Jaarverslag 2023

Jaarverslag 2023

1 Inhoudsopgave 1. JAARVERSLAG OP HOOFDLIJNEN .................................................................................................................... 3 1.1 Inleiding ..................................................................................................................................................... 3 1.2 Doelstellingen en financieel resultaat op hoofdlijnen ................................................................................. 5 1.3 Brede welvaart en de SDG’s ..................................................................................................................... 12 2. PROGRAMMAVERANTWOORDING ................................................................................................................ 14 2.1 Woningbouw ............................................................................................................................................ 14 2.2 Werk en economie .................................................................................................................................... 19 2.3 Samenredzaam ..........................................................................................................................................

25 2.4 Vitaal Platteland ....................................................................................................................................... 33 2.5 Duurzaam ................................................................................................................................................. 39 2.6 Leefbare steden en kernen ........................................................................................................................ 46 2.7 Financiën en dienstverlening .................................................................................................................... 60 3. SPECIFIEKE PARAGRAFEN ............................................................................................................................... 67 3.1 Lokale heffingen ....................................................................................................................................... 67 3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................................ 71 3.3 Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................................................

83 3.4 Financiering .............................................................................................................................................. 88 3.5 Bedrijfsvoering ......................................................................................................................................... 93 3.6 Verbonden partijen ................................................................................................................................... 99 3.7 Uitvoering grondbeleid 2023 .................................................................................................................. 109 4. VERKLARING ENSIA .......................................................................................................................................... 111 2 3 1. Jaarverslag op hoofdlijnen 1.1 Inleiding In dit jaarverslag blikken we terug op het jaar 2023. We geven u hierbij een beeld van de realisatie van de plannen en voornemens zoals we die hadden opgenomen in onze begroting. De eerste begroting waarbij we concreet vorm en inhoud hebben gegeven aan ons coalitieakkoord Duurzaam Doorbouwen. Hierin hebben we ons de opdracht gegeven om te werken aan de brede welvaart in onze gemeente: een duurzaam, welvarend Steenwijkerland voor de huidige en toekomstige generaties. Een gemeente, waarin alle inwoners naar vermogen mee kunnen doen.

Het is daarom ook dat we in dit verslag een plek hebben gegeven aan onze bijdrage in 2023 aan de Sustainable Development Goals (SDG’s). We hebben aangegeven dat we ons extra inspannen voor het toevoegen van (betaalbare) woningen in alle kernen van Steenwijkerland. De vraag naar woningen is en blijft groot. Daarom zetten we alles op alles om te zorgen dat er gebouwd kan worden. Voor projecten in Blokzijl en Sint Jansklooster hebben we een subsidie Start Bouwimpuls gekregen. Dat is een mooie opsteker, want zo is de bouw van sociale huurwoningen en starterswoningen financieel haalbaar. Eind 2023 zijn meerdere ontwerpbestemmingsplannen in procedure gebracht. Bijvoorbeeld plannen voor Oldemarkt, Kuinre, Steenwijk (Korpuntkwartier en Steenwijk Zuidoost), en Heetveld. Ook hebben we strategische grond aangekocht in Tuk (locatie Herwijnen). In bijna alle kernen zijn we in gesprek over woningbouw. Bij werk en economie ligt de focus onder andere op de uitdaging om voldoende en goed geschoold personeel te vinden voor onze bedrijven. We zijn blij dat de Regionale Praktijk Academie een echt succes is met uitbreiding van onderwijsrichtingen en belangstelling van buurgemeenten. Het is ook gelukt om toestemming te krijgen van de provincie Overijssel voor uitbreiding van onze bedrijventerreinen.

We hebben daarvoor grond aangekocht bij Vollenhove en zijn op zoek naar een nieuwe locatie bij Steenwijk. Voor een vitaal platteland pleiten we bij provincie en Rijk voor een gebiedsfonds om ondernemende boeren die koploper willen zijn in onze gemeente, financieel te ondersteunen. Het gebiedsproces in de Baarlingerpolder wordt inmiddels erkend als mooi voorbeeld. Binnen het sociaal domein hebben we aangegeven te werken aan het voorkomen en snel herkennen van schulden. We hebben extra ingezet op het Geldloket en we hebben samen met andere partners actief ingezet op inzet van de Voorzieningenwijzer. Een aantal inwoners met lagere inkomens kon hierdoor soms tot 800 euro extra besteden. Ook hebben we aangegeven meer aandacht te geven aan vitaal ouder worden. In 2023 zijn we gestart met huisbezoeken aan 75-plussers. Dat sloeg aan en er melden zich hier steeds meer inwoners voor. Blij zijn we met de vaststelling van het vernieuwde Integraal Huisvestingsplan voor Onderwijs (IHP). Daarin is nadrukkelijker de wens verankerd om zo mogelijk meerdere scholen onder één dak te brengen en ook om school en opvang onder één dak te combineren. Binnen het programma Duurzaamheid gaat het veel over bewustwording en het stimuleren van mensen en organisaties om huizen en gebouwen te verduurzamen. We zijn begonnen met “geWOON” besparen.

In wijken met veel huurhuizen bieden we informatie aan en voeren we desgewenst kleine besparingsmaatregelen uit, zoals aanbrengen van tochtstrippen, radiatorfolie en ledverlichting. Via het Energiefonds helpen we maatschappelijke organisaties te besparen. Inmiddels zijn 14 aanvragen toegekend. De nieuw geïntroduceerde “tuinsubsidie” voor klimaatadaptieve maatregelen, was zeer populair en leidde tot meer aanvragen dan verwacht in 2023. Kortom, we liggen op koers met de uitvoering van ons coalitieakkoord. 2023 was een turbulent jaar als het gaat om het thema opvang. Een stijgende stroom Oekraïense ontheemden, verhoogde taakstellingen voor de huisvesting van statushouders en een toenemende druk op de asielketen lagen hieraan ten grondslag. Veel inzet hebben we gepleegd om de opvang van Oekraïense ontheemden in de gemeente uit te breiden en hen in staat te stellen om aan onze samenleving mee te kunnen doen. Dit via (dagelijkse) begeleiding, school, taallessen, betaald of onbetaald werk, maar ook door de inzet van vakantiehuisjes om zelfstandig te kunnen wonen. Financieel hebben we een positief rekeningsaldo over 2023 van ruim € 8,9 miljoen weten te realiseren. Hiervan is voor € 6,8 mln. veroorzaakt door de technische vrijval van de voorzieningen speeltoestellen en maatschappelijk vastgoed, waarvan wordt voorgesteld om deze in 2 nieuwe reserves te storten.

In de rekening 2024 worden de voorzieningen weer in het leven wordt geroepen. Het overige rekeningsaldo bedraagt € 2,1 mln. Dit onder andere door een hogere uitkering van het Rijk en ondanks een forse afwaardering van de gronden in het Kornputkwartier. Dat zijn natuurlijk positieve geluiden over de stand van onze financiën. Toch zijn er ook zorgen. De in het afgelopen jaar opgestelde meerjarenbegroting 2024- 2027 is tot en met 2025 sluitend en vertoont vanaf 2026 grote tekorten. Dit zijn de uitdagingen die bij ongewijzigd beleid en onvoldoende compensatie vanuit het Rijk op onze gemeente afkomen en die een flinke opdracht voor de komende 2 jaar in deze bestuursperiode zullen vormen. Het college van burgemeester en wethouders van Steenwijkerland 4 5 1.2 Doelstellingen en financieel resultaat op hoofdlijnen In de programmabegroting 2023-2026 hebben we meer dan 140 beoogde actie / doelstellingen opgenomen. In hoofdstuk 2 van het jaarverslag worden alle behaalde niet behaalde doelstellingen voorzien van een toelichting. Financieel is 2023 gestart met een positief begrotingssaldo van bijna € 0,5 mln. De uiteindelijke resultaten over 2023 zijn als volgt: Actie’s / Doelstellingen De voortgang hiervan is in de desbetreffende programma’s voor u gerapporteerd. Het totaal van de gerealiseerde doelstellingen in 2023 bedraagt afgerond 75% (2022 80%).

