LAS LUA Gemeente Steenwijkerland Definitief Concept.pdf

Van de 10 respondenten gaven de meeste aan het belangrijk of zeer belangrijk te vinden dat de gemeente Steenwijkerland aandacht besteedt aan klimaatadaptatie in de gemeente. 2 respondenten gaven aan hier neutraal tegenover te staan, en 1 respondent gaf aan dat het geen belangrijk thema te vinden. De meeste respondenten hadden geen aanvullende opmerkingen of vragen over hoofdstuk 1 en 2 van de LAS en LUA. Twee respondenten gaven aan het een duidelijk verhaal te vinden, en het eens te zijn met de strategische en operationele doelen die in hoofdstuk 3 van de LAS worden beschreven. Een van de respondenten gaf aan benieuwd te zijn met welke partijen is gesproken in het kader van de externe risicodialoog, en gaf daarbij aan dat plaatselijke belangen een belangrijke rol kunnen spelen bij het bij elkaar brengen van inwoners uit hun gebied die meer lokale kennis hebben op het gebied van lokale knelpunten. Daarnaast gaf een van de respondenten nog aan benieuwd te zijn hoe de gemeente de strategische en operationele doelen in de komende jaren gaat monitoren. Op het thema ‘wateroverlast’ gaven alle respondenten aan geen verdere aanvullingen of aandachtspunten te hebben.

Op het thema ‘droogte’ werden daarentegen verschillende aanvullende aandachtspunten genoemd: - De verdroging van (particuliere) tuingronden 0 1 2 3 4 5 Zeer onbelangrijk Onbelangrijk Neutraal Belangrijk Zeer belangrijk Respondenten Hoe belangrijk vindt u het dat de gemeetne Steenwijkerland aanacht besteedt aan klimaatadaptatie in de gemeente? - Verdroging van de natuurgebieden rondom Dwarsgracht en met name op de oude graslanden. Hier leidt de droogte tot inklinking van het veen - Dat het belangrijk is om water ook op de hogere leemgronden vast te houden en stuwen misschien hoger opgezet kunnen worden Aanvullend gaven twee respondenten aan zich zorgen te maken over de vermindering van de kwaliteit van drinkwater als gevolg van mogelijke verzilting van het waterwingebied bij (langdurige) droogte. Op het thema ‘hitte’ gaven enkele respondenten aanvullende aandachtspunten en knelpunten: - Het aanleggen van watertappunten in het centrum van Steenwijk om de gevolgen van uitdroging tijdens hete zomers tegen te gaan - Meer aandacht voor het aanpassen van huizen om te voorkomen dat het binnen te warm wordt; dit is vooral belangrijk voor inwoners op hogere leeftijd Op het thema ‘overstromingen’ gaf 1 respondent aan dat het goed zou zijn om bewoners meer te informeren over de gevolgen van een overstroming op lokaal niveau.

Hierbij gaf de respondent specifiek aan geïnteresseerd te zijn in de gevolgen van een overstroming op kwetsbare nuts- en infrastructuur. Daarnaast zou het goed zijn om bewoners een handelingsperspectief aan te reiken. Tenslotte gaven verschillende respondenten aanvullende opmerkingen mee aan het einde van de vragenlijst. Hieronder een beknopt overzicht van de opmerkingen die gegeven zijn: - Er werd aangegeven dat de vragenlijst sterk gericht was op risico’s, maar niet op oplossingen en verbeteringen. Daar zouden verschillende belangengroepen graag over meedenken - Verschillende plaatselijke belangengroepen gaven aan bereid te zijn om uitgebreider mee te denken over de knelpunten en oplossingsrichtingen op het gebied van klimaatadaptatie - 1 van de respondenten gaf aan graag meer aandacht te willen voor handelingsperspectief richting bewoners. Daarnaast gaven verschillende respondenten aan dat huns inziens veel bewoners niet voldoende op de hoogte zijn van (de gevolgen van) klimaatverandering en noodzakelijkheid van klimaatadaptatie - 1 van de respondenten stelde de vraag of de gemeente al begonnen is met het uitvoeren van verschillende maatregelen in de uitvoeringsagenda, omdat voor enkele maatregelen 2022 als jaar in de planning wordt genoemd.

