I1.0 Veiligheidsregio - Begroting 2018 - 2021.pdf

Er is afgesproken van welke objecten we informatie op het brandweervoertuig willen hebben. We werken nu aan (een inventarisatie Concept Programmabegroting 2018 27 Nr. Resultaat Actiepunten van) de hiervoor benodigde capaciteit. 9. We hebben aandacht voor de gezondheidsrisico’s voor brandweerhulpverleners bij specifieke locaties en omstandigheden. Ter voorkoming van beroepsziekten (kanker). We oefenen de repressieve medewerkers structureel op het gebied van arbeidshygiëne. 10. We leren van evaluaties van incidenten en oefeningen door de inzet van een actief leeragentschap. We nemen ‘lessons learned’ uit evaluaties in het oefenprogramma op. De uitkomsten van evaluaties zijn standaard onderdeel van het oefenprogramma en zijn mede bepalend voor de inhoudelijke invulling van oefeningen. De uitkomsten van evaluaties worden anders gepresenteerd (bijv. door filmpjes en infographics) en het accent ligt meer op individuele coaching van medewerkers. 11. We zorgen ervoor dat het materieel en materiaal voor de operationele processen veilig, betrouwbaar, geschikt en beschikbaar is. We verwerven nieuw materieel/materiaal op basis van ontwikkelingen in en uitkomsten van het repressief dekkingsplan. Een belangrijke aanbesteding die in 2018 wordt afgerond is de aanbesteding van 23 tankautospuiten en het redgereedschap.

We onderhouden en beheren het materieel/ materiaal, conform het materieelplan. Wat gaat het kosten? 2019 2020 2021 Exploitatielasten programma (directe kosten) 24.487.830€ 23.630.564€ 28.233.586€ 28.704€ 28.887€ 28.860€ Exploitatiebaten programma (directe baten) -342.308€ -207.785€ -321.020€ -283€ -283€ -283€ Kostenaandeel ondersteuning en directie (indirecte kosten) 10.213.267€ 11.649.869€ -€ -€ -€ -€ Bezuinigingsopdracht -€ -73.337€ -€ -€ -€ -€ Eenmalige kosten visie bluswater 900.000€ Geraamde saldo baten en lasten 34.358.789€ 34.999.311€ 28.812.566€ 28.421€ 28.604€ 28.577€ Onttrekking reserves -€ -€ -935.699€ -35€ -107€ -26€ Storting reserves 288.095€ 545.846€ 598.688€ 97€ -€ -€ Geraamd resulaat 34.646.884€ 35.545.157€ 28.475.555€ 28.483€ 28.497€ 28.551€ Programma BRANDWEER begroting 2017 begroting 2018 meerjarenramingen x € 1.000Rekening 2016 Concept Programmabegroting 2018 28 3.3 Programma Crisisbeheersing Beleidskader Wij werken aan het voorkomen, beperken en bestrijden van rampen en crises. Dit doen we samen met de brandweer, politie, GHOR, defensie en gemeenten, maar ook met de provincie Overijssel, het waterschap Drents Overijsselse Delta, nutsbedrijven, ProRail en andere vitale partners. We zorgen voor een professionele crisisorganisatie. We zijn een betrouwbare partner. We gaan reëel om met risico’s.

Daarnaast bereiden we ons specifiek voor op de risico’s die de hoogste prioriteit hebben gekregen in ons risicoprofiel. In het eerste kwartaal van 2018 stellen we het geactualiseerde risicoprofiel bestuurlijk vast. We stimuleren de zelf -en samenredzaamheid van burgers en bedrijven. Dit is beschreven in het Beleidsplan 2015-2018. In het Besluit veiligheidsregio’s zijn de basisvereisten crisismanagement vastgelegd, waaraan we voldoen. De beoogde operationele prestaties van de crisisorganisatie leiden we af van het Besluit veiligheidsregio’s. Ontwikkelingen De veiligheidsregio werkt in het belang van de samenleving en het individu aan het voorkomen, beperken en bestrijden van branden, rampen en crises. De inwoners, bedrijven en instellingen, zeker niet beperkt tot de eigen regio, vormen in dit kader de samenleving. Voor de veiligheidsregio is het belangrijk dat zij inspeelt op de ontwikkelingen binnen die samenleving. Dat vraagt om een transitie van veiligheidsregio IJsselland van ‘rigiditeit’ op de wettelijke taken naar responsiviteit van wat door de samenleving gevraagd wordt. Wat dit betekent voor onze toegevoegde waarde, werken we in 2018 nader uit. De aard en omvang van grootschalige incidenten is aan verandering onderhevig.

Naast ‘traditionele’ incidenten als grote branden en zware ongevallen, is er een toename van incidenten met maatschappelijke ontwrichting of maatschappelijke onrust. De terroristische aanslagen in Frankrijk, België en Duitsland hebben in Nederland hun weerklank en nopen hulpdiensten om zich samen voor te bereiden. In 2018 krijgt terrorismegevolgbestrijding specifieke aandacht. Welke resultaten bereiken we in 2018 en wat gaan we doen om die resultaten te bereiken? Nr. Resultaat Actiepunten 1. Wij zorgen, in samenwerking met de hulpdiensten en crisispartners, voor een betrouwbare, op zijn taak toegeruste  We werven en selecteren nieuwe functionarissen volgens de PROF.

 We voeren een 18-maandelijks programma 2019 2020 2021 Exploitatielasten programma (directe kosten) 644.254€ -€ -€ -€ -€ -€ Exploitatiebaten programma (directe baten) -38.882.942€ -39.200.457€ -39.756.134€ -39.756€ -39.823€ -39.823€ Kostenaandeel ondersteuning en directie (indirecte kosten) -€ -€ -€ -€ -€ -€ Geraamde saldo baten en lasten -38.238.688€ -39.200.457€ -39.756.134€ -39.756€ -39.823€ -39.823€ Onttrekking reserves -2.690.010€ -67.360€ -67.360€ -67€ -€ -€ Storting reserves 714.630€ -€ 90.428€ 3€ 2€ 8€ Geraamd resulaat -40.214.068€ -39.267.817€ -39.733.066€ -39.820€ -39.821€ -39.815€ Algemene dekkingsmiddelen Rekening 2016 begroting 2017 begroting 2018 meerjarenramingen x € 1.000 Concept Programmabegroting 2018 29 Nr. Resultaat Actiepunten crisisorganisatie. Hiertoe bevorderen we dat de crisisfunctionarissen:  Competent zijn;  opgeleid, getraind en geoefend zijn, conform het risicoprofiel;  Informatiegestuurd optreden;  in crisisruimten werken, die voldoen aan de eisen. multidisciplinair opleiden, trainen en oefenen (moto) uit dat gericht is op ons risicoprofiel en een uitwerking is van het oefenbeleidsplan.  We bevorderen het informatiegestuurd optreden tijdens de activiteiten van het moto-programma.  We evalueren inzetten en oefeningen op basis van het evaluatiebeleid.

 We beheren crisisruimten zodanig dat zij 24/7 operationeel beschikbaar zijn voor de crisisteams.  We werken de mogelijkheden voor een bredere inzet van (mechanismen in) de crisisorganisatie, nader uit. 2. Aan de hand van het nieuwe risicoprofiel, leveren we een bijdrage aan het risicogericht werken in onze regio, door te participeren in samenwerkingsverbanden rondom de geprioriteerde risico’s en mogelijk maatwerk te leveren op lokale risico’s. Doel van een samenwerkingsverband is om te werken aan een gezamenlijke aanpak die bijdraagt aan het voorkomen, beperken en bestrijden van het specifieke risico.  We nemen deel aan de volgende samenwerkingsverbanden: 1. Overstromingen/hoogwater (regionaal programma IJssel-Vecht delta); 2. Uitval nutsvoorziening (landelijk project continuïteit van de samenleving); 3. Evenementenveiligheid (regionaal netwerk LiveEvents); 4. Nucleaire veiligheid en stralingsbescherming (samenwerking met defensie en VR Twente);  We voeren de samenwerkingsafspraken met onze convenantpartners uit, zoals deze zijn vastgelegd in de afsprakenlijsten.