Dit ligt lager dan de prognose in de najaarsnota, waarin is gerapporteerd dat 78% van de doelstellingen op koers lag om gehaald te worden.  Totaal gerealiseerde doelstellingen Financieel Het jaar 2023 sluit financieel met een positief rekeningsaldo van ruim € 8,9 mln. In onderstaande tabel geven wij een totaaloverzicht weer van de financiële ontwikkelingen gedurende het jaar 2023 in totaliteit en per programma. Opvallend in dit verband is dat de ontwikkeling van de Algemene Uitkering 2023 gedurende het jaar uitzonderlijk is gestegen. In de informatienota’s heeft u hiervan al kennis genomen, maar met name de stijging van de september- en decembercirculaire zijn omvangrijk met € 2,9 mln. Hierbij dient wel opgemerkt te worden dat in tegenstelling tot de gemeente, het Rijk werkt op basis van het kasstelsel. Hierdoor zit bijvoorbeeld in de decembercirculaire een bedrag van ruim € 2 mln. aan energiecompensatie. Het totaaloverzicht van de budgetafwijkingen/ bijstellingen is opgenomen in onderstaande tabel:

6

7 In de jaarrekening wordt per programma een uitgebreide toelichting gegeven op de verschillen na vaststelling van de najaarsnota 2023. Saldo van de rekening: De begroting en rekening van de gemeente Steenwijkerland bestaan uit 7 programma’s. De mutaties van en naar de reserves maken integraal onderdeel uit van de rekening 2023. Ook de investeringen die uitgevoerd zijn ten laste van reserves maken hier onderdeel van uit. Dit geeft het resultaat weer over het jaar. Het saldo van de baten en lasten (inclusief mutaties aan en van reserves) bedraagt ruim € 8,9 mln. positief.

8 In bovenvermelde tabel zijn de mutaties aan en van reserves meegenomen. Als we deze uitzonderen krijgen we een beeld van het effect op onze reservepositie. Onze reserves nemen af omdat we tal van investeringen uit reserves afdekken en is het resultaat 2023 weer toegevoegd aan de reserves. Per saldo zijn de baten in 2023 ruim € 8,9 miljoen hoger dan de lasten. Dit komt overeen met de verhoging van de omvang van onze reservepositie eind 2023. Aandeel van de lasten per programma: De begroting is opgebouwd uit 7 programma’s overeenkomstig het collegeprogramma 2023-2027 (Duurzaam doorbouwen, samen werken aan een vitaal Steenwijkerland). Om u een beeld te geven op welk gebied / programma de bestedingen in 2023 zijn gerealiseerd is een verdeling van de lasten per programma in onderstaande grafiek weergegeven.

9 Aandeel van de baten per programma: Zoals u kunt zien wordt het overgrote deel van de inkomsten van de gemeente Steenwijkerland gerealiseerd in het programma Financiën en dienstverlening. In dit programma zijn de lokale belastingen (OZB, toeristenbelasting, forensenbelasting en hondenbelasting) en de Algemene uitkering van het rijk verantwoord. De lokale heffingen maken deel uit van programma “Financiën en Dienstverlening”. Het aandeel van deze heffingen in de inkomsten van het programma kunnen onderstaand als volgt worden weergegeven: De overige inkomsten omvatten de inkomsten uit het gemeentefonds. Duidelijk wordt hiermee dat de afhankelijkheid van de Algemene uitkering vele malen groter is dan van de lokale heffingen.

10 Kengetallen Het rijk hanteert een drietal categorieën voor de beoordeling van de financiële positie, categorie A (groen), B (oranje), C (rood). Categorie C is daarbij het meest en categorie A het minst risicovol. Deze kengetallen hebben betrekking op: 1. Netto schuldquote & netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen 2. Solvabiliteit 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Belastingcapaciteit Onze ( historische) kengetallen 2023: Omdat de omvang van de restantkredieten is toegenomen naar bijna € 42 mln. is de schuldquote in de jaarrekening ruim lager dan in de begroting is opgenomen. De hogere solvabiliteit wordt grotendeels bepaald door niet gerealiseerde investeringen en het positieve rekeningresultaat. De vrijval van de voorzieningen maatschappelijk vastgoed en speelvoorzieningen heeft een positief effect van 5%. Het kengetal grondexploitatie houdt in dat de boekwaarde van de grondexploitatie erg laag is ten opzichte van de kenwaarde van 20%.

11 De structurele exploitatieruimte komt tot stand door de structurele baten te confronteren met de structurele lasten. Eind 2023 is deze positief. Hierbij dient te worden opgemerkt dat dit een kengetal is op basis van het jaar 2023. Deze geven geen beeld van de exploitatieruimte in toekomstige jaren. Met het “ravijnjaar” in zicht zal deze structurele exploitatieruimte bij ongewijzigd beleid dan wel compensatie door het Rijk negatief worden. De belastingcapaciteit is een kengetal waarin tot uitdrukking wordt gebracht hoeveel % de belastingopbrengsten worden benut en welk deel nog kan worden ingezet om gelijk te komen aan het landelijk gemiddelde. Deze ruimte moet verplicht ingezet worden als de gemeente onder toezicht wordt geplaatst. Weerstandsratio Met ingang van 2019 is met de vaststelling van de nota “Weerstandvermogen en risicomanagement 2019“ naast bovenstaande kengetallen een “eigen” kengetal opgenomen. Deze weerstandsratio is een hulpmiddel waarbij de beschikbare weerstandscapaciteit wordt afgezet tegen de benodigde weerstandscapaciteit in relatie tot de risico’s die wij lopen. Het zegt iets over het vermogen van de gemeente om financiële tegenvallers op te vangen. In de nota is vastgelegd dat de signaalwaarde minimaal 1,0 is. Deze is eind 2023 met 3,3 toereikend om tegenvallers eenmalig op te vangen.

De weerstandsratio is afgenomen ten opzichte van de ratio in de programmabegroting 2023 - 2026. Bij de vaststelling van de nota reserves en voorzieningen is de omvang van de reserve vaste buffer met 5,6 mln. verlaagd (van 15% naar 10% van de OZB en Algemene uitkering). De risicoscan die is opgenomen in de begroting 2023-2026 is geactualiseerd. Dit verklaart de daling in de ratio. Algemene opmerking bij de kengetallen: Bij een stabiele exploitatiebegroting zullen bovenvermelde kengetallen een “normale” ontwikkeling ondergaan. Omdat gemeenten evenals in 2022 ook in 2023 extra taken hebben uitgevoerd (zoals de energiecompensatie en de opvang Oekraïne) worden de kengetallen grondexploitatie, netto schuldquote en netto schuldquote gecorrigeerd op dit moment te positief weergegeven. Door een sterke toename van de lasten, die op termijn weer zullen wegvallen, geeft dit een vertekend beeld. Verder verwijzen we naar de databank van de provincie Overijssel voor informatie over de kengetallen van alle gemeenten in onze provincie. De databank is te vinden op https://overijssel.databank.nl/jive/?cat_show=Gemeentefinanci%C3%ABn. Ook kunt u deze gegevens van de programmabegroting 2023 op de site van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) bij de houdbaarheidstest gemeentefinanciën versie 2023 raadplegen. Dit jaarverslag blikt terug op 2023. Vele projecten worden en/of zijn afgesloten.

In bijlage 6 van de jaarrekening is een totaaloverzicht weergegeven van de afgesloten projecten en in bijlage 7 worden de nog beschikbare kredieten per eind 2023 van € 41,7 miljoen, (eind 2022 € 38,5 miljoen) gepresenteerd.

