Nieuw: Gemeente Steenwijkerland - Jaarverslag 2023 gewaarmerkt

Deze initiatieven zijn gericht op het versterken van de digitale infrastructuur, het vergroten van de bewustwording rondom cybersecurity onder inwoners en bedrijven en het verbeteren van de samenwerking tussen publieke en private sectoren op het gebied van digitale veiligheid. In Steenwijkerland werken we actief aan het toegankelijk maken en houden van digitale diensten terwijl we gelijktijdig de veiligheid en privacy van inwoners en bedrijven beschermen. We sluiten aan bij de rijksinitiatieven en trekken op met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG). We doen dit in een steeds veranderende en zeer uitdagende digitale wereld. Dat vraagt kennis en alertheid. In 2023 zijn de acties uit het jaarplan gericht op privacy, informatiebeveiliging en informatiebeheer uitgevoerd. Het doel is de digitale weerbaarheid van de gemeente te versterken. Een voorbeeld is de implementatie van het kennis- en bewustwordingsprogramma 'Sir Askalot', dat medewerkers traint in het herkennen van digitale risico's en bedreigingen. Ook zijn de stappen gezet in de actualisering van de bedrijfscontinuïteitsplannen. Jaarlijks implementeren we nieuwe automatiseringssystemen. Door de overstap naar Microsoft Cloud oplossingen hebben we een solide basis gelegd voor efficiënter werken, meer flexibiliteit en een hoger tempo van innovatie.

De organisatie heeft zelf afgelopen jaar een app gebouwd binnen de Microsoft-omgeving voor het snel en simpel afhandelen van terugbelverzoeken. Dit proces verliep voorheen via de mail waardoor afhandeling niet altijd duidelijk was. De app is via Microsoft Teams voor elke medewerker beschikbaar.

94 Naast het videovergaderen is het gebruik van Teams in 2023 ook uitgebreid met bestandsdeling en archivering. Hierdoor zijn de ouderwetse netwerkschijven grotendeels uitgefaseerd. Samenwerken aan bestanden is hierdoor veel beter gefaciliteerd. Daarmee is er meer grip op informatieveiligheid, privacy en archivering. Microsoft Teams wordt hiermee steeds meer de centrale hub waar medewerkers samenwerken. Deze veranderingen maken de organisatie toekomstbestendig. Hiermee staat onze omgeving ook klaar voor de inzet van generatieve kunstmatige intelligentie, waarvan de verwachtingen enorm hoog zijn. Informatievoorziening en Wet Open Overheid De Wet open overheid (Woo) regelt de openbaarmaking van overheidsinformatie, zowel passief als actief. Bij passieve openbaarmaking reageert de gemeente op verzoeken om informatie vanuit de samenleving. In 2023 zijn er 56 Woo-verzoeken ingediend, wat een verdubbeling is ten opzichte van de voorgaande twee jaren. Bovendien is de omvang van de verzoeken toegenomen. Aangezien er geen duidelijk zicht is op een afname, hebben we de capaciteit tijdelijk uitgebreid en de werkprocessen geoptimaliseerd. Bij actieve openbaarmaking publiceert de gemeente uit eigen beweging informatie.

De Woo specificeert 11 informatiecategorieën – waaronder regelgeving, stukken van de gemeenteraad en het college, beschikkingen, klachten, en onderzoeks- en adviesrapporten – die verplicht openbaar gemaakt moeten worden. Voor de openbaarmaking van andere informatiecategorieën bestaat een inspanningsverplichting. Hoewel we reeds gedeeltelijk voorzien in actieve openbaarmaking, vereist een werkelijk transparante gemeente aanzienlijke technische, juridische, organisatorische en culturele aanpassingen. Om informatie toegankelijker te maken, is de (digitale) informatiehuishouding in 2023 verder gestroomlijnd. Belangrijke informatie van netwerkschijven is overgezet naar Microsoft Teams, waardoor deze beter gestructureerd en alleen toegankelijk is voor geautoriseerde medewerkers. Binnen de Microsoft Teams-omgeving worden informatiestromen opgeslagen conform de Archiefwet en de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG). Verder is, om te voldoen aan de Archiefwet, een vernietigingsproces vastgesteld en is de uitvoering hiervan gestart. Ook hebben we ons aangesloten bij de landelijke methodiek voor e-mailarchivering van de VNG. Inkoop en aanbesteden Het onderwerp inkoop en aanbesteding wordt omkaderd door specifieke regelgeving, zowel op nationaal als Europees niveau.

Deze regels zijn opgesteld om een eerlijk en transparant inkoopproces te waarborgen, waarbij overheidsinstellingen goederen en diensten inkopen. In samenspraak met lokale ondernemers werken we aan een actieplan. Dit plan beschrijft hoe we invulling geven aan het nationale manifest voor Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MVOI). We hebben een nieuw systeem voor contractbeheer geïmplementeerd, waarmee we beter in staat zijn (meerjarige) inkoopcontracten te beheren. Dit heeft geleid tot een verbeterde controle en een vermindering van risico's. In 2023 hebben we de Business Club Steenwijkerland uitgenodigd om hun voorkeuren voor aanpassingen aan het gemeentelijk inkoop- en aanbestedingsprotocol te delen. Deze feedback zal worden meegenomen in een geactualiseerd protocol, dat naar verwachting in 2024 zal worden vastgesteld. We hebben voor bijna € 42 mln. ingekocht bij bedrijven gevestigd in Steenwijkerland, wat 43% van de totale inkoopwaarde vertegenwoordigt. Ter vergelijking, de cijfers van voorgaande jaren zijn: 2022: € 32 mln. (43%) 2021: € 24 mln. (40%) 2020: € 23 mln. (38%) In 2023 hebben we de standaarddocumenten voor Europese aanbestedingen herschreven om onnodig complex juridisch jargon te vermijden. Dit maakt de documenten toegankelijker voor MKB-bedrijven die minder frequent deelnemen aan Europese aanbestedingen.

We verwachten dat hierdoor lokale MKB-bedrijven vaker zullen inschrijven en een grotere kans hebben om een aanbesteding te winnen. In 2024 bekijken we andere aanbestedingsdocumenten op vereenvoudiging. Rechtmatig en doelmatig Gemeenten zijn verplicht om in hun jaarstukken een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen. Vanaf het verslagjaar 2023 is het de verantwoordelijkheid van het college om een oordeel te vellen over de rechtmatigheid van de handelingen van de gemeente. Deze wijziging is bedoeld om de verantwoordelijkheid voor rechtmatigheid meer bij het bestuur van de gemeente te leggen. Ter voorbereiding op deze nieuwe taak hebben we een pilot uitgevoerd binnen het sociaal domein. Er zijn voorbereidingen getroffen, zoals het aanpassen van verschillende verordeningen en het ontwikkelen van een effectieve aanpak door onze Verbijzonderde Interne Controle (VIC). De rechtmatigheidsverklaring over 2023 is als laatste onderdeel van deze bedrijfsvoeringsparagraaf opgenomen. We voeren regelmatig doelmatigheidsonderzoeken uit naar onze producten en processen. Dit is onderdeel van het streven naar een efficiënte en effectieve overheid. De resultaten van deze onderzoeken helpen bij het verbeteren van de dienstverlening en het beheersen van de kosten. De aanbevelingen uit het onderzoek naar onze telefonische dienstverlening (terugbelnotities) van 2022 zijn het afgelopen

95 jaar geïmplementeerd. Dit heeft begin 2024 geleid tot de invoering van een nieuw registratiesysteem. Vorig jaar zijn we begonnen met het onderzoeken van het inwonerspanel. Dit onderzoek wordt in 2024 afgerond. Als overheidsorganisatie zijn we verplicht maatregelen te treffen om fraude te voorkomen en te bestrijden. Dit omvat zowel interne controles als procedures voor het melden en afhandelen van fraudegevallen. Fraudepreventie en -beheersing zijn belangrijk om de integriteit van het openbaar bestuur te waarborgen en het vertrouwen van inwoners in de overheid te behouden. Er is steeds meer aandacht voor het voorkomen en beperken van fraude binnen overheidsorganisaties, mede door toezicht van de accountant. Afgelopen jaar hebben we een overzicht gemaakt van alle maatregelen die fraude en onrechtmatig gebruik moeten voorkomen. Deze maatregelen worden meegenomen in de uitvoering van de (nieuwe) rechtmatigheidsverantwoording. Naast procescontroles is fraudepreventie een gespreksonderwerp voor management en college, onder meer aan de hand van periodieke frauderisicoanalyses. Op basis van deze discussies zijn afspraken gemaakt over hoe fraudebewustzijn voortdurend onder de aandacht gebracht kan worden en hoe eventuele meldingen van fraude worden aangepakt (frauderespons).