Bijlage V Overzicht stakeholders De volgende plaatselijke stakeholders zijn benaderd: - Waterschap Drents Overijsselse Delta - Drinkwaterbedrijf Vitens - Provincie Overijssel - Veiligheidsregio IJsselland - Woonconcept - Wetland Wonen Groep - Business Club Steenwijkerland - Stichting Nationaal Park Weerribben-Wieden - Natuurmonumenten Participatietraject Alle organisaties en stakeholders zijn in het najaar van 2022 benaderd via de mail met een uitnodiging om de vragenlijst in te vullen en op deze manier deel te nemen aan de consultatieronde voor de LAS en LUA voor gemeente Steenwijkerland. Geconstateerd is dat de respons in het begin erg laag was. Daarom zijn een aantal acties uitgevoerd om meer input op te halen. Zoals ook is aangegeven in Hoofdstuk 2, is de vragenlijst uiteindelijk ingevuld door het waterschap, de provincie, de veiligheidsregio, Woonconcept, Wetland Wonen Groep, Business Club Steenwijkerland, Stichting Nationaal Park Weerribben-Wieden en door Natuurmonumenten. De reacties op de vragenlijst vanuit de verschillende stakeholders waren overwegend positief; de meesten gaven aan het fijn te vinden op deze manier betrokken te worden bij het proces rondom de totstandkoming van de LAS-LUA. Verschillende stakeholders hebben concrete input en feedback gegeven op verschillende onderdelen van de LAS-LUA. Deze opmerkingen zijn waar mogelijk verwerkt in de LAS-LUA.

Alle externe stakeholders hebben een uitleg ontvangen over wat er met hun opmerkingen is gebeurd en waarom. Een uitgebreid overzicht van de reacties van de verschillende stakeholders, en de bijbehorende uitleg van de gemeente is opgenomen in Bijlage VI. Bijlage VI Verwerking feedback stakeholders Tijdens de consultatieronde voor de LAS-LUA voor Steenwijkerland is aan verschillende stakeholders gevraagd om input en feedback te geven op de conceptversie die eind 2021 is opgeleverd. Hieronder is per stakeholder aangegeven welke input-punten ze hebben ingebracht en hoe deze zijn verwerkt in de LAS-LUA Waterschap Drents Overijsselse Delta Het Waterschap heeft op verschillende punten feedback gegeven op de LAS-LUA. Verschillende punten die door het Waterschap zijn ingebracht waren aan elkaar gelinkt. In onderstaand overzicht van punten is een samenvatting gegeven van de punten die het Waterschap heeft ingebracht: 1. Het Waterschap stelt op verschillende punten in de LAS-LUA om de link met de kamerbrief ‘Bodem en water sturend’ expliciet te maken. Reactie gemeente: Deze opmerking is niet overgenomen. De LAS-LUA voor gemeente Steenwijkerland is geschreven vanuit de DPRA, niet vanuit het principe ‘bodem en water sturend’. Natuurlijk is ‘bodem en water sturend’ een belangrijk onderwerp om mee te nemen, maar in onze visie is het thema ‘klimaatadaptatie’ breder dan dat.

Wel is in Hoofdstuk 1 in de paragraaf over aanverwant beleid de kamerbrief ‘bodem en water sturend’ opgenomen. 2. Het waterschap merkt op over strategisch doel 2.2.1 dat de term ‘prettig’ niet heel smart is, en voor iedereen iets anders kan betekenen. Het is dus lastig om dat als beleid na te streven. Reactie gemeente: De gemeente sluit zich aan bij deze observatie, maar heeft er voor nu voor gekozen om de formulering niet te veranderen. Dit omdat de gemeente in de formulering van de strategische doelen graag wil aansluiten op de gebruikte formulering in de RAS en RUA. Voor de volgende iteratie op zowel de RAS-RUA als de LAS-LUA zal dit punt wel worden meegenomen. 3. Met betrekking tot het operationele doel ‘In 2023 is klimaatbestendig inrichten van de openbare ruimte integraal opgenomen in ons gemeentelijk beleid’ vraagt het waterschap zich af of dit om beleid over de fysieke ruimte gaat, of ook om bijvoorbeeld de communicatie en samenwerking met andere partijen (zoals het waterschap). Reactie gemeente: Het gaat hierbij in principe om allebei. 4. Met betrekking tot operationeel doel 2 onder ‘klimaatbestendige ruimtelijke ontwikkelingen’ vraagt het waterschap waarom hier niet wordt gerefereerd naar de richtlijnen van BZK die eind 2022 zijn uitgebracht, aangezien deze actueler zijn.