12 1.3 Brede welvaart en de SDG’s In het coalitieakkoord hebben we beschreven dat we willen werken aan het vergroten van de brede welvaart. Met elkaar hebben we de uitdaging om te werken aan een duurzaam, welvarend Steenwijkerland voor de huidige en toekomstige generaties. Daarvoor gebruiken wij 17 werelddoelen: de Sustainable Development Goals (SDG's). Hier lichten we enkele succesvolle SDG-resultaten toe uit het afgelopen jaar. We vergroten de financiële weerbaarheid van inwoners met lagere inkomens. Het Geldloket, waar inwoners gratis hulp kunnen zoeken op het gebied van financiën, budgetadvies, betaalproblemen en schulden, is afgelopen jaar uitgebreid met een nieuwe zittingslocatie in Vollenhove. Ook sluit het loket eens per 4 weken aan bij de Voedselbank. We hebben ruim 2300 (van de 2700) huishoudens met een laag inkomen kunnen bereiken voor de tegemoetkoming voor hoge(re) energiekosten. We werken aan uitnodigend beleid voor voedselbossen. In 2023 is de raad geïnformeerd over de uitkomsten van de ruimtelijke verkenning voor de aanplant hiervan. Op basis van de kennis en ervaring van nu verwachten we nog niet een snelle toename van agroforestry / voedselbossen in de gemeente. Onder het thema ‘vitaal ouder worden’ hebben we 2 fittesten uitgevoerd, de Old Stars Vitaliteitsspelen georganiseerd en het project ‘Samen in beweging’ in de wijk Clingenborgh uitgevoerd.

Op deze manier dragen we bij aan de bevordering van (mentale) gezondheid en welzijn. We hebben de atletiekbaan in Steenwijk gerenoveerd, een themadag mentaal welzijn en atletiek voor leerlingen georganiseerd en beweeglessen voor peuters gehouden (Nijntje pleintjes). Het ondernemersinitiatief Horeca Coll ege Weerribben -Wieden is in 2023 gestart. Dit draagt bij aan de vergroting van het aantal jongeren en volwassenen met technische en beroepsvaardigheden. Ook heeft het afgelopen jaar voor dit doel veel in het teken gestaan van de planuitwerkingen en voorbereidende besluitvorming rondom de unilocatie. Onderdeel van dit doel is de seksuele gezondheidszorg. Via de GGD is gestart met de HPV 18+ vaccinatiecampagne. Jongvolwassenen tussen de 18 en 27 jaar kregen begin dit jaar een uitnodiging voor een HPV-vaccinatie. Ze hebben de prikken eerder niet of slechts gedeeltelijk gehaald. De vaccinatie beschermt tegen het humaan papillomavirus. In Ossenzijl is een regenwaterriool aangelegd. Deze werkzaamheden aan de Sasdijk zijn in combinatie met wegwerkzaamheden uitgevoerd. Het riooolwaterplan is uitgevoerd. Daarbovenop zijn op andere plekken, zoals aan de Jan van Riebeeckstraat in Steenwijk, onvoorziene extra investeringen in het riool gedaan.

Via straatacties van het project geWOON besparen hebben we voor 32 woningen gasbesparende en voor 22 woningen elektriciteitsbesparende maatregelen uitgevoerd. Ook hebben we het Energiefonds Maatschappelijke Organisaties opgericht en 14 aanvragen toegekend. Hiermee helpen we de energie- efficiëntie te verbeteren. We hebben voor bijna € 42 mln. ingekocht bij bedrijven gevestigd in Steenwijkerland, wat 43% van de totale inkoopwaarde vertegenwoordigt. We bieden, via de NoordwestGroep, werkplekken voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Bijvoorbeeld voor de uitvoering van het project geWOON besparen, waarbij er een ‘energie-fixteam’ is opgezet en bij het beheer van onze mobiliteitshubs (project deelfietsen). Door elektrisch materieel te gebruiken bij werkzaamheden in de openbare ruimte kunnen we op een duurzamere manier onze infrastructuur onderhouden. Ook hebben we bijvoorbeeld het fietspad Wanneperveen-Giethoorn gerealiseerd, waarbij betonpuin van het oude fietspad is verwerkt in het beton voor het nieuwe fietspad.

13 Onze baliemedewerkers hebben een training gevolgd in het herkennen en voorkomen van discriminatie. Op 1 augustus zijn we gestart met een tweejarige pilot van de ‘Beschermd Thuis’-formule. Hierbij worden mensen met een psychische kwetsbaarheid ondersteund om langer/weer zelfstandig te wonen. We hebben het regenboogbeleid “Onbeperkt jezelf zijn” vastgesteld en samen met de stichting Regenboog Steenwijkerland een regenboogweek georganiseerd. We hebben het netwerk van mobiliteitshubs uitgebreid van 4 naar 9. Zo zijn we bijvoorbeeld van 42 naar 54 deelfietsen gegaan. We dragen hiermee bij aan betaalbare, toegankelijke en duurzame vervoerssystemen voor iedereen. We zijn in de werkregio Fluvius eerste geworden in het NK Tegelwippen 2023: onze gemeente is 15.000 tegels armer en vergroening rijker geworden! In Oldemarkt hebben we samen met inwoners het dorpsplein omgetoverd tot een groen en aantrekkelijk trefpunt. We gebruiken circulaire materialen bij onderhoud en vervanging van wegen en fietspaden. Zo bestaat het beton uit 35% hergebruikte materialen en asfalt uit 50% circulair materiaal. In ons onderhoud gebruiken we de richtlijnen van platform BouwCirculair. Op deze manier beperken we onze afvalproductie en maken we op een efficiënte manier gebruik van natuurlijke hulpbronnen. We hebben een Infodag Duurzaam Wonen georganiseerd.

Hiermee hebben we meer dan 250 bezoekende inwoners kunnen informeren over (natuurvriendelijke) energiemaatregelen. Zo dragen we bij aan bewustwording over hoe we onze milieu-impact kunnen verminderen. Op regelmatige basis verzamelen inwoners in samenwerking met ons het zwerfafval. Hiermee leveren we een bijdrage aan het voorkomen van vervuiling in onze rivieren en het verbeteren het leven in het water. We hebben, samen met diverse andere partners, de proefperiode van het maaien van waterplanten in Oostelijke Belterwijde met maximaal zes jaar verlengd. Die verlenging biedt de kans om meer inzicht te krijgen in de invloed van het maaien op de inheemse waterplanten en de watersport. Voor 60% van de bermen die wij onderhouden, voeren we ecologisch groenbeheer uit. Zo komen er meer bloemen en kruiden in de bermen, en ondersteunen we populaties van vlinders, wilde bijen en andere insecten. Ook hebben we twee buurttuinen aangelegd en 189 aanvragen voor de tuinsubsidie behandeld. Hiermee helpen we inwoners om hun tuinen groener en klimaatbestendiger te maken, en ondersteunen we onze biodiversiteit. Om informatie toegankelijker te maken, hebben we onze (digitale) informatiehuishouding verder gestroomlijnd. Onze paragraaf bedrijfsvoering geeft meer inzicht in de ontwikkelingen binnen de organisatie in 2023.

Zo zijn we trots op de waardering van onze inwoners over de dienstverlening (gemiddeld rapportcijfer 8), zien we een grote toename van het aantal Woo-verzoeken (56 in 2023) en hebben het proces van aanvragen en verstrekken van een gemeentelijke subsidie gestroomlijnd. We ondersteunen en werken veel samen met externe organisaties om de verschillende SDG's te behalen. We hebben bijvoorbeeld prestatieafspraken gemaakt met onze woningcorporaties om sociale huurwoningen met energielabels E, F of G tegen eind 2027 uit te faseren en de labels op te hogen naar tenminste label B. Een belangrijke specifiek hier te benoemen partner is de stichting Duurzaam Steenwijkerland. In deze stichting werken vrijwilligers aan een CO2-neutrale en duurzame gemeente.