Subsidieproces In 2023 is het proces van aanvragen, verstrekken en vaststellen van een gemeentelijke subsidie nader bekeken. Doel was dit proces voor zowel de aanvrager (inwoner, ondernemer) als de behandelaar beter (digitaal) inzichtelijk te maken, te stroomlijnen en de rechtmatigheid te borgen. De eerste aanpassingen zijn doorgevoerd. In 2024 wordt dit – gebruikmakend van de ervaring van andere gemeenten - verder uitgewerkt en ingevoerd. Samenleving tevreden Dienstverlening Goede dienstverlening staat bij ons hoog in het vaandel. In 2023 hebben onze inwoners onze dienstverlening gewaardeerd met een gemiddelde score van 8. Bezoeken aan de balie scoorden zelfs gemiddeld een 8,1. Dit is een resultaat waarop we trots zijn. Het afgelopen jaar hebben we ook het proces voor Meldingen Openbare Ruimte (MOR) verder verbeterd. De gemiddelde waardering voor dit proces is gestegen van een 6,6 naar een 6,9. Onze inwoners zijn tevreden over de snelheid waarmee wij meldingen afhandelen. Uiteraard hangt de tevredenheid over de afhandeling van een melding nauw samen met wat de melder had verzocht of verwacht. De waardering voor onze dienstverlening sluit aan bij wat we landelijk zien. Het nationale gemiddelde voor gemeentelijke dienstverlening ligt doorgaans rond een 7. Speciale aandacht ging dit jaar uit naar de eerste inschrijvingen van Oekraïense vluchtelingen.

Een belangrijke en extra inspanning van onze organisatie. Bovendien vroegen de Provinciale Staten- en Waterschapsverkiezingen in maart én de Tweede Kamerverkiezingen in november, deels onvoorziene extra inzet. Door proactief extra personeel in te zetten en prioriteiten zorgvuldig te stellen, zijn we erin geslaagd onze dienstverlening aan zowel inwoners als ondernemers op peil te houden. Gebiedsgericht werken In de begroting voor 2023 stond beschreven dat we de aanpak van 'Gebiedsgericht Werken' verder gaan ontwikkelen door 'Leren door te Doen'. Door te starten met gebiedsteams hebben we hier meer structuur in gebracht. Deze teams, bestaande uit partners en gemeentemedewerkers, komen maandelijks op vaste momenten en plaatsen samen. Tijdens deze bijeenkomsten wisselen ze informatie uit, maken ze afspraken over samenwerking en bieden ze inwoners de kans om gemakkelijk langs te komen met vragen of ideeën over zaken zoals wonen, welzijn, veiligheid of de leefbaarheid in hun buurt. Doordat de partners dicht bij elkaar zitten, kunnen we snel met elkaar overleggen en actie ondernemen. Zo hoeven inwoners hun verhaal maar één keer te vertellen en kunnen ze ook persoonlijk in gesprek gaan met de betrokken organisaties. De methode 'Leren door te Doen' stelt ons in staat om continu te verbeteren. We volgen duidelijke stappen: uitvoeren, evalueren, leren, verbeteren en opnieuw uitvoeren.

Deze cyclische aanpak bevordert een natuurlijke ontwikkeling naar nieuwe of andere werkwijzen. Het is een manier om te vernieuwen terwijl we gewoon doorgaan met ons werk. Het is belangrijk dat elke partner nagaat of de oorspronkelijke doelen worden bereikt, of de samenwerking aan de verwachtingen voldoet en of we genoeg kansen benutten om samen te werken. Dit proces kan bijvoorbeeld leiden tot een gezamenlijke visie, een projectplan en een samenwerkingsovereenkomst. Medewerkers tevreden Werkomgeving Een flexibele werkbenadering, oftewel het plaats- en tijdonafhankelijk werken, is onmisbaar geworden in de hedendaagse werkpraktijk. Volgens onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en TNO, is flexibel werken in Nederland significant toegenomen. Deze studies tonen aan dat flexibel werken niet alleen de tevredenheid en het welzijn van werknemers verhoogt, maar ook leidt tot hogere productiviteit. De Universiteit van Amsterdam heeft onderzoek gedaan naar het effect van plaats- en tijdonafhankelijk werken op de duurzame inzetbaarheid van medewerkers. Dit onderzoek wijst uit dat de mogelijkheid van flexibel werken positief bijdraagt aan de balans tussen werk en privé. Deze wetenschappelijke bevindingen integreren we in onze wijze van werken.

96 De opkomst van thuiswerken, hybride vergaderen, en activiteitgericht werken maakt een herinrichting van ons kantoor essentieel. De 30 jaar oude, traditionele indeling van ons gebouw, voornamelijk bestaand uit zogenaamde cellenkantoren, past niet bij werkwijze en dienstverlening van de gemeentelijke organisatie. Wetenschappelijke studies ondersteunen het belang van een goed ingerichte werkomgeving voor werknemerswelzijn en productiviteit. De fysieke kantooromgeving heeft een significante invloed op de tevredenheid en prestaties van medewerkers. Elementen zoals klimaatbeheersing, akoestiek en ergonomische voorzieningen zijn cruciaal voor het creëren van een optimale werkomgeving. In een uitdagende arbeidsmarkt (zie verderop in deze paragraaf) is het zijn van een aantrekkelijke werkgever cruciaal. In 2023 heeft een interne verhuizing geleid tot een betere verdeling van de werkplekken. Een stap die noodzakelijk was gezien de ruimtetekorten. Bovendien zijn er werkplekken gecreëerd die aansluiten bij het concept van modern werken, zoals Teams-plekken. Het gebouw voldoet op een aantal punten niet (meer) aan de eisen die vanuit regelgeving (werkomstandigheden) en overheidsambities (energiebesparing en CO2-uitstoot) worden gesteld. In 2023 is aan deskundigen gevraagd een plan te ontwikkelen voor de aanpassing van het pand.

Doel is te komen tot een werkomgeving die functioneel en uitnodigend is. Eerdere verbouwingen, zoals die van het Atrium en het werkcafé, laten zien hoe een werkomgeving effectief kan worden aangepast om aan de behoeften en verwachtingen van gebruikers (bezoekers, bestuurders en medewerkers) te voldoen. Medewerkeronderzoek We streven ernaar dat onze medewerkers zowel tevreden als vitaal zijn. We evalueren dit periodiek door middel van onderzoek. Het medewerkeronderzoek van 2022 toonde aan dat onze scores vergelijkbaar zijn met die van gemeenten van gelijke grootte. In 2023 hebben we ons gericht op het verbeteren van belangrijke aandachtspunten zoals werkdruk, werk-privébalans en de samenwerking tussen teams. TNO-onderzoek wijst uit dat interventies gericht op deze gebieden niet alleen het welzijn van medewerkers verhogen, maar ook bijdragen aan een lager ziekteverzuim en hogere productiviteit. Deze aspecten zijn specifiek meegenomen in de ontwikkeling van ons Vitaliteitsprogramma (zie hierna). In 2024 zal het volgende medewerkeronderzoek worden uitgevoerd. Arbeidsmarkt Door innovatieve strategieën te hanteren in reactie op de onrustige en krappe arbeidsmarkt, hebben we gewerkt aan het snel invullen van vacatures. Met de door ons georganiseerde netwerkborrel en onze aanwezigheid op het Werkfestival zijn we effectief geweest in het aantrekken van nieuw talent.

