Najaarsnota 2020.pdf

Najaarsnota 2020

2

3 Inleiding Dit voorjaar bent u vanwege de uitbraak van de coro napandemie, niet op de door u bekende wijze met een hoofdlijnen- rapportage voorzien van beknopte voortgangsinformat ie over de uitvoering van de begroting 2020. Wel he eft u een informatienota ontvangen waaruit u heeft kunnen afl eiden dat de gevolgen van deze pandemie en de struc turele effecten op het gebied van het sociale domein diepe gaten hebben geslagen in de financiële huishouding van de gemeente. Het jaar 2020 zal de historie ingaan als een bijzondere voor u als raad. Desondanks willen wij met deze najaarsnota u in staat stellen om uw controlerende rol te kunnen vervullen . Dit ondanks de onzekerheid die op meerdere onderd elen nog aanwezig is of nog zal optreden vanwege de nog steeds voortdurende gevolgen van de coronacrisis. Door u is bij de behandeling van de najaarsnota 2019 aandacht gevraagd over het tijdstip van behandeling van de najaarsnota. De wethouder heeft toegezegd zich maximaal in te ze tten voor behandeling van de Najaarsnota voorafgaan d aan de behandeling van de meerjarenbegroting in november aanstaande. Dit is gelukt, maar zonder deze nota in de politieke markt te agenderen. In deze najaarsnota hebben we eveneens aandacht geschonken aan de opmerkingen die zijn geuit bij de va ststelling van het jaarverslag 2019.

Hierin is naar voren gekomen dat niet alle doelstellingen smart genoeg geformuleerd waren om op basis van de door de raad bepaalde wijze adequaat verantwoord ing af te kunnen leggen. Om dit te realiseren zijn de doelstellingen voorzien van meetbare doelstellingen voor 2020 teneinde de gemaakte opmerkingen weg te nemen. Met deze najaarsnota 2020 ontvangt u uitgebreid inz icht in de voortgang van de doelstellingen van de p rogramma’s over de eerste 8 maanden van 2020. Op basis van de tot op heden geleverde inspanningen denken wij 66% (najaarsnota 2019 85%) van de resultaten voor 2020 te realiseren. Voor de overige 34% geldt dat er extra of specifieke aandacht vereist is of problemen zijn. Naast de prognose op de realisatie van beleid geven we op basis van de huidige inzichten tevens een pr ognose van het financieel jaarresultaat 2020. Met inachtneming van de financiële consequentie voortvloeiende uit de informatienota 2020 zouden we medio 2020 over het jaar 2020 uitkomen op een negatief financieel resul taat van € 3,1 miljoen. Dit heeft geleid tot een o pdracht om alle zeilen bij te zetten teneinde dit sterk nadelige saldo (deels) om te buigen. Dit heeft geresulteerd in de in dez e nota weergegeven financiële mutaties met een positief exploitatiesaldo van € 877.000.

Als we alle voorziene “plussen” en “minnen” voor nu en exclusief onvoorziene omstandigheden onder elka ar zetten met in achtneming van de financiële gevolgen van deze naja arsnota dan koersen we af op een negatief jaarresul taat van ca. € 2,2 miljoen. Om dit nog steeds negatieve saldo uiteindelijk nog verder positief te beïnvloeden wordt voorgesteld om ingaande 2020 geen mogelijkheid meer te geven om middels een raadsbesl uit in maart 2021 niet bestede budgetten 2020 over te hevelen naar 2021. Op voorhand is de omvang van dit financieel voordeel niet te becijferen, maar zal leiden tot een onderbesteding en een financieel voordeel voor de rekening 2020. In de najaarsnota is geen rekening gehouden met de negatieve bijstelling van het BUIG budget van € € 4 39.000. In oktober zullen de gemeenten naar verwachting worden geïnformeerd over de een bijstelling van de BUIG over 2020. Ook is nog geen rekening gehouden met de uitkomsten van de septembe rcirculaire inclusief de financiële effecten van he t 2 e corona compensatiepakket. In de najaarsnota is bijzondere aandacht geschonken aan de financiële effecten die zijn opgetreden als gevolg van de corona uitbraak begin 2020. Deze kosten zijn van zeer bijz ondere aarden worden in deze nota ten laste van de reserves gebracht.

Grootste opvallende post is de toename van het aant al bijstandsgerechtigden en de uitkeringen in 2020 met € 810.000 vanwege de stijging in de bijstandsgerechtigden. On duidelijk is of de nog te verwachte bijstelling van de BUIG voldoende compensatie oplevert om dit nadeel in de rekening 2020 weg te laten nemen.

De belangrijkste verklaringen voor het saldo NJN 2020 zijn > € 25.000) : Positief | € x 1.000 | Negatief | € x 1.000 Loonkostensubsidie | 150 | Maatwerkvoorziening WMO | 580 Jeugdhulp | 100 | WOZ op basis van gebruik oppervlakte | 72 Leerlingenvervoer | 130 | Sociaal medische indicatie | 180 Verkiezingen | 50 | Asfaltverwijdering | 155 Representatie | 25 | Uitkering SPUK | 86 Economisch beleid | 25 | Hertaxatie gemeentelijke gebouwen | 50 Vormings- en ontwikkelingswerk | 25 | Hondenbelasting | 34 Kortdurende peuteropvang | 50 | Kostenvergoeding no cure no pay | 45 Dotatie AR oeverconstructies | 50 | Onvoorziene lasten | 40 Beeldende kunst | 30 | Toeristenbelasting | 125 Wijkvisie Steenwijk-west | 50 Bedrijfsvoering ( nm CAO) | 170 Rentelasten | 110 Trainees | 100 Kantoorbenodigdheden / Facilitair | 30 Taakstellende bezuiniging Bedrijfsvoering | 250 Afrekening 2019 NWG | 114 Degeneratievergoedingen | 135 Kapitaallasten (onderuitputting) | 220 Compensatievergoeding corona | 296 Diversen < € 25.000) | 165 | Diversen < € 25.000) | 31 Totaal Positief | 2.275 | Totaal Negatief | 1.398 Totaal Negatief | 1.398 Saldo Najaarsnota | 877 Oktober 2020 Burgemeester en wethouders van Steenwijkerland, de secretaris, | de burgemeester, Judith de Groot | Rob Bats 4

Inhoudsopgave INLEIDING .................................................................................................................................................................. 3 1. TUSSENRAPPORTAGE BEGROTINGSNIVEAU ....................................................................................................... 6 1.1 | Prognose realisatie doelstellingen programmabegroting ................................................................................ 6 1.2 | Overzicht afwijkende doelstellingen per programma ..................................................................................... 6 1.3 | Financieel beeld ........................................................................................................................................ 7 2. | NAJAARSNOTA 2020 PER PROGRAMMA .......................................................................................................... 9 2.1 | Inwoner op 1 .......................................................................................................................................... 9 2.2 | Duurzaam ..............................................................................................................................................

19 2.3 | Werk aan de winkel ................................................................................................................................. 26 2.4 | Samenredzaam ...................................................................................................................................... 37 2.5 | Mijn Steenwijkerland ................................................................................................................................ 51 2.6 | Financiën en bedrijfsvoering ..................................................................................................................... 74 3. | BUDGETAANPASSINGEN NAJAARSNOTA 2020 ............................................................................................. 91 3.1 | Budgetafwijkingen najaarsnota 2020 ......................................................................................................... 91 3.2 | Financieel beeld 2020 na verwerking najaarsnota....................................................................................... 94 4. | TE NEMEN BESLUITEN: .................................................................................................................................. 94 5. | BIJLAGE FINANCIËLE EFFECTEN INFORMATIENOTA 2020 ............................................................................ 95 6.

| BIJLAGE FINANCIËLE EFFECTEN CORONA 2020 ........................................................................................... 97 5

6 1. Tussenrapportage begrotingsniveau Dit hoofdstuk geeft een beeld van de voortgang van alle programma’s gezamenlijk. Het bevat een prognos e van de haalbaarheid van de doelstellingen uit de programma’s. Aan de orde komen de belangrijkste afwijkingen ten opzichte van wat in de programmabegroting is afgesproken. 1.1 Prognose realisatie doelstellingen programmabe groting De prognose van de realisatie van de programmadoelstellingen richt zich op de zogenaamde ‘eerste w-vraag’ in de begroting: ‘wat willen we bereiken?’ Van de doelstellingen voor 2020 verwachten wij: - 66% ook daadwerkelijk realiseren; - dat voor 34% specifieke aandacht nodig is / er problemen zijn om realisatie dit jaar mogelijk te maken; Uit de toelichtingen blijkt dat meerdere resultaten niet worden gerealiseerd of aandacht behoeven omdat er vertraging optreed als gevolg van de uitgebroken coronapandemie. 66% 19% 12% 3% Doelstellingen 2020 Op koers Specifieke aandacht vereist Problemen Geen gegevens 1.2 Overzicht afwijkende doelstellingen per progra mma Hieronder volgt een overzicht van de afwijkingen.