14 2. Programmaverantwoording 2.1 Woningbouw We gaan de komende jaren meer woningen bouwen zodat onze huidige en nieuwe inwoners een passende woning kunnen krijgen en kunnen houden. Daarbij bundelen we onze activiteiten en richten die op de realisatie buiten. Ook zetten we de reserve Volkshuisvesting waar nodig in voor de realisatie van sociale woningbouw. AMBITIE VOLDOENDE PASSENDE WONINGEN: - 1.735 woningen erbij tot 2031, waarvan 2/3 voor 2027 - 30% van de nieuwbouwwoningen is een sociale huur- of koopwoning - Stimuleren van lokale initiatieven - Benutten van kansen om voor de bovenregionale woonbehoefte te bouwen Om de 1.735 woningen te bouwen conform de Woonagenda, moet het tempo drastisch omhoog. We zorgen dat lokale woningbouwinitiatieven gestimuleerd worden. De kennis, ervaring en passie die onze inwoners hebben om hun (eigen) woningen te realiseren, combineren we met de ervaring en professionele kennis van de gemeente en andere bouwende partijen. Daarom zetten we daar extra aanjaagcapaciteit op in. Hoewel we zelf geen woningen bouwen, maken we dit voor inwoners en andere initiatiefnemers zo makkelijk mogelijk. Dit doen we door zoveel mogelijk de belemmeringen weg te nemen. We maken gebruik van kansen die ontstaan door vrijkomende agrarische gebouwen. We zetten bestaande én nieuwe instrumenten en maatregelen gericht in voor onze lokale woningvraag.

Daarmee zorgen we er niet alleen voor dat de woningen voldoen aan de vraag van onze inwoners, maar ook dat woningbouwplannen rekening houden met natuur, sociale inclusie, veiligheid, klimaatmaatregelen en energiebesparing. Dit alles doen we tegen een achtergrond van een groot woningtekort, stijgende grondstof- en bouwprijzen, stikstofproblematiek en een krappe arbeidsmarkt.  Trends en ontwikkelingen Onderstaand geven we de belangrijkste trends en ontwikkelingen die positief dan wel negatief hebben bijgedragen aan de beoogde resultaten. Dit betreffen zowel zelf tot stand gebrachte als niet-beïnvloedbare zaken waar de gemeente mee is geconfronteerd.  De bestuurlijke focus/aandacht vanuit het Rijk en provincie.  De krapte op de woningmarkt, waardoor extra subsidiestromen en innovatieve oplossingen ontstaan, of flexibiliteit in regelgeving.  Inzet op fabrieksmatige woningbouwproducten.  Onderhandeling met partijen voor locaties (gronden) voor woningbouw.  Actualiseren/herinrichting complex Kornputkwartier is een kans om te zorgen voor een beter aanbod.  Actualiseren / herinrichting complex Kornputkwartier (leidt tot aanpassing GREX).  Capaciteitstekorten (dit betreft zowel mensen als (bouw)materialen).  Financierbaarheid van woningen (gestegen bouwkosten en hypotheekrente).  Huisvesting statushouders (toenemende taakstelling-teruglopende mutaties).

 Huisvesting ontheemden.  Bodem- en watersturend.  Stikstof/PFAS.  Beroepsprocedures bij de Raad van State. 15 Voldoende woningen voor onze inwoners Voor 2027 is 2/3 van de benodigde 1.735 woningen tot 2031 gerealiseerd Wat wilden we bereiken in 2023? Norm 2023 Wat is er bereikt in 2023? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2023 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend We realiseren in 2023 voor 230 woningen harde plancapaciteit 230 In 2023 hebben we voor iets meer dan 110 woningen harde plancapaciteit toegevoegd. Eind 2023 beschikken we voor 610 woningen harde plancapaciteit. In 2023 hebben we voor 320 woningen bestemmingsplannen in procedure gebracht. Voor 60 woningen is het bestemmingsplan vastgesteld, maar is er in verband met ingesteld beroep nog geen sprake van harde plancapaciteit. Op 1 januari 2024 hebben we voor circa 770 woningen zachte plannen. In totaal zijn er dus voor bijna 1.400 woningen, verspreid over de gemeente, plannen. x We zetten gericht actief grondbeleid in op basis van de woonbehoefte en daar waar geen gronden in bezit zijn. In 2023 is er een koopovereenkomst gesloten voor de aankoop van gronden op een locatie in Tuk. Daarnaast waren we in onderhandeling over de aankoop van gronden in Vollenhove, maar is er uiteindelijk geen overeenstemming bereikt.

De betreffende gronden zijn verkocht aan een ontwikkelaar waarmee we (anterieure) afspraken maken over realisatie.  We stellen een toetsingskader voor Tiny houses en een beleidslijn voor vrijkomende agrarische bebouwing op. Op 25 oktober 2022 is het Beleidskader Tiny houses door het college vastgesteld. Bij de behandeling van de perspectiefnota is de motie over het ontwikkelen van VAB-beleid aangenomen. De provincie wil graag samen met de gemeenten een beleidskader opstellen voor erven met vrijkomende agrarische bebouwing. In samenwerking met de provincie en omliggende gemeenten wordt aan dit beleid gewerkt. Vanuit de gemeente leggen we ook een relatie met de gebieds-processen die in het kader van de stikstofproblematiek worden gevoerd.  ‘Woningbouw: overal, voor iedereen’ ‘We steken veel energie in betaalbare woningbouw op álle locaties in Steenwijkerland, en voor jong en oud. Afgesproken is dat we de komende tien jaar zo’n 1700 woningen voor huur en koop gaan bouwen voor de lokale behoefte in onze hele gemeente. Zodat jongeren kunnen blijven wonen waar ze zijn opgegroeid en ouderen in de dorpen waar ze graag willen blijven. Mooi aan ons woningbouwprogramma is dat we samen met initiatiefnemers en plaatselijke belangen in bijna alle kernen aan de slag zijn; van Eesveen tot Heetveld, van Vollenhove tot Oldemarkt, van Belt-Schutsloot tot Steenwijkerwold.

Wetland Wonen en Woonconcept hebben 160 nieuwe sociale huurwoningen gepland. In sommige gevallen koopt de gemeente zelf gronden aan om woningbouw te realiseren, zoals het terrein van het voormalige tuincentrum Herwijnen in Tuk.’ Melvin Smit

16 ‘Debuut Wooncongres succes’ ‘Het eerste Wooncongres dat onze gemeente samen met de Businessclub Steenwijkerland organiseerde, was een succes. Zakelijke partijen, actief op de woningmarkt, bogen zich met elkaar over de invulling van de toekomstige woningbehoefte en andere, grote woonvraagstukken. We hebben als gemeente een flinke ambitie om in al onze kernen voldoende betaalbare huizen te bouwen, dan moet je duidelijk in kaart brengen wat de kansen en knelpunten precies zijn. Het Wooncongres in een volle Meenthe was hiervoor een vruchtbare verkenning; een netwerk van vakmensen binnen de woonsector ontmoette elkaar.’ Melvin Smit  Ontwikkeling doelstellingen We delen twee keer per jaar de stand van zaken Woningbouw met de raad en de plaatselijke belangen. Vanwege de ingang van de Omgevingswet (1-1-2024) hebben we in december 2023 meerdere ontwerpbestemmingsplannen in procedure gebracht. Bijvoorbeeld voor plannen in Steenwijk (Kornputkwartier en Steenwijk Zuidoost), Oldemarkt, Kuinre en Heetveld. Daarnaast heeft uw raad vorig jaar een aantal bestemmingsplannen vastgesteld, deze zijn nog niet allemaal onherroepelijk. In 2023 hebben we voor twee projecten in Blokzijl en Sint Jansklooster een bijdrage uit de Startbouwimpuls gekregen, respectievelijk € 115.000 en € 180.000.

Ook is in 2023 de voorbereiding gedaan voor de Woningbouwimpuls-aanvraag voor de locatie Steenwijk- Zuidoost, om deze begin 2024 in te kunnen dienen. Er zijn meerdere (informatie)verzoeken geweest voor het realiseren van Tiny Houses. Verzoeken zijn verschillend, van 1 Tiny House tot 40 Tiny Houses in projectvorm. Dit heeft nog niet tot een vergund Tiny House/ vergunde Tiny Houses geleid. In december 2023 is er één aanvraag gedaan voor meerdere Tiny Houses, deze is nog in behandeling. ‘Extra geld voor starterslening’ ‘De gemeente heeft 1 miljoen euro extra uitgetrokken voor de starterslening, die starters op de woningmarkt meer kans biedt om een eigen huis te kopen. Steenwijkerland kent deze regeling al sinds 2015. Het is een belangrijk financieel duwtje in de rug voor jonge mensen die voor hun eerste koopwoning onvoldoende geld bij de bank kunnen lenen. Het is een aanvulling op een gewone hypotheek waarover de eerste drie jaar geen aflossing of rente hoeft te worden betaald.