 We stimuleren de lokale verbondenheid en bieden maatwerk om veiligheid te stimuleren Wat gaat het kosten? Concept Programmabegroting 2018 30 2019 2020 2021 Exploitatielasten programma (directe kosten) 924.008€ 882.162€ 717.598€ 715€ 713€ 712€ Exploitatiebaten programma (directe baten) -30.274€ -17.898€ -€ -€ -€ -€ Kostenaandeel ondersteuning en directie (indirecte kosten) 206.305€ 240.860€ -€ -€ -€ -€ Geraamde saldo baten en lasten 1.100.040€ 1.105.124€ 717.598€ 715€ 713€ 712€ Onttrekking reserves -€ -€ -€ -€ -€ -€ Storting reserves -€ -€ -€ -€ -€ -€ Geraamd resulaat 1.100.040€ 1.105.124€ 717.598€ 715€ 713€ 712€ Programma CRISISBEHEERSING begroting 2017 begroting 2018 meerjarenramingen x € 1.000Rekening 2016 Concept Programmabegroting 2018 31 3.4 Programma GHOR Beleidskader De Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de Regio (GHOR) zorgt voor: - goede professionele geneeskundige hulpverlening bij ongevallen, rampen en crises, - zelfredzame inwoners en voorbereide zorgverleners. Namens het openbaar bestuur: - stimuleren wij onderlinge samenwerking binnen de zorgsector, ook in relatie met multidisciplinaire partners; - werken wij samen met partijen die zelfredzaamheid op het gebied van eerste hulp, gezondheid en veiligheid beïnvloeden; - beïnvloeden wij ontwikkelingen in de gezondheidszorg.

Ontwikkelingen Binnen de geneeskundige hulpverlening zijn er ontwikkelingen gaande om operationele informatie beter te delen in het zorgnetwerk (in acute en in niet-acute situaties). Verder zal naar alle waarschijnlijkheid het aantal verminderd zelfredzamen toenemen. Daarbij moet onder andere gedacht worden aan langer thuiswonende ouderen, gehandicapten, verstandelijk beperkten, laaggeletterden, daklozen, asielzoekers met een beperkt sociaal netwerk et cetera. Een andere ontwikkeling is dat ziekenhuizen onder andere de spoedeisende hulp als gevolg van toenemende specialisatie niet meer overal in Nederland op hetzelfde niveau zullen aanbieden. Mogelijk dat de Regio IJsselland ‘springplankregio’ wordt voor de ontwikkelingen binnen het zorgcoördinatiecentrum ( één laagdrempelig loket voor de spoedzorg) met één geïntegreerde triage voor huisartsen, ambulancezorg en GGZ. Welke resultaten bereiken we in 2018 en wat gaan we doen om die resultaten te bereiken? Nr. Resultaat Actiepunten 1. Een goede professionele geneeskundige hulpverlening bij ongevallen, rampen en crises (GHOR). De organisatie voor de (operationele) GHOR voldoet aan één normenset. Deze in 2015 i.s.m. de actoren overeengekomen set geldt als toetsingsinstrument voor de corebusiness van de GHOR. We meten de prestaties en rapporteren hierover in managementrapportages.

De voorbereiding op het gebied van de continuïteit van zorg bij de care-instellingen vraagt extra aandacht. Het landelijk rapport Aristoteles benoemt één indicator waarover aan het bestuur moet worden gerapporteerd: 100% van de GHOR-functionarissen is opgeleid, getraind en geoefend overeenkomstig de gestelde eisen in het Jaarplan GHOR-OTO. Concept Programmabegroting 2018 32 Nr. Resultaat Actiepunten Daarnaast wordt in dit kader invulling gegeven aan de reguliere taken van het GHOR-bureau zoals onder andere de GHOR-inbreng in de Meldkamer Oost Nederland, advisering gemeenten, opleidingen en oefeningen, planvorming en informatievoorziening. 2. Goede bovenregionale samenwerking. Er is sprake van aantoonbare bovenregionale samenwerking op het gebied van de operationele (warme) en GHOR-bureau (koude) organisatie. Dit in het kader van de unité de doctrine (Veiligheidsberaad 2013), de LMO- ontwikkelingen en de efficiencybehoefte. We rapporteren met een heldere opsomming van de concrete ontwikkelingen, vooral ten aanzien van de samenwerking (zo wel warm/operationeel als koud/GHOR-bureau) met de GHOR van de VNOG 3. Zelfredzamere burgers. 1. Inventarisatie van koepels van verminderd zelfredzamen; 2. Implementatie van de vraag van de koepels; 3. Evaluatie van de invulling door het Nederlandse Rode Kruis op het gebied van workshops Eerste Hulp Aan Kinderen en reanimatie; 4.

Implementatie workshop levensreddende handelingen. Wat gaat het kosten? 2019 2020 2021 Exploitatielasten programma (directe kosten) 1.209.478€ 1.197.192€ 1.006.566€ 1.007€ 1.007€ 1.007€ Exploitatiebaten programma (directe baten) -89.199€ 0€ -€ -€ -€ -€ Kostenaandeel ondersteuning en directie (indirecte kosten) 233.169€ 272.223€ -€ -€ -€ -€ Geraamde saldo baten en lasten 1.353.448€ 1.469.415€ 1.006.566€ 1.007€ 1.007€ 1.007€ Onttrekking reserves -€ -€ -€ -€ -€ -€ Storting reserves -€ -€ -€ -€ -€ -€ Geraamd resulaat 1.353.448€ 1.469.415€ 1.006.566€ 1.007€ 1.007€ 1.007€ Programma GHOR begroting 2017 begroting 2018 meerjarenramingen x € 1.000Rekening 2016 Concept Programmabegroting 2018 33 3.5 Programma Bevolkingszorg Beleidskader Meerjarenbeleidsplan Veiligheidsregio IJsselland 2015-2018. De elf gemeenten in Veiligheidsregio IJsselland organiseren hun wettelijke taak voor de bevolkingszorg bij rampen en grote incidenten door de inzet van één gemeenschappelijk team, dat in 2016 en 2017 verder is geprofessionaliseerd. Dit team houdt zich bij een ramp of groot incident bezig met de volgende processen: - communicatie; - opvang en verzorging; - verwanteninformatie; - nazorg; - collectieve rouwverwerking; - registratie schade; - omgevingszorg; - facilitaire ondersteuning.

Ontwikkelingen - Bij een ramp of groot incident wordt waar mogelijk een beroep gedaan op de veerkracht van de samenleving. - De in 2016 vastgestelde businesscase voor bevolkingszorg vormt de leidraad voor de doorontwikkeling. Welke resultaten bereiken we in 2018 en wat gaan we doen om die resultaten te bereiken? Nr. Resultaat Actiepunten 1. Bevolkingszorg functioneert als een team bij het voorkomen van, het voorbereiden op en het bestrijden van rampen en crises en de gevolgen daarvan voor mens, dier en milieu. Crisisfunctionarissen halen normtijden van 100%. Crisisfunctionarissen worden voorzien van de middelen, die nodig zijn voor het goed uitvoeren van hun functies. Alle relevante documenten en informatie is actueel en digitaal toegankelijk. 2. Medewerkers van het team Bevolkingszorg vormen een betrouwbaar, op hun taak toegerust team. Hiertoe bevorderen we dat de functionarissen van het team Bevolkingszorg:  competent zijn; Functionarissen bevolkingszorg zijn opgeleid en geoefend volgens het monodisciplinair meerjarenplan opleiden, trainen en oefenen (OTO-plan). Deelname is minstens 90%. Functionarissen bevolkingszorg zijn, waar daartoe aangewezen, opgeleid en geoefend volgens het multidisciplinair meerjaren OTO- Concept Programmabegroting 2018 34 Nr.

Resultaat Actiepunten  opgeleid, getraind en geoefend zijn;  informatiegestuurd optreden;  gefaciliteerd worden in de uitvoering van hun taken. plan. Sleutelfunctionarissen worden getraind in het automatiseringssysteem LCMS. Nieuwe medewerkers worden binnen drie maanden opgeleid. Er worden oefeningen georganiseerd met relevante partners (25% van de oefeningen). Wat gaat het kosten? 3.6 Programma Meldkamer Beleidskader De veiligheidsregio is verantwoordelijk voor het inrichten en in stand houden van een gemeenschap- pelijke multidisciplinaire meldkamer. De politie draagt daarin zorg voor de instandhouding van de meldkamer van de politie. Hetzelfde geldt voor de Regionale Ambulancevoorziening (RAV), die zorgt voor de meldkamer ambulancezorg als onderdeel van de gemeenschappelijke meldkamer. De veiligheidsregio is zorgt voor de meldkamer brandweer. Veiligheidsregio’s IJsselland en VNOG maken daarvoor gebruik van één gezamenlijke meldkamer, gevestigd in Apeldoorn. Hiervoor is een gemeenschappelijke regeling Meldkamer Oost Nederland (MON) getroffen. Ontwikkelingen Een belangrijke ontwikkeling betreft de vorming van de Landelijke Meldkamer Organisatie (LMO). In het transitieakkoord meldkamers, dat in september 2013 is bekrachtigd, is afgesproken dat er landelijk tien multidisciplinaire meldkamers komen.

