Koningin Wilhelminalaan 55 Willemsoord_Toelichting_Bijlage 4 Verkennend bodem- en asbestonderzoek.pdf

PROJECTNUMMER: B19.7532 Versie: 01 RAPPORT: Diverse bodemonderzoeken Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord De informatie in deze rapportage mag niet worden verveelvoudigd, gekopieerd, gepubliceerd, opgeslagen, aangepast of gebruikt in welke vorm dan ook, online of offline, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de opdrachtgever. VERHOEVEN MILIEUTECHNIEK B.V. Van Voordenpark 16 5301 KP Zaltbommel TEL: 0418-572060 www.verhoevenmilieu.nl info@verhoevenmilieu.nl RAPPORT: Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord PROJECTNUMMER: B19.7532 Versie 01 OPDRACHTGEVER: SteAd juridisch en bouwkundig advies DATUM: 10 oktober 2019 Auteur: Autorisatie: J.P.G. Boerakker Projectmedewerker Verhoeven Milieutechniek B.V. Ing. H.M.W. van der Donk Senior projectleider Verhoeven Milieutechniek B.V. B19.7532/R7532-01/JB

Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 2 SAMENVATTING SteAd juridisch en bouwkundig advies heeft Verhoeven Milieutechniek B.V. opdracht gegeven voor het uitvoeren van een verkennend bodemonderzoek en een verkennend onderzoek naar asbest, inclusief historisch onderzoek, ter plaatse van de Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord. Het verkennend bodemonderzoek en het onderzoek naar asbest worden uitgevoerd ten behoeve van de voorgenomen sloop van de bebouwing en/of herontwikkeling van de locatie. De onderzoeken zijn uitgevoerd conform de normen NEN 5725:2017, NEN 5740:2009/A1:2016, NEN 5707:2015/C2:2017 en de NEN 5897:2015/C2:2017. De diverse onderzoeken hebben tot doel de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem (inclusief asbest) op de onderzoekslocatie vast te leggen, teneinde vast te stellen of bezwaren bestaan tegen de voorgenomen sloop van de bebouwing en/of de herontwikkeling van de locatie. Tevens wordt de eindsituatie vastgelegd. Verhoeven Milieutechniek B.V. (certificaatnummer: EC-SIK-20250, geldig tot 20-6-2022, afgegeven door Normec Certification) is gecertificeerd conform BRL SIKB 2000 (versie 6). Verhoeven Milieutechniek B.V. heeft op geen enkele wijze belangen bij de uitkomsten van het bodemonderzoek.

Conclusies historische gegevens Op basis van de beschikbare historische gegevens kan het volgende worden geconcludeerd: • Er zijn geen recente gegevens bekend van de algemene bodemkwaliteit van de onderzoekslocatie. Derhalve is een volledig onderzoek noodzakelijk van de algemene bodemkwaliteit (bovengrond, ondergrond en grondwater); • In verband met de mogelijke aanwezigheid van een stabilisatielaag onder de verhardingen, slechte afwatering en de asbesthoudende materialen in en op de schuren betreft asbest een aandachtspunt en wordt geadviseerd een verkennend onderzoek naar asbest uit te voeren. • Er zijn naar verwachting vijf gedempte sloten op de onderzoekslocatie aanwezig; • Er zijn, voor zover bekend, één boven- of ondergrondse HBO tank, vier gierkelders en een gieropslag met leidingen op de onderzoekslocatie aanwezig (geweest). Verder zijn geen bodembedreigende activiteiten op de locatie aanwezig geweest. Op basis van bovengenoemde conclusies dient een verkennend bodemonderzoek en een onderzoek naar asbest uitgevoerd te worden, waarbij aanvullend aandacht dient te worden besteed aan PFAS, de herbruikbaarheidsmogelijkheden, de (voormalige) boven- of ondergrondse HBO tank, vier gierkelders en een gieropslag met leidingen en de voormalige sloten.

Conclusies en aanbevelingen Conclusies verkennend bodemonderzoek Voor de onderzoekslocatie werd de hypothese gesteld van een verdachte locatie met betrekking tot het voorkomen van een bodemverontreiniging. Op basis van de onderzoeksresultaten wordt de gestelde hypothese verworpen, aangezien in de bovengrond maximaal een licht verhoogd gehalte is aangetoond ten opzichte van de betreffende achtergrondwaarde. In de ondergrond zijn geen verhoogde gehalten voor de onderzochte parameters aangetoond. Het aangetoonde verhoogde gehalte betreft een overschrijding van de achtergrondwaarde. Aangezien de (gestandaardiseerde) meetwaarden de index van 0,5 niet overschrijden, zijn geen vervolgstappen in het kader van de Wbb noodzakelijk. Op de locatie is het grondwater dieper dan 5,0 m-mv aanwezig, waardoor het grondwateronderzoek conform de NEN 5740 achterwege kan blijven. Conclusies verkennend onderzoek naar asbest Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 3 Asbest Voor het verkennend onderzoek naar asbest is uitgegaan van een verdachte locatie. Op basis van de onderzoeksresultaten kan de gestelde hypothese worden verworpen. Zintuiglijk (fractie > 20 mm) is geen asbest aangetroffen. Analytisch (fractie < 20 mm) is maximaal 13,6 mg/kg d.s.

aangetoond en het gehalte blijft ruim onder de interventiewaarde van 100 mg/kg d.s., alsmede onder de norm voor nader onderzoek (50 mg/kg d.s.). De gehalten zijn dermate laag dat het in de verwachting ligt dat deze zijn veroorzaakt voor 1993 in relatie tot ouderdom van de bebouwing (bouwjaar = 1910). PFAS In het onderzochte grondmengmonster van de bovengrond ter plaatse van de slechte afwatering zijn voor PFOA, PFOS en de overige PFAS maximaal zeer geringe verhoogde gehalten aangetoond, welke beneden de risicogrenswaarde voor het scenario ‘wonen’ valt. De risicogrenswaarde voor ‘landbouw/natuur’ wordt echter wel overschreden. Herbruikbaarheidsmogelijkheden De zeefkromme geeft aan dat het zand ter plaatse van de slechte afwatering van de asbestverdachte dakbedekking indicatief toepasbaar is als zand in aanvulling of ophoging. Algehele conclusie en aanbeveling Met de uitgevoerde onderzoeken is, ons inziens, de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem (inclusief asbest) in voldoende mate vastgesteld ter plaatse van de Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord. Tevens is de eindsituatie vastgelegd. Op basis van voorliggende onderzoeken bestaan ons inziens vanuit milieuhygiënisch oogpunt geen bezwaren bestaan tegen de voorgenomen sloop van de bebouwing en/of de herontwikkeling van de locatie (o.a. nieuwbouw/uitbreiding van de woning).

Op basis van de PFAS resultaten wordt geconcludeerd dat de grond niet zonder meer vrij herbruikbaar is. Voor wat betreft de eventuele afvoer van de grond naar een erkend verwerker, zijn op basis van PFAS geen belemmeringen voor de acceptatie van grond. Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 4 INHOUDSOPGAVE SAMENVATTING................................................................................................................................................ 2 1. INLEIDING .................................................................................................................................................. 5 2. DOELSTELLING VAN HET ONDERZOEK .......................................................................................... 5 3. LOCATIEGEGEVENS ............................................................................................................................... 5 3.1. ALGEMENE GEGEVENS ................................................................................................................................ 5 3.2. HISTORISCH GEGEVENS (NEN5725) .......................................................................................................... 5 4.

BODEMOPBOUW EN GEOHYDROLOGIE........................................................................................... 7 4.1. BODEMOPBOUW .......................................................................................................................................... 7 4.2. GEOHYDROLOGIE ....................................................................................................................................... 7 5. HYPOTHESE ............................................................................................................................................... 7 6. OPZET VAN HET ONDERZOEK ............................................................................................................ 8 6.1. ONDERZOEKSSTRATEGIEËN DIVERSE ONDERZOEKEN .............................................................................. 8 6.2. VELDWERKZAAMHEDEN ............................................................................................................................. 8 7. WIJZE VAN BEOORDELING EN INTERPRETATIE ........................................................................ 10 7.1. GROND/GRONDWATER .............................................................................................................................. 10 7.2.