Melvin Smit Voldoende passende en betaalbare woningen Tenminste 30% van de nieuwbouwwoningen is een sociale huur- of koopwoning Wat wilden we bereiken in 2023? Norm 2023 Wat is er bereikt in 2023? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2023 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend We voeren samen met de woningcorporaties de jaarschijf 2023 van de prestatieafspraken Steenwijkerland uit In 2022 zijn meerjarige prestatieafspraken opgesteld voor de periode 2023-2027. Met de woningcorporaties Woonconcept en Wetland Wonen en met de huurdersverenigingen De Veste en Zwartewaterwiede. Ook met de woningcorporatie Woonzorg Nederland zijn meerjarige prestatieafspraken opgesteld. De prestatieafspraken zijn uitgevoerd of in uitvoering en er is een nieuwe jaarschijf voor 2024 vastgesteld.  We voeren de Rijkstaakstelling voor huisvesting van statushouders uit 2023 is het eerste jaar waarin wij, sinds lange tijd, de taakstelling niet realiseren. De taakstelling nam de laatste jaren juist toe, maar het aantal mutaties is afgenomen (2021 was dat nog ca. 370, 2023 was dat ca. 280). Dat heeft ervoor gezorgd dat we 38 statushouders “achterlopen”. Dit aantal wordt toegevoegd aan de taakstelling voor 2024.

x We realiseren huisvesting voor speciale doelgroepen zoals standplaatsen voor de huisvesting van woonwagenbewoners Aan de Parralelweg zijn vijf tijdelijke standplaatsen toegevoegd. Aan de Verlaatseweg worden in 2024 nog 4 tijdelijke standplaatsen toegevoegd. Beide in Steenwijk. Op korte termijn geeft dit invulling aan de behoefte. We zijn in 2023 samen met de woningcorporaties voorbereidingen getroffen naar de behoefte aan extra woonwagenstandplaatsen en aanvullend daarop onderzoeken we  17 de mogelijkheden voor structurele uitbreiding. Het onderzoek nemen we mee in het beleid waar we mee bezig zijn. We voeren pilots wonen en zorg uit De behoefte aan woonzorgoplossing is verder in beeld en op basis daarvan zijn verkennende gesprekken gevoerd, zowel intern als met betrokken organisaties. Per 1 augustus 2023 is een pilot met het product Beschermd thuis ingegaan. Daarbij wordt voorzien in 24-uurs beschikbaarheid van begeleiding in de thuissituatie voor mensen met een psychische kwetsbaarheid. Naast Beschermd thuis zijn meer formules voor vernieuwende woonzorg vormen verkend. Hieruit is het besluit gekomen om te participeren in het landelijke initiatief Kamers met aandacht.

Hierin worden jongeren met een hulpvraag, die al grotendeels op eigen benen staan, geholpen aan huisvesting bij particulieren die een kamer over hebben en een vorm van informele steun/burenhulp kunnen bieden aan de jongere. In alle gevallen is er sprake van kleinschalige maatwerkoplossingen. Zie ook programma Samenredzaam.   Ontwikkeling doelstellingen In 2023 is gewerkt aan de Regionale woonzorgvisie, die als basis dient voor afsprakenkader ouderenhuisvesting West Overijssel. Deze woonzorgvisie is de basis voor de lokale woonzorgvisie, die de gemeente op moet stellen voor 1 januari 2026. De regionale woonzorgvisie vormt ook het vertrekpunt voor de te maken fair share afspraken voor de huisvesting en spreiding van aandachtsgroepen. De uitdaging voor met name het woningbouwcomplex Kornputkwartier behoeft een toelichting. Dit complex heeft het grootste risico in zich omdat de boekwaarde hiervan per 1 januari 2023 € 8,6 miljoen bedraagt. De tijdsplanning verandert, de marktbehoefte wijzigt, de stikstof, PFAS, kostenstijgingen en renteontwikkelingen hebben gevolgen voor de fasering. De koopbehoefte heeft gevolgen voor een kritische analyse van een mix van koop, huur vrije kavels etc. We hebben in 2023 een bestemmingsplan in procedure gebracht voor een gewijzigde verkaveling, waardoor er 49 woningen extra worden toegevoegd.

Aanpassing van de indeling zal een negatief effect hebben op het resultaat van de grondexploitatie. Dit wordt geëffectueerd bij het actualiseren van de GREX. Faciliteren van eigen inwoners initiatieven in de kernen Het realiseren van eigen woningbouwinitiatieven voor en door eigen inwoners Wat wilden we bereiken in 2023? Norm 2023 Wat is er bereikt in 2023? Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2023 te behalen? Gehaald?  = gehaald x = niet gehaald NB = Niet bekend We faciliteren (collectieve) wooninitiatieven van eigen inwoners, zodat onder andere starters en ouderen in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen. In vrijwel alle kernen voeren we gesprekken over de mogelijkheden van woningbouw binnen de desbetreffende kern. We zijn onder andere actief in Wanneperveen, Steenwijkerwold en Kuinre. Daarnaast zijn we bezig met het opstellen van kaders voor CPO. Hierbij benoemen we ook de mogelijkheden voor ondersteuning van een CPO.  We maken met 2 kernen afspraken over de invulling van woningbouw- mogelijkheden. In vrijwel alle kernen voeren we gesprekken. In samenspraak met de Werkgroep Wonen Steenwijkerwold zijn we in gesprek over een herontwikkellocatie. In Ossenzijl onderzoeken we de mogelijkheden voor een plaatselijke coöperatie, waarbij tijdelijke woningen voor starters worden gerealiseerd.

  Ontwikkeling doelstellingen In meerdere kernen zijn gespreken gaande over het uitgeven van woningbouwkavels aan CPO groepen. Om het risico voor de deelnemers beperkt te houden kan dit na het vaststellen van het bestemmingsplan tot uitvoering gebracht worden. 18 Wat voor effect / impact heeft Oekraïne voor het programma “Woningbouw“ in 2023 gehad Onderwerp Extra Uit- of afstel Huisvesting Medewerkers die de h uisvesting van statushouders verzorgen hebben in het tweede halfjaar ook werkzaamheden verricht voor huisvesting van Oekraïners. Zeker in combinatie met de verhoogde taakstelling voor statushouders een extra hogere werkdruk Heeft nog niet geleid tot uitstel van woningbouwprojecten Overzicht baten en lasten programma: Woningbouw Waaraan is het geld besteed?

19 2.2 Werk en economie We zien een aantal ontwikkelingen die invloed hebben op het ondernemersklimaat van Steenwijkerland. Dit zijn met name de ruimtebehoefte van ondernemers, de krapte op de arbeidsmarkt en de mate waarin wij als gemeente ondernemers kunnen faciliteren om initiatieven te ontplooien. We zorgen ervoor dat het vestigingsklimaat van onze gemeente verbetert en dat we een aantrekkelijke gemeente voor ondernemers zijn om zich te vestigen en te blijven. AMBITIE EXCELLENT VESTIGINGSKLIMAAT: Initiatieven faciliteren die de mismatch op de arbeidsmarkt tegengaan Versterken van de werkgelegenheid Ruimte voor ondernemersinitiatieven Een optimale dienstverlening Voorzien in de (duurzame) ruimtebehoefte van bedrijven  Trends en ontwikkelingen Onderstaand geven we de belangrijkste trends en ontwikkelingen die positief dan wel negatief hebben bijgedragen aan de beoogde resultaten. Dit betreffen zowel zelf tot stand gebrachte als niet-beïnvloedbare zaken waar de gemeente mee is geconfronteerd.  Meer besef en erkenning dat het niet enkel gaat om economische groei als doel op zich, brede welvaart staat centraal.  Uitbreidingsmogelijkheden bedrijventerrein Vollenhove  Goed organisatiegraad van het bedrijfsleven stelt ons in staat om ambities te formuleren m.b.t. duurzaamheid, energietransitie.