Inmiddels is sprake van een heroriëntatie op de realisatie van de LMO waarbij de regierol voor de totstandkoming van de nieuwe meldkamer bij de veiligheidsregio’s ligt. De feitelijke realisatie van het eindplaatje is voorzien in 2021. Het doel blijft nog steeds om te komen tot een meldkamer, die in staat is om haar taken uit te voeren tegen een laag kostenniveau bij een minimaal gelijkblijvend kwaliteitsniveau. De insteek blijft dan ook om op 2019 2020 2021 Exploitatielasten programma (directe kosten) 185.785€ 123.135€ 325.214€ 325€ 325€ 325€ Exploitatiebaten programma (directe baten) -€ 0€ -139.596€ -139€ -139€ -139€ Kostenaandeel ondersteuning en directie (indirecte kosten) 11.476€ 13.398€ -€ -€ -€ -€ Geraamde saldo baten en lasten 197.261€ 136.533€ 185.618€ 186€ 186€ 186€ Onttrekking reserves -14.092€ -€ -€ -€ -€ -€ Storting reserves -€ -€ -€ -€ -€ -€ Geraamd resulaat 183.169€ 136.533€ 185.618€ 186€ 186€ 186€ Programma BEVOLKINGSZORG begroting 2017 begroting 2018 meerjarenramingen x € 1.000Rekening 2016 Concept Programmabegroting 2018 35 Oost5-niveau een goede samenwerking te bewerkstelligen en vroegtijdig een oplossing te bedenken voor de mogelijke financiële consequenties. Welke resultaten bereiken we in 2018 en wat gaan we doen om die resultaten te bereiken? Nr. Resultaat Actiepunten 1. Alarmeren van die eenheden die het snelst ter plekke kunnen zijn.

Brandweer werkt aan een dynamisch dekkingsplan waar de inzet en kwaliteit van de meldkamers een integraal onderdeel van uitmaken. Multidisciplinair is de opschaling en de rolneming van de calamiteitencoördinator (caco) een belangrijk aandachtspunt. 2. Terugdringen van het aantal nodeloze meldingen. Bij een automatische alarmering wordt bij daarvoor van te voren bepaalde abonnees eerst de melding geverifieerd door middel van contrabellen. Daarnaast wordt een aantal nevenwerkzaamheden voor het Openbaar brandmeldsysteem uitgevoerd door centralisten. Dit bestaat onder meer uit het acteren op storingen en het behandelen van verzoeken tot testen van een installatie.

Wat gaat het kosten? 2019 2020 2021 Exploitatielasten programma (directe kosten) 945.380€ 929.023€ 920.391€ 920€ 920€ 920€ Exploitatiebaten programma (directe baten) -234.379€ -148.606€ -€ -€ -€ -€ Kostenaandeel ondersteuning en directie (indirecte kosten) 198.220€ 231.420€ -€ -€ -€ -€ Project Landelijke Meldkamer Organisatie (Incidenteel) -€ pm pm pm pm pm Geraamde saldo baten en lasten 909.221€ 1.011.837€ 920.391€ 920€ 920€ 920€ Onttrekking reserves -€ -€ -€ -€ -€ -€ Storting reserves -€ -€ -€ -€ -€ -€ Geraamd resulaat 909.221€ 1.011.837€ 920.391€ 920€ 920€ 920€ begroting 2018 meerjarenramingen x € 1.000Rekening 2016Programma MELDKAMER begroting 2017 Concept Programmabegroting 2018 36 4 Formatieplan 2018 Het vastgestelde formatieplan (inclusief de herziening in najaar 2016 en bezuiniging) komt neer op 285,43 fte formatieplaatsen. Het onderstaande overzicht geeft een beeld van de hoofdindeling en omvang van de hoofdprocessen en ondersteunende diensten in de organisatie. De formatie is inclusief de gezamenlijke bedrijfsvoering Veiligheidsregio/GGD. De brandweervrijwilligers in IJsselland (circa 800) maken geen deel uit van het formatieplan, de (brandweer)formatie betreft uitsluitend de beroepsbrandweer. Hetgeen onverlet laat, dat ook vrijwilligers een substantieel aandeel leveren in de arbeidsuren van diverse brandweerprocessen.

In de begroting wordt volstaan met een weergave op hoofdlijnen van de formatie. Voor de toelichting bij het sturingsprincipe, de inrichtingskeus voor de brandweer met vier clusters en vier hoofdprocessen en de omvang per onderdeel wordt verwezen naar het organisatieplan en het formatieplan, zoals deze eerder werden vastgesteld bij de inrichting van de organisatie. Directie 2,00 Team Bestuur, Beleid & Communicatie 12,11 Brandweer (4 clusters / 4 werkprocessen) Gemeenten (bevolkingszorg) 0,44 Clusters 9,82 Repressie 19,57 GHOR 8,94 Risicobeheersing 29,50 Vakbekwaamheid 18,00 Overig (flexibele schil) 8,00 Beheer & Techniek 19,94 24-uursdienst 81,00 Bedrijfsvoering 177,83 Leiding + staf 3,60 HRM 14,50 Meldkamer (centralisten) 7,60 Financiën 13,00 ICT 14,00 Veiligheidsbureau 7,91 Facilitaire zaken 15,50 60,60 *) - alle onderdelen incl. leiding en secretariële ondersteuning) - in fte's (1,0 fte = 36,00 uur per week) Formatieplan 2018 (totaal 285,43 fte*) Concept Programmabegroting 2018 37 5 Balans 2018 – 2021 5.1 Algemeen In dit hoofdstuk is de geprognotiseerde balans tot en met 2021 opgenomen. De meerjarenbalans is een samenstelling van de balansgegevens van Veiligheidsregio IJsselland. Het jaar 2016 heeft als basis gediend en vervolgens is met de beschikbare gegevens een raming gemaakt voor de jaren daaropvolgend.

Voor de vergelijkende cijfers was de rekening 2016 nog niet definitief beschikbaar, daarom is 2016 als prognose opgenomen. Activa Werkelijk Begroting Begroting 2016 2017 2018 2019 2020 2021 VASTE ACTIVA Materiële vaste activa Huisvesting (kazernes) 10.419 10.123 8.148 7.405 7.177 6.478 Overige materiële vaste activa 18.111 22.966 25.405 26.070 26.494 26.933 Financiële vaste activa 26 0 0 0 0 0 Totaal vaste activa 28.530 33.089 33.553 33.475 33.671 33.411 VLOTTENDE ACTIVA Vorderingen en overlopende activa 1.265 656 656 656 656 656 Uitzettingen in Rijks schatkist 2.132 0 0 0 0 0 Liquide middelen 408 125 125 125 125 125 Totaal vlottende activa 3.805 781 781 781 781 781 TOTAAL ACTIVA 32.335 33.870 34.334 34.256 34.452 34.192 Passiva Werkelijk Begroting Begroting 2016 2017 2018 2019 2020 2021 EIGEN VERMOGEN Algemene reserve 1.000 933 1.000 1.000 1.000 1.000 Bestemmingsreserve ontwikkeling Veiligheidsregio 470 315 200 133 66 66 Bestemmingsreserve transitie meldkamers 450 450 450 450 450 450 Bestemmingsreserve egalisatie kapitaallasten 530 1.131 1.785 1.820 1.680 1.598 Nog te bestemmen resultaat boekjaar 2.037 0 0 0 0 0 Totaal eigen vermogen 4.487 2.829 3.435 3.403 3.196 3.114 VOORZIENINGEN 0 0 0 0 0 0 LANGLOPENDE SCHULDEN 22.533 24.812 24.614 24.568 24.971 24.793 KORTLOPENDE SCHULDEN Kasgeldlening financiering materiële activa 0 3.444 3.500 3.500 3.500 3.500 Liquide middelen 0 0 0 0