ASBEST ...................................................................................................................................................... 11 8. LABORATORIUMWERKZAAMHEDEN EN RESULTATEN ........................................................... 12 8.1. ZINTUIGLIJKE WAARNEMINGEN ............................................................................................................... 12 8.2. LABORATORIUMWERKZAAMHEDEN EN ANALYSERESULTATEN .............................................................. 12 8.3. INTERPRETATIE ANALYSERESULTATEN ................................................................................................... 15 9. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN ................................................................................................. 17 9.1. CONCLUSIES VERKENNEND BODEMONDERZOEK ..................................................................................... 17 9.2. CONCLUSIES VERKENNEND ONDERZOEK NAAR ASBEST .......................................................................... 17 9.3. ALGEHELE CONCLUSIE EN AANBEVELING ............................................................................................... 17 BIJLAGEN 1. Situering in de regio 2. Situatieschets met boringen en proefgaten 3. Boorprofiel beschrijvingen 4. Analysecertificaten grond en asbest 5.

Achtergrond- en interventiewaarden grond (tabellen toetsingswaarden) 6. Veldwerkformulieren asbestonderzoek 7. Berekeningen zeefkrommes (SCG indicatief) 8. Historische gegevens 9. Asbestinventarisatie Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 5 1. INLEIDING SteAd juridisch en bouwkundig advies heeft Verhoeven Milieutechniek B.V. opdracht gegeven voor het uitvoeren van een verkennend bodemonderzoek en een verkennend onderzoek naar asbest, inclusief historisch onderzoek, ter plaatse van de Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord. Het verkennend bodemonderzoek en het onderzoek naar asbest worden uitgevoerd ten behoeve van de voorgenomen sloop van de bebouwing en/of herontwikkeling van de locatie. De onderzoeken zijn uitgevoerd conform de normen NEN 5725:2017 [1], NEN 5740:2009/A1:2016 [2], NEN 5707:2015/C2:2017 [3] en de NEN 5897:2015/C2:2017 [4]. Verhoeven Milieutechniek B.V. (certificaatnummer: EC-SIK-20250, geldig tot 20-6-2022, afgegeven door Normec Certification) is gecertificeerd conform BRL SIKB 2000 (versie 6). Verhoeven Milieutechniek B.V. heeft op geen enkele wijze belangen bij de uitkomsten van het bodemonderzoek. Namens Verhoeven Milieutechniek B.V. zijn de werkzaamheden gecoördineerd door de heer ing. H.M.W. van der Donk. 2.

DOELSTELLING VAN HET ONDERZOEK De diverse onderzoeken hebben tot doel de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem (inclusief asbest) op de onderzoekslocatie vast te leggen, teneinde vast te stellen of bezwaren bestaan tegen de voorgenomen sloop van de bebouwing en/of de herontwikkeling van de locatie. Tevens wordt de eindsituatie vastgelegd. 3. LOCATIEGEGEVENS 3.1. Algemene gegevens De onderzoekslocatie is gelegen aan de Koningin Wilhelminalaan te Willemsoord en staat kadastraal bekend als gemeente Steenwijkerwold, sectie B, nummers 1773, 2724 en 2895. Het betreft een voormalige agrarische bedrijfslocatie die gelegen is aan de Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord. De locatie heeft een maximale oppervlakte van maximaal 5.000 m2. Op de locatie zijn een woning met diverse voormalige agrarische asbestverdachte opstallen (stal, schuren en voederopslag) aanwezig, welke in 1910 zijn gebouwd. Inpandig zijn betonvloeren en/of gierkelders aanwezig. Uitpandig zijn diverse (klinker)verhardingen aanwezig. Daarnaast is er een groenstrook gesitueerd rechts naast het gebouw. Voor de situering van het perceel in de regio wordt verwezen naar bijlage 1. 3.2. Historisch gegevens (NEN5725) Voorafgaand aan de diverse onderzoeken is in augustus-september 2019 een historisch onderzoek uitgevoerd conform de NEN 5725.

De opdrachtgever heeft de historische gegevens opgevraagd bij de gemeente en deze hebben wij verkregen op 7 augustus 2019, daarnaast is in het verleden een omgevingsrapportage opgevraagd (d.d. 06-08-2018). De beschikbare stukken zijn door een medewerker van Verhoeven Milieutechniek B.V. (VMT) bestudeerd. Tevens is door VMT de website www.topotijdreis.nl bekeken. De relevante historische gegevens zijn opgenomen in bijlage 8. Voormalig en huidig bodemgebruik De locatie is al sinds de 18de eeuw bebouwd. Daarvoor het de locatie waarschijnlijk een agrarische functie gehad. De huidige bebouwing is in 1910 gebouwd en steeds verder uitgebreid en/of verbouwd. Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 6 Bodemkwaliteitsgegevens Ter plaatse van de onderzoekslocatie zijn enkel een milieumelding en een milieuvergunning bekend. Alle bouwvergunningen zijn verloren gegaan door waterschade. Milieumelding Het is niet bekend van wanneer de milieumelding dateert. Op de tekening staat de bebouwing en een propaantank vermeld. Milieuvergunning De tekening van de milieuvergunning dateert van 2 maart 1994 en hierop staan de bebouwing, de ligging van vier gierkelders, een gieropslag met leidingen en een HBO tank (1.200 L) vermeld. Op de bijgebouwen liggen asbestverdachte golfplaten.

Asbest Op de onderzoekslocatie zijn diverse verhardingen aanwezig (geweest), waaronder mogelijk een stabilisatielaag aanwezig is. Daarnaast is er op de locatie bebouwing aanwezig met asbestverdachte dakbedekking met afwatering op het maaiveld. Derhalve betreft de mogelijke aanwezigheid van asbest(vezels) in de bodem een aandachtspunt. In verband met de sloop is een asbestinventarisatie (Siav asbestinventarisaties, kenmerk AB-19-2408, d.d. 20-09-‘19) uitgevoerd. De complete asbestinventarisatie is opgenomen in bijlage 9. Asbestinventarisatie Bij de schuren zijn diverse asbesthoudende materialen aangetroffen. De asbesthoudende materialen zijn allemaal binnen bereik, hechtgebonden en ingeschaald in de risicoklassen 2 of 2A. Dit betekent dat bij de asbestverwijderingswerkzaamheden de concentratie van asbeststof in de lucht, waaraan werknemers in verband met arbeid worden blootgesteld, hoger is dan de grenswaarde uitgaande van een referentieperiode van acht uur. De werkzaamheden dienen te worden uitgevoerd door een voor asbestverwijdering gecertificeerde aannemer. De inventarisatie van de schuren op de onderzoekslocatie is uitgevoerd door middel van een destructief onderzoek en daardoor geschikt voor volledige renovatie of sloop. Er is geen machinaal destructief onderzoek uitgevoerd.

Dat wil zeggen dat er bijvoorbeeld geen destructief onderzoek is verricht waarbij de bouwkundige integriteit van het bouwwerk is aangetast. Op basis van het onderzoek bestaat geen redelijk vermoeden van de aanwezigheid van in de constructie verborgen niet direct waarneembare asbesthoudende materialen. Een aanvullende inventarisatie wordt niet noodzakelijk geacht indien er overgegaan wordt tot sloop. Boomgaarden Uit het historisch kaartmateriaal van www.topotijdreis.nl blijkt dat op of in de directe omgeving van de onderzoekslocatie geen boomgaarden aanwezig zijn (geweest). Voormalige sloten Op basis van het historisch kaartmateriaal van www.topotijdreis.nl zijn naar verwachting op de onderzoekslocatie vijf sloten aanwezig (geweest), die mogelijk in de tussenliggende periode zijn gedempt. (Voormalige) boven- en/of ondergrondse brandstoftanks Er is, voor zover bekend, één boven- of ondergrondse HBO tank op de onderzoekslocatie aanwezig (geweest). De tank is naar verwachting gesaneerd, hier zijn echter geen gegevens van bekend. Locatiebezoek Tijdens het locatiebezoek, voorafgaand aan de werkzaamheden, zijn geen overige bodembedreigende activiteiten aangetroffen of waarnemingen gedaan op de locatie die kunnen duiden op een bodemverontreiniging.

Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 7 Conclusies historische gegevens Op basis van de beschikbare historische gegevens kan het volgende worden geconcludeerd: • Er zijn geen recente gegevens bekend van de algemene bodemkwaliteit van de onderzoekslocatie. Derhalve is een volledig onderzoek noodzakelijk van de algemene bodemkwaliteit (bovengrond, ondergrond en grondwater); • In verband met de mogelijke aanwezigheid van een stabilisatielaag onder de verhardingen, slechte afwatering en de asbesthoudende materialen in en op de schuren betreft asbest een aandachtspunt en wordt geadviseerd een verkennend onderzoek naar asbest uit te voeren. • Er zijn naar verwachting vijf gedempte sloten op de onderzoekslocatie aanwezig; • Er zijn, voor zover bekend, één boven- of ondergrondse HBO tank, vier gierkelders en een gieropslag met leidingen op de onderzoekslocatie aanwezig (geweest). Verder zijn geen bodembedreigende activiteiten op de locatie aanwezig geweest. Op basis van bovengenoemde conclusies dient een verkennend bodemonderzoek en een onderzoek naar asbest uitgevoerd te worden, waarbij aanvullend aandacht dient te worden besteed aan PFAS, de herbruikbaarheidsmogelijkheden, de (voormalige) boven- of ondergrondse HBO tank, vier gierkelders en een gieropslag met leidingen en de voormalige sloten. 4.

BODEMOPBOUW EN GEOHYDROLOGIE 4.1. Bodemopbouw Uit de grondwaterkaart van Nederland blijkt dat op de onderzoekslocatie een deklaag van circa 4 meter aanwezig is. De deklaag is een goed doorlatende laag, hoofdzakelijk bestaande uit midden en fijn zand van de Formatie van Boxtel. Het onderliggende goed doorlatende eerste watervoerende pakket is circa 110 meter dik en bestaat hoofdzakelijk uit fijn tot grof zand van de Formaties van Drenthe, Drachten, Urk, Appelscha, Peize en Waalre. Het eerste watervoerende pakket wordt van het tweede watervoerende pakket gescheiden door een 24 meter dikke complexe eenheid van de Formatie van Peize [5]. 4.2. Geohydrologie Het freatisch grondwater stroomt volgens de isohypsen kaart (01-01-2018) globaal in noordoostelijke richting. De stromingsrichting van het ondiepe grondwater wordt beïnvloed door lokale factoren, zoals het drainagepatroon, oppervlaktewater, de ligging van rioleringen en de aanwezigheid van zandlichamen (voor kabels, leidingen en funderingen). De onderzoekslocatie is niet gesitueerd binnen een grondwaterberschermingsgebied. 5. HYPOTHESE Op basis van de beschikbare informatie wordt voor zowel de algemene kwaliteit als voor asbest uitgegaan van een verdachte locatie met betrekking tot het voorkomen van bodem- en/of asbest verontreiniging.

Daarnaast vormen de gedempte sloten, de (voormalige) ondergrondse gieropslag en -putten met leidingen en de (voormalige) HBO tank aandachtspunten. Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 8 6. OPZET VAN HET ONDERZOEK 6.1. Onderzoeksstrategieën diverse onderzoeken Verkennend bodemonderzoek De onderzoeksopzet voor het verkennend bodemonderzoek ten behoeve van de algemene bodemkwaliteit is opgesteld conform de onderzoeksstrategie zoals beschreven in de NEN 5740/A1:2016 op een diffuus belaste niet-lijnvormige locatie met een heterogeen verdeelde verontreinigende stof op schaal van monsterneming (VED-HE-NL, < 5.000 m2). Alle boringen worden doorgezet tot minimaal 1,0 m-mv in verband met de aanwezige verhardingen. Daarnaast worden ter plaatse van de toekomstige nieuwbouw 4 boringen geplaatst, waarvoor een extra NEN pakket is opgenomen. Ter plaatse van de gedempte sloten worden drie dwarsraaien geplaatst, waarbij vooralsnog geen extra analyse noodzakelijk is. Ter plaatse van de gieropslag en -putten met leidingen worden diepe boringen en een peilbuis in combinatie met de algemene kwaliteit gesitueerd. Voor de grond zijn twee analyses op een standaard NEN-pakket opgenomen.

Teven wordt ter plaatse van de (voormalige) HBO-tank een diepe boring en een peilbuis in combinatie met de algemene kwaliteit van de nieuwbouwlocatie gesitueerd. Voor de grond is een analyse op minerale olie opgenomen. Verkennend onderzoek naar asbest Het verkennend onderzoek naar asbest is opgesteld conform de onderzoeksstrategie diffuus belaste locatie met een heterogeen verdeelde verontreiniging uit de NEN 5707/C2:2017 en of de NEN 5897/C2:2017 voor halfverharding voor een locatie met een oppervlakte van maximaal 5.000 m2. In verband met de hoeveelheid asbestverdachte daken met slechte afwatering zijn 6 extra proefgaten en 2 extra asbestanalyses opgenomen. De meest verdachte contactlagen worden geanalyseerd ter plaatse van de slechte afwatering van de asbestverdachte daken. Daarnaast wordt ter plaatse van de slechte afwatering de grond geanalyseerd op PFAS en worden indicatief de herbruikbaarheidsmogelijkheden bepaald. De werkzaamheden van het onderzoek naar asbest worden zoveel als mogelijk gecombineerd uitgevoerd met het verkennend bodemonderzoek. Met het plaatsen van de boringen, peilbuizen en proefgaten wordt rekening gehouden met de reeds bekende gegevens. 6.2. Veldwerkzaamheden Algemeen/certificering Verhoeven Milieutechniek B.V.

(certificaatnummer: EC-SIK-20250, geldig tot 20-6-2022, afgegeven door Normec Certification) is gecertificeerd conform BRL SIKB 2000 (versie 6), protocol 2001: het plaatsen van boringen en peilbuizen (versie 6), protocol 2002: het nemen van grondwatermonsters (versie 6) en protocol 2018: locatie-inspectie en monsterneming van asbest in bodem (versie 6). Het onderzoek naar PFAS is indicatief van aard en is derhalve niet uitgevoerd conform de BRL SIKB 2000, protocol 2001. De veldwerkzaamheden zijn uitgevoerd met behulp van een schep en Edelmanboor. In tabel 6.1 zijn de uitvoeringsdata, gehanteerde protocollen en gecertificeerde medewerker weergegeven. Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 9 Tabel 6.1: Uitvoeringsdata en gehanteerde onderzoeksprotocollen Data Bedrijf Gecertificeerde medewerker(s) Protocol BRL SIKB 16 t/m 18 september 2019 Verhoeven Milieutechniek B.V. De heer M.A.H. van Baal 2001 (v. 3.2) 2018 (v. 3.2) De puinverharding ter plaatse van de proefgaten en/of boringen B13 en B16 betreft geen bodem en is derhalve niet conform protocol 2018 onderzocht. Verhoeven Milieutechniek B.V. heeft op geen enkele wijze belangen bij de uitkomsten van het bodemonderzoek. Verkennend bodemonderzoek Grond Ten behoeve van de algemene bodemkwaliteit zijn in totaal 41 boringen (B01 t/m B35C) geplaatst.