 Groot draagvlak vanuit ondernemend Steenwijkerland voor de Regionale Praktijk Academie.  Nieuwe agenda Regio Zwolle, het nieuw op te stellen economisch beleid van de provincie Overijssel stelt ons in staat in te spelen en slagkracht te organiseren op belangrijke transitiethema’s (innovatie, digitalisering, ruimte, energie, duurzaamheid).  Er is nog steeds sprake van een krappe arbeidsmarkt in alle sectoren.  Er is sprake van netcongestie: het stroomnetwerk zit vol, dit raakt het economisch functioneren.  De stikstofcrisis heeft lokale effecten: investeringen/projecten op gebied van woningbouw, infrastructuur en energietransitie staan onder druk.  Ruimte voor ondernemen: Er ontstaat een tekort aan bedrijfskavels. Versterken van de werkgelegenheid door opleiden gekwalificeerd personeel en mismatch arbeidsmarkt tegengaan Economische sectoren die van belang zijn voor onze economie, hebben meer arbeidspotentieel beschikbaar. Wat wilden we bereiken in 2023? Norm 2023 Wat is er bereikt in 2023? Gehaald?  = gehaald

20 Welke acties zijn uitgevoerd om doelstellingen 2023 te behalen? x = niet gehaald NB = Niet bekend Het ondernemersinitiatief Horeca College Weerribben-Wieden wordt aangejaagd en opgeleverd Het Horeca college is in 2023 gestart. De verwachting is dat het aantal studenten in 2024 vanwege de grotere bekendheid gaat toenemen. Het initiatief is ondergebracht bij de RPA.  Regionale Praktijk Academie wordt doorontwikkeld en er wordt een verkenning gedaan naar de mogelijkheden voor uitbreiding met sectoren metaal, bouw en autotechniek. Het door ontwikkelplan is nog in volle ontwikkeling. Strategiesessies met de sectoren installatietechniek en procestechniek zijn uitgevoerd en vormen de basis van de doorontwikkeling. Inmiddels zijn de bouw en horeca ook onderdeel van de RPA geworden. De RPA Metaaltechniek is recentelijk opgericht, maar is geen opleidingsbedrijf. Deze stichting werkt met de andere RPA-sectoren samen om jongeren te enthousiasmeren en kennis te delen ter versterking van de regio. De verkenning naar de autotechniek is niet doorgezet omdat er te weinig draagkracht was.  Vernieuwing aanpak Arbeidsmarktbeleid ‘’Actieplan Werk(t) 2.0’’. De vernieuwende aanpak arbeidsmarktbeleid maakt onderdeel uit van de op te stellen economische agenda. Inmiddels is het Actieplan werk(t) geëvalueerd en de aanbevelingen worden ingezet in de economische agenda.

 De Stapelbanen worden bij meer bedrijven ingezet en de werkzaamheden daarvoor worden overgedragen aan De Werkcoöperatie de Middelcirkel (WCDM). De pilot stapelbanen is afgerond en de resultaten en inzichten worden als onderdeel van het actieplan werk(t) gedeeld met de raad (informatienota).  ‘Regionale Praktijk Academie gouden greep’ ‘De Regionale Praktijk Academie is een groot succes in Steenwijkerland, dankzij lokale ondernemers die de schouders eronder hebben gezet. Na jarenlange schaarste op de arbeidsmarkt is er nu weer aanbod van MBO-geschoolde werknemers. Het opleidingsbedrijf zorgt voor vakbekwaam personeel; jong talent wordt klaargestoomd voor het bedrijfsleven dichtbij huis en heeft na de studie een erkend MBO-diploma op zak. Werken en leren tegelijk, dat is het idee, waarbij de praktijk centraal staat. Na je opleiding heb je gegarandeerd een baan en de werkgevers zijn verzekerd van personeel. Een win-win situatie dus. De Regionale Praktijk Academie begon met twee onderwijsrichtingen: installatietechniek en procestechnologie. Daaraan zijn nu de opleidingen voor horeca en bouw toegevoegd. Het is echt een gouden greep voor alle partijen in Steenwijkerland.

We zien dat ook steeds meer bedrijven uit de regio aanhaken en buurgemeenten zich aansluiten, zoals Westerveld.’ Bram Harmsma  Ontwikkeling doelstellingen Dankzij de inzet van ondernemers en ondersteund en gefaciliteerd door de gemeente zijn er grote stappen gezet in de ontwikkeling van het RPA, zowel de organisatie, het curriculum en het aantal leerlingen. Het Horeca college is hierin ondergebracht. Trots te constateren dat deze leerlijn is gestart, na de moeilijke opstartperiode in 2019 vanwege corona. In 2024 wordt de weg naar verzelfstandiging ingeslagen van het RPA. De arbeidsmarkt en met name de krapte is in alle sectoren voelbaar. In de uitwerking van de economische agenda gaan we na welke inzet/rol vanuit de gemeente nodig is. Verbetering externe en interne dienstverlening aan ondernemers Verhoging tevredenheid dienstverlening aan ondernemers en meer ruimte voor ondernemersinitiatieven. We richten een fonds in voor aanjaagbudget voor initiatieven van ondernemers, op het gebied van bijvoorbeeld arbeidsmarkt, circulariteit, vitale kernen of verduurzaming bedrijventerreinen. Met de Business Club Steenwijkerland zijn afspraken gemaakt over de inzet van dit fonds ter versterking van de economie. Zowel op het gebied van verduurzaming van de bedrijventerreinen (in eerste instantie voor Groot Verlaat) en over het positioneren/versterken van de innovatie  21 maakindustrie.

De uitwerking zal onderdeel uitmaken van de economisch agenda. Opstellen en uitvoeren prestatieafspraken Business Club Steenwijkerland De prestatieafspraken zijn gemaakt, de uitvoering loopt. Periodiek worden de resultaten samen met de BCS gemonitord.  Opstellen en uitvoeren Regionale Economische agenda. In 2023 is een economische analyse gemaakt en is een groot aantal ondernemers en instanties geïnterviewd. Op basis van deze analyse zijn thema’s gedefinieerd, die input geven voor de agenda. De economische agenda wordt begin Q2 2024 aan de raad verstuurd. x We stellen een integraal draaiboek op voor de ondernemersdienst- verlening en voeren deze uit. Hier is op een andere manier invulling aan gegeven. De raad is met een informatienota geïnformeerd over de ondernemersdienstverlening. Ondernemersdienstverlening wordt een van de thema’s in de economische agenda. Daarnaast vindt een keer per maand een integraal bedrijfsoverleg plaats, waarbij verschillende afdelingen betrokken zijn. Op deze manier komen we tot een verbeterde ondernemersdienstverlening. x Verbetering communicatie en vindbaarheid accountmanagement Met de inzet van de twee (nieuwe) accountmanagers zijn we in staat om van een reactieve naar een pro-actieve inzet te gaan.

Graag verwijzen wij ook naar de informatienota ondernemersdienstverlening (raadsvergadering 23-1-2024)  Nieuwsbrief Economie wordt opgezet In 2023 zijn de voorbereidingen gestart, dat resulteert tot het uitgeven van de eerste nieuwsbrief in Q1 2024.  Uitvoering ‘rode loper’-beleid voor het MKB. Nieuw gevestigde ondernemers zijn welkom geheten met een welkomstpakket, met informatie over ondernemend Steenwijkerland. Tevens zijn ondernemers die een bijzondere prestatie hebben geleverd (gazelle award, jubileum, grote order enz.) in het zonnetje gezet (bloemetje, bezoek ambtelijk of bestuurlijk, kaart). Dit komt de zichtbaarheid van ondernemersdienstverlening ten goede.  Om ondernemersinitiatieven te bekijken bezoeken we minimaal 20 bedrijven ≥ 20 De accountmanagers bedrijven staan proactief in contact met de top 40 grootste bedrijven in de gemeente. Daarnaast nemen we deel aan verschillende overleggen: - KVO-werkgroepen (alle 6 bedrijventerreinen) - BCS Horeca en Toerisme werkgroep - Partnerschap met Steenwijk Vestingstad Tijdens deze overleggen spreken we ondernemers waaruit vaak afspraken volgen. Hiermee zijn wij zichtbaar in het gebied en kunnen pro actief inspelen op ontwikkelingen. Vanuit het Rode Loper beleid volgen ook bedrijfsbezoeken, m.n. ook aan de kleinere bedrijven. Hiermee heten we de nieuwe ondernemers welkom in onze mooie gemeente.

