Meerjarenbegroting grondexploitaties 2020 e.v. bijlage bij de begroting.pdf

Bijlage bij Programmabegroting /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/four.oldstyle /five.oldstyle september /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle DE 5 PROGRAMMA’S LOSSE ICONEN MIJN STEENWIJKERLAND /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/four.oldstyle /five.oldstyle september /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle Meerjaren Begroting Grondexploitaties /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v. /two.oldstyle Gemeente Steenwijkerland Inhoud /three.oldstyle Meerjaren Begroting Grondexploitaties /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v. Overzichtskaart Grondexplotatieprojecten /four.oldstyle Begrippenlijst / De/f_i nities /six.oldstyle /one.oldstyle Inleiding /eight.oldstyle /one.oldstyle./one.oldstyle Doel /eight.oldstyle /one.oldstyle./two.oldstyle Afbakening /eight.oldstyle /one.oldstyle./three.oldstyle Link bestuurlijke programma’s /eight.oldstyle /one.oldstyle./four.oldstyle Leeswijzer /nine.oldstyle /two.oldstyle Meerjaren Begroting Grondexploitaties /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v.

(MBG) /one.oldstyle/zero.oldstyle /two.oldstyle./one.oldstyle MBG in de P&C-cyclus /one.oldstyle/one.oldstyle /two.oldstyle./two.oldstyle Werkwijze /one.oldstyle/one.oldstyle /two.oldstyle./three.oldstyle (Beleids)kaders /one.oldstyle/one.oldstyle /two.oldstyle./four.oldstyle Impact Corona-crisis /one.oldstyle/two.oldstyle /two.oldstyle./five.oldstyle Actuele ontwikkelingen /one.oldstyle/three.oldstyle /two.oldstyle./six.oldstyle Parameters /one.oldstyle/three.oldstyle /two.oldstyle./seven.oldstyle Resultaat /one.oldstyle/five.oldstyle /two.oldstyle./eight.oldstyle Boekwaardeverloop /one.oldstyle/six.oldstyle /two.oldstyle./nine.oldstyle Winst & verliesnemingen /one.oldstyle/eight.oldstyle /two.oldstyle./one.oldstyle/zero.oldstyle Risicopro/f_i el /two.oldstyle/zero.oldstyle /two.oldstyle./one.oldstyle/one.oldstyle Prognose gronduitgifte /two.oldstyle/two.oldstyle /two.oldstyle./one.oldstyle/two.oldstyle Grondprijzen /two.oldstyle/five.oldstyle /two.oldstyle./one.oldstyle/three.oldstyle Projectenportefeuille /two.oldstyle/eight.oldstyle /two.oldstyle./one.oldstyle/four.oldstyle BBV /two.oldstyle/nine.oldstyle /two.oldstyle./one.oldstyle/five.oldstyle Vpb /two.oldstyle/nine.oldstyle /two.oldstyle./one.oldstyle/six.oldstyle Informatiegevoeligheid /two.oldstyle/nine.oldstyle Inhoudsopgave /three.oldstyle Projectrapportage /three.oldstyle/zero.oldstyle

/three.oldstyle./one.oldstyle Woningbouw /three.oldstyle/one.oldstyle /three.oldstyle./one.oldstyle./one.oldstyle Woldmeenthe - Steenwijk /three.oldstyle/two.oldstyle /three.oldstyle./one.oldstyle./two.oldstyle Heetveld - St. Jansklooster /three.oldstyle/four.oldstyle /three.oldstyle./one.oldstyle./three.oldstyle Noordwal West - Vollenhove /three.oldstyle/six.oldstyle /three.oldstyle./one.oldstyle./four.oldstyle Hoofdstraat/Hilligerspoortweg - Ossenzijl /three.oldstyle/eight.oldstyle /three.oldstyle./one.oldstyle./five.oldstyle Kornputkwartier - Steenwijk /four.oldstyle/zero.oldstyle /three.oldstyle./one.oldstyle./six.oldstyle Oosterbroek - Oldemarkt /four.oldstyle/two.oldstyle /three.oldstyle./one.oldstyle./seven.oldstyle Willemsoord - Willemsoord /four.oldstyle/four.oldstyle /three.oldstyle./one.oldstyle./eight.oldstyle Giethoorn Noord - Giethoorn /four.oldstyle/six.oldstyle /three.oldstyle./one.oldstyle./nine.oldstyle Noordermaten - Blokzijl /four.oldstyle/eight.oldstyle /three.oldstyle./one.oldstyle./one.oldstyle/zero.oldstyle Overhavendijk - Kuinre /five.oldstyle/zero.oldstyle /three.oldstyle./one.oldstyle./one.oldstyle/one.oldstyle Molenkampen III - St.

Jansklooster /five.oldstyle/two.oldstyle /three.oldstyle./one.oldstyle./one.oldstyle/two.oldstyle Scheerwolde - Scheerwolde /five.oldstyle/four.oldstyle /three.oldstyle./two.oldstyle Bedrijventerreinen /five.oldstyle/seven.oldstyle /three.oldstyle./two.oldstyle./one.oldstyle Oostermeentherand - Steenwijk /five.oldstyle/eight.oldstyle /three.oldstyle./two.oldstyle./two.oldstyle Burgemeester van der Veenweg - Ossenzijl /six.oldstyle/zero.oldstyle /three.oldstyle./two.oldstyle./three.oldstyle Hooidijk-Zuid - Steenwijk /six.oldstyle/two.oldstyle /three.oldstyle./two.oldstyle./four.oldstyle Scheepsdiep/Kanaalweg - Blokzijl /six.oldstyle/four.oldstyle /three.oldstyle./two.oldstyle./five.oldstyle Concrelit - Steenwijk /six.oldstyle/six.oldstyle /three.oldstyle./two.oldstyle./six.oldstyle Novac-terrein - Steenwijk /six.oldstyle/eight.oldstyle /three.oldstyle./two.oldstyle./seven.oldstyle Boterberg Zuid - Oldemarkt /seven.oldstyle/zero.oldstyle /three.oldstyle./two.oldstyle./eight.oldstyle Weg van Rollecate - Vollenhove /seven.oldstyle/two.oldstyle Bijlagen /seven.oldstyle/four.oldstyle Grondexploitatie-overzichten /four.oldstyle Gemeente Steenwijkerland Overzichtskaart grondexploitatieprojecten /five.oldstyle Meerjaren Begroting Grondexploitaties /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v.