Uit deze contacten zijn diverse medewerkers direct of op een later moment aangenomen. Deze evenementen vergroten de zichtbaarheid van de gemeentelijke organisatie voor potentiële medewerkers én versterken het ‘merk’ Steenwijkerland op de arbeidsmarkt. Ook de aanwezigheid en de uitingen van de gemeente als werkgever op sociale media is in 2023 verder versterkt. Dat de arbeidsmarkt flink in beweging is, zien we terug in cijfers. Vacatures op gebied van verkeer, ruimtelijke ontwikkeling en juridische functies bleken het moeilijkst te vervullen. Afgelopen jaar stroomden bijna 70 nieuwe medewerkers in: Aantal medewerkers 2021 2022 2023 Instroom 47 54 69 Doorstroom (intern) 6 7 11 Uitstroom 37 40 44 Met een nieuw traineebeleid dat in 2023 is vastgesteld zijn er drie trainees gestart. Hierbij is de samenwerking gezocht met het traineeprogramma van de Talentenregio. We streven er daarnaast naar om jaarlijks tenminste 25 stagiaires een plek in onze organisatie te bieden (2023: 23, 2022: 25). We zetten hier bewust op in. We geven jongeren de kans kennis te maken met het werken in een overheidsorganisatie en de organisatie profiteert van de nieuwe inzichten en vaardigheden die jongeren meebrengen. Aantal medewerkers/fte 31-12-2021 31-12-2022 31-12-2023 Formatie (begroting in fte) 391,8 407,5 423,7 Bezetting (aantal mdw. in fte) 371,6 378,8 403,7 Percentage bezetting t.o.v.

formatie 95% 93% 95% Aantal medewerkers 419 432 457 De formatie in de begroting is het afgelopen jaar gestegen met ca. 16 fte. Dit betrof onder de Omgevingswet (5 fte), duurzaamheid (2,5fte), woningbouw (2 fte), als rondkomen niet meer lukt (2 fte), verkeer (1 fte) en omgevingsmanager openbare ruimte (1 fte). Het aantal medewerkers is hierdoor en door de invulling van veel openstaande vacatures met 25 gestegen.

97 100% bezetting van de formatie zal nooit gebeuren. Een percentage van 95 betekent dat er sprake is van vacatures. Regelmatig wordt hierop ingehuurd. De kosten voor inhuur in 2023 lagen op 10,3% van de totale loonkosten. Dat percentage ligt op een aanzienlijk lager niveau dan de gemiddelde inhuur voor vergelijkbare gemeenten (17,6% in 2022). De inhuur op reguliere werkzaamheden is gedaald in 2023. Financieel betekent dit dat we einde jaar € 200.000 overgehouden op de loonsom, na de al positieve bijstelling in de najaarsnota. De inhuur voor projecten en programma's is toegenomen ten opzichte van voorgaande jaren. De reguliere inhuur is daarentegen gedaald, met name door het invullen van openstaande vacatures. Vitaliteit en de duurzaam inzetbare medewerker Het verzuimcijfer over 2023 was 5,5%. Dit is een bemoedigende daling na enkele jaren van een toename in verzuim. We hebben het pre-pandemische niveau (onder de 5%) nog niet bereikt. Dit doel vergt meer tijd om te realiseren. Ter vergelijking: het gemiddelde verzuimpercentage in Nederlandse gemeenten lag in de eerste helft van 2023 rond de 6%. Verzuimcijfers 2021 2022 2023 Verzuim % 6,3% 6,4% 5,5% Aantal zieke medewerkers gemiddeld per dag 26 28 25 Het verlagen van het ziekteverzuimpercentage heeft een directe, positieve invloed op de werkdruk en de slagkracht van de organisatie.

Wanneer een medewerker ziek is en niet kan werken, moeten de taken die deze persoon zou hebben uitgevoerd, vaak worden overgenomen door andere teamleden. Dit kan leiden tot een verhoogde werkdruk voor deze medewerkers, omdat zij naast hun eigen werkzaamheden ook extra taken moeten uitvoeren. Ziekteverzuim brengt kosten met zich mee voor de organisatie, niet alleen door het verlies aan productiviteit maar ook door de kosten voor vervanging, overwerk voor andere medewerkers, en mogelijk de kosten voor ziekteverzuimbegeleiding en re-integratietrajecten. Onderzoek heeft aangetoond dat investeren in gezondheidsmanagement en preventieve maatregelen, zoals ergonomische werkplekken, mentale gezondheidsondersteuning en flexibele werktijden, niet alleen het welzijn en de tevredenheid van medewerkers verhoogt, maar zich ook financieel terugbetaalt door een daling van het ziekteverzuim. Wij richten ons op positieve gezondheid en de eigen regie van de medewerker. In 2023 was er speciale aandacht voor deze onderwerpen tijdens de Vitaliteitsweek. Medewerkers kregen een vrijwillige gezondheidscheck aangeboden en konden deelnemen aan diverse activiteiten gericht op vitaliteit. In ons Werkcafé bieden we gezonde producten aan onze medewerkers. In 2023 hebben we een programma ontwikkeld dat continu aandacht besteedt aan vitaliteit.

De implementatie van dit programma start in 2024 en is ontworpen met een langetermijnvisie. Het biedt medewerkers praktische handvatten om hun vitaliteit, werkvermogen en duurzame inzetbaarheid te verbeteren. Bevindingen rechtmatigheidsverklaring van het college Voorheen gaf de accountant een rechtmatigheidsverklaring af. Deze taak is vanaf het verslagjaar 2023 bij het college neergelegd. Bij de regelgeving hieromtrent en de exacte systematiek bij de bepaling van onrechtmatigheden is lange tijd onduidelijkheid geweest. Deze duidelijkheid is er pas in april jl. gekomen en verschilt daarbij ook inhoudelijk ten opzichte van de verklaring van de accountant. Kern

98 van deze inhoudelijke wijziging is dat afwijkingen wel acceptabel kunnen zijn conform de financiële verordening, maar toch onrechtmatig kunnen zijn. Deze afwijkingen tellen (nu wel) mee in het totaal van de rechtmatigheidsverklaring. Het betekent voor onze rechtmatigheidsverklaring in deze jaarrekening dat we moeten constateren dat de overschrijdingen van de lasten van de programma’s en de investeringsbudgetten alsmede de aanbestedingen niet rechtmatig tot stand zijn gekomen. De rechtmatigheidsverklaring kent 3 onderdelen: het begrotingscriterium, het voorwaardencriterium en het misbruik & oneigenlijk gebruik criterium. Bij het laatste criterium zijn geen bevindingen geconstateerd. Begrotingscriterium De overschrijdingen die onrechtmatig zijn bedragen in totaal € 4,014 mln. Hiervan kan € 3,894 mln. conform ons financieel beleid als acceptabel beschouwd worden. De begrotingsonrechtmatigheden betreffen: 1) overschrijdingen in het sociaal domein van € 2,489 mln. te weten: - de open-eind regelingen (Jeugdwet, Wmo en bijstand) - het nadelig saldo van de NoordWestGroep (hierover neemt u bij de behandeling van de jaarrekening een besluit) - de energietoeslag voor inwoners (hier staat een direct gerelateerde inkomst tegenover die de overschrijding compenseert). 2) overschrijding van € 1,172 mln. in het programma woningbouw door de afboeking van € 3,947 mln.

op het woningbouwcomplex Kornputkwartier. 3) overschrijdingen in afgesloten projecten en restantkredieten van € 353.000. Als raad wordt u hierover bij deze jaarrekening geïnformeerd. Hiervan zijn 2 overschrijdingen die niet rechtmatig en niet acceptabel zijn omdat u niet voor de behandeling van de jaarrekening bent geïnformeerd. Deze afwijkingen hebben betrekking op de brug Worstdijk Kuinre (€ 83.000) en de voorbereidingskosten voor woningbouw in Vollenhove (€ 37.000). De overige overschrijdingen zijn wel acceptabel. Voorwaardencriterium Aan inkopen is € 400.000 onrechtmatig. Deze zijn ten onrechte niet Europees aanbesteed. Het gaat om: - € 156.000 overige diensten - € 187.000 sociaal domein - € 57.000 ICT-diensten De bestedingen voor het sociaal domein als de overige diensten waren in 2022 ook al als onrechtmatig gekwalificeerd. Afgelopen jaar zijn hiervoor nieuwe aanbestedingen uitgevoerd en/of nieuwe contracten afgesloten. Voor 2024 zullen deze uitgaven dan ook niet meer onrechtmatig zijn. De ICT-diensten betreffen een nieuwe onrechtmatigheid. Momenteel wordt hiervoor uitgezocht welke mogelijkheden voor nieuwe contractvorming mogelijk zijn. Zoals hierboven vermeld is er in 2023 een nieuw systeem voor contractbeheer geïmplementeerd. Hiermee kunnen (meerjarige) inkoopcontracten beter beheerd worden.