0 0 Schulden en overlopende passiva 5.315 2.785 2.785 2.785 2.785 2.785 Totaal kortlopende schulden 5.315 6.229 6.285 6.285 6.285 6.285 TOTAAL PASSIVA 32.335 33.870 34.334 34.256 34.452 34.192 BALANS VEILIGHEIDSREGIO IJSSELLAND bedragen x € 1.000 Meerjarenraming Meerjarenraming Concept Programmabegroting 2018 38 5.2 Waarderingsgrondslagen Materiële vaste activa Bij de bepaling van de waarderingsgrondslagen van de huisvesting en het brandweermaterieel is uitgegaan van de historische verkrijgingsprijs verminderd met de afschrijvingen. Afschrijving op de materiële vaste activa vindt plaats volgens de lineaire methode met inachtneming van de verwachte levensduur, zoals vastgelegd in een bijlage bij de financiële uitgangspunten. Het grensbedrag waarboven investeringen worden geactiveerd bedraagt € 5.000. Vlottende activa De vlottende activa bestaan uit vorderingen, transitoria en liquide middelen. Deze worden gewaardeerd tegen de nominale waarde. Eigen vermogen De algemene reserve en de bestemmingsreserves zijn gewaardeerd tegen de nominale waarde. Langlopende schulden Ter financiering van de overname van de boekwaardes van negen brandweerpanden en van het brandweermaterieel van de gemeentes moeten door Veiligheidsregio IJsselland leningen worden aangetrokken. De waardering hiervan is tegen de nominale waarde minus aflossingen.

Kortlopende schulden De waardering van de kortlopende schulden is tegen de nominale waarde. 5.3 Toelichting activa VASTE ACTIVA Materiële vaste activa huisvesting Circa 24% (in 2017: 30%) van de materiële vaste activa wordt gevormd door de huisvesting. Hierbij gaat het per 31-12-2018 nog om vijf brandweerpanden, die tijdelijk in eigendom zijn genomen om de btw-herziening van enkele miljoenen euro’s te voorkomen. Door de verkoop van de kazernes zit hier een afloop in. Materiële vaste activa brandweermaterieel De materiële vaste activa bestaat uit de overgenomen boekwaarde zoals was opgenomen in de activa van de elf gemeenten (staat C) plus oude veiligheidsregio en de boekwaarde van de bedrijfsvoering activa van de GGD. De totale omvang van al het (brandweer)materieel bedraagt ultimo 2018 25,4 miljoen euro. In bijlage 2 is het meerjarig verloop van de materiële vaste activa Concept Programmabegroting 2018 39 weergegeven. Voornoemde bijlage is gebaseerd op gedetailleerde specificaties, die bij team Financiën ter beschikking zijn. Dit bestaat onder andere uit nog beschikbaar te stellen vervangingsinvesteringen voor 2018 van 4,7 miljoen euro. Dit staat los van de overheveling naar 2018 van de al beschikbare investeringskredieten in 2016 en 2017.

VLOTTENDE ACTIVA Vorderingen en overlopende activa Hierbij gaat het om vorderingen op publiek- en privaatrechtelijke lichamen, vooruitbetaalde bedragen en overige vorderingen. Het ultimo 2018 in de meerjarenbalans opgenomen bedrag van 638.000 euro is gebaseerd op het gemiddelde van de historische gegevens van de laatste jaren. Voor de jaren na 2018 wordt ervan uitgegaan, dat de omvang hiervan ongewijzigd zal blijven. Liquide middelen Het saldo van de liquide middelen vormt de sluitpost van de geprognotiseerde balans. Het betreft de optelsom van het ultimo 2018 verwachte tegoed op de bankrekening en het op dat tijdstip in de organisatie aanwezige kasgeld. 5.4 Toelichting passiva EIGEN VERMOGEN Algemene reserve Voor de organisatie heeft het eigen vermogen enerzijds een ‘financieringsfunctie’ van de materiële vaste activa en anderzijds een ‘bufferfunctie’ voor incidentele tekorten en bedrijfsrisico’s. De algemene reserve is het deel van het vermogen, waarop geen specifiek door het algemeen bestuur aangegeven bestemming rust en is 1 miljoen euro. Uit de inventarisatie van de aanwezige risico’s blijkt dit voldoende zekerheid te bieden om grotendeels de risico’s op te vangen. Hiermee wordt voldaan aan de opmerking van diverse gemeenten dat het weerstandsvermogen te laag is.

Verder wordt voorgesteld de incidentele compensatie van 67.360 euro van Steenwijkerland en Staphorst via een onttrekking uit de bestemmingsreserve ontwikkelingen VR te doen. Voor een toelichting op de uitgangspunten voor de bepaling van de omvang van de algemene reserve wordt verwezen naar de paragraaf risico’s en weerstandsvermogen. Bestemmingsreserves Bestemmingsreserves worden gevormd om aan reeds aangegane en toekomstige verplichtingen te kunnen voldoen. Het totaal van de bestemmingsreserves per 31 december 2018 zal naar verwachting € 2,4 miljoen bedragen. Voor de bestemmingsreserve ‘Ontwikkeling veiligheidsregio’ is uitgegaan van de verwachte stand per 31 december 2016. Rekening houdende met alle (verwachte) onttrekkingen, die zijn vermeld in Concept Programmabegroting 2018 40 de begroting of wijzigingen over 2017, resulteert dit in een reserve van € 200.000 op 31 december 2018. Eind 2012 is van het Rijk een incidentele bijdrage ontvangen van € 400.000. Hiervan is door het algemeen bestuur besloten dat deze middelen worden ingezet ter dekking van de kosten die de transitie van de meldkamers met zich meebrengt. In de begroting is dit vertaald door hiervoor een afzonderlijke ‘bestemmingsreserve transitie meldkamers’ te benoemen.

Bij de bestemming van het jaarrekeningresultaat 2015 is besloten om € 50.000 extra te storten in deze reserve, waarmee het totaal op € 450.000 zal komen. Hoe dit in verhouding staat tot de in de toekomst daadwerkelijke frictiekosten is op dit moment nog niet bekend en vormt hiermee een risico. Aangezien het tijdstip en de wijze waarop voornoemd bedrag besteed wordt nog onbekend is, is dit bedrag meerjarig tot en met 2021 als reservering blijven staan. Met ingang van 2014 is een egalisatiereserve gevormd voor de kapitaallasten. In de begroting (en dus ook in de gemeentelijke bijdrage) wordt rekening gehouden met de gemiddelde kapitaallasten. De werkelijke kapitaallasten fluctueren echter jaarlijks. Deze jaarlijkse fluctuaties worden gedempt via deze egalisatiereserve. Het saldo van deze reserve loopt de komende jaren eerst op, maar neemt op termijn weer af. Ultimo 2018 is de geraamde ‘bestemmingsreserve egalisatie kapitaallasten’ 1,78 miljoen euro. Langlopende schulden De overname/ investeringen van het (brandweer)materieel maakt het voor Veiligheidsregio IJsselland noodzakelijk leningen af te sluiten. Een gedeelte (3,5 miljoen euro) kan tijdelijk volgens de geldende kasgeldlimiet worden gefinancierd met kortlopende leningen. Voor het resterende deel zullen langlopende leningen moeten worden afgesloten.

Om te voldoen aan de regels omtrent de kasgeldlimiet hebben wij in 2015 en 2016 langlopende leningen afgesloten (totaal € 12 miljoen). Bij het aantrekken is met de kasgeldlimiet en de renterisiconorm rekening gehouden. Voor de tijdelijke overname van de negen brandweerkazernes is per 1 januari 2014 in totaal € 28,9 miljoen geleend van de betreffende gemeenten. Bij het aantrekken van deze leningen voor de huisvesting is de looptijd van de lening per kazerne afgestemd op de resterende herzieningstermijn (herzieningstermijn is maximaal tien jaar). In de meerjarenraming is rekening gehouden met de aflossing van deze leningen. Eind 2018 wordt er nog een bedrag van € 8,3 miljoen geleend bij gemeenten. Kortlopende schulden Zoals hiervoor bij langlopende schulden is vermeld, wordt overeenkomstig de kasgeldlimiet, een deel van de materiële vaste activa gefinancierd met kortlopende leningen (€ 3,5 miljoen). In deze meerjarenbalans is ervan uitgegaan dat deze kortlopende financiering in de komende jaren tot en met 2021 ongewijzigd blijft. Daarnaast zijn er overige kortlopende schulden. Hierbij kan onder andere worden gedacht aan verschuldigde bedragen aan crediteuren, transitoria en overige overlopende posten, die zich per balansdatum voordoen. Deze laatste categorie kortlopende schulden zijn bepaald op basis van het gemiddelde van de laatste jaren.