Hiervan zijn 3 dwarsraaien van drie boringen tot circa 2,0 m-mv geplaatst in verband met de gedempte sloten. In tabel 6.2 zijn de uitgevoerde veldwerkzaamheden weergegeven. Tabel 6.2: Uitgevoerde veldwerkzaamheden Boringen / peilbuis Circa 1,0 m-mv Circa 2,0 m-mv Circa 2,5 m-mv Circa 5,5 m-mv B03, B04, B06, B07, B09, B10, B12, B14, B19, B20, B22, B23, B25 t/m B29, B32 t/m B34 B08, B11A-C, B21, B24A-C, B35A-C B01, B05, B13, B16, B17, B30, B31 B02, B18 Op de locatie is het grondwater dieper dan 5,0 m-mv aanwezig, waardoor het grondwateronderzoek conform de NEN 5740 achterwege kan blijven. In plaats daarvan zijn de boringen B02 en B18 doorgezet tot circa 5,5 m-mv. De boringen B11A-C, B24A-C en B35A-C zijn ter plaatse van de voormalige sloten geplaatst. De boringen B01, B02, B05, B13, B16, B30 en B31 zijn gesitueerd ter plaatse van de gieropslag en – putten met leidingen. De boringen B17 en B18 zijn gesitueerd ter plaatse van de (voormalige) HBO tank en de boringen B19 t/m B22 ter plaatse van de toekomstige bebouwing. Verkennend onderzoek naar asbest Ten behoeve van het verkennend onderzoek naar asbest is op de locatie allereerst een locatie- en maaiveldinspectie uitgevoerd. Hieruit is gebleken dat het maaiveld op de onderzoekslocatie geheel onbedekt is en er derhalve een efficiënte maaiveldinspectie (> 25% zichtbaar) heeft kunnen plaatsvinden.

Op het maaiveld zijn geen asbestverdachte (plaat)materialen (fractie > 20 mm) aangetroffen. Ten behoeve van de onderzoeksopzet zijn de proefgaten B03 t/m B06, B12 t/m B16, B27 t/m B29, B31 en B32 zijn in de afwateringzone van de bijgebouwen met asbestverdachte dakbedekking (met slechte afwatering) geplaatst, en hebben in de contactlaag (bovenste 10 cm) een omvang 1,0 m x 1,0 m. Op het overige terrein zijn in totaal negen proefgaten (B01, B07, B08, B10, B19, B20, B24B t/m B26) gegraven met een afmeting van 0,3 m x 0,3 m tot circa 0,5 m-mv. Alle proefgaten zijn doorgezet tot in de ongeroerde ondergrond (minimaal 1,0 m-mv). Om een verontreiniging met asbest vast te stellen is per boring/proefgat de grove fractie (> 20 mm) van het vrijgekomen materiaal geïnspecteerd op asbestverdachte (plaat)materialen (fractie > 20 mm) en puinrestanten. Hierbij zijn zintuiglijk geen asbestverdachte (plaat)materialen aangetroffen. De situatieschets met de geplaatste boringen en gegraven proefgaten is opgenomen als bijlage 2. De veldwerkformulieren zijn opgenomen in bijlage 6. Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 10 7. WIJZE VAN BEOORDELING EN INTERPRETATIE 7.1.

Grond/grondwater De verontreinigingssituatie van de bodem kan worden beoordeeld door toetsing van de gemeten gehaltes in grond en/of grondwater aan de streef-, achtergrond- en interventiewaarden. De achtergrondwaarden voor grond zijn opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit [6]. De meest recente streef- en interventiewaarden voor grondwater en interventiewaarden voor grond zijn vermeld in de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013 [7] en worden gebruikt voor de toetsing van de analyseresultaten. De streefwaarden geven voor het grondwater het niveau aan waarbij sprake is van een duurzame bodemkwaliteit. In het bodembeschermingsbeleid geven zij het te bereiken en te behouden kwaliteitsniveau voor het grondwater aan. De achtergrondwaarden geven voor de grond het niveau aan waarbij sprake is van een duurzame bodemkwaliteit. In het bodembeschermingbeleid geven zij het te bereiken en te behouden kwaliteitsniveau voor de grond aan. De interventiewaarden geven aan wanneer de functionele eigenschappen die de bodem heeft voor mens, dier en plant ernstig zijn of dreigen te worden verminderd. Om van een geval van ernstige bodemverontreiniging te spreken dient voor ten minste één stof de gemiddelde concentratie van minimaal 25 m3 grond of 100 m3 bodemvolume voor grondwater hoger te zijn dan de interventiewaarde.

De achtergrond- en interventiewaarden voor de vaste bodem zijn gerelateerd aan het lutum- en/of het organische stofgehalte van de bodem. Om de verkregen analyseresultaten te kunnen toetsen aan de achtergrond- en interventiewaarden worden de meetwaarden, met behulp van de analytisch vastgestelde gehalten aan lutum en/of organische stofgehalte, teruggerekend naar gestandaardiseerde meetwaarden (GSSD). Indien de lutum en/of organische stofgehalten niet analytisch zijn vastgesteld, zijn ze aan de hand van de zintuiglijke waarnemingen, in combinatie met de overige analyseresultaten, ingeschat. Aan de hand van bovenstaande waarden wordt een index berekend. De index wordt voor grond berekend met de formule: (GSSD - achtergrondwaarde) / (interventiewaarde - achtergrondwaarde). Voor grondwater wordt de achtergrondwaarde in de formule vervangen door de streefwaarde. Indien de index groter is dan 1 wordt de interventiewaarde overschreden. Uit de toetsing van de GSSD aan de streef-, achtergrond-, en interventiewaarden kan het volgende worden afgeleid:  Bij een overschrijding van de streef- en/of achtergrondwaarde is het vermoeden van bodemverontreiniging bevestigd.  Bij een berekende index groter dan 0,5 bestaat het vermoeden van een geval van ernstige bodemverontreiniging.

Middels de uitvoering van de aanvullende analyses, mogelijk gevolgd door een nader bodemonderzoek, dient de omvang van de verontreiniging(en) te worden bepaald. Afhankelijk van de resultaten wordt het vermoeden van een geval van ernstige bodemverontreiniging bevestigd dan wel verworpen. In het eerste geval dient overgegaan te worden tot de uitvoering van een saneringsonderzoek, gevolgd door een sanering. Momenteel wordt gewerkt aan het toevoegen van toetswaarden voor PFAS aan de Regeling bodemkwaliteit [6] tot die tijd moet het tijdelijk handelingskader van hergebruik van PFAS houdende grond, zoals op 8 juli 2019 vastgesteld, worden gehanteerd. Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 11 In het tijdelijk handelingskader hergebruik is vastgesteld dat voor de functieklasse “landbouw/natuur” (achtergrondwaarde) voor alle PFAS stoffen een toepassingsnorm van 0,1 μg/kg ds (bepalingsgrens) moet worden gehanteerd. Voor de functieklassen “wonen” en “industrie” geldt een toepassingsnorm van 3-7-3-3 μg/kg ds (voor respectievelijk PFOS, PFOA, GenX en overige PFAS). Op basis van de huidige inzichten ontstaan er bij deze gehalten geen onaanvaardbare risico’s voor mens en milieu. Aanvullend wordt opgemerkt dat deze gehalten door gebiedsspecifiek beleid zowel strenger als minder streng kunnen zijn. 7.2.

Asbest De interventiewaarde voor asbest in de grond is vermeld in de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013 en bedraagt 100 mg/kg d.s. gewogen asbestconcentratie (serpentijnconcentratie vermeerderd met tienmaal de amfiboolconcentratie). De aangetroffen concentraties voor asbestverdachte grondmonsters en aan asbestverdachte plaatmaterialen worden teruggerekend naar het in het veld geïnspecteerde volume en vervolgens getoetst aan de interventiewaarde bodemsanering. Indien tijdens de analyse van asbest in fijne fractie (< 20 mm) blijkt dat er in een monster niet- hechtgebonden asbest is aangetroffen en dat er losse vezels zijn aangetroffen in de fractie < 500 µm, wordt in de NEN 5898 eveneens geadviseerd een onderzoek naar het aantal respirabele vezels uit te voeren middels SEM analyse. Als tijdens het onderzoek naar asbest in de grond een gewogen asbestgehalte van meer dan 1.000 mg/kg d.s. (hechtgebonden) en/of meer dan 100 mg/kg d.s. (niet-hechtgebonden) wordt aangetoond, moet op basis van de risicobeoordeling in de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013 eveneens een onderzoek naar de respirabele vezels worden uitgevoerd. Indien de gewogen asbestconcentratie groter is dan de halve interventiewaarde bestaat het vermoeden van een geval van ernstige bodemverontreiniging. Het uitvoeren van een nader onderzoek naar asbest in de grond is dan verplicht.