Dit moet leiden tot een betere controle en vermindering van risico’s op het gebied van rechtmatige aanbestedingen.

99 3.6 Verbonden partijen Op 9 februari 2016 heeft de raad de nota “Verbonden partijen” vastgesteld. Het proces van deelnemingen is echter een dynamisch gebeuren. Regelmatig moet deze nota dan ook worden herzien. Hieronder treft u de belangrijkste resultaten en wijzigingen aan welke binnen de kaders van de al vastgestelde nota passen. Bij de begroting is al aangegeven welke voornemens de gemeente had met haar aandelenbezit, namelijk het streven naar een zo hoog mogelijk rendement in de vorm van dividend. Landelijke, regionale of plaatselijke ontwikkelingen hebben in 2023 geen aanleiding gegeven bovengenoemde standpunten los te laten en over te gaan tot vervreemding. Afhankelijk van de mate van verbondenheid (bijv. geplaatst aandelenkapitaal) zijn we in staat om invloed op het beleid van de betreffende verbonden partij uit te oefenen. De genoemde verbonden partijen kennen hun eigen risicopositie. Daar waar sprake is van een aanzienlijk, niet afgedekt, risico wordt dit meegenomen bij de paragraaf weerstandsvermogen. De op 1 april 2024 ontvangen jaarstukken van verbonden partijen zijn opgenomen. Van een aantal verbonden partijen zijn nog geen jaarstukken over 2023 beschikbaar en deze ontbreken dan ook in deze paragraaf.

De bijlage is volgens het raadsvoorstel van 9 februari 2016 opgesteld en worden in de volgende categorieën gepresenteerd (zie ook paragraaf 4.2): o vennootschappen en coöperaties o stichtingen en verenigingen o gemeenschappelijke regelingen en De 4e categorie, de “overige verbonden partijen” is momenteel niet voorradig. Onder verwijzing naar bovenvermelde notitie “Verbonden partijen” geven wij onderstaand de posities per ultimo van het rekeningjaar weer. Deze zijn aangevuld met ontwikkelingen en risico’s. 1. Vennootschappen en coöperaties 1.1 BNG Opgemerkt wordt dat de dividenduitkeringen pas worden uitgekeerd in het jaar daarop. Zo zal de dividenduitkering over 2023 in 2024 worden ontvangen. Ontwikkelingen De BNG Bank heeft de eigen strategie vastgelegd in óns kompas naar impact’. Het hoofddoel van deze strategie blijft dat de bank zich als belangrijkste kredietverstrekker in het publiek domein zal blijven inzetten voor het socialer en duurzamer maken van Nederland. De bank wil impulsen blijven geven aan de ESG-prestaties van de klanten en de bank zelf. Dat doet zij door het verstrekken van kredieten en het delen van kennis in nauwe samenwerking met de klanten. De bank wil de manier waarop klanten

100 bij de bank financieren verbeteren en eenvoudiger maken, onder andere via verdere digitalisering van haar klantprocessen. De bank verwacht toenemende investeringen door woningcorporaties in nieuwe woningen en een toename van duurzaamheidsinvesteringen, zoals die in hernieuwbare energie. Deze ontwikkelingen zullen de kredietaanvraag van de klanten positief beïnvloeden. Gegeven de afhankelijkheid van marktomstandigheden is een betrouwbare prognose over de financiële transacties niet te geven. De bank acht het niet verantwoord om nu al een uitspraak te doen over de te verwachten nettowinst over 2024. Het uitkeringspercentage van de nettowinst bedraagt de komende jaren weer 50%. Risico’s Beperkt, tot deelname aandelenkapitaal. Financiers hebben vertrouwen in de bank dat het risico van kredietverlening aan de BNG bank beperkt is, gezien het eigenaarschap van gemeenten, provincies en de staat. 1.2 Enexis Opgemerkt wordt dat de dividenduitkeringen pas worden uitgekeerd in het jaar daarop. Zo zal de dividenduitkering over 2023 in 2024 worden ontvangen. Ontwikkelingen In 2022 is door de aandeelhouders een nieuw strategisch plan vastgesteld. In dit plan ligt de focus op kerntaken met drie hoofddoelen, te weten: 1. Sturen op maatschappelijke optimale energiekeuzes; 2. Iedereen heeft altijd toegang tot energie en 3. Klanten weten wat ze aan Enexis hebben.

Bovengenoemde missie komt voort uit maatschappelijke ontwikkelingen die een materiële impact op Enexis hebben (klimaatverandering & energietransitie; participatie en vertrouwen in instituties en digitale transformaties). Op de aandeelhoudersvergadering van voorjaar 2024 heeft Enexis een voorstel voorgelegd tot aanpassing van dit plan in verband met de nieuwe collectieve warmtevoorziening. De energietransitie leidt tot een grote investeringsopgave en kapitaalbehoefte, die op lange termijn waarschijnlijk niet door de huidige aandeelhouders kan worden ingevuld. Enexis is met de aandeelhouders in gesprek over de ontwikkelingen en mogelijke maatregelen om te zorgen dat zij een solide basis behoudt. Met het rijk is overleg gevoerd over eventuele participatie. Op basis van de huidige inzichten is de prognose dat Enexis voor de middellange termijn aan de vastgestelde ratio’s blijft voldoen. Risico’s Het risico voor de aandeelhouders is gering omdat Enexis opereert in een gereguleerde (energie)markt, onder toezicht van de Energiekamer. Daarnaast is het risico gering in relatie tot de (intrinsieke) waarde van Enexis Holding N.V. Wettelijk is minimaal 40% eigen vermogen vereist, Enexis heeft op dit moment 50% eigen vermogen. Het risico dat de gemeente hierbij loopt is laag. Een aanvullend risico is het achterblijven van de geraamde dividendinkomsten.

Het risico is echter gemitigeerd met een overeengekomen streefwaarde van € 100 miljoen voor het jaarlijkse dividend.

101 1.3 Rendo Holding N.V. Opgemerkt wordt dat de dividenduitkeringen pas worden uitgekeerd in het jaar daarop. Zo zal de dividenduitkering over 2023 in 2024 in drie termijnen worden ontvangen. Ontwikkelingen Rendo houdt in haar begroting van 2024 rekening met een resultaat van € 6,4 miljoen. Dit ligt in de lijn van de begroting 2023, dat een begroot resultaat had van € 6,8 miljoen. Verder heeft zij forse investeringen meegenomen in verband met de energietransitie. Door de hoge inflatie heeft Rendo te maken met hogere personeelslasten, stijgende energiekosten en inflatiecorrectie. Daarnaast heeft zij te maken met een lager resultaat op glasvezel doordat projecten later worden opgeleverd, waarna dan pas kan worden begonnen met de afschrijving op de investeringen. Risico’s N.V. Rendo Holding is de moedermaatschappij van verschillende vennootschappen. Re-Flex Beheer B.V.is een dochteronderneming en bestaat uit Enavi B.V., N-Tra B.V., Rendo Netwerken B.V., Re-Net B.V. en Rendo Duurzaam. Rendo Netwerken beheert en onderhoudt het gas- en elektriciteitsnetwerk. Verder houdt zij zich ook bezig met warmte en glasvezelprojecten. Gezien de aard van de activiteiten is Rendo een vrij stabiele vennootschap. Bij een eventuele overname in verband met sectorordening vervalt het dividend. De opbrengst is naar verwachting (aanzienlijk) lager dan de huidige dividendopbrengst. 1.4 Vitens N.V.