= op koers = specifieke aandacht vereist = er zijn problemen X = geen gegevens bekend 2020 Inwoner op 1 Dienstverlening op locatie Vrije inloop Inwonerstevredenheid bij onderzoeken X Locatiebezoek bij aanvragen en bezwaren Beoordeling brieven en e mails met een 7,2 X Inspiratietour/ workshops participatie Verwachtingsmanagement bij initiatieven X

7 = op koers = specifieke aandacht vereist = er zijn problemen X = geen gegevens bekend 2020 Duurzaam Woningen met een betere energetische kwaliteit Werk aan de winkel Arbeidspotentieel in de regio Zwolle Maximaal rendement A32 -zone Invulling aan de regiodeal HCA Mismatch verkleinen en het realiseren van meer vormen van hybride onderwijs 150 leerwerktrajecten waarvan 50% naar regulier werk Meer personen werkzaam in de toerisme en recreatie Meer omzet in de toeristische sector Langer verblijf en hoger bestedingspatroon van de verblijfstoerist in het gebied Betere spreiding van toeristen in het gebied en over het jaar X Samenredzaam Grip krijgen op maatwerkvoorzieningen met behoud van kwaliteit en zorg Aanpak inclusief gemeente Regenbooggemeente Aantal jeugdigen in gezinnen met armoede neemt af X Alle kinderen krijgen de kans om zich goed te ontwikkelen Vrijwilligersbeleid beschreven en vastgesteld Visie gemeentelijke rol bij maatschappelijke initiatieven Actieplan “sluitende aanpak” Inzicht in mogelijkheden om gebruikte systemen te integreren In de 2 e helft van 2020 in de omgekeerde toets ingevoerd Mijn Steenwijkerland Vertaling v ergrijzing als kans in uitvoeringsplan Planologisch kader voor toevoegen en splitsen woningen in kernen en buitengebied Plan van aanpak “woningbouw dorpen en kernen” Investeringsplan sociale huur voor noordelijke kernen Aantal huurwoningen blijft

gelijk aan niveau 2017 Uitvoering visie en projectplan “inclusief wonen” Starterslening / blijverslening Wij kvernieuwing Steenwijk -west Visie en uitvoeringsplan 2 wijken of kernen Culturele netwerkvorming Stimuleren van evenementen met behulp van evenementensubsidies Scouting Tuk / Emma - en Frisoschool / Nieuwbouw Giethoorn Financiën en bedrijfsvoering Sluitende meerjarenbegroting Trendmatige verhoging OZB Risicoanalyse / risicobeheersing 1.3 Financieel beeld Binnen alle programma’s zijn de financiële mutaties per onderdeel nader toegelicht. In hoofdstuk 3 is een totaalbeeld van de financiële gevolgen van de najaarsnota opgenomen. Na verwerking van deze mutaties leidt dit tot het volgende financiële beeld.

Financieel effect Perspectiefnota / Najaarsnota Financieel beeld 2020: x € 1.000 Omschrijving | 2020 Saldo Meerjarenbegroting | 38 Informatienota 15 oktober 2019: Algemene uitkering 2020 septembercirculaire 2019 | 303 Voorlopige BUIG 2020 | -151 Algemene uitkering 2020 decembercirculaire 2019 | 65 Raadsbesluit 21 januari 2020 Vaststelling tarieven OZB 2020 | -176 Informatienota 16 juni 2020 Algemene uitkering meicirculaire 2020 | 451 Informatienota 2020 ( cf bijlage 5 ) | -3.634 Begrotingssaldo na Informatienota 2020 | -3.104 Najaarsnota 2020 | 877 Begrotingssaldo na NJN | -2.227 In paragraaf 3.1 is een uitgebreide financiële toelichting opgenomen van de ontwikkelingen van de najaarsnota. In paragraaf 5 zijn de financiële effecten van de informatienota cijfermatig weergegeven. 8

9 2. Najaarsnota 2020 per Programma Per programma wordt een beeld gegeven van de voortgang op de (sub) doelstellingen uit de begroting 2020 - 2023, inclusief financiële afwijkingen. 2.1 Inwoner op 1 De realisatie per programma Per programma wordt een beeld gegeven van de voortgang van de doelen en beoogde resultaten uit de Programmabegroting 2020-2023 inclusief de financiële afwijkingen. De inwoner op 1 Prognoses: = op koers = specifieke aandacht vereist = er zijn problemen X = geen gegevens bekend 1. Inleiding Inwoners en ondernemers willen meer zeggenschap ove r en regie op hun eigen leefomgeving. Zij nemen daarom steeds vaker zelf het initiatief, pakken ver antwoordelijkheid en verwachten een betrokken en dienstbare gemeente. De gemeente geeft deze initiatiefnemers de ruimte en schept voorwaarden. Inwoners ervaren daarbij een betrokken en betrouwbare overheid met creativiteit en lef: ja, mits… is de grondhouding waarmee de gemeente initiatieven benadert. Inwoners merken dat de gemeente opkomt voor de belangen van haar inwoners bij andere overheden. De wensen en behoeftes van de inwoners en ondernemers staan centraal bij de dienstverlening.

Onze ambities zijn hieronder vertaald in een aantal doelen en concrete resultaten, onderverdeeld naar de 5 thema’s uit het programma ‘De inwoner op 1’: Dienst verlening, Participatie met lef, Wij bewegen mee, Goede ideeën zijn goud waard en Laten zien doet verkopen. 2. Stand van zaken gekozen speerpunten 2020 Prognoses: = op koers = specifieke aandacht vereist = er zijn problemen X = geen gegevens bekend Speerpunt 1 Stimuleren/ondersteunen subsidieregeling inwonersinitiatieven Resultaten Eind 2019 evalueren we de regeling ‘Goede initiatieven zijn goud waard’. Gelijktijdig kijken we of we in 2020 voorstellen kunnen doen voor een bundeling van de bestaande regelingen om zo te komen tot één effectieve regeling. Prognose = op koers

Toelichting | Raadsvoorstel harmoniseren van de bestaande regelingen wordt in het najaar 2020 aan de raad voorgelegd. Speerpunt 2 | Dienstverlening op locatie Resultaten | In 2020 geven we invulling aan dienstverlening op locatie. Een voorstel daartoe zal in het najaar van 2019 aan uw raad worden verstuurd. Prognose | = er zijn problemen Toelichting | Op 10 december 2019 heeft het college besloten een informatienota over de invulling van dienstverlening op locatie aan uw raad te sturen. Hierin staat dat we gebundelde dienstverlening op locatie in verschillende kernen en wijken aan gaan bieden, naast het handhaven en intensiveren van bestaande dienstverlening op maat/ op locatie. De gemeente Steenwijkerland is een uitgestrekte gemeente met 32 kernen en wijken. Dat betekent dat we niet in alle kernen en wijken tegelijkertijd gebundelde dienstverlening op locatie kunnen bieden. Daarnaast is het mogelijk dat een vraagstuk te complex of persoonlijk is voor deze wijze van dienstverlening op locatie. Hiervoor bieden we andere vormen van dienstverlening aan. In samenspraak met inwoners, ondernemers en andere betrokken (externe) partijen gaan we starten in Steenwijkerwold, Oldemarkt en Blankenham. Bij het organiseren van de sessies in deze kernen is maatwerk van belang. Iedere kern heeft namelijk andere wensen, vragen en opmerkingen.

