsvoorziening. Dit heeft te maken met het feit dat de energiekosten hoger zijn ingeschat, gezien de stijgende energiekosten als gevolg van de oorlog in Oekraïne, dan na invoering van het energieplafond en dalende energieprijzen zijn uitgepakt. Na 2024 stijgen alle kosten met de inflatie index mee. 5. Materiële kosten activiteiten. De materiële kosten stijgen met de inflatie en de groei aan activiteiten. De materiële kosten bestaan voor het leeuwendeel uit kosten voor onze maandelijkse pagina ‘Groene Stappen in de Kop’ in de Steenwijker Courant. Contributies/abonnementen en kosten voor de website zijn tot nu toe nooit begroot, maar vanaf 2024 wel. 25 7. Totaal begroting Stichting Duurzaam Steenwijkerland 7.1.

Algemene uitgangspunten begrotingen Voor alle begrotingen in dit jaarplan gelden de volgende uitgangspunten: 1. Inflatiecorrectie. We rekenen met een inflatiecorrectie van 10% in 2024 en 2% in 2025 en 2026. 2. Afronding. Alle kostensoorten hebben we afgerond in tientallen euro. 3. Onderbouwing. Het lukt ons in toenemende mate beter/nauwkeuriger de kostensoorten te onderbouwen op basis van de opgedane ervaring in de afgelopen jaren. Dat geldt vooral voor de ‘vergoedingen vrijwilligers’ en ‘uren betaalde krachten’. 4. Betaalde krachten. Tot eind 2022 huurden we ZZP-ers in. Vanaf 1 januari 2023 hebben we (nieuwe) medewerkers in loondienst genomen, waarbij het aantal uren is uitgebreid. Per saldo realiseren we daarmee een aanzienlijke bezuiniging. De begroting voor 2023 ging nog uit van de ZZP-tarieven, waardoor deze bezuiniging pas in de begrotingen vanaf 2024 zichtbaar wordt. 5. Aanpassingen begrotingen vanaf 2023.

We schrijven een aantal kostensoorten in tegenstelling tot eerdere begrotingen niet langer toe aan de verschillende projecten en brengen deze onder bij de begroting van ‘Stichting Duurzaam Steenwijkerland algemeen’: ‘opleidingskosten’, ‘uren betaalde krachten’ ten behoeve van de mediacampagnes/advertenties (pagina Groene Stappen in de Kop), ‘huisvestingskosten’ en ‘materiële kosten activiteiten’ (mediacampagnes/advertenties, relatiekosten, telefoon/internet, contributies/abonnementen en website). De reden voor deze wijziging is tweeërlei: de transformatie van IK BEGIN! én het feit dat deze kosten gemaakt worden ten behoeve van al onze projecten. Daarnaast hebben we door de transformatie van IK BEGIN! de beurs bij Energiecoaches onder ‘overige kosten’ (‘nieuwe initiatieven’) geplaatst, aangezien het hier een activiteit betreft, vooral gericht op energiebesparing. 6. Aanvullingen begrotingen vanaf 2024. We nemen in de begrotingen vanaf 2024 voor het eerst de kostensoort ‘kantinekosten‘ op. Bovendien hebben we in alle begrotingen een post onvoorzien opgenomen (± 5 procent van de kosten). De redenen hiervoor zijn: de onzekere inflatieontwikkeling en een scherpere/nauwkeurigere berekening van de verschillende kostensoorten. 26 7.2.