Vanaf 2019 heeft Vitens geen dividend meer uitgekeerd. Ontwikkelingen Voor de komende jaren is de verwachting dat Vitens geen dividend zal uitkeren als gevolg van de lage WACC (Weighted Average Cost of Capital of vermogenskostenvoet) en het hoge investeringsniveau voor de komende jaren. De afgelopen jaren heeft Vitens samen met andere drinkwaterbedrijven en met hulp van de aandeelhouders gelobbyd bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en de Tweede Kamer voor een betere invulling van de WACC (zogeheten Weighted Average Cost of Capital). Dit resulteerde erin dat de minister medio 2022 een WACC heeft vastgesteld van 2,95% voor de periode

102 2022-2024. Op korte termijn biedt deze maatregel enige ruimte, maar voor de lange termijn is dit percentage niet voldoende. Met de bestaande systematiek voor het vaststellen van de WACC ontstaan na 2026 problemen met het financieren van het investeringsprogramma. Inmiddels is een onderzoek gestart door bureau Berenschot. De lobby op dit onderwerp heeft de hoogste prioriteit, waarbij samen wordt opgetrokken met provincies en gemeenten. De lobby voor een aanpassing van de WACC wordt dus onverminderd doorgezet. We zien dat door inflatie de prijzen flink stijgen, het investeringsprogramma een stijgend volume aangeeft en de doorkijk voor de komende jaren aangeeft dat de solvabiliteit en de andere ratio’s verder onder druk staan. Dit en de toekomstige financieringsstrategie, waarin mogelijk een beroep op de aandeelhouders en kapitaalmarkt zal worden gedaan, maakt dat het uitkeren van dividend helaas een logisch besluit is. Verder heeft zij te maken met externe ontwikkelingen, zoals klimaatverandering, verdroging, verdergaande digitalisering, cybersecurity, verslechterde kwaliteit van de bronnen, demografische ontwikkelingen en krappe arbeidsmarkt. Daarbij komt nog dat de oorlog in Oekraïne nog niet is beëindigd. Dit heeft onder andere tot gevolg gehad hogere energiekosten. Risico’s De deelneming brengt voor de gemeente een gering risico met zich mee.

Vitens opereert maar zeer beperkt in een concurrerende omgeving, de marktrisico’s zin zijn daarom beperkt. De operationele risico’s zijn niet klein omdat het product moet voldoen aan hoge kwaliteitseisen. 1.5 Rova N.V. Opgemerkt wordt dat de dividenduitkeringen pas worden uitgekeerd in het jaar daarop. Zo wordt de dividenduitkering over 2023 in 2024 ontvangen. Ontwikkelingen De behaalde resultaten in de transitie van afval naar grondstoffen (omgekeerd inzamelen) en de implementatie van de BOR-dienstverlening zijn positief te noemen. Rova zal zich hierop blijven inzetten. Verder wordt gezocht door het uitbreiden van samenwerking met gemeenten, bijvoorbeeld op het terrein van beheer openbare ruimte en groenbeheer en is Rova actief rondom de implementatie van de participatiewet (bijvoorbeeld door het bieden van leerwerktrajecten voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt). Risico’s Beperkt tot deelname aandelenkapitaal.

103 1.6 Wadinko N.V. Opgemerkt wordt dat de dividenduitkeringen pas worden uitgekeerd in het jaar daarop. Zo wordt de dividenduitkering over 2023 in 2024 ontvangen. Ontwikkelingen Wadinko zet het bestaand beleid voort met enige accentverschuivingen waarbij thema’s duurzaamheid en digitalisering meer aandacht krijgen. Ook zullen de (post)coronaeffecten in de regionale economie een rol spelen bij haar investeringsbeleid. Verder is er een besluit genomen in de aandeelhoudersvergadering van 11 juni 2022 dat de komende 5 jaar een bedrag van € 1,5 miljoen per jaar zal worden uitgekeerd aan de aandeelhouders. Het resultaat van Wadinko wordt sterk bepaald door de gevolgen van mogelijke verkopen van belangen en noodzakelijke afwaarderingen bij de participaties. Daarnaast verwacht Wadinko dat het resultaat in 2023 positief zal zijn. Verder verwacht zij dat het aantal medewerkers bij Wadinko nagenoeg gelijk zal blijven. Risico’s Verbonden met de taken van Wadinko zijn er ondernemingsrisico’s. De participatiemaatschappij zorgt dat zij invloed uitoefent op de ondernemingen waarin zij participeert via een Raad van Commissarissen of een aandeelhoudersovereenkomst. Het is echter niet te zeggen welke risico’s Wadinko precies loopt met betrekking tot de aangegane participaties. De afgelopen jaren is een positief financieel resultaat gedraaid.

Dit wil echter niet zeggen dat het bedrijf financieel gezond blijft, vanwege de afhankelijkheid van de financiële posities van de participerende partijen. Vooralsnog is het eigen vermogen (liquide middelen) hoog genoeg om risico’s op te vangen. 1.7 Noordwestgroep N.V. Ontwikkelingen in 2023 In september 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met het collegevoorstel dat NWG en de USD dé uitvoeringsorganisaties zijn in het sociaal domein en dat NWG een breed arbeidsontwikkelbedrijf is voor SW, doelgroepers, Beschut Werk en nieuwkomers voor een periode van 6 jaar (tot en met 2027). Afgelopen jaren is hard gewerkt om NoordWestGroep toekomstbestendig te maken. Het WSW-bedrijf

104 is definitief voorbij. Nu richt zij zich op het zijn van sociale onderneming en leerwerkbedrijf, waarin de samenwerking met ondernemers, onderwijs en overheid centraal staat. De gerealiseerde omzet over 2023 bedraagt € 6.702.000 en is daarmee € 778.000 gestegen ten opzichte van voorgaand jaar (13%). Alle activiteiten van NWG lieten in 2023 een stijging zien in omzet. Met name de omzetten van NWG Hoveniers (€ 302.000) en NWG Industrie (€ 223.000) droegen bij in absolute zin. De groei op de traditionele posten als Industrie en Hoveniers is opmerkelijk, omdat deze onderdelen relatief stabiel zijn qua productiebezetting Voor beide onderdelen zien we echter een toename door zowel betere tarieven (Industrie) als ook een verbetering van de productiviteit (Industrie en Hoveniers). Voor Hoveniers is deze groei gerealiseerd ondanks het feit dat het tarief op het grootste contract (groencontract gemeente voor € 1,4 miljoen) vrijwel, al 4 jaar, gelijk is gebleven. Wel zien we een kleine stijging in opdrachten voor de gemeente buiten het contract om. Stap voor stap zullen verbeteringen worden doorgevoerd die de dienstverlening verder optimaliseren.

NoordWestGroep combineert daarin maatschappelijk verantwoord ondernemen met een uitdagende zakelijke ambitie, waarbij gewerkt wordt aan een gezonde bedrijfsvoering, met een jaarlijks verbeterend resultaat door omzetgroei, kostenreductie en efficiency. Hiermee stelt zij zich in staat om ook in de toekomst nog meer van betekenis te zijn in haar opdracht om zoveel mogelijk mensen werk te bieden. Risico’s Jaarlijkse verlaging van de rijksbijdrage betekent een financieel risico voor de gemeente als Noordwestgroep hier geen nieuwe inkomsten tegenover zet. Bijkomend risico is dat het huidig bestand niet genoeg krimpt. 1.8 Vennootschappen na verkoop Essent In 2009 werd het productie- en leveringsdeel van Essent verkocht aan RWE. Bij de verkoop zijn een aantal tijdelijke B.V.’s opgericht om de belangen van de aandeelhouders te behartigen. De CBL Vennootschap B.V., Verkoop Vennootschap B.V. en Vordering op Enexis B.V. zijn in 2020 opgeheven. Ontwikkelingen CSV Amsterdam B.V. De vennootschap zal voorlopig nog voortbestaan om op eigen kosten en risico namens Deponie Zuid B.V. (vennootschap onder Attero Holding B.V.), in overleg met de aandeelhouderscommissie, het bezwaar en/of beroep te voeren tegen de belastingdienst ten aanzien van de naheffingsaanslag afvalstoffenbelasting. Op dit moment is de vennootschap in afwachting van de reactie van de belastingdienst op het bezwaar.