/six.oldstyle Gemeente Steenwijkerland Begrippenlijst/Defi nities Actualisatie:het actualiseren van de grondexploitatie naar de meest recente inzichten in zowel de project- als de marktgegevens. BBV: Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten, de door het Rijk vast- gestelde regelgeving waaraan de begroting en de verantwoording van de lagere overheden moeten voldoen. Boekwaarde: het saldo van reeds gerealiseerde kosten en opbrengsten op /one.oldstyle januari van een boekjaar, conform de administratie. Met andere woorden: het bedrag van de ‘netto- uitgaven’ waarvoor het complex in de ‘boeken’ (administratie) is verwerkt. Een grond ex- ploitatie kent meestal een fase waarin de boekwaarde negatief is. In dat geval is meer geld ontvangen dan er is uitgegeven. Dit komt voor nadat de kavels in een plan zijn verkocht, zodat de opbrengsten zijn gerealiseerd, en er daarna nog kosten moeten worden gemaakt voor het woonrijp maken. Bouwgrond in exploitatie (BIE): gronden in eigendom van een gemeente, waarvoor de raad een grondexploitatie (-complex) en een grondexploitatie heeft vastgesteld. Bouwgrond In Exploitatie is een boekhoudkundige post en wordt in de jaarrekening apart vermeld op de /f_i nanciële balans.

Bouwrijp maken: grond geschikt maken voor uitgifte van gronden voor het beoogde bouwprogramma door het slopen van bestaande opstallen, het opruimen van gebouwen, bomen, afrasteringen, bestaring en het uitvoeren van grondwerk (ophogen, egaliseren, graven watergangen, aanleggen van bouwstraten etc). Complex: de complexen geven de gebieden in de grondexploitatie weer. De /f_i nanciële administratie wordt per complex gevoerd. Discontovoet: De discontovoet is het rekenpercentage dat gebruikt wordt om/uni00A0toekomsti- ge kasstromen contant te maken,/uni00A0om de contante waarde te bepalen. In aansluiting op de BBV-regelgeving maakt de gemeente Steenwijkerland grondexploitaties contant met een percentage van /two.oldstyle,/zero.oldstyle /percent.oldstyle (Meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de in/f_l atie binnen de Eurozone). Eindwaarde (EW): de waarde van toekomstige kasstromen van een project, rekening houdend met kosten- en opbrengstenstijging en met rente, uitgedrukt op de einddatum van een project (/three.oldstyle/one.oldstyle-/one.oldstyle/two.oldstyle-jr). Grondbeleid: hierbij kan onderscheid gemaakt worden tussen actief grondbeleid en faciliterend grondbeleid. Bij actief grondbeleid is de gemeente verantwoordelijk voor het verwerven, transformeren en uitgeven van gronden.

Bij faciliterend grondbeleid speelt de gemeente een belangrijke rol in het kunnen realiseren van nieuwe ontwikkelingen door het inzetten van (planologische) instrumenten. Grondexploitatie: het proces van de productie en de prijsvorming van bouw- en woonrijpe grond en het zorgdragen voor het tijdig op de markt brengen van de bouwrijpe grond. Gronduitgifte: de verkoop van bouwrijpe grond aan ontwikkelaars, corporaties, particulieren of andere bouwers, geschikt voor het realiseren van opstallen. Interne rekenrente: het rentepercentage dat gemeentebreed wordt toegepast voor de berekening van /f_i nancieringskosten. Dit percentage wordt aan de grondexploitaties door- berekend over de boekwaarde. Kostenstijging: de jaarlijkse stijging van kosten als gevolg van de tijdwaarde van geld (vergelijkbaar met in/f_l atie), waarmee in de fasering van een grondexploitatie rekening wordt gehouden. Meerjaren Begroting Grondexploitaties (MBG): de MBG is een inventarisatie en prognose van de resultaten van de lopende grondexploitaties. Het doel hiervan is het integraal inzich- telijk maken van de /f_i nanciën, planning, programma’s en de mogelijke risico’s van de lopende grondexploitaties. Wordt ook wel Meerjaren Prognose Grondexploitaties (MPG) genoemd.

Netto contante waarde (NCW): het resultaat van een project, teruggerekend naar het begin van het jaar van rapportage (/one.oldstyle-/one.oldstyle-jr). Toekomstige kasstromen zijn gecorrigeerd voor de jaarlijkse rente. Waardeverschillen tussen projecten als gevolg van tijdsverschillen zijn geëlimineerd en de resultaten zijn vergelijkbaar. /seven.oldstyle Meerjaren Begroting Grondexploitaties /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v. Bruto-grondexploitatieresultaat: Het resultaat van een grondexploitatie na herziening per /one.oldstyle-/one.oldstyle van het verantwoordingsjaar. Het bruto-grondexploitatieresultaat vormt de grondslag voor de berekening van de te treff en winst- en verliesnemingen in het verantwoordingsjaar. Netto-grondexploitatieresultaat: Het resultaat van een grondexploitatie na verwerking van de winst- en verliesnemingen in het verantwoordingsjaar in de grondexploitatie. Nominale waarde: de waarde van kasstromen zonder rekening te houden met tijdsinvloeden (het saldo van kosten en opbrengsten). Opbrengstenstijging: de jaarlijkse stijging van opbrengsten waarmee in de fasering van een grondexploitatie rekening wordt gehouden, als gevolg van de tijdwaarde van geld (vergelijkbaar met in/f_l atie). Partieel afsluiten: het deels (administratief ) afsluiten van een grondexploitatiecomplex (voordat het ruimtelijke plan is afgerond).

Peildatum: de datum waarop de stand van zaken voor de grondexploitaties en de samen- stelling van de portefeuille inzichtelijk wordt gemaakt. Plankaderwijziging: een nieuw bestuurlijk besluit over het projectdocument en grondex- ploitatie omdat tijdens de uitvoering van de grondexploitatie substantieel wordt afgeweken van wat is gesteld ten aanzien van de plankaders. POC-methode: Percentage-of-completion-methode. De notitie grondexploitaties van de commissie BBV geeft aan dat bij tussentijdse winstneming/uni00A0deze methode moet worden gevolgd: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd moet tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitatie winst worden genomen. Verliesvoorziening: een voorziening wordt getroff en indien er sprake is van een grondex- ploitatie met een negatief resultaat. Dit kan zijn een project waarbij vanaf het begin gekozen wordt voor een begroot verlies, het kan ook zijn dat een project gedurende de ontwikkeling ten gevolge van conjuncturele ontwikkeling, noodgedwongen planwijzigingen etc. omslaat van een positief naar negatief resultaat. Voorziene verliezen moeten conform BBV-regel- geving direct worden gereserveerd.