De hoogst berekende waarde binnen een (deel)locatie is hiervoor bepalend. Er is sprake van een geval van ernstige verontreiniging met asbest in de bodem indien de berekende concentratie binnen een ruimtelijke eenheid hoger is dan de interventiewaarde. Het vaststellen van de gemiddelde gewogen asbestconcentratie dient te worden uitgevoerd conform de NEN 5707/5897. Als respirabele vezels in de bovengrond (contactzone, of diepte graafwerkzaamheden) worden aangetoond en het gewogen gehalte van 10 mg/kg d.s. wordt overschreden is reeds sprake van “onaanvaardbare risico’s buiten”. Opgemerkt wordt dat het volumecriterium voor een bodemverontreiniging met asbest niet van toepassing is bij het vaststellen van de ernst. Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 12 8. LABORATORIUMWERKZAAMHEDEN EN RESULTATEN 8.1. Zintuiglijke waarnemingen De bodem op de onderzoekslocatie bestaat vanaf maaiveld/onderzijde verharding tot maximaal 2,0 m-mv hoofdzakelijk uit zeer tot matig fijn, zwak siltig zand plaatselijk humeus. Vanaf circa 0,8 m- mv tot de maximaal geboorde diepte van 5,5 m-mv bestaat de bodem uit sterk zandig leem. Tijdens de veldwerkzaamheden zijn zintuiglijk bijmengingen met bodemvreemd materiaal aangetroffen. Een volledig overzicht van de zintuiglijk waargenomen bijzonderheden is weergegeven tabel 8.1.

Tabel 8.1: Zintuiglijke waarnemingen per boring Boring Proef- gat Diepte boring (m -mv) Traject (m -mv) Grondsoort Waargenomen bijzonderheden B07 Ja 1,00 0,30 - 0,70 Zand uiterst baksteenhoudend B08 Ja 2,00 0,20 - 0,70 Zand uiterst baksteenhoudend B10 Ja 1,00 0,30 - 0,70 Zand uiterst baksteenhoudend B11A Nee 2,00 0,30 - 0,70 Zand uiterst baksteenhoudend B11B Nee 2,00 0,30 - 0,70 Zand uiterst baksteenhoudend B11C Nee 2,00 0,30 - 0,70 Zand uiterst baksteenhoudend B12 Ja 1,00 0,50 - 0,70 + volledig baksteen B13 Ja 2,50 0,00 - 0,50 + volledig baksteen B16 Ja 2,50 0,00 - 0,50 + volledig baksteen B25 Ja 1,00 0,40 - 0,70 Zand uiterst baksteenhoudend B26 Ja 1,00 0,40 - 0,70 Zand uiterst baksteenhoudend Toelichting bij de tabel: + Betreft geen bodem (> 50 % bodemvreemd materiaal); Uiterst > 20%, < 50%; Volledig > 50 %. Verder zijn tijdens de visuele inspectie van het maaiveld en de opgeboorde grond geen overige waarnemingen gedaan (bijvoorbeeld water-olie reactie, asbestverdacht (plaat)materiaal en slib) die duiden op de aanwezigheid van een bodemverontreiniging. De volledige boorprofiel beschrijvingen zijn opgenomen in bijlage 3. 8.2. Laboratoriumwerkzaamheden en analyseresultaten De analyses zijn uitgevoerd door het geaccrediteerde laboratorium van SYNLAB Analytics & Services B.V. te Rotterdam (grond en asbest). De analysecertificaten zijn opgenomen in bijlage 4.

De achtergrondwaarden voor grond zijn opgenomen in de Regeling bodemkwaliteit. De meest recente interventiewaarden voor grond zijn vermeld in de Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013 en worden gebruikt voor de toetsing van de analyseresultaten. De PFAS-parameters kunnen (vooralsnog) niet volgens de AS3000 erkenning worden geanalyseerd. Een volledig overzicht van de toetsings- en analyseresultaten voor grond is opgenomen als bijlage 5. Verkennend bodemonderzoek Op basis van de zintuiglijke waarnemingen en de onderzoeksopzet tijdens de veldwerkzaamheden zijn grondmengmonsters samengesteld ten behoeve van het verkennend bodemonderzoek. De grondmengmonsters met bijbehorende analyses en resultaten zijn in tabel 8.2 weergegeven.

Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 13 Tabel 8.2: Overzicht grond(meng)monsters met bijbehorende analyses en resultaten (Meng-) monster Omschrijving Boringen (traject deelmonster) Analysepakket Resultaten > AW < I > I Algemene kwaliteit MM01 Bovengrond, zand Zintuiglijk: - B07 (0,10 - 0,30) B11B (0,10 - 0,30) B25 (0,10 - 0,40) B26 (0,10 - 0,40) NEN, L en H - - MM02 Bovengrond, zand Zintuiglijk: - B09 (0,00 - 0,50) B23 (0,00 - 0,50) B33 (0,00 - 0,50) B35B (0,00 - 0,50) NEN, L en H - - MM03 Bovengrond, zand Zintuiglijk: - (toekomstige nieuwbouw) B18 (0,05 - 0,30) B20 (0,05 - 0,40) B21 (0,00 - 0,50) B22 (0,00 - 0,50) NEN, L en H - - MM04 Ondergrond, zand Zintuiglijk: - B04 (0,57 - 1,00) B09 (0,70 - 1,00) B20 (0,40 - 0,90) B24B (1,20 - 1,70) B28 (0,70 - 1,00) B32 (0,50 - 1,00) B34 (0,40 - 0,90) B35B (0,50 - 1,00) NEN, L en H - - MM05 ondergrond, zand Zintuiglijk: uiterst baksteenhoudend B08 (0,20 - 0,70) B10 (0,30 - 0,70) B25 (0,40 - 0,70) B26 (0,40 - 0,70) NEN, L en H - - MM06 Ondergrond, leem Zintuiglijk: - B21 (1,00 - 1,50) B21 (1,50 - 2,00) B29 (0,70 - 1,00) B35B (1,00 - 1,50) B35B (1,50 - 2,00) NEN, L en H - - (Voormalige) HBO-tank MM07 Ondergrond, leem Zintuiglijk: - B17 (2,00 - 2,50) B18 (2,00 - 2,50) MO en H - - Gieropslag en -putten met leidingen MM08 Ondergrond, leem Zintuiglijk: - B01

(1,50 - 2,00) B01 (2,00 - 2,50) B02 (1,50 - 2,00) B02 (2,50 - 3,00) NEN, L en H - - MM09 Ondergrond, zand Zintuiglijk: - B05 (0,70 - 1,00) B13 (0,80 - 1,30) B16 (1,30 - 1,80) B30 (0,80 - 1,00) B31 (0,70 - 1,00) NEN, L en H - - Slechte afwatering asbestverdachte dakbedekking MM10 Bovengrond, zand Zintuiglijk: - B03 (0,00 - 0,50) B05 (0,00 - 0,50) B06 (0,00 - 0,50) B14 (0,00 - 0,50) NEN, L en H - - MM11 Bovengrond, zand Zintuiglijk: - B15 (0,00 - 0,50) B28 (0,00 - 0,30) B29 (0,00 - 0,40) B31 (0,00 - 0,50) NEN, L en H Hg - Toelichting bij de tabel: NEN De zware metalen barium [Ba], cadmium [Cd], kobalt [Co], koper [Cu], kwik [Hg], lood [Pb], molybdeen [Mo], nikkel [Ni] en zink [Zn], polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAK, 10 VROM), Polychloor bifenylen (PCB) en minerale olie (GC); L en H Lutum en organische stof (humus); MO Minerale olie AW Achtergrondwaarde; I Interventiewaarde; - Niets waargenomen/aangetoond. Onderzoek naar asbest Zintuiglijk zijn op het maaiveld en in de opgegraven en opgeboorde grond geen asbestverdachte (plaat)materialen (fractie > 20 mm) aangetroffen.

Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 14 Op basis van de zintuiglijke waarnemingen, de onderzoeksopzet en de slechte afwateringslocaties zijn twaalf grond- en puinmonsters samengesteld, waarvan zeven grond- of puinmonsters zijn aangeboden aan het lab ter analyse (fractie < 20 mm). De samenstelling van de onderzochte grond- en puinmonsters zijn weergegeven in tabel 8.3. Tabel 8.3: Overzicht samenstelling grond- en puinmonsters t.b.v. asbestonderzoek met analyses Monstercode Proefgaten Zintuiglijke waarnemingen Traject (m –mv) Soort Analysepakket MMASB01# B13 en B16 Volledig baksteen 0,00 - 0,10 Puin Asbest in puin (>25 kg)1 MMASB02 B13 en B16 Volledig baksteen 0,10 - 0,50 Puin Niet geanalyseerd MMASB03# B03, B05 en B06 - 0,00 - 0,10 Grond Asbest in grond (>10 kg)1 MMASB04 B03, B05 en B06 - 0,10 - 0,50 Grond Niet geanalyseerd MMASB05# B14 en B15 - 0,00 - 0,10 Grond Asbest in grond (>10 kg)1 MMASB06 B14 en B15 - 0,10 - 0,50 Grond Niet geanalyseerd MMASB07# B31 en B32 - 0,00 - 0,10 Grond Asbest in grond (>10 kg)1 MMASB08 B31 en B32 - 0,10 - 0,50 Grond Niet geanalyseerd MMASB09# B28 en B29 - 0,00 - 0,10 Grond Asbest in grond (>10 kg)1 MMASB10 B28 en B29 - 0,10 - 0,50 Grond Niet geanalyseerd MMASB11 B08, B10, B25 en B26 Uiterst baksteenhoudend 0,20 - 0,70 Grond Asbest in grond (>10 kg)1 MMASB12 B12,

B20, B24 en B27 - 0,05 - 0,50 Grond Asbest in grond (>10 kg)1 Toelichting bij de tabel: 1 Asbestanalyse conform NEN5898:2015: asbest in grond of puin < 20 mm; - Niets waargenomen. # Mengmonsters van de contactlaag bij slechte afwateringslocaties bij asbestverdachte daken De resultaten van de asbestverdachte grond- en puinmonsters zijn in tabel 8.4 beschreven. Tabel 8.4: Resultaten onderzochte grond- en puinmonsters op asbest (< 20 mm) conform analysecertificaat Monstercode Soort Hechtgebonden Type* Gemeten <20 mm (mg/kg d.s.) Totaal gewogen <20 mm (mg/kg d.s.) MMASB01 - - - < 1 < 1 MMASB03 - - - < 2 < 2 MMASB05 Verweerde golfplaat Nee Chrysotiel 10,12 10,12 MMASB07 - - - < 2 < 2 MMASB09 Board Verweerde golfplaat Bundels chrysotiel Nee Nee Nee Chrysotiel Chrysotiel en Amosiet Chrysotiel 3,6 3,8 1,6 13,60 MMASB11 Isolatiemateriaal Nee Chrysotiel 0,38 0,38 MMASB12 - - - < 2 < 2 Toelichting bij de tabel: * Chrysotiel (witte asbest) is een serpentijnasbest. Bij serpentijnasbest zijn de vezels gekruld. Crocidoliet (blauwe asbest) en amosiet (bruine) zijn een amfiboolasbest asbest. Bij amfiboolasbest zijn de vezels staafvormig en daardoor gevaarlijker. Daarom wordt de amfiboolconcentratie met een factor 10 verhoogd; - Niets aangetoond.

PFAS Op basis van de zintuiglijke waarnemingen en de onderzoeksopzet tijdens de veldwerkzaamheden is een grondmengmonster samengesteld ten behoeve van het onderzoek naar PFAS. Het grondmengmonster met bijbehorende analyse en resultaten is in tabel 8.5 weergegeven. Tabel 8.5: Overzicht grondmengmonster met bijbehorende analyse en resultaten Meng- monster Omschrijving Boring (traject in m -mv) Analysepakket Meetwaarden PFAS* (µg/kg d.s.) MMPFAS01 Bovengrond: zand Zintuiglijk: - B03 t/m B06, B12, B14, B15, B27 t/m B29, B31, B32 (0,00 - 0,50) PFAS PFOS: 0,23 PFOA: 0,19 Overige PFAS: < 0,13 Toelichting bij de tabel: * Geen toetsingsnorm aanwezig, de toepassingsnorm voor de functieklasse “wonen” bedraagt voor PFOA: < 7 µg/kg d.s., PFOS: < 3 µg/kg d.s. en de overige PFAS: < 3 µg/kg d.s.; PFAS Perfluorverbindingen (30 verbindingen met o.a. Perfluoroctaansulfonzuur en Perfluoroctaanzuur); PFOS Perfluoroctaansulfonzuur; PFOA Perfluoroctaanzuur; - Niets waargenomen. Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 15 Herbruikbaarheidsmogelijkheden De hergebruiksmogelijkheden voor zand zijn vastgelegd in de standaard RAW-bepalingen 2015.

Middels een SCG-zeefkromme kan een indicatie worden verkregen van de mogelijkheden van zand te hergebruiken binnen een werk zoals hieronder beschreven: • Draineerzand; • Zand in aanvulling, ophoging of grondverbetering; • Zand in zandbed, cunetzand; • Straatzand. In bijlage 7 is de berekening opgenomen op basis waarvan de indicatieve hergebruiksmogelijkheden zijn bepaald. In tabel 8.6 zijn samenvattend de indicatieve hergebruiksmogelijkheden weergegeven. Tabel 8.6: Indicatieve hergebruiksmogelijkheden vrijgekomen grondsoorten Analysemonster (zand uit boringen) Diepte (m-mv) Hergebruiksmogelijkheden SCG01 (B03 t/m B06, B12, B14, B15, B27 t/m B29, B31, B32) 0,00 – 0,50 Zand in aanvulling of ophoging 8.3. Interpretatie analyseresultaten Verkennend bodemonderzoek Algemene kwaliteit (inclusief toekomstige nieuwbouw) In de mengmonsters MM01, MM02 en MM03 (toekomstige nieuwbouw) van de zintuiglijk schone bovengrond (zand), in de mengmonsters MM04 (zand) en MM06 (leem) van de zintuiglijk schone ondergrond en in mengmonster MM05 van de uiterst baksteenhoudende ondergrond (zand) zijn voor de onderzochte parameters geen verhoogde gehalten aangetoond ten opzichte van de betreffende achtergrondwaarden.

(Voormalige) HBO-tank In mengmonster MM07 van de zintuiglijk schone ondergrond (leem) zijn voor de onderzochte minerale olie parameters geen verhoogde gehalten aangetoond ten opzichte van de betreffende achtergrondwaarden. Gieropslag en -putten met leidingen In de mengmonster MM08 (leem) en MM09 (zand) van de zintuiglijk schone ondergrond zijn voor de onderzochte parameters geen verhoogde gehalten aangetoond ten opzichte van de betreffende achtergrondwaarden. Slechte afwatering asbestverdachte dakbedekking In mengmonster MM10 van de zintuiglijk schone bovengrond (zand) zijn voor de onderzochte parameters geen verhoogde gehalten aangetoond ten opzichte van de betreffende achtergrondwaarden. In mengmonster MM11 van de zintuiglijk schone bovengrond (zand) is een licht verhoogd gehalte voor kwik aangetoond. Het aangetoond gehalte overschrijdt de achtergrondwaarde, maar blijft beneden de interventiewaarde alsmede de index van 0,5 voor nader onderzoek. Voor de overige onderzochte parameters zijn geen verhoogde gehalten aangetoond ten opzichte van de betreffende achtergrondwaarden.

Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 16 Verkennend onderzoek naar asbest Asbest Zintuiglijk zijn zowel op het maaiveld als in de opgegraven en opgeboorde grond geen asbestverdachte (plaat)materialen (fractie > 20 mm) aangetroffen. In puinmonster MMASB01 van de contactlaag met volledig baksteen ter plaatse van de slechte afwatering bij de proefgaten B13 en B16 is analytisch geen asbest aangetoond (< 1 mg/kg d.s.). In de grondmonsters MMASB03, MMASB07 van de zintuiglijk schone contactlaag ter plaatse van de slechte afwatering bij de proefgaten B03, B05, B06, B31 en B32 is analytisch geen asbest aangetoond (< 2 mg/kg d.s.). In het grondmonster MMASB05 van de zintuiglijk schone contactlaag ter plaatse van de slechte afwatering bij de proefgaten B14 en B15 is analytisch (fractie < 20 mm) circa 10,12 mg/kg d.s. asbest aangetoond. Het gehalte blijft ruim onder de interventiewaarde van 100 mg/kg d.s., alsmede onder de norm voor nader onderzoek (50 mg/kg d.s.). In het grondmonster MMASB09 van de zintuiglijk schone contactlaag ter plaatse van de slechte afwatering bij de proefgaten B28 en B29 is analytisch (fractie < 20 mm) circa 13,60 mg/kg d.s. asbest aangetoond. Het gehalte blijft ruim onder de interventiewaarde van 100 mg/kg d.s., alsmede onder de norm voor nader onderzoek (50 mg/kg d.s.).

In het grondmonster MMASB11 van de uiterst baksteenhoudende bovengrond ter plaatse van de proefgaten B08, B10, B25 en B26 is analytisch (fractie < 20 mm) circa 0,38 mg/kg d.s. asbest aangetoond. Het gehalte blijft ruim onder de interventiewaarde van 100 mg/kg d.s., alsmede onder de norm voor nader onderzoek (50 mg/kg d.s.). In grondmonster MMASB12 van de zintuiglijk schone bovengrond ter plaatse van de proefgaten B12, B20, B24 en B27 is analytisch geen asbest aangetoond (< 2 mg/kg d.s.). PFAS In het onderzochte grondmengmonster MMPFAS01 van de bovengrond, ter plaatse van de slechte afwatering, zijn zeer geringe verhoogde gehalten voor PFOS, PFOA en de overige PFAS aangetoond, welke beneden de risicogrenswaarde voor het scenario ‘wonen’ vallen. Indicatief civieltechnisch herbruikbaarheidsonderzoek Zeefkromme SCG01 geeft aan dat het zand ter plaatse van de slechte afwatering van de asbestverdachte dakbedekking indicatief toepasbaar is als zand in aanvulling of ophoging. Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 17 9. CONCLUSIES EN AANBEVELINGEN 9.1. Conclusies verkennend bodemonderzoek Voor de onderzoekslocatie werd de hypothese gesteld van een verdachte locatie met betrekking tot het voorkomen van een bodemverontreiniging.

Op basis van de onderzoeksresultaten wordt de gestelde hypothese verworpen, aangezien in de bovengrond maximaal een licht verhoogd gehalte is aangetoond ten opzichte van de betreffende achtergrondwaarde. In de ondergrond zijn geen verhoogde gehalten voor de onderzochte parameters aangetoond. Het aangetoonde verhoogde gehalte betreft een overschrijding van de achtergrondwaarde. Aangezien de (gestandaardiseerde) meetwaarden de index van 0,5 niet overschrijden, zijn geen vervolgstappen in het kader van de Wbb noodzakelijk. Op de locatie is het grondwater dieper dan 5,0 m-mv aanwezig, waardoor het grondwateronderzoek conform de NEN 5740 achterwege kan blijven. 9.2. Conclusies verkennend onderzoek naar asbest Asbest Voor het verkennend onderzoek naar asbest is uitgegaan van een verdachte locatie. Op basis van de onderzoeksresultaten kan de gestelde hypothese worden verworpen. Zintuiglijk (fractie > 20 mm) is geen asbest aangetroffen. Analytisch (fractie < 20 mm) is maximaal 13,6 mg/kg d.s. aangetoond en het gehalte blijft ruim onder de interventiewaarde van 100 mg/kg d.s., alsmede onder de norm voor nader onderzoek (50 mg/kg d.s.). De gehalten zijn dermate laag dat het in de verwachting ligt dat deze zijn veroorzaakt voor 1993 in relatie tot ouderdom van de bebouwing (bouwjaar = 1910).

PFAS In het onderzochte grondmengmonster van de bovengrond ter plaatse van de slechte afwatering zijn voor PFOA, PFOS en de overige PFAS maximaal zeer geringe verhoogde gehalten aangetoond, welke beneden de risicogrenswaarde voor het scenario ‘wonen’ valt. De risicogrenswaarde voor ‘landbouw/natuur’ wordt echter wel overschreden. Herbruikbaarheidsmogelijkheden De zeefkromme geeft aan dat het zand ter plaatse van de slechte afwatering van de asbestverdachte dakbedekking indicatief toepasbaar is als zand in aanvulling of ophoging. 9.3. Algehele conclusie en aanbeveling Met de uitgevoerde onderzoeken is, ons inziens, de milieuhygiënische kwaliteit van de bodem (inclusief asbest) in voldoende mate vastgesteld ter plaatse van de Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord. Tevens is de eindsituatie vastgelegd. Op basis van voorliggende onderzoeken bestaan ons inziens vanuit milieuhygiënisch oogpunt geen bezwaren bestaan tegen de voorgenomen sloop van de bebouwing en/of de herontwikkeling van de locatie (o.a. nieuwbouw/uitbreiding van de woning). Op basis van de PFAS resultaten wordt geconcludeerd dat de grond niet zonder meer vrij herbruikbaar is. Voor wat betreft de eventuele afvoer van de grond naar een erkend verwerker, zijn op basis van PFAS geen belemmeringen voor de acceptatie van grond.

Diverse bodemonderzoeken, Koningin Wilhelminalaan 55 te Willemsoord Rapportnr.: B19.7532 versie: 01 datum: 10 oktober 2019 18 10. REFERENTIES 1. Nederlands Normalisatie Instituut, Delft 2017. NEN 5725:2017, norm Bodem – Landbodem – Strategie voor het uitvoeren van milieuhygiënisch vooronderzoek. 2. Nederlands Normalisatie Instituut, Delft 2009. NEN 5740/A1:2016, norm Bodem – Landbodem – Strategie voor het uitvoeren van verkennend bodemonderzoek - Onderzoek naar de kwaliteit van de bodem en grond. 3. Nederlands Normalisatie Instituut, Delft 2015, NEN 5707/C2:2017, norm Bodem - Inspectie, monsterneming en analyse van asbest in bodem. 4. Nederlands Normalisatie Instituut, Delft 2015, NEN 5897:2015/C2:2017, norm – Inspectie en monsterneming van asbest in bouw- en sloopafval en recyclinggranulaat. 5. Lekahena, E.G. en G.A.G. Nelisse, 1974. Grondwaterkaart van Nederland, Dienst grondwaterverkenning TNO, Delft. 6. Ministerie van VROM en Verkeer en Waterstaat, Regeling bodemkwaliteit, Staatscourant, 20 december 2007, nr. 247 (inclusief rectificaties en wijzigingen hierop volgend). 7. Ministerie van VROM, Circulaire bodemsanering per 1 juli 2013, Staatscourant, 27 juni 2013, nr. 16675 (inclusief rectificaties en wijzigingen hierop volgend).