105 Afhankelijk van deze reactie en de kans van slagen van een gerechtelijke procedure zal in overleg met de aandeelhouderscommissie de procedure al dan niet worden voortgezet. Verwacht wordt dat in april 2024 het bestuur van de vennootschap een aanvullende kapitaalstorting vraagt aan de aandeelhouders. Deze aanvullende kapitaalstorting zal op voorstel van het bestuur van de vennootschap worden verrekend met de vrijval als gevolg van de opheffing van Publiek Belang Elektriciteitsproductie B.V.. Publiek Belang Elektricititeitsproductie B.V. Ondanks dat het General Escrow Fonds sinds juni 2016 is geliquideerd, dient de vennootschap als gevolg van contractuele verplichtingen nog in stand gehouden te worden. Het bestuur van de vennootschap heeft met het Ministerie van Klimaat en Energie, ZEH Energy B.V. en Energy Resources Holding B.V. in februari 2024 overeenstemming bereikt over het terugtreden van PBE als contractpartij uit het Convenant Borging Publiek Belang Kerncentrale Borssele uit 2009. Daarmee resteren er geen openstaande contractuele verplichtingen meer en kan PBE als vennootschap worden ontbonden.

Het bestuur van de vennootschap treft momenteel voorbereidingen voor het opheffen van de vennootschap en om de resterende liquide middelen zo spoedig mogelijk na de Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 25 april 2024 uit te keren aan de aandeelhouders naar rato van het aandelenbelang. Risico’s Als aandeelhouder loopt de gemeente een zeer beheerst risico op Enexis voor de niet-tijdige betaling van rente en/of aflossing en, in het ergste geval, faillissement van Enexis. Daarnaast is het risico en daarmee de aansprakelijkheid voor de aandeelhouders relatief gering en beperkt tot de hoogte van het nominale aandelenkapitaal van deze vennootschap (ongeveer € 20.000). Het financiële risico is beperkt tot eventuele claims van Waterland als gevolg van garanties en vrijwaringen die door de verkopende aandeelhouders zijn afgegeven tot het bedrag van € 8.035.783 die nog resteert op de escrow-rekening en voor het bedrag dat als werkkapitaal wordt aangehouden in de vennootschap. 2. Stichtingen en verenigingen 2.1. Stichting Weerribben- Wieden Ontwikkelingen De Stichting Weerribben-Wieden blijft zich in 2024 o.a. bezighouden met de opgaven op basis van het projectplan Nationaal Park Weerribben-Wieden Nieuwe Stijl waarvoor het Rijk in 2020 budget beschikbaar heeft gesteld.

Samen met de overige nationale parken en het Samenwerkingsverband Nationale Parken werd in 2023 een nieuw beleidsprogramma 2023- 2030 opgesteld als basis voor financiering van Rijk en provincies in deze periode. De gemeente draagt jaarlijks bij aan de toeristische promotie en marketing van het gebied (€ 150.000) en voor organisatie en educatie (€ 150.000). Dit is vastgelegd in jaarlijkse overeenkomsten. Risico’s De Stichting Weerribben-Wieden is een stichting zonder winstoogmerk. Het financieel risico is laag en beperkt zich tot het leveren van een jaarlijkse financiële bijdrage.

106 3. Gemeenschappelijke regelingen 3.1. GGD IJsselland Ontwikkelingen in 2023 Vanuit de Programmabegroting 2023 is weer met veel inzet en enthousiasme gewerkt aan een toekomstbestendige publieke gezondheidszorg in IJsselland. Dit als onderdeel van de Nederlandse publieke gezondheidszorg, in opdracht van gemeenten en in nauwe samenwerking met vele partners in relevante werkvelden zoals zorg, welzijn, leefomgeving, onderwijs, kinderopvang en veiligheid. In het voorjaar van 2023 is de nieuwe bestuurlijke agenda Gezond Samen Leven vastgesteld. Een voortzetting van de eerdere bestuurlijke agenda en een regionale vertaling van de collegeakkoorden van de elf gemeenten. Daarmee is in 2023 aan de slag gegaan. Blijven werken aan het versterken van eigen regie, veerkracht van onze inwoners en aan een gezonde basis. Ondertussen wordt gewerkt, naast de basisproducten, aanvullende activiteiten en projecten ook aan landelijke opgaven zoals het behalen van beleidsdoelen COVID-19, het versterken van infectieziektebestrijding en pandemische paraatheid, uitvoeren HPV 18+ vaccinatiecampagne, leveren van hulp aan en zorg voor ontheemden Oekraïne en het bijstaan van gemeenten bij het totstandbrengen van IZA en GALA plannen. Risico’s Nog niet bekend. 3.2.

Veiligheidsregio IJsselland Ontwikkelingen in 2023 In 2023 waren de volgende zaken opvallend:  Alle activiteiten die door de covid-19-crisis of de vluchtelingencrisis tot stilstand gekomen waren, of beperkt waren uitgevoerd, zijn weer als vanouds opgepakt. Hierbij kan gedacht worden aan het opleiden en oefenen van brandweermensen en taken op het gebied van Veilig Leven. Ook in 2023 is er in samenwerking met de gemeenten gewerkt aan de opvang van zowel Oekraïners, als vluchtelingen uit andere landen. Veiligheidsregio IJsselland heeft deze opvang gecoördineerd. Vanaf 2024 is de regionale coördinatie belegd bij de gemeente Deventer.

107  Er hebben zich in 2023 zes GRlP1-incidenten voorgedaan. Bij een zevental dreigende situaties heeft het Regionaal Operationeel Team (ROT) actief voorbereidingen getroffen en de situatie gemonitord.  De brandweer is een kleine drieduizend keer gealarmeerd in 2023, dat is een lichte daling ten opzichte van 2022. De brandweer was bij 95,8% van de meldingen binnen de in het dekkingsplan vastgestelde opkomsttijd ter plaatse.  Vanwege de natte zomer zijn er minder meldingen geweest van berm- en natuurbranden dan voorgaande jaren. Daarentegen is er een stijging van 50% van branden waarbij voertuigen betrokken zijn.  In de media is benoemd dat het aantal woningbranden landelijk stijgt. Voor Veiligheidsregio IJsselland geldt dat deze branden met circa 3% zijn gestegen. Wanneer we dit vergelijken met de stijging van de populatie en het aantal woningen dan zien we een daling van 7% in de provincie Overijssel. De trend is in de veiligheidsregio’s Twente en IJsselland gelijk.  Ook in 2023 is gewerkt aan een breed gedragen maatregelenpakket om de CO2- uitstoot van de organisatie in 2025 met 50% te reduceren. De Veiligheidsregio IJsselland is om die reden in 2022 en 2023, als eerste veiligheidsregio, gecertificeerd op niveau 3 van de CO2- prestatieIadder.  Het afgelopen jaar is geïnvesteerd in arbeidsmarktcommunicatie en wordt de maat- schappelijke rol beter benut in de uitingen.

Ook worden functies specifieker en beter op sociale media gezet. Er is nog steeds krapte op de arbeidsmarkt, dat zal de komende jaren niet veranderen.  Eind maart 2023 ging de nieuwe Meldkamer Oost-Nederland (MKON) in Apeldoorn van start. De rechtspersoon gemeenschappelijke regeling MON is per 1 juli 2023 opgeheven en de financiële- en materiële afwikkeling is geregeld. In het jaar 2023 is aan de Veiligheidsregio IJsselland een bijdrage betaald van € 3.421.952. Risico’s Veiligheidsregio IJsselland voert een actief financieel risicobeleid. De weerstandscapaciteit wordt geëvalueerd op basis van een financiële risico-inventarisatie. 3.3. Omgevingsdienst IJsselland Ontwikkelingen in 2023 In 2023 heeft de OD de afspraken uitgevoerd die met de deelnemers over vergunningverlening, toezicht en handhaving en advies zijn gemaakt. Deze afspraken zijn voor elke deelnemer vastgelegd in een jaaropdracht, waarover maandelijks wordt gerapporteerd. De afspraken worden uitgedrukt in uren per deelnemer. De OD kwam in 2023 in totaal 93% van de uur-afspraken na. De OD IJsselland voert werkzaamheden uit die gedeeltelijk te plannen zijn. Dan gaat het vooral over de uitvoering van controles. Een groot deel van de werkzaamheden is echter afhankelijk van de vraag van de omgeving, bijvoorbeeld het aantal vergunningaanvragen en adviesverzoeken.