Concept Programmabegroting 2018 41 6 Paragraaf risico’s en weerstandsvermogen Veiligheidsregio IJsselland kenmerkt zich door risicomanagement in het primaire proces. Aan het managen van de veiligheidsrisico’s van burgers ontleent de organisatie immers haar bestaansrecht. Toch heeft de veiligheidsregio meer risico’s te managen, vooral ten aanzien van de bedrijfsvoering (bijv. ICT, HR, juridisch, kwaliteit, fraude). Deze risico’s moeten minstens zo goed gemanaged worden om het primaire proces te laten functioneren. De risico’s die van invloed zijn op de bedrijfsvoering van Veiligheidsregio IJsselland zijn de afgelopen maanden in kaart gebracht. Door inzicht in de risico’s wordt onze organisatie in staat gesteld om op een verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de huidige risico’s en de risico’s gerelateerd aan toekomstige ontwikkelingen in verhouding staan tot de vermogenspositie van onze organisatie. Op basis van de geïnventariseerde risico’s is het weerstandsvermogen berekend. Risicoprofiel Er is een risicoprofiel opgesteld om de risico’s van onze organisatie in kaart te brengen. Uit de inventarisatie zijn vanuit de verschillende teams risico’s in beeld gebracht met een mogelijk financieel gevolg, die van belang zijn voor de programmabegroting 2018 en volgende jaren.

In het navolgende overzicht zijn de tien risico’s gepresenteerd met de meeste invloed op de hoogte van de benodigde weerstandscapaciteit. Nr Risico gebeurtenis Kans Maximaal financieel gevolg 1 Grootschalige/langdurige inzet waarvan de kosten boven het hiervoor geraamde bedrag komen en geen compensatie plaatsvindt. 10% € 1.500.000 2 Rente wordt hoger dan waarmee we in de begroting rekening hebben gehouden. 30% € 500.000 3 Fiscale controle van de Belastingdienst (boete). 30% € 500.000 4 Bericht stijging van pensioenpremie nadat begroting is vastgesteld. 50% € 190.000 5 Datalek van geregistreerde gegevens (privacygevoelig of vertrouwelijk). 50% € 250.000 6 Reserve transitie meldkamer blijkt onvoldoende om de hogere kosten die daaruit voortvloeien te kunnen opvangen. 50% € 250.000 7 Het Veiligheidsberaad neemt besluiten met financiële en personele gevolgen voor Veiligheidsregio IJsselland. 70% € 100.000 8 Minder aanbieders voor oefentrajecten op de markt waardoor inschrijvingen bij aanbestedingen hoger uitvallen dan verwacht. 9 Uit de aanbesteding voor 23 tankautospuiten voor de periode 2017 - 2021 komt een hogere prijs dan waarmee rekening is gehouden. 10 Complexiteit Europese aanbestedingen.

50% € 100.000 Concept Programmabegroting 2018 42 Weerstandsvermogen Op basis van alle risico’s met bijbehorende inschatting is een analyse gemaakt van de benodigde weerstandsvermogen voor Veiligheidsregio IJsselland. Met behulp van een zogenaamde Monte- Carlo (MC)-simulatie is het verband tussen risico en aan te houden weerstandsvermogen bepaald. In een MC-simulatie wordt het gedrag van de risico’s over een groot aantal jaren nagebootst. Aan de hand van een dergelijke simulatie ontstaat een beeld van de financiële gevolgen van risico’s alsof men 100.000 jaar onder exact dezelfde omstandigheden zou functioneren. Dit biedt de mogelijkheid een statistische analyse uit te voeren op 100.000 schattingen van de totale schadelast van het risicoprofiel. In de eerste plaats leidt dit tot uitspraken over met welke mate van zekerheid de beschikbare weerstandsvermogen, gegeven het huidige risicoprofiel, voldoende is om de risico’s op te vangen. Daarnaast geeft deze analyse antwoord op de vraag welke risico’s het meest bepalend zijn in de bepaling van de aan te houden risicovoorziening. Het terugdringen van deze risico’s heeft het grootste effect. Deze analyse geeft het volgende beeld: Daarbij is de overschrijdingskans + zekerheidspercentage altijd 100%.

75% zekerheid dat het bijbehorende bedrag voldoende is om de risico’s op te vangen betekent automatisch een kans van 25% dat dit bedrag niet voldoende is. Deze tabel geeft de relatie tussen betrouwbaarheid en aan te houden weerstandsvermogen aan. Veiligheidsregio IJsselland heeft op dit moment een weerstandsvermogen van één miljoen euro, dat geeft een betrouwbaarheid van 85%. Dit betekent dat de veiligheidsregio bij een dergelijke weerstandscapaciteit naar verwachting eenmaal in de zes à zeven jaar niet in staat zal zijn zonder aanvullende financiering een positief eigen vermogen te behouden. De benodigde weerstandscapaciteit die volgt uit de Monte Carlo-simulatie ligt in de lijn der verwachting op basis van de bedragen die andere veiligheidsregio’s hanteren. Op basis van het huidige risicoprofiel is de beschikbare weerstandscapaciteit als onvoldoende te beschouwen. Het is echter wel raadzaam definitieve uitspraken pas te doen wanneer enige ervaring is opgedaan met de gevolgde werkwijze in het benoemen en inschatten van risico’s. Financiële kengetallen In 2014 heeft een adviescommissie, een rapport uitgebracht over de vernieuwing van het BBV.

Uit dit rapport kwam naar voren dat er diverse ontwikkelingen zijn die vragen om vernieuwing van Zekerheids- percentage Overschrijdings- kans Bedrag (in € mln.) 25% 75% 0,44 50% 50% 0,63 75% 25% 0,88 80% 20% 0,95 90% 10% 1,18 95% 5% 1,46 99% 1% 2,06 Concept Programmabegroting 2018 43 regels met betrekking tot de begroting en verantwoording van openbare lichamen. Het ministerie van BZK onderschreef deze signalen en oplossingsrichting. De adviezen van de commissie vormden de aanleiding voor wijziging van het BBV. Eén van de wijzigingen betreft het verplicht opnemen van een uniforme basisset financiële kengetallen door gemeenten en provincies en gemeenschappelijke regelingen. Hieronder een overzicht van de kengetallen, die voor Veiligheidsregio IJsselland van toepassing zijn. Netto schuldquote Het kengetal netto schuldquote ook wel bekend als de netto-schuld als aandeel van de inkomsten, zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeenschappelijke regeling. De netto schuldquote geeft aan of de gemeenschappelijke regeling investeringsruimte heeft of juist op zijn tellen moet passen. Daarnaast zegt het kengetal ook wat over de flexibiliteit van de begroting. Hoe hoger de schuld, hoe hoger de netto schuldquote.

De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeenschappelijke regeling ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie. In de VNG- uitgave ‘Houdbare Gemeentefinanciën’ is aangegeven dat wanneer de schuld lager is dan de jaaromzet (100%) dit als voldoende kan worden bestempeld, dit is met 71% het geval bij Veiligheidsregio IJsselland. Solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarmee de bezittingen zijn betaald met eigen middelen. Hoe hoger de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen, hoe gezonder de gemeenschappelijke regeling. Wanneer wij het solvabiliteitspercentage afzetten tegen vergelijkbare veiligheidsregio’s kan worden gesteld dat Veiligheidsregio IJsselland met 10% een laag solvabiliteitspercentage heeft. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. Structurele baten zijn bijvoorbeeld de gemeentelijke bijdrage en BDuR- uitkering. Dit kengetal geeft aan hoe groot de structurele exploitatieruimte is, doordat wordt gekeken naar de structurele baten en structurele lasten en deze worden vergeleken met de totale baten.