Bijlage 1 Bijlage 1 Tekening: B19.7532 Schaal: 1 : 50.000 Bron: CC-BY Kadaster; Topografische kaart van Nederland (uitgave 2016) Onderdeel: Situering in de regio Bijlage 2 2724 1773 55 2895 Koningin Wilhelminalaan Ondergrondse gieropslag Bijlage 3 Projectcode: B19.7532 getekend volgens NEN 5104 Bijlage 3 Boring: B01 Datum: 16-09-2019 0 50 100 150 200 250 1 2 3 4 5 gras 0 Zand, zeer fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 50 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 100 Leem, sterk zandig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 150 Leem, sterk zandig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 250 Boring: B02 Datum: 18-09-2019 0 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 550 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 gras 0 Zand, zeer fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 50 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 80 Leem, sterk zandig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 150 Leem, sterk zandig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 550 Boring: B03 Datum: 16-09-2019 0 50 100 1 2 3 gras 0 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 100 Boring: B04 Datum: 18-09-2019 0 50 100 1 2 beton 0 Kernboor 7 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 100 Projectcode: B19.7532 getekend volgens NEN 5104 Bijlage 3 Boring: B05

Datum: 18-09-2019 0 50 100 150 200 250 1 2 3 4 5 6 gras 0 Zand, zeer fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 50 Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, neutraal beigebruin, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 100 Leem, sterk zandig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 150 Leem, sterk zandig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 250 Boring: B06 Datum: 18-09-2019 0 50 100 1 2 gras 0 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 100 Boring: B07 Datum: 18-09-2019 0 50 100 1 2 3 klinker 0 10 Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs, Edelmanboor 30 Zand, matig fijn, zwak siltig, uiterst baksteenhoudend, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 100 Boring: B08 Datum: 16-09-2019 0 50 100 150 200 1 2 3 4 5 klinker 0 10 Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs, Edelmanboor 20 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, uiterst baksteenhoudend, neutraalbruin, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 100 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 200 Projectcode: B19.7532 getekend volgens NEN 5104 Bijlage 3 Boring: B09 Datum: 16-09-2019 0 50 100 1 2 3 gras 0 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal

bruinbeige, Edelmanboor 100 Boring: B10 Datum: 18-09-2019 0 50 100 1 2 3 klinker 0 10 Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs, Edelmanboor 30 Zand, matig fijn, zwak siltig, uiterst baksteenhoudend, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 100 Boring: B11A Datum: 19-09-2019 0 50 100 150 200 klinker 0 10 Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs, Edelmanboor 30 Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, uiterst baksteenhoudend, neutraal beigebruin, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 100 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 200 Boring: B11B Datum: 18-09-2019 0 50 100 150 200 1 2 3 4 5 klinker 0 10 Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs, Edelmanboor 30 Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, uiterst baksteenhoudend, neutraal beigebruin, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 100 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 200 Projectcode: B19.7532 getekend volgens NEN 5104 Bijlage 3 Boring: B11C Datum: 19-09-2019 0 50 100 150 200 klinker 0 10 Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs, Edelmanboor 30 Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, uiterst baksteenhoudend, neutraal beigebruin, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 100 Zand,

matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 200 Boring: B12 Datum: 18-09-2019 0 50 100 1 2 klinker 0 10 Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs, Edelmanboor 50 Volledig baksteen, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 100 Boring: B13 Datum: 18-09-2019 0 50 100 150 200 250 1 2 3 4 5 baksteen 0 Volledig baksteen, Schep 50 Zand, matig fijn, zwak siltig, sterk humeus, donkerbruin, Edelmanboor 80 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 130 Leem, sterk zandig, neutraalgrijs, Edelmanboor 150 Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, neutraal beigebruin, Edelmanboor 200 Leem, sterk zandig, sporen roest, neutraal roestgrijs, Edelmanboor 250 Boring: B14 Datum: 16-09-2019 0 50 100 1 2 gras 0 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 100 Projectcode: B19.7532 getekend volgens NEN 5104 Bijlage 3 Boring: B15 Datum: 16-09-2019 0 50 100 1 2 3 gras 0 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker bruinroest, Edelmanboor 100 Boring: B16 Datum: 18-09-2019 0 50 100 150 200 250 1 2 3 4 5 baksteen 0 Volledig baksteen, Schep 50 Zand, matig fijn, zwak siltig, sterk humeus, donkerbruin, Edelmanboor 80 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 130 Zand, matig fijn, zwak

siltig, zwak humeus, neutraal beigebruin, Edelmanboor 200 Leem, sterk zandig, sporen roest, neutraal roestgrijs, Edelmanboor 250 Boring: B17 Datum: 18-09-2019 0 50 100 150 200 250 1 2 3 4 5 6 tegel 05 Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs, Edelmanboor 30 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 100 Zand, matig fijn, zwak siltig, laagjes leem, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 200 Leem, sterk zandig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 250 Boring: B18 Datum: 18-09-2019 0 50 100 150 200 250 300 350 400 450 500 550 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 tegel 05 Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs, Edelmanboor 30 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 100 Zand, matig fijn, zwak siltig, laagjes leem, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 200 Leem, sterk zandig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 550 Projectcode: B19.7532 getekend volgens NEN 5104 Bijlage 3 Boring: B19 Datum: 16-09-2019 0 50 100 1 2 gras 0 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 100 Boring: B20 Datum: 18-09-2019 0 50 100 1 2 3 tegel 05 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal grijsbeige, Edelmanboor 40 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, sporen roest, neutraalbruin, Edelmanboor 100 Boring: B21 Datum: 18-09-2019 0 50 100 150 200 1 2 3 4 gras 0 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 100 Leem,

sterk zandig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 200 Boring: B22 Datum: 16-09-2019 0 50 100 1 2 3 gras 0 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, donker bruinroest, Edelmanboor 100 Projectcode: B19.7532 getekend volgens NEN 5104 Bijlage 3 Boring: B23 Datum: 16-09-2019 0 50 100 1 2 gras 0 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 100 Boring: B24A Datum: 19-09-2019 0 50 100 150 200 tegel 0 10 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal grijsbeige, Edelmanboor 20 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 200 Boring: B24B Datum: 16-09-2019 0 50 100 150 200 1 2 3 4 5 tegel 0 10 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal grijsbeige, Edelmanboor 20 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 200 Boring: B24C Datum: 19-09-2019 0 50 100 150 200 tegel 0 10 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal grijsbeige, Edelmanboor 20 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 200 Projectcode: B19.7532 getekend volgens NEN 5104 Bijlage 3 Boring: B25 Datum: 18-09-2019 0 50 100 1 2 3 klinker 0 10 Zand, matig fijn, zwak

siltig, lichtgrijs, Edelmanboor 40 Zand, matig fijn, zwak siltig, uiterst baksteenhoudend, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 100 Boring: B26 Datum: 18-09-2019 0 50 100 1 2 3 klinker 0 10 Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs, Edelmanboor 40 Zand, matig fijn, zwak siltig, uiterst baksteenhoudend, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 100 Boring: B27 Datum: 16-09-2019 0 50 100 1 2 3 tegel 05 Zand, matig fijn, zwak siltig, lichtgrijs, Edelmanboor 20 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 100 Boring: B28 Datum: 16-09-2019 0 50 100 1 2 3 gras 0 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 30 Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, neutraal beigebruin, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 100 Projectcode: B19.7532 getekend volgens NEN 5104 Bijlage 3 Boring: B29 Datum: 16-09-2019 0 50 100 1 2 3 gras 0 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 40 Zand, matig fijn, zwak siltig, zwak humeus, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 70 Leem, sterk zandig, neutraal grijsbeige, Edelmanboor 100 Boring: B30 Datum: 18-09-2019 0 50 100 150 200 250 1 2 3 4 5

6 beton 0 Kernboor 20 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 80 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 100 Leem, sterk zandig, neutraal grijsbeige, Edelmanboor 250 Boring: B31 Datum: 18-09-2019 0 50 100 150 200 250 1 2 3 4 5 6 bosgrond 0 Zand, zeer fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 70 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 100 Leem, sterk zandig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 150 Leem, sterk zandig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 250 Boring: B32 Datum: 16-09-2019 0 50 100 1 2 bosgrond 0 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 100 Projectcode: B19.7532 getekend volgens NEN 5104 Bijlage 3 Boring: B33 Datum: 16-09-2019 0 50 100 1 2 3 gras 0 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 80 Leem, sterk zandig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 100 Boring: B34 Datum: 18-09-2019 0 50 100 1 2 3 beton 0 Kernboor 20 Zand, matig fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 40 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 100 Boring: B35A Datum: 19-09-2019 0 50 100 150 200 gras 0 Zand, zeer fijn, zwak siltig, matig humeus, neutraalbruin, Edelmanboor 50 Zand, matig fijn, zwak siltig, neutraal bruinbeige, Edelmanboor 100 Leem, sterk zandig, neutraal roestbeige, Edelmanboor 150 Leem, sterk zandig,