De OD maakt vooraf een schatting van deze vraaggestuurde werkzaamheden, onder meer op basis van historie. Met de begroting als vertrekpunt, zijn in het uitvoeringsprogramma 2023 uren gepland voor de uitvoering van de taken van Omgevingsdienst IJsselland voor de deelnemers. De praktijk kan hier (soms in hoge mate) van afwijken. In het jaar 2023 is aan de Omgevingsdienst IJsselland een bijdrage betaald van € 1.360.500.

108 Risico’s Er zijn nog weinig historische gegevens bekend, doordat de Omgevingsdienst IJsselland is gestart in 2018. Per deze datum heeft de gemeente taken ingebracht en voor de daarbij behorende capaciteit wordt betaald. Aanvullende, niet standaard ingebrachte, taken voert de Omgevingsdienst wel voor ons uit. Deze worden apart bij ons in rekening gebracht. Hierbij gaat het in ieder geval om specialistische advisering t.a.v. gaswinning en geluidsmetingen bij evenementen, maar daarnaast bijvoorbeeld ook mogelijke aanvullende metingen (geluid, gevaarlijke stoffen) bij handhavingstrajecten. 3.4. Jeugdzorg IJsselland (RSJ) Ontwikkelingen in 2023 Het afgelopen jaar (2023) was wederom een bijzonder jaar:  Het was het eerste jaar van het nieuwe inkoopmodel. Dit inkoopmodel is tot stand gekomen langs het principe van sociaal contracteren. Daarbij wordt uit gegaan wij van het gesprek als basis voor- en open communicatie en onderhandeling met de aanbieders. Deze lijn is in 2023 voortgezet, bijvoorbeeld met de doorontwikkeling van het Regionaal Administratie en Toegangsprotocol. Hierbij was de centrale vraag hoe we de werkprocessen nog beter kunnen inrichten en uitvoeren.  Het is ook het jaar dat de 11 gemeenten zich gebogen hebben over de aanscherping van de opdracht aan het RSJ IJsselland. Een traject dat in 2024 definitief zijn beslag gaat krijgen.

 Belangrijk aandachtspunt was de focus op de continuïteit en kwaliteit van de dienstverlening.  Tegelijkertijd is wel scherper in beeld gekomen dat het RSJ IJsselland een kleine werkorganisatie is met een forse opdracht die een hoog kwaliteitsniveau vereist. De continuïteit van de dienstverlening zal ook in 2024 aandacht vragen. Meer specifiek gaat het dan om de oriëntatie op de samenwerking met derden, met name op de portefeuille bedrijfsvoering van de werkorganisatie. Risico’s De RSJ IJsselland geeft aan dat in de dynamiek van het jeugdstelstel het een uitdaging is om een stabiele bedrijfsvoering te organiseren. Daarom heeft zij geen risicomanagement maar er wordt wel jaarlijks een inschatting gemaakt van de risico’s en de mitigerende maatregelen. Gezien de risico’s, de mitigerende maatregelen en de huidige bijdrageregeling is het niet nodig om een eigen weerstandsvermogen op te bouwen binnen het RSJ. In de begroting wordt rekening gehouden met de nodige budgetflexibiliteit. Een ander risico betreft de financiële uitkomsten van het nieuwe inkoopmodel. Deze zullen vooraf worden onderzocht en daarna gemonitord.

109 3.7 Uitvoering grondbeleid 2023 In 2023 zijn in de gemeentelijke grondexploitaties minder particuliere kavels verkocht (5) dan de prognose (12). Dit lag in de lijn van verwachtingen i.v.m. de afnemende beschikbare kavels en de veranderende marktomstandigheden (hogere bouwkosten en hogere rente) en het beperkte aanbod in kavels. Voor bedrijventerreinen geldt dat er meer is verkocht (7.203 m2) dan verwacht ( 4.584m2). De prognose van de verwachte grondverkopen in de grondexploitaties is voor de lange termijn gebaseerd op de historische uitgifte en voor de korte termijn op opties. De verwachtingen voor 2023 en verder voor wat betreft de uitgifte van kavels worden niet zozeer getemperd door de verwachte vraag maar meer door het beperkte aanbod van kavels in de diverse grondexploitaties. Naar aanleiding van achterblijvende grondverkopen is een deel van het bedrijventerrein Boterberg Zuid verhuurd als zonnepark tot 1 januari 2034. Voor deze grondexploitatie is een langere looptijd vastgesteld dan de geldende richttermijn vanuit het BBV van maximaal 10 jaar. Bij de herziening van de grondexploitaties per 1 januari 2024 is dit deel van de grondexploitatie ingerekend in de jaren 2034 tot en met 2038. Nota Grondbeleid 2020-2024 Op 17 december 2019 is de Nota Grondbeleid 2020-2024 vastgesteld.

Voor de visie op het grondbeleid en de wijze waarop het grondbeleid wordt gevoerd wordt verwezen naar de Nota Grondbeleid 2020-2024. Grondbeleid is in zijn algemeenheid een middel om ruimtelijke doelstellingen te realiseren, bijvoorbeeld op het gebied van volkshuisvesting, lokale economie, natuur en groen, infrastructuur, duurzaamheid of maatschappelijke voorzieningen. Het grondbeleid is daarmee een vorm van ‘facetbeleid’ dat volgend/dienend is aan het ‘sectorale beleid’. Het beleidsmatige uitgangspunt van de gemeente Steenwijkerland is faciliterend grondbeleid, tenzij vanwege volkshuisvestelijke en/of economische redenen actief grondbeleid gewenst is. Per 25 januari 2022 is de Woonagenda 2022-2026 vastgesteld waarin is besloten om meer sturend op te treden in de vorm van actief grondbeleid in kernen waar de vraag niet wordt opgepakt door inwoners zelf of door marktpartijen. Belangrijke gebeurtenissen 2023 In 2023 hebben zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan die gevolgen hebben voor de financiële positie van het gemeentelijke grondbedrijf. De grondprijzenbrief 2024 is in december 2023 vastgesteld door het college en ter kennisname verstuurd naar de raad. De grondprijzen opgenomen in de grondprijzenbrief 2024 zijn verwerkt bij de herziening van de grondexploitaties per 1-1-2024.

De grondprijzen van de kavels voor woningbouw en bedrijventerreinen zijn in 2023 verhoogd met 1,5% ten opzichte van 2022. Dit is gelijk aan de jaarlijkse opbrengstenstijging waarmee rekening hebben gehouden in de meerjarenbegroting 2023-2026. De verhoging van de grondprijzen heeft hiermee dus geen effect op de grondexploitatieresultaten. De parameter rente en opbrengstenstijging zijn vastgesteld op 0,75% respectievelijk 2%. In verband met de forse kostenstijgingen is de kostenindexatie ingerekend volgens onderstaande tabel: Kostenindexering 1-1-2024 2024 2025 2026 e.v. Gewogen gemiddelde (afgerond) 3,0% 3,5% 3,0% 2,0% Programma Woningbouw In 2023 zijn in totaal 5 woningbouwkavels verkocht (particulier + projectmatig), terwijl de prognose uitging van de verkoop van 12 woningbouwkavels (particulier + projectmatig). Hiermee is in 2023 minder verkocht dan verwacht. Een positieve ontwikkeling is dat er in december 2023 voor een locatie in Tuk een raadsbesluit ligt voor de aankoop van gronden, een koopovereenkomst is al getekend en de overdracht bij de notaris zal begin 2024 plaatsvinden. Daarnaast is er voor Steenwijk – Kornputkwartier in 2023 een bestemmingsplan Grondverkopen Prognose 2023 Realisatie 2023 Woningbouw (pa rti culi er) 12 5 Woningbouw (s ocia le huurwoni ngen) - - Bedrijventerrei nen 4.584 7.203