Het percentage voor Veiligheidsregio IJsselland ligt iets onder 0%, want de structurele lasten worden voor een klein deel gedekt door incidentele bijdrage (maatwerkafspraak gemeente Olst- Wijhe). Voor een mogelijke structurele tegenvaller in de toekomst zullen wij de deelnemende gemeente een voorstel doen hoe deze financieel te dekken. Kengetallen 2018 Rekening 2016 Begroting 2017 Begroting 2018 Netto schuldquote 56% 72% 71% Solvabiliteitsratio 14% 8% 10% Structurele exploitatieruimte -0,4% -1% 0% Concept Programmabegroting 2018 44 7 Paragraaf bedrijfsvoering Beleidskader Het jaar 2018 moet het jaar van de groei van bedrijfsvoering worden. In algemene zin is de basis op orde en is bedrijfsvoering beheersmatig in control. Met dit uitgangspunt heeft bedrijfsvoering de handen vrij om in te spelen op de behoeftes van de primaire processen en haar adviesrol stevige invulling te geven. De wisselwerking tussen de vraag van de primaire processen en het aanbod van bedrijfsvoering en de kwaliteit van de rol van de verschillende adviseurs worden verder uitgediept. Het jaar 2018 start met de ingebruikname van een nieuw personeelssysteem en een nieuw financieel systeem. Dit niet alleen ter verbetering van de systemen op zich, maar ook ter verbetering van de werkprocessen, de managementinformatie en daarmee ook de sturing van de organisatie.

De ingebruikname van de nieuwe systemen zal ongetwijfeld ook leiden tot enkele kinderziektes. Implementatie, opleiding en communicatie zullen hierbij veel aandacht krijgen. In de dienstverleningsovereenkomst (DVO) zijn de taken en verantwoordelijkheden van de eenheid Bedrijfsvoering vastgelegd, en is de kwaliteit van de dienstverlening gedefinieerd. In de DVO wordt ook de nieuwe ontwikkelopgave voor 2018 uitgewerkt. Hoewel formeel bedoeld voor de GGD, is de DVO ook van toepassing op de veiligheidsregio. Wat willen we bereiken? 1. In 2018 is het de ambitie om een volwaardige rol in de sturing van de organisatie te nemen. De werkprocessen en informatievoorziening zijn op orde en de nieuwe systemen op personeels- en financieel gebied bieden de juiste kwaliteit om een volwaardige rol te nemen in de sturing van de organisatie. Doordat de basis op orde is, wordt het accent steeds verder verschoven naar de kwaliteit van de wisselwerking tussen organisatie(s) en de bedrijfsvoeringsprocessen en de kwaliteit van de adviesrol. 2. ‘Slim organiseren’ door gebruik te maken van en/of aan te sluiten bij de reeds opgebouwde capaciteiten en ervaringen. Een compacte en flexibele eenheid die transparant is, gericht samenwerking zoekt binnen en buiten de organisatie en het management en de medewerkers voorziet in de bedrijfsvoeringstaken en ondersteunt bij de juiste informatievoorziening.

Niet voorop loopt als het gaat om ontwikkeling en innovatie, maar deze wel op de voet volgt en waar nodig inbrengt. 3. Wisselwerking tussen management en bedrijfsvoering. Het succes van de eenheid staat of valt met deze wisselwerking. De kwaliteit en ontwikkeling van de eenheid vraagt inzet van beide partijen, waarbij heldere (ontwikkel)afspraken, het nakomen van deze afspraken, het managen van verwachtingen én het elkaar aanspreken op afspraken essentiële elementen vormen. 4. Gezamenlijk gedeeld vertrouwen. Vanuit een gedeeld vertrouwen wordt gezamenlijk gewerkt aan de verdere ontwikkeling van de eenheid door regelmatig te spiegelen met management en organisatie, en blijvend te streven naar verbetering. Concept Programmabegroting 2018 45 Financieel kader Het beschikbare financieel kader voor de eenheid Bedrijfsvoering is gebaseerd op de beschikbare middelen uit de oorspronkelijke begrotingen van Veiligheidsregio IJsselland en GGD. Inmiddels is dit financieel kader in drie bezuinigingsstappen bijgesteld. Voor de taken waarbij sprake is van samenwerking met betrekking tot de bedrijfsvoering tussen GGD en veiligheidsregio, is een overeenkomst ‘kosten voor gemene rekening’ gesloten. Kern van de ‘gemene rekening’ is dat geen BTW verrekend hoeft te worden en dat de financiële risico’s, op basis van de gehanteerde verdeelsleutel, gedeeld worden over de deelnemende partijen.

De verdeelsleutel tussen Veiligheidsregio IJsselland en GGD is bij aanvang van de regionalisering vastgesteld op 56 om 44 procent. Aanpassing van deze verdeelsleutel is niet wenselijk, want dit leidt tot een belastingheffing. Ontwikkelingen in de begroting van zowel de veiligheidsregio als de GGD vragen om een verdere bezuiniging, ook voor de eenheid Bedrijfsvoering. Door verdergaande beheersing van de werkzaamheden binnen bedrijfsvoering en aan de hand van inzichten van de rekeningresultaten van de eerste drie begrotingsjaren, wordt vanaf 2018 een besparing op de gemene rekening van 50.000 euro gerealiseerd. Voor de veiligheidsregio betekent dit een besparing van 28.000 euro. Daarnaast wordt zijn enkele inhuurbudgetten verlaagd, wat een besparing van 27.000 euro betekent. Deze besparingen zijn gebruikt om extra kosten van nieuwe ontwikkelingen en het btw nadeel in 2021 op te vangen. De kosten van bedrijfsvoering maken onderdeel uit van de overheadkosten. Concept Programmabegroting 2018 46 8 Paragraaf verbonden partijen In deze paragraaf geven wij inzicht in ‘derde rechtspersonen’ waarmee Veiligheidsregio IJsselland een bestuurlijke en financiële band heeft. Deze band is er door participatie in een vennootschap of deelneming in een stichting. Met een bestuurlijk belang bedoelen we een zetel in het bestuur van een deelneming of stemrecht.

Met een financieel belang bedoelen wij dat Veiligheidsregio IJsselland middelen ter beschikking heeft gesteld en die zal verliezen bij faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij op Veiligheidsregio IJsselland kunnen worden verhaald. Van een financieel belang is ook sprake als Veiligheidsregio IJsselland bij liquidatie van een derde rechtspersoon middelen uitgekeerd kan krijgen. Stichting Brandweeropleidingen Gelderland Overijssel (Stichting BOGO) Doelstelling Het bevorderen van de opleiding, oefening en training van brandweermedewerkers. Hieronder vallen geen commerciële en marktgerichte activiteiten. Stichting BOGO is gevestigd te Zwolle. Bestuurlijk en financieel belang Het algemeen bestuur van de stichting bestaat uit zestien leden. Het stichtingsbestuur benoemt de bestuursleden. Veiligheidsregio IJsselland heeft twee leden in het algemeen bestuur. Het dagelijks bestuur bestaat uit zes leden van het algemeen bestuur. Na liquidatie van de stichting komt het aanwezig batig saldo ter beschikking van de deelnemende samenwerkingsverbanden. Mate van beïnvloedbaarheid in bedrijfsvoering Een beperkte mate van beïnvloedbaarheid in de bedrijfsvoering is mogelijk via de twee leden in het algemeen bestuur en de bestuurlijke afvaardiging in het dagelijks bestuur.

Meldkamer Oost Nederland Doelstelling Het bestuur van Veiligheidsregio IJsselland heeft volgens artikel 35 van de Wet veiligheidsregio’s de beschikking over een gemeenschappelijke meldkamer, die is ingesteld en in stand wordt gehouden door het bestuur voor de brandweertaak, de geneeskundige hulpverlening, het ambulancevervoer en de politietaak. Met dien verstande dat de nationale politie zorg draagt voor het in stand houden van de meldkamer politie, als onderdeel van de meldkamer en de vergunninghouder van de ambulancezorg voor de ambulancezorg. Per 1 oktober 2010 is de gemeenschappelijke regeling Meldkamer Oost Nederland van kracht. De meldkamer is gevestigd in Apeldoorn en het bestuur van de gemeenschappelijke regeling is gevestigd in Zwolle. Concept Programmabegroting 2018 47 Bestuurlijk en financieel belang Het bestuur van Veiligheidsregio IJsselland is verantwoordelijk voor de multidisciplinaire meldkamer en de alarmcentrale van de brandweer. Het bestuur van de gemeenschappelijke regeling Meldkamer Oost Nederland voert het beheer van de meldkamerfaciliteiten. De kosten voor de exploitatie worden op basis van een begroting (en nacalculatie) gedeclareerd bij Veiligheidsregio IJsselland. Mate van beïnvloedbaarheid in bedrijfsvoering Een beperkte mate van beïnvloedbaarheid in de bedrijfsvoering is mogelijk via de leden in het bestuur.