Weerstandsvermogen: de hoeveelheid geld die in de Algemene Reserve gereserveerd moet worden om voorziene risico’s van de operationele grondexploitaties, verbonden partijen met een grondexploitatie, anterieure overeenkomsten verbonden met een grondexploitatie en klusobjecten op te kunnen vangen (benodigde risicobuff er). Met deze risicobuff er wordt voorkomen dat schommelingen in grondexploitatieresultaten direct de gemeentebegroting raken. Winstneming: Winst moet aan grondexploitaties worden onttrokken naar rato van gereali- seerde kosten en opbrengsten, volgens de POC-methode. oorbeeld: indien /five.oldstyle/zero.oldstyle/percent.oldstyle van de kosten is gerealiseerd en /five.oldstyle/zero.oldstyle/percent.oldstyle van de grond is verkocht, dan is de winstrealisatie /five.oldstyle/zero.oldstyle/percent.oldstyle x /five.oldstyle/zero.oldstyle/percent.oldstyle = /two.oldstyle/five.oldstyle/percent.oldstyle. Woonrijp maken: grond in de openbare ruimte geschikt maken voor gebruik in de gewenste eindsituatie door het realiseren van bestrating, groen, inrichting, etc. /eight.oldstyle Gemeente Steenwijkerland /one.oldstyle | Inleiding /one.oldstyle./one.oldstyle | Doel De Meerjaren Begroting Grondexploitaties (MBG) /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v.

van de gemeente Steenwijkerland brengt de /f_i nanciële stand van zaken van alle gemeentelijke grondexploitaties in beeld. Ener- zijds wordt inzicht geboden in het bouwprogramma, de /f_i nanciën en de risico’s per individuele grondexploitatie. Anderzijds wordt inzicht geboden op ‘macroniveau’ , dat wil zeggen het totaal van alle grondexploitaties bij elkaar opgeteld (voorheen ‘het grondbedrijf’). De essentie van het MBG is ook dat een meerjarig perspectief wordt gegeven, waarbij ook de verwachte (/f_i nanciële) voortgang wordt geschetst. Met de MBG wordt transparante en effi ciënte besluitvorming beoogd. Op basis van de MBG kun- nen de geactualiseerde grondexploitaties jaarlijks opnieuw worden vastgesteld door de raad. Bovendien kan de raad de MBG als sturingsinstrument aanwenden. De informatie in de MBG kan worden getoetst, bijvoorbeeld aan de visie en doelstellingen vanuit de programma’s, de /f_i nanciële mogelijkheden en de mate waarin de raad (/f_i nanciële) risico’s wil nemen. /one.oldstyle./two.oldstyle| Afbakening De MBG bevat alle gemeentelijke grondexploitaties per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle. In de termen van het Besluit, Begroting en Verantwoording (BBV) betreft dit de bouwgrond in exploitatie (BIE).

Dat wil zeg- gen gronden in eigendom van de gemeente, waarbij de gemeente zelf een actieve rol heeft in het bouwrijp maken en de gronduitgifte. Per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle heeft de gemeente Steenwijkerland /two.oldstyle/zero.oldstyle grondexploitaties. /one.oldstyle./three.oldstyle | Link bestuurlijke programma’s De grondexploitaties zijn een instrument om (ruimtelijke) doelstellingen vanuit de bestuurlijke programma’s te realiseren. Hierbij kan onder andere gedacht worden aan doelstellingen op het gebied van volkshuisvesting, duurzaamheid of lokale economie. Concreet voorbeeld: ‘Een passende woning voor iedereen’ is een doelstelling vanuit het programma Mijn Steenwij- kerland. Hiertoe worden vanaf /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle bestemmingsplannen gewijzigd vanwege de behoefte /nine.oldstyle Meerjaren Begroting Grondexploitaties /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v. om de komende /one.oldstyle/zero.oldstyle jaar circa /two.oldstyle/five.oldstyle/zero.oldstyle sociale huurwoningen te bouwen in de noordelijke kernen en Steenwijk (zie programmabegroting /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/two.oldstyle).

Een deel van deze opgave zal worden ingepast in de bestaande grondexploitaties, wat van invloed kan zijn op de /f_i nanciën van de betreff ende grondexploitaties. /one.oldstyle./four.oldstyle| Leeswijzer Het MBG bestaat uit drie onderdelen: /one.oldstyle Inleiding; /two.oldstyle Meerjaren Begroting Grondexploitaties /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v. (MBG); /three.oldstyle Projectenrapportage. In deel /one.oldstyle wordt nader ingegaan op het doel en afbakening van de MBG en de link met de pro- gramma’s. In deel /two.oldstyle wordt inzicht gegeven in de achtergrond en ontwikkeling van het MBG op ‘macro-niveau’ dat wil zeggen op het totaal van alle grondexploitaties bij elkaar opgeteld. In deel /three.oldstyle wordt per individueel grondexploitatieproject een projectbeschrijving gegeven en inzicht geboden in de voortgang, /f_i nanciën en risico’s. Toelichting overzichtstabel projectenrapportage In de projectenrapportage worden de /f_i nanciën per project weergegeven in een overzicht- stabel. Deze overzichtstabel bevat verschillende onderdelen. Ten behoeve van de interpreta- tie volgt een korte toelichting op de verschillende onderdelen van de overzichtstabel.

OMSCHRIJVING BEDRAG /parenleft.cap€/parenright.cap* Boekwaarde per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/four.oldstyle/eight.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle Nog te realiseren kosten /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v./four.oldstyle/nine.oldstyle/five.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle Nog te realiseren opbrengsten /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v.-/one.oldstyle./three.oldstyle/three.oldstyle/four.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle Rentetoerekening /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v.

(rekenrente /one.oldstyle,/zero.oldstyle/percent.oldstyle)-/two.oldstyle/eight.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle Resultaat EW per /three.oldstyle/one.oldstyle-/one.oldstyle/two.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/nine.oldstyle-/eight.oldstyle/seven.oldstyle/one.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstylevoordelig Winstneming / verliesneming -/five.oldstyle./two.oldstyle/five.oldstyle/eight.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstylewinst Resultaat EW per /three.oldstyle/one.oldstyle-/one.oldstyle/two.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/nine.oldstyle (correctie winst/verlies)-/six.oldstyle./one.oldstyle/two.oldstyle/nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstylevoordelig Resultaat NCW per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle (discontovoet /two.oldstyle/percent.oldstyle)-/seven.oldstyle/one.oldstyle/four.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstylevoordelig */Euro.taboldstyle afgerond, duizendtallen; + is nadelig – is voordelig De boekwaarde per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle betreft het saldo van de gerealiseerde kosten en opbrengsten van vóór /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle.

De nog te realiseren kosten- en opbrengsten /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v., betreff en alle kosten en opbrengsten (exclusief kosten- en opbrengstenstijging) die we per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle nog verwachten in de grond- exploitatie tot en met het einde van het project. De rentetoerekening /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v. betreft de totale rentelast die we per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle verwachten in de grondexploitatie tot en met het einde van het project, op basis van een rekenrente /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle van /one.oldstyle,/zero.oldstyle/percent.oldstyle en /zero.oldstyle,/seven.oldstyle/five.oldstyle/percent.oldstyle voor /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle en verder. De eindwaarde van de grondexploitatie betreft het per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle verwachte /f_i nancieel resul- taat per /three.oldstyle/one.oldstyle-/one.oldstyle/two.oldstyle van het eindjaar van het project. Kortom het verwachte resultaat aan het einde van het project (zie ook begrippenlijst).