Reactie gemeente: op het moment dat de concept LAS-LUA is opgesteld, waren deze richtlijnen nog niet uitgebracht. Dit operationele doel is nu aangepast naar ‘In 2024 worden alle ruimtelijke ontwikkelingen klimaatbestendig ingericht, op basis van een basisveiligheidsniveau en actuele landelijk geldende richtlijnen’. 5. Met betrekking tot de bij van 70 mm in 1 uur, die nu wordt aangehouden onder het thema ‘wateroverlast’ in Hoofdstuk 3, vraagt het waterschap of deze bui wel heftig genoeg is, nu extremere buien steeds gewoner worden. Reactie gemeente: Op dit moment wordt een bui van 70 mm in 1 uur in de meeste gemeenten als uitgangspunt gebruikt in de LAS-LUA; deze bui wordt ook benoemd in de DPRA. Daarnaast is ook de kwetsbaarheidsanalyse die als uitgangspunt is gebruikt gebaseerd op deze bui. Bij de volgende iteratie op de kwetsbaarheidsanalyse en de LAS-LUA zal opnieuw geëvalueerd worden of het nodig is om met een heftigere bui te rekenen. 6. In hoofdstuk 3 wordt onder het thema ‘overstromingen’ benoemd dat het waterschap aan de maat staat voor de overstromingsrisico’s. Het waterschap geeft aan dat dat maar beperkt het geval is; het waterschap gaat inderdaad over het beheer van de dijken, maar de ruimtelijke ordening van het binnendijkse gebied, wat een grote invloed heeft op de overstromingsrisico’s, valt onder de gemeentelijke verantwoordelijkheid.

Reactie gemeenten: dit punt is overgenomen; de tekst in de definitieve concept LAS- LUA is op dit punt aangepast. Veiligheidsregio IJsselland De veiligheidsregio heeft op verschillende punten feedback gegeven op de LAS-LUA: 1. De veiligheidsregio heeft aangegeven dat recreatie een belangrijk thema is voor gemeente Steenwijkerland. In de adaptatiestrategie zagen zij de kansen en bedreigingen hiervoor maar beperkt terugkomen. Reactie gemeente: (Water)recreatie is inderdaad heel belangrijk voor gemeente Steenwijkerland. De LAS-LUA gaat niet specifiek in op recreatie als beleidsonderdeel. Echter zijn er wel een aantal punten, zoals de kwaliteit van zwemwater, die specifiek benoemd worden in de LAS-LUA en een directe link hebben met het thema recreatie. 2. De veiligheidsregio heeft aangegeven dat vanaf 15 cm water op straat, de bereikbaarheid van de hulpdiensten in de knel komt; hierbij is ook rekening gehouden met de vrijwilligers die naar de brandweerkazernes moeten kunnen komen. Reactie gemeente: Deze opmerking van de Veilgheidsregio is overgenomen door de gemeente. Het ambitieniveau onder ‘wateroverlast’ in Hoofdstuk 3 is aangepast naar: ‘Op de hoofdwegen staat minder dan 15 cm water, waardoor deze begaanbaar blijven voor calamiteitenverkeer’. 3.

De veiligheidsregio heeft aangegeven dat een knelpunt onder het thema ‘hitte’ over het risico op natuurbranden uitgebreid zou moeten worden met bermbranden. Reactie gemeente: Dit is overgenomen in het definitieve concept LAS-LUA 4. De veiligheidsregio heeft aangegeven dat een extra risico bij het thema hitte de ‘toename van het risico op uitzetting rails en bruggen, en het smelten van asfalt’ is. Daarnaast wees de veiligheidsregio op het risico dat bepaalde soorten industrie gebruik maken van koelinstallaties en kwetsbaar zijn voor hitte. Wanneer het stroomnet overbelast raakt kan dit risico’s met zich meebrengen. Reactie gemeente: Dit punt is niet verwerkt in het definitieve concept van de LAS- LUA, maar nemen we mee in ons overleg met de netbeheerder rondom vitale en kwetsbare infrastructuur. 5. De veiligheidsregio geeft aan dat het goed zou zij om een strategie op te stellen voor de gevolgenbeperking bij een overstroming. De veiligheidsregio wijst erop dat de veiligheidsregio hier niet voor verantwoordelijk is, maar de gemeente alleen kan adviseren over maatregelen en ondersteuning biedt in het geval van een overstroming. Reactie gemeente: in deze planperiode richten we ons op de bewustwordingscampagne, waarin we overstromingsrisico’s ook meenemen.