 ‘Zelf regie voeren op Vitaal Platteland’ ‘Er komen in sneltreinvaart grote uitdagingen op ons af voor wat betreft natuurherstel, een gezond watersysteem en het klimaatneutraal maken van ons landelijk gebied. Het bereiken van die (rijks)doelen staat vast. Maar we willen graag zelf de regie voeren op hóe al die opgaven in onze gemeente worden gerealiseerd, zodat het platteland van Steenwijkerland vitaal blijft. De uitdaging is een nieuwe balans te vinden in ecologie, economie en leefbaarheid. Dat betekent dat we niet afwachten tot de uitvoering ons “overkomt”, maar nu al zelf actief moeten meedenken over oplossingen die rijk en provincie ook willen ondersteunen. We pleiten dan ook voor een gebiedsfonds in onze “proeftuin” Weerribben-Wieden. Met geld voor kansrijke ideeën van bijvoorbeeld ondernemende boeren binnen onze gemeente, die koploper willen zijn en een financiële impuls nodig hebben. 22 Door een regionale samenwerking met overheden, inwoners, ondernemers en terreinbeheerders in Noordwest-Overijssel zetten we in op een Vitaal Platteland. Dat programma is in 2023 van start gegaan en heeft aandacht voor onze unieke natuur, maar óók voor de sociale en economische leefbaarheid in de kernen én een duurzame toekomst voor onze agrarische sector.’ Bram Harmsma  Ontwikkeling doelstellingen Ondernemersdienstverlening is en blijft een belangrijk thema.

Niet alleen op lokaal niveau, zeker ook in de Regio Zwolle is dit een belangrijk onderwerp in het economisch programma, waar de gemeente graag op aanhaakt en in mee participeert. Verwijzend naar de recente informatienota over de ondernemersdienstverlening zijn er veel activiteiten in gang gezet. Het accent ligt daarbij m.n. op de zichtbaarheid en de communicatie. In een recente enquête uitgevoerd door de BCS wordt dit bevestigd. De accountmanagers doen hun werk goed en ruim 60% is bekend dat er accountmanagers zijn. Voldoende ruimtelijke mogelijkheden voor bedrijven Voldoende mogelijkheden voor bedrijven om uit te breiden en bestaande ruimte te intensiveren. Opstellen plan van aanpak voor bedrijventerreinen met een acute ruimtebehoefte of revitaliseringvraag In de bedrijfsbezoeken van de accountmanagers wordt deze vraag besproken. In combinatie met de kennis/informatie uit bijvoorbeeld de werkgroepen Keurmerk Veilig ondernemen leidt dit tot een overzicht van de knelpunten. Deze worden onder het thema ruimte in de economische agenda nader opgepakt en uitgewerkt.   Verbeteren van de kwaliteit op de bedrijventerreinen. We voeren projecten uit om de veiligheid van de bedrijfsterreinen te verbeteren en deze toekomstbestendig te maken.

Op elk bedrijventerrein is een werkgroep (bestaande uit ondernemers, gemeente en politie) actief, die zich inzet om de kwaliteit en de veiligheid van de terreinen te vergroten. Signalen vanuit ondernemers worden door de accountmanagers uitgezet. Inzet richt zich o.a. op de her certificering van het keurmerk in 2025. Daarvoor zullen in 2024 acties uitgevoerd moeten worden.  We maken bestuurlijke afspraken met de provincie over uitbreiding van werklocaties voor de lokale behoefte. De bestuurlijke afspraken zijn gemaakt. Op basis van deze afspraken wordt het bedrijventerrein in Vollenhove uitgebreid en zal in 2024 (als onderdeel van de visie Steenwijk) de zoekgebieden in/rond Steenwijk worden bepaald.  ‘Plannen kazerne impuls voor onze economie’ ‘Als partners hebben de gemeenten Steenwijkerland en Westerveld samen met rijk, defensie en provincies een bestuurlijk voornemen ondertekend voor de toekomst van de Johannes Postkazerne (JPK) in Havelte. Komende jaren wordt 250 miljoen euro geïnvesteerd in de modernisering, verduurzaming en bereikbaarheid van de kazerne. Dat is een zeer positieve ontwikkeling voor onze gemeente; Steenwijkerland heeft echt op het vinkentouw gezeten om deze afspraken rond te krijgen en de Regio Zwolle heeft een goede lobby gevoerd.

De JPK is thuisbasis van de 43 Gemechaniseerde Brigade, wordt met diverse eenheden uitgebreid en is één van de belangrijkste locaties voor de Koninklijke Landmacht. Met de investering moet het complex uitgroeien tot kazerne van de toekomst én een aantrekkelijke werkgever. Dat is een impuls voor onze regionale economie, voor de werkgelegenheid in Steenwijkerland. Denk aan extra uitgaven bij de middenstand, de horeca, de vele nieuwe aanbestedingen in onze gemeente.’ Bram Harmsma ‘Uitbreiding bedrijventerreinen in zicht’ ‘We hebben toestemming van de provincie Overijssel voor de uitbreiding van bedrijventerrein in onze gemeente. Daar is behoefte aan, zo bleek uit een recente enquête van de Business Club Steenwijkerland: de toekomstige vraag naar grond is groter dan het aanbod. Extra ontwikkelruimte is noodzakelijk om onze ondernemers in de (nabije) toekomst te kunnen blijven ondersteunen. Die ruimte is er in Steenwijk en Vollenhove. Er is 7 hectare grond aangekocht op Schaarkampen in Vollenhove, om aan de behoefte van lokale ondernemers tegemoet te komen. Voor Steenwijk worden nu plannen gemaakt voor de ontwikkeling van een nieuw bedrijventerrein.

De locatie hangt af van veel factoren: waar zit de ruimtebehoefte? Waar is uitbreiding mogelijk? Daarnaast wil Steenwijkerland de kwaliteit van huidige terreinen verbeteren 23 en ze toekomstbestendig maken, met vergroening als vorm van klimaatadaptatie. Dat betekent dat we de omgeving gaan inrichten op de gevolgen van het veranderend klimaat.’ Bram Harmsma  Ontwikkeling doelstellingen Ruimte om te ondernemen is een belangrijk aandachtspunt. De fysieke (uitbreidings)ruimte is beperkt en de vraag blijft. De contourennotitie Nota Ruimte spreekt de verwachting uit dat het ruimtebeslag met 15% groeit. Voor de Regio Zwolle betekent dit ongeveer een toename van 600 hectare (exclusief additionele vraag voor transitie naar circulair). Naast intensivering op bestaande terreinen zal dit waarschijnlijk ook leiden tot een extra ruimtevraag voor Steenwijkerland. Duurzame bedrijven Zoveel mogelijk bedrijven hebben een ’groen-verdienmodel’. Starten inventarisatie van de stand van zaken en ambities van ondernemers (hoe circulair is ondernemend Steenwijkerland?). Vooruitlopend op de economische agenda is een analyse gemaakt van Steenwijkerland. Deze analyse is tijdens een werkvergadering op 30 januari gedeeld met de raad. Daaruit blijkt o.a. ondanks de inzet van het bedrijfsleven (82% van het Nederlandse bedrijfsleven neemt maatregelen), de verduurzaming vastloopt, o.a.

door netwerkcongestie en personeelsproblemen.  Opstellen van een actie-agenda voor circulaire projecten voor een of meerdere bedrijfssectoren (2024 gereed). De thema’s duurzaamheid en circulariteit worden onderdeel van de economische agenda en zal in 2024 worden opgeleverd.  Wat voor effect / impact heeft Oekraïne voor het programma “Werk en Economie“ in 2023 gehad Onderwerp Extra Uit- of afstel - - - Overzicht baten en lasten programma Werk en Economie