De sessies kunnen er in elke kern daarom anders uit zien. In samenwerking met PBW’s, ondernemers en andere betrokkenen zoeken we een passende invulling. Afhankelijk van de vraag of het thema betrekken we een brede groep ambtenaren en externe partijen zoals politie, woningcoöperatie en Sociaal Werk de Kop. Gepland was om in 2020 pilots in Steenwijkerwold, Oldemarkt en Blankenham te doen en deze vervolgens te evalueren. Echter, vanwege de coronamaatregelen/crisis is dit uitgesteld tot 2021. Speerpunt 3 | Vrije inloop Resultaten | In het coalitieakkoord staat dat we een dagdeel ‘vrije inloop’ voor een bezoek aan het gemeentehuis gaan realiseren. Uit een peiling van het inwonerspanel blijkt dat respondenten graag een afspraak willen maken voor een bezoek aan de balies in het gemeentehuis, maar ook dat ze zonder afspraak terecht willen kunnen. Daarom zijn we in september 2019 gestart met een uitgebreide mogelijkheid om ook zonder afspraak op het gemeentehuis geholpen te worden. Van maandag t/m donderdag kunnen inwoners van 9.00 tot 16.00 terecht en op vrijdag van 9.00 tot 12.00 uur. Daarnaast blijft een bezoek op afspraak mogelijk tijdens de gebruikelijke openingstijden (maandag t/m woensdag van 9.00 tot 18.00 uur, donderdag van 9.00 tot 20.00 en vrijdag van 9.00 tot 12.30 uur). In 2020 evalueren we dit en stellen waar nodig bij.

Prognose | = specifieke aandacht vereist Toelichting | Uit een eerste analyse van de bezoekersaantallen blijkt dat ca 30% van de bezoeken aan de balies van het gemeentehuis een bezoek is waarvoor geen afspraak is gemaakt. De mogelijkheid om ook zonder afspraak langs te komen voorziet daarmee in een behoefte bij (een deel van) de inwoners. Vanwege de coronacrises is de vrije inloop tijdelijk gestaakt. De evaluatie van de vrije inloop is om die reden dan ook tot nader order uitgesteld. 3. Stand van zaken doelen en beoogde resultaten Thema: Dienstverlening Doel | Aansluiting op de wensen en behoeftes van haar inwoners Resultaten | | Inwonertevredenheid bij onderzoeken gemiddeld minimaal een 7. (PB 2020-2023) | | Inwonertevredenheid over contacten via balie, telefoon, digitaal minimaal een 7. | Ten minste 3 onderzoeken per jaar via het inwonerspanel. | Introductie van servicenormen/serviceformules. | Maandelijks spreekuur voor wethouders, meer collegevergaderingen in de kernen. | Digitaliseringsagenda voor doorontwikkeling digitale dienstverlening. Beoogd resultaat 2020 | | Inwonertevredenheid bij onderzoeken gemiddeld minimaal een 7. | Inwonertevredenheid over contacten via balie, telefoon, digitaal minimaal een 7. | Ten minste 3 onderzoeken per jaar via het inwonerspanel. | Maandelijks spreekuur voor wethouders, meer collegevergaderingen in de kernen.

| Digitaliseringsagenda voor doorontwikkeling digitale dienstverlening. Processtap/actie 2020 | | Voorbereidingen voor introductie van servicenormen/serviceformules. 10

11 Prognose X inwonertevredenheid bij onderzoeken inwonertevredenheid bij klantcontacten inwonerpanel spreekuur wethouders digitaliseringsagenda Toelichting Op dit moment zijn er nog geen resultaten van onder zoeken over inwoner-tevredenheid. Later dit jaar worden de resultaten verwacht van de cliëntervarings-onderzoeken in het sociaal domein. Sinds de start van het inwonerpanel Steenwijkerland hebben we peilingen gehouden over verschillende onderwerpen, variërend van biodiversi teit, mobiliteit, dienstverlening tot het wel of geen digitale post. Een groot deel van de on geveer 1300 deelnemers reageert op de vragenlijsten. Daarmee is het inwonerpanel een van de manieren om de inbreng van inwoners ‘op te halen’. Daarnaast zetten we ook onderzoeken in die meer gericht zijn op het meten van de tevredenheid over onze dienstverlening. Hierbij streven we naar meer continue monitoring van de tevredenheid over het contact met de gemeente. Voor balie en digitale diensten is het cijfer ruim boven de 7. De nieuwe meting voor telef onische contacten start later dit jaar. Belangrijk is en blijft om de uitkomsten te gebruiken om de dienstverlening te verbeteren.

Het kan zo simpel zijn als een haakje om je tas op te hangen bij het pasfotohokje, of duidelijke taal gebruiken in (e-)formulieren tot het uitbreiden of verbeteren van het digitale aanbod, zoals bijvoorbeeld de melding openbare ruimte. Na de laatste vereenvoudiging voor het doen van een melding zijn we op bezig met verdere optimalisatie voor het doen en afhandelen van een melding. Vanuit het programma Omgevingswet vullen we voor initiatieven onder de Omgevingswet de snelserviceformule en ontwerpformule vanaf 2021 in. Het spreekuur voor wethouders is een vast onderdeel van de agenda’s van de wethouders geworden. In coronatijden gaat het spreekuur telefonisch. In samenwerking met o.a. team Ontvangst heeft team I&A een doorvertaling gemaakt van de gewenste online dienstverlening naar daarvoor benod igde zaken. Bijvoorbeeld de aanbesteding van een nieuwe telefooncentrale, het u itbreiden van de e-diensten voor burgerzaken-aanvragen (o.a. aangifte geboorte en ov erlijden) en een applicatie voor meldingen openbare ruimte. Gevolgen Corona Door de corona-maatregelen heeft de actualisatie va n de visie op dienstverlening enige vertraging opgelopen en hetzelfde geldt voor de introductie van servicenormen en –formules. Deze waren deels gekoppeld aan de Omgevingswet, maar sluiten ook aan bij de nieuwe visie op dienstverlening (die in september voorgelegd is aan uw raad).

De voorbereidingen voor de serviceformules onder de Omgevingswet waren al gest art, maar de uitvoering ervan heeft vertraging opgelopen. Doel Persoonlijk contact heeft de voorkeur Resultaten (PB 2020-2023) Persoonlijk contact is de regel. Ten minste 30% van het aantal bezwaren wordt via mediation opgelost. Regelmatig locatiebezoek bij aanvragen subsidies en bezwaarschriften. Beoogd resultaat 2020 Persoonlijk contact is de regel. Ten minste 30% van het aantal bezwaren wordt via mediation opgelost. Regelmatig locatiebezoek bij aanvragen subsidies en bezwaarschriften, voor zover dat mogelijk en gewenst is (corona-maatregelen). Processtap/actie 2020 - Prognose Persoonlijk contact is de regel 30% van de bezwaren wordt via mediation opgelost Locatiebezoek bij aanvragen subsidies en bezwaren Toelichting Voor de pre-corona maanden kunnen we zeggen dat we als gemeente veel op locatie/op maat aanbieden en ook door ons ingeschakelde partijen bieden veel op locatie en op maat aan, van zorg& boodschappen, keukentafelgesprekken voor WMO, energieloket tot inwonersinitiatieven. Ook is er regelmatig locatieb ezoek bij aanvragen subsidies en bezwaarschriften. En is er bij toewijzing of afwijz ing van subsidies kunst & cultuur eerst persoonlijk contact, afhankelijk van de vraag ook op locatie. Bij subsidies aan evenementen worden deze zoveel mogelijk bezocht.

Ook bij aanvragen voor sport is er persoonlijk contact en afhankelijk van de wens, is er bezoek op locatie of het gemeentehuis. Bij bezwaarschriften is er eerst persoonlijk contac t en afhankelijk van de casus vindt een gesprek op locatie plaats. Meer dan 30% van de bezwaren wordt via mediation opgelost. De corona-maatregelen/crisis hebben niet tot minder persoonlijk contact geleid, maar wel tot minder fysieke ontmoetingen op het gemeentehuis of op locatie.