Het onderdeel winst- en verliesneming geeft het saldo weer van de historische winst- en verliesnemingen in het project ten gunste of ten laste van de Algemene Reserve. Het beleid binnen de gemeente Steenwijkerland is dat enerzijds (tussentijds) winst kan worden geno- men bij winstgevende projecten en anderzijds worden verliezen bij verliesgevende projecten direct genomen cq. afgeboekt. Winst- en verliesnemingen worden verrekend met de boekwaarde van de grondexploitatie, waarmee het boekhoudkundig onderdeel uitmaakt van de boekwaarde en het /f_i nancieel resultaat per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle. Hiermee vervaagt echter het ‘werkelijke projectresultaat’ . Daarom wordt tevens een voor winst- en verliesnemingen gecorrigeerd resultaat gepresenteerd, om inzichtelijk te maken wat de ‘/f_i nanciële performance’ van het project feitelijk is. Het resultaat NCW betreft het resultaat op netto contante waarde per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle (zie ook begrippenlijst). /one.oldstyle/zero.oldstyle Gemeente Steenwijkerland /two.oldstyle | Meerjaren Begroting Grondexploitaties /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v. (MBG) /one.oldstyle/one.oldstyle Meerjaren Begroting Grondexploitaties /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v.

/two.oldstyle./one.oldstyle | MBG in de P&C-cyclus De MBG wordt jaarlijks opgesteld op basis van de per /one.oldstyle-/one.oldstyle geactualiseerde grondexploitaties, die één keer per jaar worden herzien in het kader van de jaarrekening. De MBG heeft zowel betrekking op de jaarrekening als de programmabegroting en neemt een aparte positie in tussen beide P&C-producten. De MBG is verwerkt in de jaarrekening, maar vormt ook de grondslag voor de begroting. In dit geval is de MBG gebaseerd op de grondexploitaties per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle en heeft zowel betrek- king op de jaarrekening /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle als de Programmabegroting /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/four.oldstyle. De MBG, alsmede de geactualiseerde grondexploitaties per /one.oldstyle-/one.oldstyle van het jaar waarin de Pro- grammabegroting wordt opgesteld, worden ter vaststelling aangeboden bij de Programma- begroting. De MBG dient ter onderbouwing van de paragraaf grondbeleid. /two.oldstyle./two.oldstyle | Werkwijze De MBG /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v. is gebaseerd op de geactualiseerde grondexploitaties per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle.

In het kader van de actualisatie van de grondexploitatie zijn de volgende stappen uit- gevoerd: • De gerealiseerde kosten – en opbrengsten /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle zijn verwerkt in de grondexploitaties; • De restramingen van de kosten en opbrengsten voor /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v. zijn geactualiseerd; • De fasering van de kosten en opbrengsten in de tijd is bijgesteld; • De grondprijzen cf. de Grondprijzenbrief /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle zijn verwerkt; • De parameters kostenstijging, opbrengstenstijging en rekenrente zijn verwerkt; • (Plan)inhoudelijke wijzigingen zijn verwerkt. Dit leidt tot een geactualiseerde waardering van de grondexploitaties per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle. Het verwachte resultaat is altijd een ‘best estimate’ op basis van feiten en omstandigheden op een bepaald moment. /two.oldstyle./three.oldstyle | (Beleids)kaders De belangrijkste beleidskaders voor de MBG zijn: • Nota Grondbeleid /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/four.oldstyle Het grondbeleid van de gemeente Steenwijkerland is verwoord in de Nota Grondbeleid /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/four.oldstyle.

Deze nota is op /one.oldstyle/seven.oldstyle december /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle vastgesteld door de gemeenteraad. Het grondbeleid is voor een periode van /four.oldstyle jaar vastgesteld. Conform deze nota zal de gemeen- te Steenwijkerland de komende jaren een faciliterend grondbeleid voeren, tenzij vanwege volkshuisvestings- en economische redenen actief grondbeleid gewenst is. Voor verdere inhoud van het grondbeleid wordt verwezen naar de Nota Grondbeleid /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/four.oldstyle. • Woonvisie /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/seven.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle De Woonvisie Steenwijkerland /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/seven.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle is in het voorjaar /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/seven.oldstyle vastgesteld door de raad. In de woonvisie is de gemeentelijke koers voor de komende jaren weergegeven op het gebied van wonen. Belangrijk uitgangspunt is ‘een passende en betaalbare woning voor iedereen’ . Ook transformatie van leegkomend vastgoed boven nieuwbouw is een speer- punt. Op moment van schrijven is een start gemaakt met het herformuleren van de woonvisie die te zijner tijd opgenomen zal worden in de Omgevingswet.

• Prestatieafspraken Steenwijkerland /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/eight.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/two.oldstyle In de prestatieafspraken Steenwijkerland /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/eight.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/two.oldstyle zijn de afspraken vastgelegd tussen de gemeente enerzijds en huurdersorganisaties anderzijds, ten aanzien van wonen en het aanbod van sociale huurwoningen. • Huisvestingsopgave Wonen en Zorg In /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/eight.oldstyle is de huisvestingsopgave Wonen en Zorg in beeld gebracht door Bureau Compa- nen. Gekeken is hoe de (verwachte) vraag naar wonen met zorg zich verhoudt tot het huidige aanbod voor verschillende zorgdoelgroepen. De resultaten van het onderzoek worden gebruikt voor beleid, woningbouwprogrammering, opstellen van prestatieaf- spraken en als afwegingskader voor de huisvestingsinitiatieven op het gebied van wonen en zorg. /one.oldstyle/two.oldstyle Gemeente Steenwijkerland /two.oldstyle./four.oldstyle | Impact Corona-crisis Nederland en de wereld wordt op dit moment beheerst door de uitbraak van het Coronavirus (COVID-/one.oldstyle/nine.oldstyle). De Nederlandse economie wordt hard geraakt.

Het CPB bracht op /two.oldstyle/five.oldstyle maart /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle vier scenario’s uit waarin de economische eff ecten van het virus worden voorspeld. In het meest positieve scenario duurden de ‘coronamaatregelen’ drie maanden, met een kleine economische krimp in /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle tot gevolg gevolgd door economisch herstel in /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle. Het meest negatieve scenario gaat er vanuit dat de ‘coronamaatregelen’ /one.oldstyle/two.oldstyle maanden van kracht zijn, waardoor er economische krimp in zowel /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle (-/seven.oldstyle,/three.oldstyle/percent.oldstyle) als /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle (- /two.oldstyle,/three.oldstyle/percent.oldstyle) plaatsvindt. Deze getallen zijn /f_l ink lager dan de /one.oldstyle,/nine.oldstyle/percent.oldstyle groei die aanvankelijk in /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle door het CPB werd voorspeld voor het jaar /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle. Op /one.oldstyle/six.oldstyle juni jl. bracht het CPB de juniraming uit, waarin de coronascenario`s zijn aangescherpt naar aanleiding van de actuele ontwikkelingen.