110 in procedure gebracht voor een gewijzigde verkaveling, waardoor er 49 woningen extra worden toegevoegd. En voor 2 projecten in Blokzijl en Sint Jansklooster hebben wij een bijdrage uit de Startbouwimpuls ontvangen. Programma Bedrijventerreinen In 2023 is er in totaal meer m2 bedrijventerrein verkocht dan de prognose. Daar staat tegenover dat afgelopen jaren de werkelijke verkopen aanzienlijk lager waren dan de geschatte 2,3 hectare per jaar volgens het document Afspraken Regionale Bedrijventerreinen Programmering West Overijssel 2019-2022. Een positieve ontwikkeling is ook dat er in Vollenhove nieuwe gronden beschikbaar zijn, we zijn in onderhandeling met een ontwikkelaar waarmee we (anterieure) afspraken maken over realisatie. Resultaten De prognose van het gezamenlijk resultaat op eindwaarde van de onderhanden grondexploitaties was eind 2022 € 4,5 miljoen positief. De prognose van het gezamenlijk resultaat op eindwaarde van de onderhanden grondexploitaties was eind 2023 € 2,6 miljoen positief. Dat is een vermindering van 1,9 miljoen, met name veroorzaakt door winstnemingen in de diverse woningbouwcomplexen. In totaal zullen er 8 grondexploitaties afgesloten gaan worden.

Door de mutaties in de grondexploitaties en de invoering van de POC-methode kunnen en moeten er in verschillende complexen winsten genomen worden, terwijl in andere complexen verliezen moeten worden genomen. Omdat wij voor dit jaar door de her-kaveling van het Kornputkwartier een afwaardering opnemen betekent dit per saldo dat er voor 2023 een verlies binnen het grondbedrijf is van ongeveer € 2,6 miljoen. Met de vaststelling van de Nota Reserves en voorzieningen op 19 december 2017 is de Algemene Reserves Grondexploitatie (ARG) opgegaan in de Algemene Reserve vaste Buffer. Hiermee wordt benadrukt dat het grondbedrijf deel uitmaakt van de algemene dienst en geen apart onderdeel is binnen de financiële huishouding van de gemeente. Het totale risico binnen de grondexploitaties is op basis van de jaarrekening 2023 ca. € 1 miljoen (2022: € 1,78 miljoen). In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing wordt het totale pakket aan risico’s gepresenteerd.

111 4. Verklaring Ensia In een tijd waarin de urgentie rond informatieveiligheid groter is dan ooit moeten inwoners en ondernemers kunnen rekenen op een betrouwbare overheid die luistert naar hun zorgen en wensen en vervolgens daarop inspeelt in haar dienstverlening. Een betrouwbare overheid en veilige informatievoorziening is noodzakelijk voor het goed functioneren van de gemeente en is de basis voor het beschermen van de rechten van inwoners en ondernemers. Het College van B&W legt verantwoording af over de kwaliteit van de informatieveiligheid. Hierbij wordt gebruik gemaakt van de zogenaamde ENSIA6 methode. De horizontale verantwoording die hieruit ontstaat bestaat uit een zelfevaluatie en een verklaring van het College van B&W over de (informatie)veiligheid van de diverse informatiesystemen. Het gaat dan over de geselecteerde beveiligingsnormen inzake DigiD7, Suwinet8, BAG9, BGT10, BRO11, BRP12 en PUN13. Privacy, Informatiebeveiliging en informatiebeheer. Privacy, informatiebeveiliging en informatiebeheer vormen samen een belangrijk kwaliteitsaspect van de informatievoorziening van de gemeente en zijn op veel aspecten onlosmakelijk met elkaar verbonden. Daar waar persoonsgegevens worden verzameld en bewaard dienen passende technische en organisatorische maatregelen te worden getroffen om de beschikbaarheid, integriteit en vertrouwelijkheid te waarborgen.

Tegelijk dient het verwerken van persoonsgegevens rechtmatig plaats te vinden binnen een structuur van informatiebeheer. Algemeen beeld en resultaten afgelopen periode Overheidsinformatie moet duurzaam toegankelijk, juist en volledig zijn en veilig en met achtneming van de regels omtrent bescherming van persoonsgegevens worden opgeslagen. Hierdoor zijn de onderwerpen informationele privacy, informatiebeveiliging en informatiebeheer onlosmakelijk aan elkaar verbonden. In 2021 is het strategische beleid Privacy, informatiebeveiliging en informatiebeheer 2021-2024 vastgesteld waarmee de basis is gelegd voor het waarborgen van een veilige omgeving en verdere uitwerking in jaarplannen geschied. In 2023 is het auditplan vastgesteld ten behoeve van de verdere inrichting van het Information Security management System (ISMS). De gekozen aanpak hierin is ‘risk-based’, dat wil zeggen dat de onderwerpen zijn gekozen op basis van risico-trends en zoveel mogelijk op basis van uitgevoerde en beschikbare risicoanalyses, audits, rapportages en (werkvloer)analyse op basis van uitgevoerde onderzoeken. Collegeverklaring Op 5 maart 2024 heeft het college de Ensia verklaring 2023 vastgesteld waarna de IT-auditor hierop assurance heeft verleend.

Meerjarenperspectief De belangrijkste trends en ontwikkelingen voor de gemeentelijk informatieveiligheid voor 2023 zijn: 1.Indien informatie niet beschikbaar is, leidt dat tot problemen in de dienstverlening en de bedrijfsvoering. Nagenoeg ieder proces, van uitgifte van paspoorten tot het betalen van uitkeringen, wordt uitgevoerd of ondersteund door digitale informatie- en communicatievoorzieningen. In het ergste geval moeten gemeenten dienstverleningsprocessen stilleggen. Uitval van dienstverlening en bedrijfsvoering moeten zoveel mogelijk worden voorkomen door het mitigeren van risico’s. 2. In principe is overheidsinformatie openbaar. Tenzij deze informatie privacygevoelig is, schade kan toebrengen aan de overheid of commercieel voor- of nadelig kan zijn voor derden. Wij verwerken voor de uitvoering van onze wettelijk taken veel vertrouwelijke informatie. Denk aan gegevens over werk en inkomen, zorg, veiligheid of commercieel interessante informatie over gebiedsontwikkeling, aanbestedingen en bedrijfsgevoelige informatie. Onterechte toegang tot deze informatie kan uiterst nadelig uitvallen voor inwoners en ondernemers. Er dienen maatregelen te worden getroffen om te voorkomen dat vertrouwelijke informatie in verkeerde handen valt. 3. Kwaliteit en integriteit van data worden in het algemeen niet direct gezien als doel van informatiebeveiliging.

Toch dient dit risico nadrukkelijk op het netvlies te staan van een ieder binnen de organisatie. Want informatiebeveiligingsincidenten kunnen leiden tot fouten in de dienstverlening. Als informatie niet integer is, kan dat leiden tot vertraagde of foute beslissingen, verkeerde handelingen en verspilling van tijd en menskracht. 4. Met de inwerkingtreding van de Network and Information Security directief of NIS2-richtlijn eind 2024 zullen de verantwoordelijkheden voor de gemeente op het gebied van informatieveiligheid worden uitgebreid. Door deze Europese richtlijn worden gemeentelijke bestuurders niet alleen verantwoordelijk voor de veiligheid van de processen die de gemeente uitvoert, maar ook op het gebied van ketenprocessen en maatschappelijk relevante processen waarvan de uitval kan leiden tot maatschappelijke ontwrichting. 6 Eenduidige Normatiek Single Information Audit 7 Digitale Identiteit 8 De Gemeenschappelijke elektronische Voorziening Suwi (GeVS, ook wel Suwinet genoemd) 9 Basisregistratie Adressen en Gebouwen 10 Basisregistratie Grootschalige Topografie 11 Basisregistratie Ondergrond 12 Basisregistratie Personen 13 Paspoort Uitvoeringsregeling Nederland