Gevolgen Corona | Door de corona-maatregelen/crisis is het nu niet altijd mogelijk of wenselijk om op locatie af te spreken cq gaan activiteiten niet of op een andere manier door (denk aan activiteiten vanuit Sociaal Werk De Kop; Energieloket; sport en evenementen). Doel | Heldere, begrijpelijke en toegankelijke communicatie, met aandacht voor laaggeletterdheid Resultaten | | Brieven en e-mails worden met minimaal een 7,2 beoordeeld. (PB 2020-2023) | | Een digitale ambitiekaart. Beoogd resultaat 2020 | | Brieven en e-mails worden met minimaal een 7,2 beoordeeld. | Een digitale ambitiekaart. Processtap/actie 2020 | | Aanpassen klantcontactmonitoring | Start met invulling motie duidelijke taal Direct Duidelijk Brigade) Prognose | X Brieven/e-mails minimaal beoordeeld met een 7,2 Digitale ambitiekaart Toelichting | Op dit moment hebben we geen specifieke cijfers over de tevredenheid over onze brieven en e-mails. We onderzoeken of we deze kanalen kunnen opnemen in de klantcontactmonitoring als onderdeel van de klantreis. We willen starten met die voor bouwvergunningen. In sociaal domein wordt per augustus 2020 gestart met een nieuwe methode voor het uitvragen van cliëntervaringen met het aanvragen van voorzieningen voor WMO en Jeugd. Deelname aan de succesratio webformulieren is een nieuwe manier van meten van het gebruik van digitale aanvraagformulieren.

Daarnaast geven we invulling aan de motie van uw raad over het gebruik van duidelijke taal (Direct Duidelijk Brigade). Dat zal naar verwachting bijdragen aan een | positieve(re) | beoordeling | van | onze | brieven | en | e-mails. Voor de digitale ambitiekaart zijn in 2019 in eerste instantie externe opties verkend. Die bleken vooral heel kostbaar. Door de ontwikkeling van de techniek bleek dat ook een interne oplossing mogelijk is. De techniek is gereed, de invulling vindt in het najaar van 2020 plaats ( met onder meer het Hernieuwd Perspectief). Gevolgen Corona | Beleidsmatig: geen Thema: Participeren met lef Doel | We doen het samen. Bouwen aan leefbare en toekomstbestendige kernen Resultaten | We werken goed en integraal samen met maatschappelijke partners om vraagstukken in de (PB 2020-2023) | kernen goed aan te vliegen. Geen ‘kastje-muur gevoel’ maar integrale samenwerking mét en voor de inwoner. Beoogd resultaat 2020 | Er is structureel gebiedsoverleg tussen de professionele organisaties (gemeente, politie, Sociaal Werk en woningbouwcorporaties).

Ook gaan we meer gezamenlijk op pad Processtap/actie 2020 | - Prognose | Structureel gebiedsoverleg tussen professionele organisaties Toelichting | Wordt uitvoering aan gegeven Gevolgen Corona | Beleidsmatig: geen Doel | Stimuleren eigenaarschap Resultaten | Zelforganiserende en –redzame buurten bij initiatieven, met behulp van een gereedschapskist (PB 2020-2023) | (Eerste Hulp Bij Initiatieven). Beoogd resultaat 2020 | - Processtap/actie 2020 | - Prognose | - Toelichting | Deze actie stond en staat gepland voor 2021. Voorbereiding en uitvoering 2021. Gevolgen Corona | (nog) geen. Thema: Wij bewegen mee Doel | Participatie zit in ons bloed 12

Resultaten | De medewerkers beschikken over participatievaardigheden waarbij een (participatie) (PB 2020-2023) | gereedschapskist een praktisch hulpmiddel is. Beoogd resultaat 2020 | Continuproces. We organiseren Inspiratietours om medewerkers en initiatiefnemers elkaar het verhaal te vertellen. Workshops voor ambtenaren rondom participatie organiseren we in 2020 Processtap/actie 2020 | - Prognose | inspiratietours / workshops Toelichting | De corona-crisis liet bijeenkomsten niet toe. Hierdoor waren workshops en de inspiratietour niet mogelijk. Gevolgen Corona | Vanwege corona zijn deze activiteiten dit jaar gecanceld Doel | De vraag staat centraal Resultaten | Initiatieven worden integraal afgewogen en vallen niet meer tussen wal en schip. Een (PB 2020-2023) | initiatieventeam buigt zich over inwonersinitiatieven (loket). Beoogd resultaat 2020 | - Processtap/actie 2020 | In 2020 gaat een nieuwe initiatievenregeling voor besluitvorming naar de raad. Prognose | - Toelichting | Deze actie stond en staat gepland voor 2021 Gevolgen Corona | Beleidsmatig: geen Doel | Gemeente is zichtbaar en goed benaderbaar Resultaten | De gemeente heeft meerdere gebiedsmanagers (met bevoegdheden) die een schakel vormen (PB 2020-2023) | tussen de organisatie en de inwoners. Zoveel mogelijk gesprekken tussen ambtenaren en inwoners op locatie.

Beoogd resultaat 2020 | Vacature openstellen voor 3e gebiedscoördinator Processtap/actie 2020 | - Prognose | 3e gebiedsmakelaar aangetrokken Toelichting | De werving is afgerond en een 3e gebiedscoördinator is aangetrokken Gevolgen Corona | Beleidsmatig: geen Thema: Goede ideeën zijn goud waard Doel | Goede initiatieven zijn goud waard Resultaten | Flexibele en laagdrempelige ondersteuning voor (buurt)initiatieven. Zowel voor proces als (PB 2020-2023) | realisatie. Beoogd resultaat 2020 | Een eenduidige regeling voor inwonersinitiatieven Processtap/actie 2020 | Evalueren van de tijdelijke regeling Inwonersinitiatieven zijn goud waard en harmoniseren van de bestaande regelingen tot 1 heldere en toegankelijke regeling Prognose | Regelgeving voor inwonersinitiatieven Toelichting | De raad wordt in het najaar voorgesteld om een nieuwe regeling vast te stellen. Gevolgen Corona | Beleidsmatig: geen Uitvoering: door andere prioriteiten als gevolg van de coronacrisis ligt dit voorstel wat later voor in de raad dan gepland. Thema: Laten zien doet verkopen Doel | Delen is inspireren Resultaten | (Media)aandacht voor geslaagde inwonersinitiatieven. Meer zelforganisatie, eigen initiatief (PB 2020-2023) | bij inwoners. Een interactief platform voor (buurt)initiatieven.

Beoogd resultaat 2020 | (Media) aandacht voor de vernieuwde regeling en de bestaande succesverhalen Processtap/actie 2020 | - Prognose | (Media) aandacht voor vernieuwde regelgeving en bestaande succesverhalen Toelichting | Zodra de vernieuwde regeling “Inwonersinitiatieven zijn goud waard” door de gemeenteraad is vastgesteld, gaan we “naar buiten” met een campagne. Gevolgen Corona | Beleidsmatig: geen Uitvoering: door andere prioriteiten als gevolg van de coronacrisis is dit onderwerp naar achter in de tijd verschoven. 13

Doel | Goed verwachtingsmanagement bij initiatieven Resultaten | Geen teleurstellingen/verwijten wanneer een initiatief geen doorgang kan plaatsvinden. ‘Kan (PB 2020-2023) | niet’ is een prima uitkomst bij een goed proces. Beoogd resultaat 2020 | Continu proces Processtap/actie 2020 | - Prognose | X Verwachtingsmanagement Toelichting | Dit is een continu proces. Deze is alleen niet meetbaar te maken. Gevolgen Corona | Beleidsmatig: geen Uitvoering: veel contacten hebben digitaal plaatsgevonden, in plaats van face to face. 4. Projecten/ investeringen Programmabegroting 2020-2023 Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2020-2023: Stand van zaken projecten/investeringen Programmabegroting 2020-2023 Omschrijving project/investering | Wordt de | Wordt | Worden | Is de planning | project/ | middelen ingezet | investering/ gehaald? | investering | overeenkomstig | het project uitgevoerd | het laatst | gereed? volgens het | vastgestelde laatst | projectplan? vastgestelde projectplan? Bestedingsplan 1. | Invoering Omgevingswet (implementatiekosten) | Ja | Nee | Nee | Nee* 2. | Actualisatie archeologische verwachtingskaart buitengebied | Ja | Ja | Ja | Nee** *Zie mutatie bij saldoverbeterende maatregelen. **Dit jaar wordt opdracht gegeven voor de actualisatie van de kaart en wordt met de werkzaamheden begonnen.