De basisraming, die uitgaat van matig herstel, gaat uit van een bbp-daling in /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle van /six.oldstyle/percent.oldstyle, gevolgd door een stijging van /three.oldstyle/percent.oldstyle in /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle. Verder verdubbelt in dit scenario de werkloosheid en krijgen de overheids/f_i nanciën een forse tik, maar blijven nog uit de gevarenzone. Ook worden in de raming twee negatievere scenario´s geschetst; een scenario waarin het land een zwakker en daarmee langduriger herstel vertoont, en een vergelijkbaar scenario waarin ook de gevolgen van een ‘tweede golf’ zijn meegenomen. Scenario´s juniraming CPB Nog onduidelijk is welke weerslag deze scenario’s voor de economie uiteindelijk op de vastgoedmarkt zal hebben. Vastgoedmarktspecialisten verwachten echter dat ook de vastgoedmarkt geraakt zal worden. Vooralsnog stijgen de huizenprijzen hard en het aantal woningverkopen is hoog. Het Economisch Bureau van ABN AMRO (/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle) schat in dat de prijzen in /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle nog met zo’n /six.oldstyle/percent.oldstyle zullen toenemen./uni00A0In de eerste vijf maanden van dit jaar was er landelijk gezien sprake van /eight.oldstyle/nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle woningtransacties.

Dat zijn er /four.oldstyle./five.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle meer dan in dezelfde periode vorig jaar. ABN AMRO rekent er op dat de huizenprijzen volgend jaar in /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle met /two.oldstyle/percent.oldstyle dalen. Het aantal transacties zal naar verwachting dit jaar met /five.oldstyle/percent.oldstyle dalen en in /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle met /one.oldstyle/zero.oldstyle/percent.oldstyle. De impact van de coronacrisis is volgens Metafoor RO (/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle) op de commerciële vastgoed- markt wél al duidelijk zichtbaar. Het beleggingsvolume en de ingebruikname van kantoren en bedrijfsruimten zijn afgenomen. Het eff ect van de crisis zal per sector verschillen. Naar verwachting wordt de winkelmarkt harder geraakt dan de markt voor bedrijfsruimten. De afnemende vraag naar commercieel vastgoed zal eff ect hebben op de huurprijzen. Uiteindelijk kunnen hierdoor de grondprijzen worden beïnvloed. De waardedalingen worden voornamelijk op de langere termijn verwacht. Metafoor RO (/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle) stelt dat de bouwkosten op korte termijn zullen toenemen, voornamelijk door onderbrekingen bij de productie en logistiek van het te verkrijgen bouwmateriaal.

Op langere termijn is eerder een verlaging van de bouwkosten te verwachten, doordat de schaarste aan materiaal en personeel zal afnemen als gevolg van een teruglopend aantal pro- jecten. Opdrachtgevers stellen investeringen in nieuwbouw uit. Wanneer de vraag afneemt zal de stijging van de bouwkosten afvlakken. Al met al zou e.e.a. in theorie kunnen leiden tot negatieve gevolgen voor de grondexploitaties van de gemeente Steenwijkerland. Hierbij kan gedacht worden aan: • Vertraging uitgiftetempo > langere doorlooptijd projecten; • Dalende grondprijzen. De coronacrisis heeft overigens geen eff ect op de waardering van de grondexploitaties per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle en daarmee de MBG /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle. Het betreft namelijk een onvoorziene gebeurtenis na balansdatum, dat niets zegt over de situatie op balansdatum per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle. Dat de coronacrisis uiteindelijk een eff ect zal hebben op de grondexploitaties lijkt onont- koombaar. Op dit moment is de timing en impact van dit eff ect lastig in te schatten.

Mogelijk /f_i nanciële eff ecten zullen bij de eerstvolgende herziening van de grondexploitatie(s) per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle zichtbaar worden, of eerder als er sprake is van een ‘majeure afwijking’ die een tussen- tijdse herziening van de grondexploitatie(s) noodzaakt. Verandering bbp per kwartaal, t.a.v. /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle (/two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle=/one.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle) /one.oldstyle/zero.oldstyle/five.oldstyle /one.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /nine.oldstyle/five.oldstyle /nine.oldstyle/zero.oldstyle /eight.oldstyle/five.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle volledig herstel maartraming zwak herstel tweede golf basisraming /one.oldstyle/three.oldstyle Meerjaren Begroting Grondexploitaties /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v. /two.oldstyle./five.oldstyle | Actuele ontwikkelingen Er zijn een aantal ontwikkelingen die ook de grondexploitatieprojecten raken: • PAS Op woensdag /two.oldstyle/nine.oldstyle mei /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle heeft de Raad van State (RvS) uitspraak gedaan over het Pro- gramma Aanpak Stikstof.

Bepaald is dat het PAS in strijd is met Europese natuurbescher- mingswetten, waarmee het gebruik van het instrument als basis voor toestemming van bouwprojecten niet meer is toegestaan. Het PAS is een instrument dat wordt gebruikt om vergunning af te geven bij bouwprojecten die leiden tot een toename van de stikstof- uitstoot, en destijds in het leven geroepen om de stikstofuitstoot te reguleren. Een ver- gunning kon worden verleend op het moment dat er compenserende maatregelen wer- den genomen die de stikstofuitstoot op de langere termijn terug zouden dringen. Echter, volgens de Raad van State is zo’n constructie alleen mogelijk als vooraf wetenschappelijke bewezen kan worden dat de getroff en maatregelen de stikstofuitstoot ook daadwerkelijk beperken. • Gaswet Per /one.oldstyle juli /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/eight.oldstyle mogen nieuwbouwwoningen niet meer aangesloten worden op aardgas, als gevolg van een wijziging in de gaswet. De wetswijziging had gevolgen voor de verlening van bouwvergunningen per /one.oldstyle juli /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/eight.oldstyle: Iedere nieuwbouwwoning dat na die datum een vergunning heeft gekregen mag niet worden aangesloten op het aardgasnetwerk. Enkel bij zwaarwegende redenen van algemeen belang is een uitzondering mogelijk.

Het colle- ge van B&W heeft, op basis van de ministeriële regeling ‘gebiedsaanwijzing gasaansluit- plicht’ , de bevoegdheid om een gebied aan te wijzen waar de gasaansluitplicht wél geldt. • Omgevingswet Naar verwachting treedt per /one.oldstyle januari /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/two.oldstyle de Omgevingswet in werking. De Omgevings- wet integreert /two.oldstyle/six.oldstyle wetten op het gebied van de fysieke leefomgeving in één wet. /two.oldstyle./six.oldstyle | Parameters In kader van het MBG /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle e.v. zijn de volgende parameters van belang: • Kostenstijging /two.oldstyle,/zero.oldstyle/percent.oldstyle • Opbrengstenstijging /one.oldstyle,/five.oldstyle/percent.oldstyle • Rekenrente /one.oldstyle,/zero.oldstyle/percent.oldstyle (m.i.v. /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle: /zero.oldstyle,/seven.oldstyle/five.oldstyle/percent.oldstyle) • Discontovoet /two.oldstyle,/zero.oldstyle/percent.oldstyle Voor de gemeentelijke grondexploitaties wordt een (ten opzichte van de gemeente) afwij- kend percentage gehanteerd voor zowel de kosten- als de opbrengstenkant. Dat heeft te maken met de speci/f_i eke aard van de kosten en opbrengsten in de grondexploitatie, waarbij de toekomstige ontwikkeling van kosten en opbrengsten gebaseerd moet zijn op relevante indexen. .