Totaal begroting Stichting Duurzaam Steenwijkerland per kostensoort 2023 2024 2025 2026 2024-2026 Vrijwilligers 35.000 39.350 45.860 49.180 134.390 Opleidingskosten vrijwilligers 5.000 5.000 5.100 5.200 15.300 Vergoedingen vrijwilligers 23.000 25.750 31.300 34.050 91.100 Declaraties vrijwilligers 3.000 3.600 4.360 4.730 12.690 Overige kosten vrijwilligers 4.000 5.000 5.100 5.200 15.300 Betaalde krachten 152.000 132.850 146.600 161.910 441.360 Opleidingskosten betaalde krachten 5.000 5.100 5.200 15.300 Uren betaalde krachten 152.000 125.000 138.500 153.600 417.100 Declaraties betaalde krachten/reiskosten 2.850 3.000 3.110 8.960 Huisvestingskosten 27.550 26.000 26.700 27.400 80.100 Huur infopunt 19.000 19.500 20.000 20.500 60.000 Schoonmaak en onderhoud 1.500 1.500 1.550 1.600 4.650 Nutsvoorzieningen 6.250 4.000 4.100 4.200 12.300 Overige huisvestingskosten 800 1.000 1.050 1.100 3.150 Inrichting en vaste inventaris Verbouwingen en aanpassingen Materiële kosten activiteiten 43.600 63.850 66.600 67.891 198.341 Mediacampagnes/advertenties 12.000 12.500 12.750 13.000 38.250 Overige communicatie en promotie 12.250 13.200 15.100 15.380 43.300 Acties en projecten 15.750 32.600 33.720 34.340 100.660 Relatiekosten 1.250 1.500 1.530 1.560 4.590 Kantinekosten 0 1.500 1.5 30 1.560 4.590 Contributies en abonnementen 1.000 1.100 1.100 3.200 Telefoon en internet 0 1.500 1.530 1.600 4.630

Apparatuur 2.350 3.170 3.280 3.310 9.760 Kosten website 500 510 520 1.530 Bestuur en administratie 7.300 10.100 10.320 10.540 30.960 Kantoorbenodigdheden 5.800 5.300 5.420 5.540 16.260 Verzekeringen 1.500 4.800 4.900 5.000 14.700 Overig 28.000 16.360 17.530 18.620 52.510 Nieuw initiatief 12.500 2.750 2.800 2.860 8.410 Inwerken alg manager 8.000 Onvoorzien 7.500 13.610 14.730 15.760 25.140 TOTAAL 293.450 288.510 313.610 335.540 937.660 27 7.3. Totaal begroting Stichting Duurzaam Steenwijkerland per kostenplaats TOTALEN 2023 2024 2025 2026 2024-2026 Energie 48.200 69.560 76.570 82.310 228.440 Infopunt 52.350 31.520 34.140 36.600 102.260 Tuin 32.100 34.390 38.860 41.620 114.870 Afval 25.000 25.390 28.680 31.400 85.470 Stichting algemeen 135.800 127.650 135.360 143.610 406.620 TOTAAL 293.450 288.510 313.610 335.540 937.660 7.4. Financiering Met de gemeente is in 2023 afgesproken dat onze Stichting Duurzaam Steenwijkerland voor de komende jaren vanuit een meerjarensubsidie gefinancierd zal worden. Daarnaast krijgt onze Stichting van twee woningcorporaties (Wetland Wonen en Concept Wonen) een jaarlijkse subsidie van € 16.000. We vragen aan de gemeente voor de periode 2024-2026 een meerjarensubsidie van € 889.660. Voor 2024 gaat het om een bedrag van € 272.510.

Bovendien hopen we binnenkort met de woningcorporaties te kunnen afspreken dat de jaarlijkse subsidie de komende jaren wordt gecontinueerd. Mocht dat niet lukken, dan zoeken we naar andere financiële bronnen. In het uiterste geval kunnen een aantal activiteiten geen doorgang vinden. 28 Bijlage 1. Visie Stichting Duurzaam Steenwijkerland Onze visie is een kapstok en bepalend voor zowel de initiatieven en activiteiten die Stichting Duurzaam Steenwijkerland ondersteunt en ontplooit, als de manier waarop dat gebeurt. 1. Kerndoel: meest wezenlijke reden van bestaan Stimuleren en ondersteunen van lokale burgerinitiatieven en beïnvloeden van maatschappelijke organisaties, bedrijven en politiek, om in 2050 een duurzaam Steenwijkerland aan de volgende generaties over te dragen. Daarbij wordt (ook) nauw samengewerkt met organisaties, bedrijven en gemeente. Duurzaam betekent: klimaatneutraal, een schoon milieu, herstel van biodiversiteit en veerkrachtige ecosystemen. 2. Kernwaarden: richtinggevende principes die altijd geldig zijn, ongeacht de omstandigheden Onafhankelijk en transparant. We zijn onafhankelijk van overheid en bedrijfsleven in het maken van keuzes en uitvoering van activiteiten. We accepteren geen financiële middelen onder voorwaarden die deze beïnvloeden of bepalen. We leggen hierover publieke verantwoording af. Betrouwbaar en eerlijk.