Concept Programmabegroting 2018 48 9 Paragraaf financiering 9.1 Inleiding De Wet financiering decentrale overheden (FIDO) bepaalt dat een financieringsparagraaf in de begroting wordt opgenomen. Ook is vastgelegd welke informatie de financieringsparagraaf dient te bevatten. Dit zijn de:  kasgeldlimiet;  renterisiconorm;  liquiditeitsplanning en de financieringsbehoefte;  rentevisie;  rentekosten en renteopbrengsten verbonden aan de financieringsfunctie. 9.2 Treasurystatuut Veiligheidsregio IJsselland heeft in december 2013 een treasurystatuut vastgelegd. In dit treasurystatuut is een aantal zaken gedetailleerd uitgewerkt voor (rente)risicobeheer, koersrisicobeheer en kredietrisicobeheer. Hiervoor is een door gemeenten en andere veiligheidsregio’s gehanteerd format gebruikt. Enkele belangrijke zaken die zijn vastgelegd betreffen: het gebruik van derivaten die niet meer zijn toegestaan, de verantwoordelijkheden en de bevoegdheden van de verschillende functies. Het kabinet heeft besloten dat alle decentrale overheden vanaf 1 januari 2014 gaan schatkistbankieren, waaronder ook de gemeenschappelijke regelingen. Dit geldt ook voor de veiligheidsregio. 9.3 Berekening kasgeldlimiet en bepaling financieringspositie 2018 De kasgeldlimiet voor gemeenschappelijke regelingen bedraagt 8,2%.

Het gaat bij de kasgeldlimiet om het beperken van renterisico's op de korte schuld (korter dan 1 jaar). Korte schuld is bedoeld voor het financieren van lopende uitgaven. Daarom wordt de kasgeldlimiet gekoppeld aan het begrotingstotaal, dat wil zeggen de totale lasten van de begroting inclusief tegelijkertijd met de begroting vastgestelde begrotingswijzigingen. In de praktijk is dat de begroting zoals die naar de toezichthouder wordt gezonden. Als, naar het oordeel van de toezichthouder, de begroting doelbewust is opgeblazen, dan kan de toezichthouder maatregelen nemen om het totaal te corrigeren. De kasgeldlimiet voor Veiligheidsregio IJsselland bedraagt 0,082 * € 42,6 miljoen = € 3,5 miljoen. Tot aan deze limiet kan kort (looptijd < 1 jaar) worden geleend. De informatie over de kasgeldlimiet staat in de begroting en het jaarverslag. De verplichte kwartaalopgaven komen daarmee te vervallen. Voor de interne bedrijfsvoering blijven de kwartaalrapportages van belang om overschrijdingen tijdig te signaleren. Als meer dan twee Concept Programmabegroting 2018 49 achtereenvolgende kwartalen de kasgeldlimiet wordt overschreden, moet de toezichthouder (provincie) hiervan op de hoogte worden gesteld. Er wordt dan een plan opgesteld, waarin staat hoe in de toekomst aan de kasgeldlimiet voldaan wordt.

9.4 Renterisiconorm Door berekening van de renterisiconorm verkrijgen wij inzicht in de omvang van de schuld waarover in enig jaar renterisico’s worden gelopen. De renterisiconorm is gebaseerd op het begrotingstotaal. Het Rijk heeft regels gesteld hoe gemeenten en provincies hun geld en kapitaal dienen te beheren. Die regels staan in de Wet financiering decentrale overheden (FIDO). Hoeveel geld gemeenten, provincies en gemeenschappelijke regelingen mogen lenen (herfinancieren), is afhankelijk van de hoogte van de begroting. De kasgeldlimiet bepaalt hoeveel geld geleend mag worden voor een periode van maximaal één jaar. De renterisiconorm schrijft voor hoeveel maximaal geleend (herfinanciering) mag worden voor een periode langer dan één jaar. Door de samenhang tussen beide normen, zijn gemeenten en gemeentelijke samenwerkingsver- banden gedwongen naar een evenwichtige opbouw van hun leningenportefeuille te zoeken. De doelstelling achter deze renterisiconorm is dat we de leningenportefeuille zo moeten spreiden, dat de te lopen renterisico’s gelijkmatig over de jaren worden gespreid. Om dat te kunnen realiseren, stellen wij een goede meerjarige liquiditeitsprognose op en actualiseren wij deze periodiek. De renterisiconorm bedraagt 20% van het begrotingstotaal. De jaarlijkse aflossing mag maximaal 20% van het begrotingstotaal zijn.

Voor Veiligheidsregio IJsselland gaat het om € 8,52 miljoen. Praktisch betekent dit dat de veiligheidsregio veel vrijheid heeft in het aantrekken van leningen met een looptijd langer dan één jaar en dat wij langlopende leningen moeten splitsen in verschillende looptijden. 9.5 Liquiditeitsplanning en financieringsbehoefte Door de toename van materieel en kapitaalgoederen en de tijdelijke overname van een deel van de jonge brandweerkazernes en -posten heeft de nieuwe Veiligheidsregio IJsselland een financieringsbehoefte. Dit leidt tot omvangrijke uitgaande kasstromen waardoor het aantrekken van leningen noodzakelijk was en is. Voor de tijdelijke overname van de brandweerkazernes is per 1 januari 2014 in totaal € 28,9 miljoen geleend van verschillende gemeenten. Bij het aantrekken van deze leningen voor de huisvesting is de looptijd van de lening per gebouw aangesloten op de resterende herzieningstermijn (herzieningstermijn is maximaal tien jaar). Eind 2015 is de kazerne in Kampen weer overgedragen aan de gemeente. Hiermee is de langlopende lening van € 3,7 miljoen (stand per 31-12-2015) komen te vervallen. Eind 2016 is de kazerne Marsweg te Zwolle weer overgedragen aan de gemeente. Hiermee is de langlopende lening van 12,9 miljoen euro (stand per 31-12-2016) komen te vervallen.

Concept Programmabegroting 2018 50 Voor investering in het materieel is in 2015 en begin 2016 een langlopende lening aangetrokken. In 2015 is € 7 miljoen aangetrokken voor 20 jaar tegen 1,05% en in 2016 € 5 miljoen voor twintig jaar tegen 1,65%. Wij denken eind 2017/begin 2018 nog een langlopende lening (+/- € 8 miljoen) aan te moeten trekken. Bij het aantrekken wordt met de kasgeldlimiet en de renterisiconorm rekening gehouden. De organisatie probeert zoveel mogelijk met kort geld te financieren. Door adequaat de renteontwikkelingen te blijven volgen kan optimaal gebruik worden gemaakt van de huidige lage rentepercentages. 9.6 Rentevisie Ook in de begroting 2018 gaan wij uit van 2,5% rente voor bestaand en nieuw aan te trekken materieel en 3,5% voor het tijdelijk overnemen van een aantal gebouwen. Wanneer tegen lagere percentages leningen aangetrokken kunnen worden dan begroot, zal dit tot lagere rentelasten leiden voor Veiligheidsregio IJsselland. Voor de incidentele voordelen, als deze zich voordoen, worden via de tussentijdse bestuursrapportages voorstellen gedaan over de verwerking van deze voordelen. Over de reserves en voorzieningen wordt geen rente berekend. Voor het meerjarenperspectief hanteren wij dezelfde rentepercentages. a. De externe rentelasten over de korte en lange financiering 864.356€ b.