Kostenstijging De keuze voor de parameter voor kostenstijgingen wordt gebaseerd op het langjarig gemid- delde van de GWW-index (Grond, Weg- en Waterbouw). We hanteren de GWW-index omdat deze index de prijsontwikkeling van civieltechnische kosten in beeld brengt. De civieltech- nische kosten zijn de voornaamste kosten binnen de grondexploitaties. De GWW-index is opgebouwd uit de gemiddelde prijsstijgingen en -dalingen van de diverse productgroepen zoals loonkosten, gasolie, elektriciteit, betonproducten, cement, kunststof, (beton)staal en (wegenbouw)bitumen. De gemiddelde GWW-index over de afgelopen /one.oldstyle/zero.oldstyle jaar is /one.oldstyle,/eight.oldstyle/percent.oldstyle (zie tabel /one.oldstyle). De verwachtingen voor de korte termijn zijn echter bovengemiddeld. De GWW-kosten stijgen hard doordat de prijzen van grondstoff en en materiaal onder druk staan. Bovendien is er sprake van een groeiend tekort aan geschikt personeel. Ook markteff ecten spelen een rol. De opdrachtenportefeuilles van aannemers van civiele werken zijn nog steeds goed gevuld. Hierdoor worden ze selectiever in het aannemen van opdrachten. De mogelijkheden tot het realiseren van aanbestedingsvoordelen bij civiele werken wordt steeds kleiner. Op basis van voorgaande analyse is de parameter kostenstijging in de grondexploitatie vastgesteld op /two.oldstyle,/zero.oldstyle/percent.oldstyle.

/one.oldstyle/four.oldstyle Gemeente Steenwijkerland TABEL 1 | GWW/hyphen.capINDEX, PROCENTUELE MUTATIE T.O.V. VAN VOORGAANDE JAAR /parenleft.cap%/parenright.cap1 Jaar Gemiddelde /one.oldstyle/zero.oldstyle jaar(/percent.oldstyle) /two.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/nine.oldstyle /three.oldstyle,/four.oldstyle/two.oldstyle,/one.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/zero.oldstyle /three.oldstyle,/three.oldstyle/three.oldstyle,/zero.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/one.oldstyle /three.oldstyle,/two.oldstyle/three.oldstyle,/one.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/two.oldstyle /two.oldstyle,/eight.oldstyle/zero.oldstyle,/two.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/three.oldstyle /two.oldstyle,/six.oldstyle-/zero.oldstyle,/one.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/four.oldstyle /two.oldstyle,/two.oldstyle-/one.oldstyle,/five.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/five.oldstyle /one.oldstyle,/seven.oldstyle-/zero.oldstyle,/seven.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/six.oldstyle /one.oldstyle,/seven.oldstyle/four.oldstyle,/one.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/seven.oldstyle /one.oldstyle,/five.oldstyle/four.oldstyle,/eight.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/eight.oldstyle /one.oldstyle,/eight.oldstyle/three.oldstyle,/one.oldstyle /one.oldstyle,/eight.oldstyle

Opbrengstenstijging Er is in Nederland geen database beschikbaar waarin de prijsontwikkeling van bouw- grond wordt bijgehouden. Daarom is voor opbrengstenstijgingen een parameter gekozen die gebaseerd is op het langjarig gemiddelde van de consumenten prijs index (CPI) van het CBS. Het gemiddelde van de CPI in de afgelopen /one.oldstyle/zero.oldstyle jaar is circa /one.oldstyle,/six.oldstyle/percent.oldstyle (zie tabel /two.oldstyle). In lijn met het economisch herstel is de CPI in /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle met /two.oldstyle,/six.oldstyle/percent.oldstyle gestegen ten opzichte van /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/eight.oldstyle. De verwachting is dat de in/f_l atie de komende jaren bescheiden blijft, mede door de stijgende eurokoers. Op basis van voorgaande analyse is de parameter opbrengstenstijging in de grond- exploitatie vastgesteld op /one.oldstyle,/five.oldstyle/percent.oldstyle.

TABEL 2 | CONSUMENTENPRIJZEN; PRIJSINDEX /parenleft.cap2015=100/parenright.cap2 Jaar CPI Jaarmutatie CPI (/percent.oldstyle) /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/zero.oldstyle /nine.oldstyle/one.oldstyle,/six.oldstyle/one.oldstyle,/three.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/one.oldstyle /nine.oldstyle/three.oldstyle,/seven.oldstyle/two.oldstyle,/three.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/two.oldstyle /nine.oldstyle/six.oldstyle,/zero.oldstyle/two.oldstyle,/five.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/three.oldstyle /nine.oldstyle/eight.oldstyle,/four.oldstyle/two.oldstyle,/five.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/four.oldstyle /nine.oldstyle/nine.oldstyle,/four.oldstyle/one.oldstyle,/zero.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/five.oldstyle /one.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle,/zero.oldstyle/zero.oldstyle,/six.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/six.oldstyle /one.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle,/three.oldstyle/zero.oldstyle,/three.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/seven.oldstyle /one.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle,/seven.oldstyle/one.oldstyle,/four.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/eight.oldstyle /one.oldstyle/zero.oldstyle/three.oldstyle,/four.oldstyle/one.oldstyle,/seven.oldstyle /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle

/one.oldstyle/zero.oldstyle/six.oldstyle,/one.oldstyle/two.oldstyle,/six.oldstyle gemiddelde (/one.oldstyle/zero.oldstyle-jaarsgemiddelde) /one.oldstyle,/six.oldstyle Rekenrente Het rentepercentage dat wordt doorberekend aan de grondexploitaties is voor /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle /one.oldstyle,/zero.oldstyle/percent.oldstyle. Dit percentage is vanaf /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle verlaagd naar /zero.oldstyle,/seven.oldstyle/five.oldstyle/percent.oldstyle in verband met een renteherziening van de kredietfaciliteit bij de BNG. Fluctuaties in dit percentages zullen structureel optreden, want het wordt afgeleid van het totale investeringsvolume en de samenstelling van de leningenportefeuille. Discontovoet De gemeente Steenwijkerland bepaalt voor alle grondexploitaties het resultaat op netto contante waarde. Eventuele verliesnemingen worden ook getroff en op contante waarde. Dat betekent dat het saldo contant moet worden gemaakt met een discontovoet. In aansluiting op de BBV-regelgeving maakt de gemeente Steenwijkerland grondexploitaties contant met een percentage van /two.oldstyle,/zero.oldstyle /percent.oldstyle (Meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor de in/f_l atie binnen de Eurozone).