Naar verwachting zijn de werkzaamheden in de loop van 2021 afgerond. 5. Financiële mutaties voorjaar 2020 Op 16 juni is een informatie nota naar de raad gezonden. De financiële vertaling van deze nota is als volgt: Financiële mutaties 2020, incl. structurele doorwerking 1 | De inwoner op 1 | I/S | Investering | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 1.1 | Veiligheidsregio IJsselland: positief resultaat 2019 | I | 63.000 1.2 | Pensioenoverdracht bestuurders | S | -50.000 | -50.000 | -50.000 | -50.000 | -50.000 1.3 | Onderhoud/actualiseren basisregistraties (BAG/BGT/WOZ) | S | -40.000 | -40.000 | -40.000 | -40.000 | -40.000 1.4 | Nieuw contract opvang zwerfdieren | S | -17.396 | -17.396 | -17.396 | -17.396 | -17.396 1.5 | Wegsleepregeling | S | -3.500 | -3.500 | -3.500 | -3.500 | -3.500 1.6 | Financieel technische aanpassingen bidbook 'Land van Weerribben en | S | -64.280 | -53.552 | 9.843 | 9.766 | 9.690 Bidboek ( tlv reserves) | I | 374.900 | -244.674 | -365.650 Mutatie reserves ( bidbook) | I | -374.900 | 244.674 | 365.650 Totaal De inwoner op 1 | 0 | -112.176 | -164.448 | -101.053 | -101.130 | -101.206 6. Uitkomsten spoedactie om het begrotingssaldo 2020 te verbeteren Financiële mutatie nr. 1 : | Onderzoek dienstverlening op locatie Welk budget betreft het? | Onderzoek dienstverlening op locatie 14

Vrijval / besparing 2020 | € 25.000 Wat zijn de oorzaken? | Het onderzoek is niet door een extern onderzoeksbureau uitgevoerd maar door een trainee. De beschikbare gestelde middelen zijn daarom niet voor onderzoekskosten ingezet. Het onderzoek heeft geresulteerd in het advies om met pilots te werken om zo beter inzicht te krijgen in de toegevoegde waarde van gebundelde dienstverlening op locatie, naast de al bestaande dienstverlening op locatie. De pilots zijn in verband met corona doorgeschoven naar 2021. Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, | Nee welke? Financieel effect op begroting 2020? | € 0 Financieel effect op reservepositie ? | € 25.000 Wat zijn de beleidsmatige gevolgen van | Beleidsmatig heeft het vervallen van dit budget geen effect. het laten vervallen van het budget? Financiële mutatie nr. 2: | Verkiezingen Welk budget betreft het? | Verkiezingen Vrijval / besparing 2020 | € 50.000 Wat zijn de oorzaken? | In 4 jaar tijd zijn er altijd (minimaal) 4 verkiezingen. Deze zijn echter zo verdeeld over de tijd dat er elke 4 jaar 1 jaar is dat er (in principe) geen verkiezingen zijn. Dat is 2020. Qua budgetten is er wel voor elk jaar een bedrag gereserveerd voor verkiezingen. Het grootste deel van dit budget gebruiken we dit jaar alleen niet.

Ter voorbereiding op de verkiezingen van 2021 wordt er dit jaar nog geïnvesteerd in stemhokjes die beter toegankelijk zijn voor mindervalide mensen. Hier is een bedrag van zo'n € 14.000 mee gemoeid. Daarnaast nog een bedrag voor de software van verkiezingen. Het restantbedrag kan vrijvallen. Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, | Ja welke? Financieel effect op begroting 2020? | € 50.000 Financieel effect op reservepositie ? | € 0 Wat zijn de beleidsmatige gevolgen van | Geen het laten vervallen van het budget? Financiële mutatie nr. 3: | Klantsignaalmanagement Welk budget betreft het? | Klantsignaalmanagement Vrijval / besparing 2020 | € 15.000 Wat zijn de oorzaken? | We hebben dit jaar incidentele kosten voor KCM en structurele kosten. Deze zullen naar verwachting wel iets lager uitvallen dan € 55.000 totaal. De verwachting is dat we voldoende hebben aan € 40.000. Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, | Nee welke? Financieel effect op begroting 2020? | € 15.000 Financieel effect op reservepositie ? | € 0 Wat zijn de beleidsmatige gevolgen van | Geen het laten vervallen van het budget? Financiële mutatie nr.

4 : | Ontvangst: Doorontwikkeling digitale dienstverlening Welk budget betreft het? | Doorontwikkeling digitale dienstverlening Vrijval / besparing 2020 | € 15.000 Wat zijn de oorzaken? | Budget wordt deels ingezet voor aanschaf social intranet, doorontwikkelen sjablonen en aanpassingen / doorontwikkelingen op website / audit. De voorlopig geschatte uitgaven zijn totaal zo'n 45.000 euro, Mocht de uitbreiding voor Whatsapp dit jaar nog wettelijk gezien mogelijk zijn dan stijgt dit bedrag. Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, | Deels; regels voor de toegankelijkheid van je website zijn wettelijk vastgesteld; welke? | hier moet onze website aan voldoen. 15

Financieel effect op begroting 2020? | € 0 Financieel effect op reservepositie ? | € 15.000 Wat zijn de beleidsmatige gevolgen van | Geen het laten vervallen van het budget? Financiële mutatie nr. 5 : | Omgevingswet Welk budget betreft het? | Invoering Omgevingswet Vrijval / besparing 2020 | € 200.000 Wat zijn de oorzaken? | Op basis van het hernieuwd perspectief is er nog eens goed naar de begroting van omgevingswet gekeken. De begroting van programma omgevingswet bestaat uit incidenteel geld. Op basis van de bezuinigingsvraag uit het HHP hebben we gekeken of er incidenteel een bezuiniging gedaan kan worden in deze begroting. Omdat door onderbezetting minder loonkosten zijn gemaakt en omdat een deel van het programma meer lean and mean kan worden uitgevoerd, is het mogelijk om deze teruggave te realiseren. Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, | Ja welke? Financieel effect op begroting 2020? | € 0 Financieel effect op reservepositie ? | € 200.000 Wat zijn de beleidsmatige gevolgen van | De bezuinigingen hebben tot gevolg dat we op een deel van de sporen meer het laten vervallen van het budget? | lean en mean gaan werken. Aan een aantal toekomstige plannen zal niet of in afgeslankte vorm worden gewerkt. Financiële mutatie nr.

6 : | Representatie Welk budget betreft het? | Representatie Vrijval / besparing 2020 | € 25.000 Wat zijn de oorzaken? | Terughoudendheid bij verstrekken relatiegeschenken Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, | Nee welke? Financieel effect op begroting 2020? | € 25.000 Financieel effect op reservepositie ? | € 0 Wat zijn de beleidsmatige gevolgen van | Geen het laten vervallen van het budget? Intrekken investeringskredieten Geen. Nadere wijzigingen REGULIER Financiële mutatie nr. 7: | Inwonerspanel Welk budget betreft het? | Onderzoeken Inwonerspanel Vrijval / besparing 2020 | € 7.000 Wat zijn de oorzaken? | We hebben minder uitgebreide peilingen in 2020. Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, | Nee welke? Financieel effect op begroting 2020? | € 7.000 Financieel effect op reservepositie ? | € 0 16

17 Wat zijn de beleidsmatige gevolgen van het laten vervallen van het budget? Beleidsmatig heeft het vervallen van dit budget geen effect. CORONA Financiële mutatie nr. 8: Leges huwelijken Wat is de aard en de omvang van de afwijking? Op basis van een voorlopige inschatting gaan we ervan uit dat het saldo van baten en lasten Burgerlijke stand € 20.000 lager is dan begroot. Wat zijn de oorzaken? Door de coronacrisis zijn vee l huwelijken uitgesteld naar een later moment in de tijd, of zelfs geannuleerd. De al betaalde leges voor deze huwelijken zijn terugbetaald. Een groot deel van het werk voor deze huwelijken is wel verricht. Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, welke? Ja; voltrekken huwelijken Wat zijn de gevolgen voor de realisatie van het bijbehorend doel? Geen; de huwelijken worden nog steeds voltrokken als het paar dit wil. Maar op een ander moment of andere vorm dan gepland. Wat zijn de gevolgen voor de beschikbare middelen (personeel, financiën en faciliteiten)? Verwacht tekort van € 20.000 op de Burgerlijke stand. Welke maatregelen stellen we voor binnen het bestuursprogramma (bestaande budgetten)? Het tekort van € 20.000 wordt ten laste gebracht van de reserve vaste buffer. Welk bedrag wordt daarmee bespaard? N.v.t.