In de eerstvolgende planperiode willen we nadenken over maatregelen, zoals bijvoorbeeld het opstellen van een strategie hoe om te gaan met overstromingsrisico’s 6. De veiligheidsregio geeft aan dat een belangrijk hitte risico kan optreden bij grote evenementen. Reactie gemeente: dit punt is overgenomen en is als extra aandachtspunt toegevoegd in Hoofdstuk 3. In de uitvoeringsagenda is een maatregel opgenomen dat er voortaan bij de vergunningsaanvraag van grote evenementen moet worden aangegeven wat er wordt gedaan om hittestress zoveel mogelijk te voorkomen, indien dat van toepassing is. 7. De veiligheidsregio geeft aan graag te willen worden betrokken bij de volgende maatregelen uit de uitvoeringsagenda: a. Nader onderzoek naar de kwetsbaarheden die uit de klimaatatlas naar voren komen b. Onderzoek naar ernst en omvang van het risico op wateroverlast bij vitale objecten en infrastructuur, en van daaruit maatregelen kiezen c. Actualisatie van de stresstest Reactie gemeente: Dit voorstel is overgenomen in het definitieve concept van de LAS-LUA. De veiligheidsregio is als samenwerkingspartner opgenomen in de uitvoeringsagenda bij bovengenoemde maatregelen. Ten slotte geeft de veiligheidsregio aan dat het bezig is met de ontwikkeling van informatiebladen voor wateroverlast, droogte, hitte en overstromingen.

Ook ontwikkelen ze een informatiekaart die speciaal gericht is op bedrijven. Deze informatiekaarten zijn bijgevoegd bij hun reactie op de LAS-LUA. Voor eventuele vragen hierover kan de gemeente terecht via het mail-adres risicobeheersing@vrijsselland.nl . Provincie Overijssel De provincie heeft op verschillende punten feedback gegeven op de LAS-LUA: 1. De provincie vraagt in het teruggestuurde vragenformulier of er in gemeente Steenwijkerland locaties met opslag van gevaarlijke stoffen zijn die een risico kunnen vormen. Reactie gemeente: Tijdens het proces van het opstellen van de LAS-LUA is hiernaar gekeken. Voor zover toen bekend waren deze locaties er niet, en dit punt is daarom ook niet opgenomen in de LAS-LUA. 2. De provincie vraagt zich verder af of scheurvorming in dijken een knelpunt is onder het thema droogte. Reactie gemeente: Dit kan zeker een mogelijk knelpunt zijn, maar is niet opgenomen in deze gemeentelijke LAS-LUA. Het beheer en onderhoud van de dijken ligt bij het waterschap; de gemeente heeft hier geen directe rol in. In de LAS-LUA voor gemeente Steenwijkerland is gefocust op het opstellen van een overzicht van knelpunten waarvoor de gemeente aan de lat staat. Vandaar dat dit punt niet is opgenomen. 3. De provincie noemt dat het bij het thema overstromingsrisico’s ook interessant zou zijn om te kijken naar de vitale en kwetsbare functies.

Reactie gemeente: Dit is inderdaad interessant in het kader van overstromingsrisico’s. Momenteel is dit in de LAS-LUA geborgd door maatregel 20 en 21 in de uitvoeringsagenda. 4. De provincie merkt op dat een van de maatregelen in de uitvoeringsagenda gaat over het aanvragen van impulsgeld voor klimaatadaptatie bij het Rijk. De provincie merkt op dat het goed zou zijn om een update hierover te verwerken in de LAS-LUA. Reactie gemeente: Dit punt is overgenomen in het definitieve concept voor de LAS- LUA. Er is een aparte tabel toegevoegd na de uitvoeringsagenda met de maatregelen die in 2022 al zijn uitgevoerd. Het gaat om 4 maatregelen in totaal, waaronder het aanvragen van impulsgelden bij het Rijk. Natuurmonumenten Natuurmonumenten heeft op verschillende punten feedback gegeven op de LAS-LUA: 1. Natuurmonumenten geeft haar complimenten voor het stuk en de manier waarop de gemeente dit oppakt. 2. Met betrekking tot het thema droogte, geeft Natuurmonumenten aan dat een verhoging van het waterpeil een belangrijk aandachtspunt is. Dit is nodig om de achteruitgang van de natuur door verdroging van zeer kwetsbare habitat-typen tegen te gaan. Reactie gemeente: De gemeente heeft geen zeggenschap over de hoogte van de waterpeilen. Deze verantwoordelijkheid ligt bij het waterschap.