2 Bron: CBS Statline.1 Er is rekening gehouden met het aandeel/belang van de individuele indexen van de verschillende productgroepen in het bouw- en woonrijpmaken van een gemiddeld woningbouwproject. /one.oldstyle/five.oldstyle Meerjaren Begroting Grondexploitaties /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v. /two.oldstyle./seven.oldstyle | Resultaat TABEL 3 | TOTAALOVERZICHT NETTO/hyphen.capGRONDEXPLOITATIERESUL TATEN NCW PER 1/hyphen.cap1/hyphen.cap2020 /parenleft.cap€ AFGEROND, DUIZENDTALLEN; + IS NADELIG /endash.cap IS VOORDELIG/parenright.cap¹ NCW /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle NCW /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyleVerschil Eindjaar Woningbouw onderhanden /five.oldstyle Woldmeenthe - /seven.oldstyle/eight.oldstyle/eight.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /seven.oldstyle/one.oldstyle/four.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/seven.oldstyle/four.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/nine.oldstyle /one.oldstyle/five.oldstyle Heetveld - /two.oldstyle/one.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle-

/one.oldstyle/five.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/six.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/two.oldstyle /one.oldstyle/nine.oldstyle Noordwal West - /five.oldstyle/three.oldstyle/three.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /four.oldstyle/five.oldstyle/two.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/eight.oldstyle/one.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/four.oldstyle /two.oldstyle/seven.oldstyle Ossenzijl Hoofdstraat - /six.oldstyle/five.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /five.oldstyle/nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/six.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle /three.oldstyle/six.oldstyle Kornputkwartier - /five.oldstyle/one.oldstyle/two.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /one.oldstyle/six.oldstyle/nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/three.oldstyle/four.oldstyle/three.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/three.oldstyle/four.oldstyle /four.oldstyle/four.oldstyle Oosterbroek Oldemarkt - /seven.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /seven.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle-

/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/six.oldstyle /four.oldstyle/six.oldstyle Willemsoord - /three.oldstyle/eight.oldstyle/nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /two.oldstyle/five.oldstyle/five.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/three.oldstyle/four.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/five.oldstyle /five.oldstyle/two.oldstyle Giethoorn Noord fase /one.oldstyle en /two.oldstyle - /one.oldstyle./one.oldstyle/two.oldstyle/six.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /nine.oldstyle/one.oldstyle/seven.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/nine.oldstyle /five.oldstyle/eight.oldstyle Blokzijl Noordermaten - /nine.oldstyle/seven.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /five.oldstyle/eight.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/three.oldstyle/nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/two.oldstyle /six.oldstyle/one.oldstyle Kuinre Overhavendijk - /one.oldstyle/two.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /one.oldstyle/two.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle

/six.oldstyle/six.oldstyle Molenkampen III - /two.oldstyle/nine.oldstyle/zero.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /one.oldstyle/five.oldstyle/four.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/three.oldstyle/six.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/four.oldstyle /six.oldstyle/eight.oldstyle Scheerwolde - /two.oldstyle/five.oldstyle/two.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /two.oldstyle/one.oldstyle/one.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/four.oldstyle/one.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/two.oldstyle Totaal Woningbouw onderhanden - /four.oldstyle./zero.oldstyle/nine.oldstyle/two.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /three.oldstyle./zero.oldstyle/one.oldstyle/one.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle./zero.oldstyle/eight.oldstyle/one.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle bedrijventerreinen onderhanden /one.oldstyle/one.oldstyle Oostermeentherand - /three.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /four.oldstyle/four.oldstyle/nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle-

/one.oldstyle/four.oldstyle/eight.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle /two.oldstyle/nine.oldstyle Ossenzijl v.d. Veenweg - /four.oldstyle/five.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /eight.oldstyle/seven.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /four.oldstyle/two.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle /three.oldstyle/eight.oldstyle Hooidijk Zuid - /one.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /six.oldstyle/nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/three.oldstyle/one.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle /four.oldstyle/one.oldstyle Scheepsdiep/Kanaalweg Blokzijl - /two.oldstyle/three.oldstyle/three.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /one.oldstyle/eight.oldstyle/zero.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/five.oldstyle/three.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/eight.oldstyle /four.oldstyle/two.oldstyle Mr. Z.

ter Steghestraat - /five.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /two.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/three.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/three.oldstyle /five.oldstyle/seven.oldstyle Novac - /one.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /one.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle /six.oldstyle/three.oldstyle Oldemarkt Boterberg Zuid - /five.oldstyle/zero.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /four.oldstyle/nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/three.oldstyle/eight.oldstyle /six.oldstyle/seven.oldstyle Weg van Rollecate - /eight.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /one.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/seven.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/two.oldstyle Totaal bedrijventerreinen onderhanden - /seven.oldstyle/four.oldstyle/three.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /eight.oldstyle/three.oldstyle/seven.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /nine.oldstyle/four.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle TOTAAL -

/four.oldstyle./eight.oldstyle/three.oldstyle/five.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- /three.oldstyle./eight.oldstyle/four.oldstyle/eight.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/nine.oldstyle/eight.oldstyle/seven.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle ¹ LET OP: /f_i nanciële consequenties zijn verwerkt bij de jaarrekening /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle /one.oldstyle/six.oldstyle Gemeente Steenwijkerland In tabel /three.oldstyle zijn de ‘netto-grondexploitatieresultaten’ per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle weergegeven, waarbij een vergelijking wordt gemaakt met de ‘netto-grondexploitatieresultaten’ per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle. ‘Netto-grondexploitatieresultaat’ wil zeggen dat in de jaarrekening getroff en winst- en verliesnemingen onderdeel uitmaken van de gepresenteerde resultaten. De grondslag voor de berekening van de hoogte van de te treff en winst- en verliesnemingen wordt gevormd door het ‘bruto-grondexploitatieresultaat’ (zie ook paragraaf /two.oldstyle./nine.oldstyle winst- en verliesnemingen).

Het verwachte resultaat op startwaarde NCW per /one.oldstyle januari /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle van alle grondexploitaties woningbouw en bedrijventerreinen bedraagt circa /Euro.taboldstyle /three.oldstyle,/eight.oldstyle miljoen voordelig. Ter vergelijk: het resultaat op startwaarde per /one.oldstyle januari /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle bedroeg circa /Euro.taboldstyle /four.oldstyle,/eight.oldstyle miljoen voordelig. Dat is een afname van het verwachte resultaat met circa /Euro.taboldstyle /one.oldstyle,/zero.oldstyle miljoen. De afname van het resultaat grondbedrijf (lees: alle grondexploitaties bij elkaar opgeteld) heeft onder andere te maken met: • Voor alle grondexploitaties is de plankostenraming herijkt; • Winstnemingen op basis van de nieuwe BBV-regelgeving (toepassing Percentage of Completion – methode (POC-methode), waarbij in enkele grondexploitatie winst is genomen op basis van de financiële voortgang); • Uitgiftetempo vrije kavels grondexploitatie Kornputkwartier (/five.oldstyle jaar), Oosterbroek (/three.oldstyle jaar), Giethoorn-Noord (/three.oldstyle jaar) naar beneden bijgesteld; Dit is overigens de analyse en conclusie per saldo op totaalniveau.