Welk bedrag komen we per saldo tekort (indien sprake is van een financiële tegenvaller)? € 0 Welke externe ontwikkelingen doen zich nog voor? De kans is aanwezig dat er zich in de tweede helft van het jaar nog een coronagolf voordoet. In dat geval zal dat ook effect hebben op de huwelijken - en de leges- die dan gepland staan. 7. Actualiteiten en kansen/uitdagingen met betrekking tot dit programma Actualiteiten (i.r.t. het bestuursprogramma): Geef hierbij o.a. aan welke trends van invloed zijn op het realiseren van dit programma en wat de mogelijke gevolgen zijn in termen van ‘kansen’ en ‘uitdagingen’. Corona Als er een ontwikkeling is die een stempel heeft ge drukt en drukt op alle mogelijke terreinen, dan is het wel corona of COVID-19. Of deze blijvend of van tijdelijke aard zijn dat is op dit moment niet te zeggen. Hieronder wordt het effect van corona aangegeven bij andere trends en ontwikkelingen, naast de algemene gevolgen van corona-maatregelen voor het corona-proof inrichten van de dienstverlening (o.m. schermen bij de balie, deel KCC telefonie in ander e kamer, wisselrooster bij burgerzaken, alleen op afspraak, achtervang organiseren met andere collega’s). Privacy Privacy blijft een actueel onderwerp doordat het vaak, meestal niet positief in het nieuws is.

Recent nog weer tijdens de coronacrisis, denk aan apps voor digitaal vergaderen, verzamelen van telefoongegevens voor inzicht in aantallen mobiele telefoons op bepaalde plekken. Of de zorgen die er zijn over de Coronamelder-app. Mensen zijn daardoor bezorgd over hun (online) privacy. Wij moeten daar rekening mee houden en zorgen voor een goede beveiliging van pe rsoonlijke gegevens, conform de AVG. Omgevingswet: participatie, integrale aanpak De Omgevingswet sluit aan bij ontwikkelingen in de maatschappij, zoals inwoners meer en eerder betrekken bij plannen voor hun buurt/omgeving (participatie) en integrale afweging van aanvragen. Corona heeft er mede voor gezorgd dat de inwerkingtreding van de Omgevingswet is uitgesteld tot 1-1-2022, omdat er nog veel moet gebeuren voordat het digitale stelsel en de overheden klaar zijn voor de Omgeving swet. Daar zijn we dan ook mee bezig in het program ma Invoering Omgevingswet. Social media Social media spelen een belangrijke rol in het dagelijkse leven van veel inwoners. Dat zien we ook tijdens de coronacrisis: ook dan of juist dan gebruiken inwoners en ondernemers digitale manieren om hun vragen te stellen of zorgen te uiten. De vragen die via Twitter en Facebook binnenkomen zijn op een soortgelijke, structurele manier belegd als vragen via de telefoon: via het KCC. Zodra het mogelijk is, voegen we WhatsApp als kanaal toe.

18 Digitalisering Inwoners regelen steeds meer online en zijn gewend geraakt aan het hoge niveau van online dienstverlen ing door commerciële aanbieders. Dat vragen zij ook van de overheid. Daarin zijn we nog niet zo ver als commerciële organisaties. Hoewel het proces voor aangifte van overlijden en g eboorte nog niet volledig gedigitaliseerd is, hebbe n we tijdens de coronacrisis ervoor gezorgd dat inwoners voor de aa ngifte van overlijden en geboorte niet naar het gem eentehuis hoefden te komen. Ook het aanvragen van de financiële regelingen (corona) gebeurt allemaal digitaal. Niet alleen voor dienstverlening op het gemeentehuis ook voor inwonersparticipatie is en wordt door corona-maatregelen gezocht naar digitale vormen. Persoonlijk Naast een trend van steeds meer digitaal, blijven een aantal zaken meer geschikt voor de persoonlijke aanpak. Denk aan vragen in het sociaal domein en ook burgerzaken. De skundigheid wordt dan van de medewerker verwacht. O ok voor inwoners die niet zo digitaal vaardig zijn, blijft het persoonlijke contact altijd mogelijk. Tijdens de coronacrisis was en is juist dat persoonlijke contact niet altijd mogelijk of althans niet in fysieke vorm. Er is en wordt gezocht naar oplossingen om daar mee om te gaan. Complexere vragen We krijgen naast de reguliere vragen, steeds comple xere vragen.

Of het nu op het gebied van burgerzake n is (adresonderzoeken bijvoorbeeld), inwonersinitiatieven of vergunningaanvragen. Het gaat daarbij vaak om vraagstukken die meerdere disciplines binnen de gemeente betreffen, maar ook andere netwerk- en ketenpartners. Verkiezingen (centraal stemmen tellen) Er wordt al langer over gesproken en nu ligt er een wetsvoorstel voor het centraal (per gemeente) tellen van de stemmen bij verkiezingen. Steenwijkerland wil, ter voorbereiding daarop, meedoen aan het experiment ‘centrale stemopneming’. Een voorstel hiertoe wordt dit najaar voorgelegd aan uw raad. Het centraal tellen leidt naar verwachting tot extra kosten, die voor een deel gesubsidieerd worden in dit exper iment. Naast de extra kosten voor het centraal tell en, zijn er, naar verwachting, ook extra kosten voor het corona-proof maken van stemmen (tellen). Inmiddels is guidelijk dat hier extra middelen voor beschikbaar gesteld worden door het Rijk. Integrale toegang Naast de inzet op een integrale toegang voor het so ciaal domein wordt er ook gewerkt aan een letterlij ke centrale toegang, of beter gezegd ontvangst. Vanaf 2021 kunnen inwoners voor alle dienstverlening in het gemeentehuis terecht. Omgevingswet De Omgevingswet is mede door corona een jaar uitges teld.

Er moesten nog te veel voorbereidingen getrof fen worden, met name voor het Digitale Stelsel Omgevingswet (DS O), die ook nog eens lastiger te organiseren zijn e n waren door corona-maatregelen. De rijksoverheid heeft daarom besloten de ingangsdatum een jaar op te schuiven. Dat betekent niet dat de voorbereidende werkzaamheden een jaar stil k omen te liggen, er moet namelijk ook bij gemeenten, en Steenwijkerland is hierop geen uitzondering, nog veel gebeuren.

19 2.2 Duurzaam Duurzaam Prognoses: = op koers = specifieke aandacht vereist = er zijn problemen X = geen gegevens bekend 1. Inleiding We willen samen met onze inwoners en ondernemers we rken aan duurzame ontwikkeling van de woon-, leef-, en werkomgeving. We houden rekening met de b ehoeften van de huidige generaties zonder die van de toekomstige generaties in gevaar te brengen. We gebruiken natuurlijke hulpbronnen duurzaam en zetten in op een energie-neutrale gemeente; daarbij betrek ken we nadrukkelijk de uitkomsten van de G1000 Steenwijkerland. We kiezen ervoor om lokaal onze ve rantwoordelijkheid te nemen in verbinding met de regio. We worden een voorbeeld op het gebied van duurzaamheid. We tonen daarbij ambitie en daadkracht. Samen met onze inwoners en ondernemers geven we vorm aan de circulaire economie. We stimuleren onze inwoners, ondernemers en onze eigen organisatie om circulair te gaan leven. De circulaire gemeente creëert nieuwe bedrijvigheid, heeft een positieve economisc he impact en draagt actief bij aan een duurzame en leefbare samenleving. Leefbare steden en dorpen waarin goed met water en klimaat wordt omgegaan; dat is waar we voortdurend aan werken.