Onze voorlichting, adviezen en andere activiteiten zijn zo objectief mogelijk en eerlijk. Dat wil zeggen: wetenschappelijk of op basis van ervaringsdeskundigheid onderbouwd én informatie over voor- en nadelen. Bezield en positief samenwerken. Een duurzame aarde is een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid. Het gaat iedereen aan en iedereen kan naar vermogen bijdragen, kleine of grote stappen, die relevant en tastbaar zijn. De nadruk ligt dan ook op mogelijkheden en niet op onmogelijkheden. Bovendien inspireren we door de boodschap positief te houden en positieve voorbeelden te laten zien. We zoeken ten slotte de verbinding door samen te werken en een sterk netwerk te vormen met inwoners, maatschappelijke organisaties, bedrijfsleven en overheden. 29 Daadkracht. Onze activiteiten zijn gericht om een beweging op gang te brengen, waarbij bewustwording leidt tot een positieve houding en een positieve houding tot duurzaam gedrag. We stimuleren en ondersteunen burgerinitiatieven en beïnvloeden maatschappelijke organisaties, bedrijven en politiek. Daarbij spelen we in op de kansen die actuele ontwikkelingen bieden. We creëren via (publieks)voorlichting en informatie, advisering en begeleiding/coaching, netwerken/lobby en andere activiteiten, een beweging die burgers, maatschappelijke organisaties, bedrijven en politiek aanzetten tot concrete stappen richting duurzaam gedrag.

Daarbij respecteren we ieders opvattingen en inzet. 3. Grootse doelen: doelen die de Stichting op (middel)lange termijn wil realiseren De grootse doelen voor ‘Klimaat en Energie’ en ‘Biodiversiteit en Veerkrachtige Ecosystemen’ zijn: 1. We reduceren de CO2 voetafdruk in woon- en leefomgeving met 55 procent in 2030 en we wonen en leven energieneutraal in 2050. 2. We stoppen de dramatische achteruitgang van biodiversiteit en ecosystemen. In 2050 zijn ze hersteld, veerkrachtig en beschermd. 4. Levendige beschrijving: globale uitwerking van de grootse doelen 4.1. Levendige beschrijving Klimaat en Energie Wij stimuleren en steunen de inwoners van Steenwijkerland tot het zetten van kleine of grote(re) stappen om energie te besparen in zowel huur- als koopwoningen. Daarbij gaat het om isolatie (dak, wand en vloer), reductie van het eigen energieverbruik (apparatuur, vermindering warm water, etc.) en hergebruik van materialen. We benadrukken dat een win-win situatie wordt gecreëerd aangezien besparing ook financieel aantrekkelijk is. We dringen bij gemeente, bedrijven en maatschappelijke organisaties bovendien aan op maximale energiebesparing van ‘andere’ (utiliteits)gebouwen. We werken aan de energietransitie van fossiele brandstoffen naar hernieuwbare energiebronnen (zon, biomassa, wind en omgevingswarmte uit buitenlucht, bodem of water).