Op het schaalniveau van de individuele grondexploitaties kan er, in individuele gevallen, juist sprake zijn van een positieve ontwikkeling van het te verwachten resultaat. Er zijn overigens geen grondexploitaties met netto verliesgevende resultaten per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle, aangezien verwachte verliezen bij de jaarrekening direct worden genomen en verwerkt in de ‘netto-grondexploitatieresultaten’ . /two.oldstyle./eight.oldstyle | Boekwaardeverloop In tabel /four.oldstyle wordt het boekwaarde-overzicht per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle weergegeven. Deze tabel maakt de boekwaarde-ontwikkeling in /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle inzichtelijk. Gerealiseerde kosten leiden tot een toe- name van de boekwaarde, terwijl gerealiseerde opbrengsten leiden tot een afname van de boekwaarde. Winst- en verliesnemingen worden ook verrekend met de boekwaarde van de grondexploi- tatie. (Tussentijds) genomen winsten leiden tot een toename van de boekwaarde, terwijl getroff en verliesnemingen leiden tot een afname van de boekwaarde. Een winstneming heeft een negatief eff ect op het verwachte grondexploitatieresultaat. De winst wordt immers als het ware ‘uit de grondexploitatie gehaald’ , waardoor er voor de nabije of verre toekomst minder winst in het vat zit.

Een verliesneming heeft een positief eff ect op het verwachte grondexploitatieresultaat. De boekwaarde per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle (jaarrekening /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/eight.oldstyle) bedroeg circa /Euro.taboldstyle /one.oldstyle/seven.oldstyle,/eight.oldstyle miljoen. In /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle is circa /Euro.taboldstyle /one.oldstyle,/zero.oldstyle miljoen aan kosten gemaakt en /Euro.taboldstyle /four.oldstyle,/zero.oldstyle miljoen aan opbrengsten gerealiseerd. Per saldo leidt dit tot een afname van de boekwaarde met circa /Euro.taboldstyle /three.oldstyle,/zero.oldstyle miljoen. Daarnaast is per saldo circa /Euro.taboldstyle /zero.oldstyle,/three.oldstyle miljoen winst genomen en circa /zero.oldstyle,/two.oldstyle miljoen verlies genomen. Per saldo leidt dit tot een afname van de boekwaarde van circa /Euro.taboldstyle /zero.oldstyle,/one.oldstyle miljoen. Per saldo bedraagt de totale afname van de boekwaarde in /two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle circa /Euro.taboldstyle /two.oldstyle,/nine.oldstyle miljoen. De boekwaarde per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle komt hierdoor uit op circa /Euro.taboldstyle /one.oldstyle/four.oldstyle,/nine.oldstyle miljoen.

De prognose is dat door de voortgang in de projecten de komende jaren de boekwaarde verder zal teruglopen. De prognose van het boekwaarde verloop voor de komende jaren is weergegeven in tabel /five.oldstyle en /f_i guur /one.oldstyle. TABEL 5 | PROGNOSE BOEKWAARDE 2020 E.V. Peildatum Boekwaarde /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/four.oldstyle,/eight.oldstyle/five.oldstyle /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle/one.oldstyle/two.oldstyle,/nine.oldstyle/seven.oldstyle /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle/one.oldstyle,/three.oldstyle/eight.oldstyle /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/three.oldstyle/nine.oldstyle,/nine.oldstyle/nine.oldstyle /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/four.oldstyle/nine.oldstyle,/zero.oldstyle/seven.oldstyle /one.oldstyle/six.oldstyle /one.oldstyle/four.oldstyle /one.oldstyle/two.oldstyle /one.oldstyle/zero.oldstyle /eight.oldstyle /six.oldstyle /four.oldstyle /two.oldstyle /zero.oldstyle /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/one.oldstyle /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/two.oldstyle

/one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/three.oldstyle /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/four.oldstyle /one.oldstyle/seven.oldstyle Meerjaren Begroting Grondexploitaties /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle e.v. De prognose van de boekwaarde-ontwikkeling voor de komende begrotingsperiode /two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/four.oldstyle is op basis van de veronderstelling dat de kosten- en opbrengsten in de grondex- ploitaties zich in werkelijkheid exact zo zullen ontwikkelen als we verwachten per /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle.

TABEL 4 | BOEKWAARDE/hyphen.capOVERZICHT PER 1/hyphen.cap1/hyphen.cap2020 /parenleft.cap€ AFGEROND, DUIZENDTALLEN; + IS NADELIG /endash.cap IS VOORDELIG/parenright.cap¹ boekwaarde Kosten (+) Opbrengsten (-) Winstnemingen (+) Verliesnemingen (-) boekwaarde /one.oldstyle-/one.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle/two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle/three.oldstyle/one.oldstyle-/one.oldstyle/two.oldstyle-/two.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/nine.oldstyle Woningbouw /zero.oldstyle/five.oldstyle Woldmeenthe -/one.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle - - /four.oldstyle/nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle - /four.oldstyle/eight.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /one.oldstyle/five.oldstyle Heetveld /one.oldstyle/six.oldstyle/three.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /four.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /one.oldstyle/zero.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle - - /one.oldstyle/five.oldstyle/seven.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /one.oldstyle/nine.oldstyle Noordwal /seven.oldstyle/nine.oldstyle/zero.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle

/one.oldstyle/one.oldstyle/six.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /five.oldstyle/three.oldstyle/zero.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /seven.oldstyle/three.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle - /four.oldstyle/four.oldstyle/nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /two.oldstyle/seven.oldstyle Ossenzijl Hoofdstraat/Hilligerspoort -/four.oldstyle/two.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /four.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle - -/eight.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle - -/three.oldstyle/eight.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /three.oldstyle/six.oldstyle Kornputkazerne /one.oldstyle/three.oldstyle./two.oldstyle/six.oldstyle/eight.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /five.oldstyle/zero.oldstyle/nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /one.oldstyle./eight.oldstyle/three.oldstyle/six.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle - -/one.oldstyle/seven.oldstyle/six.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/one.oldstyle./seven.oldstyle/six.oldstyle/five.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /four.oldstyle/four.oldstyle Oosterbroek /nine.oldstyle/two.oldstyle/eight.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle

/five.oldstyle/seven.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /two.oldstyle/three.oldstyle/four.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle - -/two.oldstyle/eight.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/seven.oldstyle/two.oldstyle/three.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /four.oldstyle/six.oldstyle Willemsoord uitbreiding /nine.oldstyle/zero.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle/one.oldstyle/zero.oldstyle/four.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle- - -/five.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /five.oldstyle/two.oldstyle Giethoorn-Noord /one.oldstylee en /two.oldstylee fase /two.oldstyle/three.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /two.oldstyle/five.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /one.oldstyle/seven.oldstyle/nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /one.oldstyle/four.oldstyle/five.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle - /one.oldstyle/four.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /five.oldstyle/eight.oldstyle Blokzijl Noordermaten -/two.oldstyle/three.oldstyle/three.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle /one.oldstyle/nine.oldstyle./zero.oldstyle/zero.oldstyle/zero.oldstyle -