In het Deltaprogramma hebben we ons, ne t als de andere overheden, verbonden aan de ambitie om vanaf 2020 klimaat adaptief te handelen, zodat in 2050 het stedelijk gebied in Nederland klimaatbestendig, water- en hitterobuust ingericht is en beheerd wordt. 2. Stand van zaken gekozen speerpunten 2020 Prognoses: = op koers = specifieke aandacht vereist = er zijn problemen X = geen gegevens bekend Speerpunt 1 Onze bewoners zijn de beste ambassadeurs Resultaten De G1000 heeft veel energie losgemaakt in de samenleving. We willen deze energie verder benutten door de betrokkenen uitvoering te laten geven aan alle ideeën die gericht zijn op bewustwording. Prognose = op koers Toelichting De werkgroepen uit de G1000, alsmede ook de energiecoöperaties blijven actief in om hun doelstellingen te bereiken. Met regelmaat vult de werkgroep Ik beg in een krantenpagina met voorbeelden hoe te werken aan duurzaamheid. Werkgroep Dichtbij huis ri cht zich meer specifiek op energiebesparing via wijk-/dorpsaanpakken. De energiecoöperaties blijven leden werven en zon op dakprojecten realiseren. Vanwege corona hebben veel werkzaamheden/overleggen in het voorjaar stil gelegen. Inmiddels hebben alle groepen andere manieren gevonden om hun acties verder uit te kunnen voeren. Speerpunt 2 Energie die we niet gebruiken hoeft ook niet te worden opgewekt/uit de grond te worden gehaald

Resultaten | Het beperken van de warmtevraag in gebouwen draagt eraan bij dat het energieverbruik vermindert. Het mes snijdt aan 2 kanten: de gebouweigenaar bespaart direct door verminderde energiekosten en de energie hoeft niet meer (fossiel of hernieuwbaar) opgewekt te worden. Prognose | = op koers Toelichting | De Werkgroep Dichtbij huis richt zich op energiebesparing via wijk-/dorpsaanpakken. Dit gebeurt vanuit een steeds groter wordend team van energiecoaches. Dit jaar nog wordt de energiewinkel geopend waar ook adviezen kunnen worden ingewonnen. Door corona lijkt het erop dat veel huiseigenaren extra hebben geïnvesteerd in huis waarbij we constateren dat isoleren een belangrijke component is. Naar verwachting is dit terug te zien in verminderd aardgasgebruik de komende winters. De uitgifte van de energiebespaartassen (op basis van een ontvangen Rijkssubsidie RRE) verloopt ondanks corona goed. Samen met ondermeer de BCS wordt een isolatieproject opgesteld. Speerpunt 3 | Een grondstoffenplan voor iedereen Resultaten | De circulaire economie daagt ons uit verder te kijken om een verandering in denken en doen in gang te zetten. Door te kiezen voor een bredere scope willen we niet alleen inwoners thuis uitdagen om grondstoffen te scheiden maar ook juist buitenshuis: bij ondernemers, bij een evenement, op de camping, op school en tijdens het sporten.

Alle grondstoffen die niet verbrand worden en dus hun waarde behouden, dragen bij aan een circulaire economie. Communicatie en bewustwording zijn dé handvatten voor het grondstoffenplan. Daarom wordt dit plan vooral met experts buitenshuis gemaakt: met inwoners en ondernemers. Prognose | = op koers Toelichting | Het grondstoffenplan is recent in uw raad vastgesteld. Naast de projecten die al opgestart zijn wordt ook gestart met de andere projecten. Besparen op afval vrijkomend bij evenementen is door corona in een ander daglicht gekomen. 3. Stand van zaken doelen en beoogde resultaten Thema: Energietransitie Doel | Meer duurzame elektriciteit Resultaten | | Jaarlijkse stijging van het percentage duurzaam opgewekte elektriciteit tot 20% in 2022 (PB 2020-2023) | (t.o.v. van 6,5% in 2016). | In 2020 zijn er ruimtelijke kaders voor grootschalige energieopwekking met een goede verdeelsleutel tussen lusten en lasten. | Een vastgesteld Regionaal Aanbod binnen de Regionale Energie Strategie in 2021, waaruit blijkt wat er binnen Steenwijkerland moet worden opgewekt. Beoogd resultaat 2020 | | Jaarlijkse stijging van het percentage duurzaam opgewekte elektriciteit tot 20% in 2022 (t.o.v. van 6,5% in 2016). | In 2020 zijn er ruimtelijke kaders voor grootschalige energieopwekking met een goede verdeelsleutel tussen lusten en lasten.

Processtap/actie 2020 | - Prognose | Jaarlijkse stijging percentage duurzaam opgewekte energie Ruimtelijke kaders voor grootschalige energieopwekking Toelichting | De stijging van duurzaam opgewekte elektriciteit zet door. Nu nog primair door realisatie van zon op dak, maar binnenkort vanwege het beleidskader ‘Zon op (Steenwijker)land’ ook op land waardoor de stijging forser zal zijn. Concept RES West-Overijssel is vastgesteld. Om te komen tot beleid Windenergie heeft uw raad in februari antwoord gegeven op de vragen van het college. Dit beleid is nog niet vastgesteld wel wordt op basis van een motie beleid voor kleine windmolens aan u voorgelegd. Gevolgen Corona | Beleidsmatig: Doel | Woningen met een betere energetische kwaliteit Resultaten | 45% van de bestaande particuliere woningvoorraad heeft in 2022 minimaal label B. (PB 2020-2023) Beoogd resultaat 2020 | - 20

Processtap/actie 2020 | - Prognose | - Toelichting | Op diverse manieren geven we richting aan dit doel, zie ook onder speerpunt 2. De Werkgroepen Dichtbij huis (via wijk- en dorpsaanpakken) en Ik begin (met name bewustwording) geven hier invulling aan, samen met de BCS. De uitgifte van de energiebespaartassen (op basis van een ontvangen Rijkssubsidie RRE) verloopt ondanks corona goed. Gevolgen Corona | Door corona lijkt het erop dat veel huiseigenaren extra hebben geïnvesteerd in huis waarbij we constateren dat isoleren een belangrijke component is. Doel | Terugdringen van aardgasverbruik Resultaten | | In 2020 hebben we een warmtetransitieplan op hoofdlijnen voor alle gebieden in (PB 2020-2023) | Steenwijkerland. | Jaarlijks minder huizen met een aardgasaansluiting. Beoogd resultaat 2020 | | In 2020 hebben we een warmtetransitieplan op hoofdlijnen voor alle gebieden in Steenwijkerland | Jaarlijks minder huizen met een aardgasaansluiting. Processtap/actie 2020 | - Prognose | Warmtetransitieplan op hoofdlijnen voor alle gebieden in Steenwijkerland Jaarlijks minder huizen met een aardgasaansluiting Toelichting | In 2020 warmtetransitieplan voor alle gebieden op hooflijnen. Dit plan wordt in 2021 ter besluitvorming voorgelegd aan uw raad. Samen met Rendo wordt gewerkt aan toename groengasproductie.

Met direct betrokkenen wordt gewerkt aan de totstandkoming van de warmtetransitievisie. Met de waterstofalliantie Eeserwold werken aan een waterstofproductielocatie die ondermeer aardgas kan vervangen in de verwarming van gebouwen. Sporadisch kiezen inwoners ervoor om de aardgasaansluiting af te sluiten en om te schakelen op warmtepompen of andere vormen van verwarming. Gevolgen Corona Doel | Informeren en stimuleren van inwoners en ondernemers Resultaten | | Ten minste 2 nieuwe (gerealiseerde) lokale duurzaamheidsinitiatieven per jaar. (PB 2020-2023) | | Een zichtbaar energieloket in 2020. Beoogd resultaat 2020 | | Ten minste 2 nieuwe (gerealiseerde) lokale duurzaamheidsinitiatieven per jaar. | Een zichtbaar energieloket in 2020. Processtap/actie 2020 | - Prognose | Ten minste 2 nieuwe ( gerealiseerde) lokale duurzaamheidsinitiatieven Een zichtbaar energieloket Toelichting | Duurzaamheidsinitiatieven zijn gerealiseerd (bv energiekrant en duurzaamheidspagina’s in de Steenwijker Courant) en eind 2020 wordt de energiewinkel geopend. Gevolgen Corona | Duurzaamheidsinitiatieven richten we qua bijeenkomsten anders in waardoor er gemiddeld meer werk is om dezelfde doelstelling te halen. Doel | Schone mobiliteit Resultaten | In 2022 is er een dekkend netwerk van oplaadpunten voor fiets en auto in de gemeente.