In deze gemeentelijke LAS-LUA zijn alleen de aandachtspunten waarvoor de gemeente primair aan de lat staat opgenomen. Vandaar dat dit aandachtspunt niet is opgenomen in deze LAS-LUA. 3. Natuurmonumenten geeft aan dat hitte ook een negatief effect heeft op de natuur omdat het leidt tot extra verdroging. Dit aandachtspunt staat nu echter niet specifiek onder het thema ‘hitte’ genoemd. Reactie gemeente: Het klopt dat hitte ook tot verdroging van de natuur kan leiden. Voor de overzichtelijkheid is er echter voor gekozen om deze effecten onder ‘droogte’ te noemen, en niet nog een keer onder het thema ‘hitte’. 4. Natuurmonumenten geeft aan dat maatregelen 14 in de uitvoeringsagenda uitgebreid zou moeten worden met: ‘inrichten overgangsgebieden rondom Wieden- Weerribben om lokale wegzijging enigszins tegen te gaan’. Hierin zou Natuurmonumenten graag betrokken worden. Reactie gemeente: Dit punt is overgenomen en aangepast in het definitieve concept LAS-LUA. Ook is natuurmonumenten toegevoegd als samenwerkingspartner bij deze maatregel.

Stichting Nationaal Park Weerribben-Wieden Stichting Nationaal Park Weerribben-Wieden heeft geen directe feedback of suggesties voor de LAS-LUA, maar geeft het volgende mee in de ingevulde vragenlijst: ‘Mijns inziens is het bewustzijn, ondanks dat we een (inter)nationaal vermaard erfgoed en landschapscluster zijn, voor wat betreft natuurinclusiviteit en klimaateffecten nog erg laag. Het voortbestaan van dit gebied qua economisch verdienvermogen, qua leefbaarheid en ecologische waarde(n) staan als gevolg van o.a. klimaat onder druk. Dat raakt de gemeenschap op middellange termijn hard als er geen maatregelen komen. Het kenmerkende van het natuurgebied is dat alle kernen in de nabijheid van N2000 functioneren en daar grote invloed op hebben (positief en negatief). Het is goed de kwetsbaarheden in beeld te brengen, maar ook de positieve koppelkansen rondom klimaatmaatregelen én versterking van economie, ecologie en leefbaarheid. Ons Nationaal Park wil de natuur richting de kernen brengen (vergroening) en de natuurinclusiviteit versterken; een regeneratieve bestemming worden, waar economie, ecologie en leefbaarheid elkaar versterken i.p.v. elkaar verdringen.’ Reactie gemeente: deze opmerking is niet direct verwerkt in het definitieve concept LAS-LUA, maar is ter kennisgeving aangenomen.

Wetland Wonen groep Wetland Wonen groep heeft op verschillende punten feedback gegeven op de LAS-LUA: 1. Wetland Wonen groep geeft aan dat op pagina 22 van de concept LAS-LUA staat dat het risico op schade aan gebouwen en infra door zakkingen beperkt zou zijn, en dat dat kijkende naar de risico’s die vanuit hun onderzoek (KCAF) in kaart zijn gebracht nog maar zeer de vraag is. Wetland Wonen vraagt zich af op welke informatie de gemeente zich hier heeft gebaseerd. Reactie gemeente: Hier is waarschijnlijk sprake geweest van een leesfout. In de concept LAS-LUA staat het beperkt houden van schade aan gebouwen en infra als gevolg van zakkingen beschreven als doel; dit is geen beschrijving van de huidige situatie. 2. Wetland Wonen groep geeft aan dat wateroverlast een belangrijk thema is dat ook voor veel van hun bewoners speelt. Er worden hier verder geen specifieke verbeterpunten op de LAS-LUA aangedragen. Reactie gemeente: de gemeente neemt dit ter kennisgeving aan. Woonconcept Woonconcept heeft op verschillende punten feedback gegeven op de LAS-LUA: 1. Woonconcept geeft, net als Wetland Wonen groep, aan dat droogte tot funderingsproblemen kan leiden. Reactie gemeente: Dit is inderdaad een belangrijk risico, en is meegenomen in de concept LAS-LUA als ambitie onder het thema droogte. 2.