Dat geldt in de eerste plaats voor huur- en koopwoningen en particuliere 30 vervoermiddelen. We stimuleren het leggen van zonnepanelen op eigen daken of opwekking van zonne-energie in coöperatief verband; gebruik van warmtepompen of groene energiedragers (biogas, waterstof) of deelname aan warmtenetten; en het sluiten van ‘groene’ contracten met energieleveranciers. Daarnaast bevorderen we de vergroening van onze vervoermiddelen (elektrificatie, waterstof), inclusief de infrastructuur die daarvoor nodig is. In de tweede plaats dringen we bij gemeente, bedrijven en maatschappelijke organisaties bovendien aan op het creëren van voorzieningen en de inzet van hernieuwbare energiebronnen voor ‘andere’ (utiliteits)gebouwen, vervoermiddelen én bedrijfsprocessen. We werken op het gebied van energiebesparing en transitie naar hernieuwbare energiebronnen samen met gemeente, woningcorporaties, energiecoöperaties, organisatie die belangen van huurders en woning- en vastgoedeigenaren behartigen en installatiebedrijven. 4.2. Levendige beschrijving Biodiversiteit en Veerkrachtige Ecosystemen We vergroenen onze leefomgeving door de aanleg en duurzame inrichting van (gezamenlijke) tuinen en initiatieven voor het planten van bomen in straten en de aanleg van parken of (tijdelijke) groene plekken en stroken.

Dit is zowel van belang voor klimaatadaptie (water vasthouden en verkoeling) als natuurontwikkeling en biodiversiteit. Een bijzonder punt van aandacht is het sociaal tuinieren: het verduurzamen van tuinen bij inwoners met een laag inkomen. We dringen bij bedrijven en overheid aan op vergroening van bedrijventerreinen en groene omgevingsplanning in steden, dorpen en kernen. We leveren ons aandeel in de natuurbescherming en natuurontwikkeling door ons in te zetten voor de instandhouding en herstel. Dit vereist niet alleen duurzaam beheer en natuurontwikkeling in de beschermde gebieden, maar ook een natuurinclusieve inrichting van het landschap daar omheen. We dringen er bij de verantwoordelijke en betrokken overheden en partijen op aan dat er slechts economische activiteiten, zoals in de landbouw en recreatiesector, worden toegestaan en gepromoot waarvan zeker is dat deze geen negatieve impact hebben op de leefgebieden of juist bijdragen aan natuurontwikkeling of herstel. 31 We zetten ons in voor een schoon milieu (water, bodem en lucht). We dragen zoveel mogelijk bij aan terugdringing van milieuvervuiling. In onze woon- en leefomgeving doen we dat door te voorkomen dat zwerfaval in het milieu terecht komt. Daarnaast willen we activiteiten ontplooien op het gebied van (particuliere) mobiliteit en hergebruik.

En ten slotte bevorderen we de duurzame productie van voedsel en industriële goederen door het marktaandeel daarvoor te vergroten. Promotieactiviteiten, waarbij duurzame producten worden weggeven aan inwoners van de gemeente Steenwijkerland, maken daarvan deel uit. Duurzaam geproduceerd voedsel zijn producten die afkomstig zijn uit de biologische landbouw, agrarisch natuurbeheer en kringlooplandbouw (uitbanning en minimalisering pesticiden, stikstof, nutriënten en gebruik fossiele brandstoffen én benutting afval) én visserijproducten op basis van duurzame vangstmethoden (minimalisering bijvangst, instandhouding gezonde populaties). Duurzame industriële producten zijn het resultaat van industriële kringloopprocessen waarbij geen vervuilende stoffen vrijkomen en restanten worden verwerkt. Naast vergroting van het marktaandeel aan duurzaam geproduceerd voedsel en industriële producten doen we ook beroep op boeren en (keten)bedrijven om duurzame consumptie- en productiepatronen tot stand te brengen. Wij werken op het gebied van biodiversiteit en veerkrachtige ecosystemen waar mogelijk samen met overheden, natuur- en milieuorganisaties en bedrijfsleven. Kanttekening. Op dit moment zijn er nog nauwelijks lokale burgerinitiatieven op de gebieden van natuurbescherming en -ontwikkeling en een schoonmilieu, die door het SDS worden ondersteund.

Uitzondering vormt het aanpakken van zwerfval. Het nemen van lokale initiatieven op deze gebieden actief te stimuleren, beschouwen we als (deel van) onze opdracht. 32