24 Waaraan is het geld besteed?

25 2.3 Samenredzaam Samenredzaam richt zich op onze gemeentelijke verantwoordelijkheid in het welbevinden en de veerkracht van onze inwoners. Vooral voor wie dat (al dan niet tijdelijk) niet vanzelfsprekend is. Of het nu gaat over ondersteuning, werk, gezondheid, basisvaardigheden, meedoen, rondkomen, opgroeien, wonen of leefomgeving. Het is onze taak om te zorgen dat mensen in een kwetsbare positie op ons kunnen rekenen. Daarbij moeten we oog hebben en houden voor de mogelijkheden en onmogelijkheden van mensen en daarbij de menselijke maat niet uit het oog verliezen. De activiteiten die in dit programma thuishoren hebben met veel wetten te maken. Geredeneerd vanuit de bedoeling van deze wetten realiseren we individueel en collectief passende duurzame oplossingen met en voor inwoners. Daarbij staan niet de wetten en onze regels voorop, maar wat we voor onze inwoners willen bereiken. Voor ‘de bedoeling’ in het sociaal domein nemen we positieve gezondheid als uitgangspunt: a. Inwoners hebben het vermogen om zich aan te passen en (zo veel mogelijk) zelf regie te voeren in het licht van de sociale, emotionele, fysieke uitdagingen en kansen van het leven; b. Daar waar dit vermogen tijdelijk of langdurig ontbreekt, heeft men toegang tot hulpbronnen die het leven hanteerbaarder maken.

De afgelopen collegeperiode hebben we vol ingezet op het combineren van passende zorg binnen de financiële randvoorwaarden. Hiervoor hebben we de Transformatie Sociaal Domein in gang gezet. Deze transformatie vervolgen we op de volgende manier: dichtbij inwoners, integraal, werkend vanuit de omgekeerde toets en met positieve gezondheid als uitgangspunt. Dit bestuursprogramma pakken we via zes verschillende opgaven op: - als rondkomen niet (meer) lukt - passende ondersteuning op de juiste plek - thuis in de wijk - gezond leven makkelijker maken - een goed begin - vitaal ouder worden In 2023 hebben we 4 specifieke aandachtspunten waarop we gaan intensiveren: vroegsignalering en preventie van schulden, voorkomen van uithuisplaatsing van kinderen, mantelzorgers/respijtzorg en beschermd wonen. AMBITIE KWETSBARE INWONERS KUNNEN OP ONS REKENEN: Voorkomen (ernstige) geldzorgen bij inwoners Kinderen kunnen veilig thuis opgroeien (beweging naar nul) Voorkomen overbelasting van mantelzorgers Psychische kwetsbare inwoners kunnen zelfstandig wonen Geldzorgen bij inwoners De gevolgen van de coronacrisis, de stijgende energiekosten en de kosten voor het levensonderhoud, maakt dat meer inwoners te maken krijgen met schulden. Onze ondersteuning zal daarom geïntensiveerd worden en gericht op het snel bieden van zorg voor meer inwoners.

Dit naast de inspanningen die we verrichten om eventuele rijksbijdragen en maatregelen ten gunste van onze inwoners te laten komen. Kinderen kunnen veilig thuis opgroeien (beweging naar nul) We zetten met name in op het eenvoudiger, goedkoper en minder zwaar organiseren van de formele zorg. Met name bij (dreigende) uithuisplaatsingen van kinderen en voor mensen met een psychische kwetsbaarheid, die (weer) in Steenwijkerland wonen. Voorkomen overbelasting van mantelzorgers Door de vergrijzing en krapte op de arbeidsmarkt wordt de druk op mantelzorgers waarschijnlijk alleen maar groter. Dit is onwenselijk. Daarom zetten we in op het verminderen van die druk. Psychische kwetsbare inwoners kunnen zelfstandig wonen We zetten met name in op het eenvoudiger, goedkoper en minder zwaar organiseren van de formele zorg. Daarvoor is het ook nodig om het sociale netwerk rondom mensen met een psychische kwetsbaarheid te versterken.  Trends en ontwikkelingen Onderstaand geven we de belangrijkste trends en ontwikkelingen die positief dan wel negatief hebben bijgedragen aan de beoogde resultaten. Dit betreffen zowel zelf tot stand gebrachte als niet-beïnvloedbare zaken waar de gemeente mee is geconfronteerd. 26  Nieuwe taken en verplichtingen De afgelopen jaren heeft het Rijk daarom veel nieuwe taken of verplichtingen bij de gemeente neergelegd.

Ook in 2023 heeft de organisatie veel tijd gestoken in de voorbereiding op of het uitvoering geven aan deze verplichtingen. Zonder compleet te kunnen zijn, wijzen we op:  de decentralisatie van de toegang tot Beschermd wonen en de beweging naar Beschermd Thuis, waardoor we voor de inwoner meer passende ondersteuning kunnen bieden in de lokale samenleving.  het opstellen van het gezondheidsbeleid (i.c.m. opgave Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)) en het regioplan Samen Gezond IJssel-Vecht (verplichting vanuit Integraal Zorg Akkoord (IZA)). Met de uitrol van deze landelijke programma’s komen extra financiële middelen vrij voor de gemeente, die de kans bieden om de gezondheid en het welzijn van onze inwoners verder te ondersteunen. Ook bieden deze programma’s inhoudelijke kansen om de zorg vanuit het sociaal domein en het medische domein beter op elkaar af te stemmen;  de woonzorgvisie die we in regionaal verband hebben opgesteld biedt de kans om slimmere combinaties van wonen en zorg te realiseren.  de Hervormingsagenda Jeugd biedt de kans om de jeugdzorg te verbeteren en het stelsel toekomstbestendig te maken.  de bestrijding van energie-armoede gaf ons de kans om de bestaanszekerheid van onze inwoners te verbeteren.  Onvoldoende middelen voor ambities De middelen die gepaard gaan met de nieuwe taken, zijn niet altijd voldoende om de ambities waar te maken .

Zo kent het regioplan IZA een scala aan maatregelen. Het is onmogelijk om al deze maatregelen uit te voeren met de beschikbaar gestelde middelen. De achterliggende bedoeling van veel van de maatregelen is om een beweging op gang te brengen ‘van ziekte naar gezondheid’.  Intensivering gemeentelijke taken Diverse maatschappelijke ontwikkelingen vroegen om een intensivering van bestaande gemeentelijke taken . Zo neemt het aantal inwoners met een meervoudig complexe zorgvraag toe. In combinatie met lange wachttijden voor specialistische zorg, zoals de GGZ, betekent dit dat mensen steeds vaker niet tijdig de zorg krijgen die ze nodig hebben.  Nieuwkomers De toename van het aantal nieuwkomers in onze gemeenten legt een grotere druk op de uitvoering van bestaande taken op het gebied van huisvesting, inburgering, inkomen en schuldhulpverlening, zorg en ondersteuning, onderwijs en VVE.  Zeer krappe arbeidsmarkt De voorbereiding en uitvoering van de nieuwe taken kost veel menskracht. Ook de intensivering van bestaande taken vroeg om menskracht. De aanhoudend zeer krappe arbeidsmarkt leidde tot een hogere werkdruk en een groter verlofsaldo. Daarnaast noodzaakte het ons om meer te werken met (tijdelijk) ingehuurde krachten.  Inflatie De hoge inflatie heeft consequenties gehad voor de koopkracht van inwoners.

Financiële stress werkt door op alle levensdomeinen, wat leidt tot druk op meer gemeentelijke voorzieningen dan de minimaregelingen en de schuldhulpverlening alleen. Voor de gemeente heeft de hoge inflatie zich vertaald in tariefstijgingen bij de inkoop van zorg en ondersteuning. Ook onze gesubsidieerde partners kregen te maken met hoge inflatie die wij als gemeente niet volledig konden compenseren met een bijpassende indexatie. Ook 2024 verwachten we nog forse tariefstijgingen ten gevolge van de aanhoudend hoge inflatie.  Nieuwe taken en verplichtingen 2024 Vanaf 2024 komen er opnieuw nieuwe taken en verplichtingen op de gemeente af.