Woonconcept aan geeft aan betrokken te willen worden bij de volgende maatregelen die zijn opgenomen in de uitvoeringsagenda: a. Het afkoppelen van regenwater van de riolering in Oostwijken b. Nader onderzoek naar de kwetsbaarheden die uit de klimaatatlas naar voren komen c. Inbreng leveren in het regionale traject bij het opstellen van gezamenlijke eisen en richtlijnen voor klimaatbestendige nieuwbouw d. Gemeentebrede communciatiecampagne klimaatadaptatie opzetten Reactie gemeente: Dit voorstel is overgenomen in het definitieve concept van de LAS-LUA. Woonconcept is als samenwerkingspartner opgenomen in de uitvoeringsagenda bij bovengenoemde maatregelen. Business Club Steenwijkerland De Business Club Steenwijkerland heeft op verschillende punten feedback gegeven op de LAS- LUA: 1. De Business Club geeft aan dat een belangrijk aandachtspunt onder het thema ‘wateroverlast’ het verhogen van het waterpeil in Muggenbeet, in de verbinding Vollenhovermeer-De Wieden en bij Duinweg Leeuwte is. Deze gronden zouden niet te veel mogen vernatten om de exploitatie van deze gronden rendabel te houden. Reactie gemeente: De gemeente heeft geen zeggenschap over de hoogte van de waterpeilen. Deze verantwoordelijkheid ligt bij het waterschap. In deze gemeentelijke LAS-LUA zijn alleen de aandachtspunten waarvoor de gemeente primair aan de lat staat opgenomen.

Vandaar dat dit aandachtspunt niet is opgenomen in deze LAS-LUA. 2. De Business Club geeft met betrekking tot het thema ‘droogte’ aan dat er momenteel geen beleid of verplichting is om de opvang van hemelwater te gebruiken voor bijvoorbeeld het doorspoelen van het toilet. Dit zou echter een maatregel kunnen zijn om droogterisico’s te beperken, doordat er dan minder drinkwater nodig is. Reactie gemeente: De gemeente kan het hergebruiken van hemelwater niet verplichten, omdat dat tot aanpassingen op particulier terrein zou leiden. Dit gaat vooral om bestaande huizen. Bij nieuwe ontwikkelingen neemt de gemeente dit punt wel mee in de overweging. Daarnaast heeft de gemeente een stimuleringsregelling opgezet, waarbij bewoners en ondernemers subsidie kunnen ontvangen voor o.a. dit type maatregelen. De gemeente stimuleert het daarmee wel. 3. Met betrekking tot het thema ‘hitte’ geeft de Business Club aan dat er in de toekomst een toenemend beslag op duurzame energie zal worden gelegd voor koeling. Dit zou mogelijk tot een overbelasting van het netwerk, en daarmee tot uitval van systemen kunnen leiden. Reactie gemeente: Dit is inderdaad een mogelijk risico. Dit risico is echter niet specifiek opgenomen in de LAS-LUA van de gemeente, omdat dit risico primair bij de netbeheerder ligt.

Dit risico wordt echter wel aangestipt tijdens gesprekken over de kwetsbaarheid van vitale infrastructuur in het algemeen. 4. De Business Club geeft aan dat de volgende maatregelen wat hen betreft belangrijk zijn om op te nemen in de uitvoeringsagenda: a. Energietransitie om pieken in vraag te kunnen opvangen b. Klimaatadaptatie als onderdeel van toekomstige werklocaties c. Biodiversiteit versterken op industrieterreinen Reactie gemeente: a. Energietransitie is een belangrijk onderwerp, maar geen onderdeel van de LAS-LUA. Dit wordt meegenomen in het klimaatplan van de gemeente, waarin wordt gekeken naar manieren om de CO2-uitstoot te verminderen. (en c) Klimaatadaptatie en biodiversiteit worden bij nieuwe ontwikkelingen expliciet meegenomen. Bij bestaande industrieterreinen en werklocaties zoeken we expliciet naar meekoppelkansen wanneer de gemeente daar aan de slag gaat. GEMEENTE STEENWIJKERLAND Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Telefoon 14 0521 www.steenwijkerland.nl