(PB 2020-2023) Beoogd resultaat 2020 | Op basis van het laadpalenplan worden in 2020 10 laadpunten voor auto’s gerealiseerd. Processtap/actie 2020 | - Prognose | In 2020 10 laadpunten voor auto’s Toelichting | Laadpalenplan openbare laadpalen voor auto is gereed en de locaties worden ingericht. Gevolgen Corona Doel | Gemeentelijke eigendommen zijn in 2050 energieneutraal Resultaten | | De gemeentelijke personen-dienstauto’s zijn in 2020 ‘zero-emission’. (PB 2020-2023) | | Alle gemeentelijke vastgoedobjecten zijn in 2050 energieneutraal. | Gefaseerde verduurzaming van de auto’s van de buitendienst vanaf 2020. Beoogd resultaat 2020 | | De gemeentelijke personen-dienstauto’s zijn in 2020 ‘zero-emission’. | Gefaseerde verduurzaming van de auto’s van de buitendienst vanaf 2020. Processtap/actie 2020 | - 21

Prognose | Gemeentelijke personen-dienstauto’s in 2020 ‘zero-emission’ Vanaf 2020 gefaseerde verduurzaming van auto’s van de buitendienst Toelichting | Aanbestedingen voor de personen-dienstauto’s hebben succesvol plaatsgevonden. Bij onderhoud aan onze gebouwen is verduurzaming integraal opgenomen. Onderzoek naar de verduurzaming van de auto’s van de buitendienst is uitgevoerd en onder meer de toepassing van HVO (zgn blauwe diesel) als brandstof is inmiddels ook mogelijk en beschikbaar in onze gemeente. Gevolgen Corona Thema: Circulaire economie Doel | Gemeentelijke organisatie is in 2030 circulair Resultaten | | Elk jaar is minimaal 1 aanbesteding volledig circulair, de overige aanbestedingen zijn op (PB 2020-2023) | onderdelen circulair. | Gemeentehuis + Stadswerf zamelen vanaf 2020 bedrijfsafval gescheiden in. Beoogd resultaat 2020 | | Elk jaar is minimaal 1 aanbesteding volledig circulair, de overige aanbestedingen zijn op onderdelen circulair. | Gemeentehuis + Stadswerf zamelen vanaf 2020 bedrijfsafval gescheiden in. Processtap/actie 2020 | - Prognose | 1 aanbesteding volledig circulair Bedrijfsafval gemeentehuis en op de stadswerf wordt gescheiden ingezameld Toelichting | Bedrijfsafval zamelen we gescheiden in. Gevolgen Corona Doel | Minder restafval per inwoner Resultaten | | Het percentage hergebruik per inwoner neemt jaarlijks toe (2017 = 83%).

(PB 2020-2023) | | De hoeveelheid restafval per inwoner neemt jaarlijks af (2017 = 64 kg). | Maximaal 30 kilogram restafval per inwoner in Steenwijkerland in 2030 conform de landelijke VANG1-doelstelling. | Elk jaar maken meer inwoners gebruik van de mogelijkheid om gratis asbest te storten (2018 = start). | Het restafval bij grote evenementen neemt jaarlijks af (2017 = 162 ton restafval). Beoogd resultaat 2020 | | Het percentage hergebruik per inwoner neemt jaarlijks toe (2017 = 83%). | De hoeveelheid restafval per inwoner neemt jaarlijks af (2017 = 64 kg). | Elk jaar maken meer inwoners gebruik van de mogelijkheid om gratis asbest te storten (2018 = start). | Het restafval bij grote evenementen neemt jaarlijks af (2017 = 162 ton restafval). Processtap/actie 2020 | Tussenstap gezet op gebied van max 30 kilo Prognose | Percentage hergebruik per inwoner neemt toe Restafval per inwoner neemt jaarlijks af Toename gebruik mogelijkheid van gratis storten asbest Restafval bij grote evenementen neemt jaarlijks af Toelichting | We liggen op koers met bovengenoemde resultaten. Gevolgen Corona | Vanwege het wegvallen van grote evenementen is er ook geen sprake van kosten voor het restafval. We halen hiermee ruimschoots de beoogde bezuinigingsdoelstelling.

Doel | Ondernemers zijn zich bewust van de circulaire mogelijkheden binnen hun bedrijf Resultaten | | Circulaire economie blijvend op de agenda van ondernemers. (PB 2020-2023) | | Jaarlijks een regiobijeenkomst circulair Steenwijkerland. Beoogd resultaat 2020 | | Circulaire economie blijvend op de agenda van ondernemers. | Jaarlijks een regiobijeenkomst circulair Steenwijkerland. Processtap/actie 2020 | - Prognose | Circulaire economie blijvend op de agenda van ondernemers Jaarlijks een regiobijeenkomst circulair Steenwijkerland Toelichting | In overleg met de BCS geven we invulling aan een aantal speerpunten, waaronder energiebesparing bij bedrijven en Zon op dak. 1 VANG staat voor het programma ‘Van Afval naar Grondstoffen’. 22

Gevolgen Corona | De ‘week van de ondernemer’ zou in het teken staan van duurzaamheid, maar daar is gezien de uitdagingen waar ondernemers voor staan van af gezien. Thema: Klimaatadaptatie Doel | Klimaatbestendig handelen in 2020 Resultaten | Vanaf 2020 handelen we conform het principe ‘weten, willen, werken’ uit het (PB 2020-2023) | Deltaprogramma. Beoogd resultaat 2020 | Vanaf 2020 handelen we conform het principe ‘weten, willen, werken’ uit het Deltaprogramma. Processtap/actie 2020 | - Prognose | Handelen conform principe uit het “Deltaprogramma” Toelichting | De stresstesten in het kader van klimaatadaptief handelen zijn doorlopen en met betrokkenen besproken. Gevolgen Corona Doel | Klimaatbestendig en waterrobuust in 2050 Resultaten | In 2021 ligt er een actieplan klimaatadaptatie, vanaf 2022 in uitvoering. (PB 2020-2023) Beoogd resultaat 2020 | - Processtap/actie 2020 | - Prognose | - Toelichting | Vanuit de resultaten van de stresstesten wordt gewerkt aan het actieplan klimaatadaptatie. Gevolgen Corona 4.

Projecten/ investeringen Programmabegroting 2020-2023 Stand van zaken Bestedingsplan zoals opgenomen in de Programmabegroting 2020-2023: Stand van zaken projecten/investeringen Programmabegroting 2020-2023 Omschrijving project/investering | Wordt de | Wordt | Worden | Is de planning | project/ | middelen ingezet | investering/ gehaald? | investering | overeenkomstig | het project uitgevoerd | het laatst | gereed? volgens het | vastgestelde laatst | projectplan? vastgestelde projectplan? Bestedingsplan 1. | Investeren in zonnepanelen in tijdelijke opstelling, locatie Oldemarkt | Ja | Ja | Ja | Ja 2. | Isoleren is besparen | Ja | Ja | Ja | Ja 3. | Warmtetransitie in de praktijk brengen | Ja | Ja | Ja | Ja 5. Financiële mutaties voorjaar 2020 Op 16 juni is een informatie nota naar de raad gezonden. De financiële vertaling van deze nota is als volgt: Financiële mutaties 2020, incl. structurele doorwerking 23

2 | Duurzaam | I/S | Investering | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 2.1 | Integraal programma DBT: Exploitatielasten aankoop stationsgebouw | I | -25.000 | -25.000 2.2 | Stimuleren kleine energiebespaarmaatregelen in huis | I | -180.000 Beschikking Regeling Reductie Energieverbruik (subsidie Rijk) | I | 180.000 Totaal Duurzaam | 0 | -25.000 | -25.000 | 0 | 0 | 0 6. Uitkomsten spoedactie om het begrotingssaldo 2020 te verbeteren Financiële mutatie nr. 1: | Living Lab Welk budget betreft het? | Living Lab Vrijval / besparing 2020 | € 10.000 Wat zijn de oorzaken? | Corona heeft gezorgd voor vertraging van het onderzoek om te komen tot invulling van Living Lab Is sprake van een wettelijke taak? Zo ja, | Nee welke? Financieel effect op begroting 2020? | € 10.000 Financieel effect op reservepositie ? | € 0 Wat zijn de beleidsmatige gevolgen van | Vertraging van eventuele realisatie. het laten vervallen van het budget? Financiële mutatie nr. 2: | Plan van aanpak Asbest van het dak Welk budget betreft het? | Plan van aanpak asbest van het dak Vrijval / besparing 2020 | € 20.000 Wat zijn de oorzaken? | Door corona, in combinatie met gewijzigd Rijksbeleid (geen verplichting om 2024 al het asbest te saneren) is het moeilijk geweest om vastgoedeigenaren te verleiden om asbest te saneren.