De externe rentebaten -/- -€ Totaal door te rekenen externe rente 864.356€ c. De rente die aan de grondexploitatie moet worden doorberekend. -/- -€ De rente van projectfinanciering die aan het betreffende taakveld moet worden toegerekend -/- -€ -/- -€ Saldo door te rekenen externe rente 864.356€ d1. Rente over eigen vermogen -€ d2. Rente over voorzieningen (gewaardeerd op contante waarde) -€ De aan taakvelden (programma's inclusief overzicht Overhead) toe te rekenen rente 864.356€ e. De werkelijk aan taakvelden (programma's inclusief overzicht Overhead) toegerekende rente (renteomslag) -/- 864.356€ f. Renteresultaat op het taakveld treasury -€ Renteschema Concept Programmabegroting 2018 51 9.7 Rentekosten en opbrengsten verbonden aan de financieringsfunctie De opbrengst uit de financieringsfunctie is de creditrente in rekeningcourant (schatkistbankieren). Op begrotingsbasis beschouwen we de ontvangen rente (geringe) als incidentele inkomsten. 9.8 Financieringsportefeuille Ten tijde van het opstellen van deze begroting is de gehele leningenportefeuille nog niet bekend. Voor het tijdelijk overnemen van gebouwen is de financiering aangetrokken via de betreffende gemeenten en is de lening gelijk aan de boekwaarde van de kazerne. In 2015 en 2016 zijn twee langlopende leningen aangetrokken (totaal € 12 miljoen voor 20 jaren).

Voor de financiering van de vervangingsinvesteringen verwachten wij in 2018 nog een langlopende lening (maximaal € 8 miljoen) aan te trekken. In 2018 zullen naar verwachting veel aanbestedingstrajecten gereed komen, die gaan leiden tot uitgaven. Concept Programmabegroting 2018 52 10 Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen Met uitzondering van de gebouwen die jonger zijn dan 10 jaar wordt de huisvesting gehuurd van de elf gemeenten. De huurprijs wordt gebaseerd op de kostprijs voor de gemeenten. Op basis van de begrotingen van de gemeenten zijn de volledige huisvestingkosten in beeld gebracht inclusief de kosten voor groot onderhoud. Het groot onderhoud voor alle brandweerkazernes wordt uitgevoerd door de gemeentelijke vastgoedonderdelen. De kosten van dit groot onderhoud zijn in de nulmeting in beeld gebracht en maken naast de gemiddelde kapitaallasten deel uit van de huurprijzen. Bij de nog zeven brandweerkazernes die vanaf 2014 in eigendom zijn van Veiligheidsregio IJsselland wordt het gemiddelde bedrag van het meerjarig groot onderhoudsplan gehanteerd als vergoeding aan de gemeente. Binnen Veiligheidsregio IJsselland is het team Beheer & Techniek belast met het beheer en het onderhoud van al het rijdend materieel en de bijbehorende materialen.

In de nog jonge organisatie wordt continu gewerkt aan efficiencyverbeteringen op dit gebied, waarbij telkenmale de balans moet worden gezocht tussen betrokkenheid van vrijwilligers in brandweerkazernes en de nodige zakelijkheid vanuit de organisatie. Concept Programmabegroting 2018 53 11 Paragraaf bezuinigingen & efficiency- en schaalvoordelen In 2013 is het financieel kader van de nieuwe veiligheidsregio (na regionalisering van de gemeentelijke brandweer) bepaald. Bij de bestuurlijke afronding hiervan is besloten dat de nieuwe organisatie zelf de nadelige effecten van de btw-compensatie en de kosten van uitvoering van het sociaal plan op diende te vangen. Daarnaast is besloten om vanaf 2015 aanvullend een taakstelling op te nemen. Deze aanvullende taakstelling van € 330.000 per jaar leidt tot een verlaging van de gemeentelijke bijdragen aan de veiligheidsregio. Omvang taakstelling 2018 2019 2020 2021 2024 a. nadelig BTW-effect 348.000 423.000 498.000 573.000 798.000 b. effecten (aflopend) sociaal plan 60.000 50.000 40.000 30.000 0 c.

extra taakstelling 330.000 330.000 330.000 330.000 330.000 totaal 738.000 803.000 868.000 933.000 1.128.000 In het meerjarenbeeld loopt de in te vullen taakstelling nog met € 195.000 op van € 933.000 in 2021 naar € 1.128.000 in 2024 (vanwege een nog oplopend btw-nadeel met 3 jaar x € 75.000 = € 225.000 met daartegenover een geraamde afloop van de extra kosten van het sociaal plan met 3 jaar x - € 10.000 = - € 30.000). In de vergadering van het algemeen bestuur van december 2014 is vastgesteld op welke manier aan deze taakstelling wordt voldaan. Deze bezuinigingen, die met name gericht zijn op efficiencyverbetering, zijn opgenomen in bijlage 6. Het dienstverleningsniveau van de veiligheidsregio blijft in stand na deze bezuinigingen. Het totaal aan vastgestelde bezuinigingen is hoger dan de taakstelling. Deze voordelen in 2018 en 2019 zijn gebruikt ter dekking van de extra kosten van de nieuwe ontwikkelingen vanaf 2018. Hieronder is dit in een overzicht weergegeven.

2018 2019 2020 2021 Bezuinigingstaakstelling € 738.000 € 803.000 € 868.000 € 933.000 Bezuinigingsvoorstellen € 836.000 € 836.000 € 868.000 € 933.000 Verschil € -98.000 € -33.000 € 0 € 0 Efficiency- en schaalvoordelen Naast de herijking van de verdeelsystematiek is parallel binnen Veiligheidsregio IJsselland ook een analyse gemaakt van mogelijke structurele efficiency- en schaalvoordelen en besparingen op basis van de jaarrekeningen 2014 en 2015, conform bestuurlijke afspraak. In totaal is een bedrag van € 1,1 miljoen aan besparingen door de veiligheidsregio in beeld gebracht, zie bijlage 7. De verlaging van de Brede Doeluitkering moet worden opgevangen, daardoor blijft er afgerond netto een bedrag aan besparingen over van 1 miljoen euro. Dit betreft een afgerond Concept Programmabegroting 2018 54 bedrag. In de jaren 2018 en 2020 is het bedrag aan besparingen lager, maar dit is inmiddels opgelost binnen de begroting. De besparingsvoorstellen betreffen vooral schaal- en efficiëntievoordelen. De voorstellen grijpen niet diep in op het dienstverleningsniveau en de vrijwilligersorganisatie binnen de veiligheidsregio. De gevolgen van deze besparingen zijn verwerkt in de gemeentelijke bijdrage vanaf 2017.

Bezuinigingen voormalige gemeentelijke brandweerbegrotingen In het kader van de bezuinigingen is het voor een volledig beeld goed om op deze plaats even terug te blikken op twee aspecten die bij de afronding van de financiële nulmeting en het financieel kader eveneens aandacht verdienen. Dit schept een totaal beeld van de efficiencyslagen die er al zijn gemaakt. 1. Al verwerkte bezuinigingen bij de elf brandweerkorpsen in de begrotingen 2012 en 2013. 2. Afspraken financiële nulmeting omtrent inrichting nieuwe organisatie Resumerend Samenvattend een totaalbeeld van gerealiseerde en geplande kostenverlaging op het brandweer- budget met ± € 4,5 miljoen. Dit bedrag komt neer op kostenreductie van 13% van de gemeentelijke bijdragen. a. Bezuinigingen in brandw eerbegroting 2012 700.000€ b. Geplande bezuinigingen brandw eer 2013 e.v. 850.000€ Totaal ingevulde/geplande bezuinigingen op brandweertaak door gemeenten voor 1-1-2014 *) 1.550.000€ *) leidt tot een lager instapbudget voor gemeenten a. Versobering inrichting overhead VRIJ t.o.v. toegerekende overhead gemeenten aan brandw eer 775.000€ b. Zichtbaar maken opbrengst restw aarde brandw eervoertuigen 85.000€ Totaal afspraken inrichtingskader (lastenverlaging t.o.v.

situatie met 11 korpsen) *) 860.000€ *) verwerkt in meerjarenbegroting 2014-2017, leidt tot lagere bijdrage t.o.v situatie voor 1-1-2014 Concept Programmabegroting 2018 55 Bijlage 1 Technische uitgangspunten begroting Bij het opstellen van de begroting 2018 worden financiële kaders gehanteerd voor het indexeren van prijzen en lonen. De voorgestelde percentages zijn een uitwerking van het AB-besluit op 11 mei 2016, waar zij kaders en spelregels voor indexering ter voorbereiding en opstellen van de begroting Veiligheidsregio IJsselland hebben vastgesteld. Diensten van derden en materiële kosten (bestaand beleid) Voor de prijzen betekent dit een stijging van 0,90% ten opzichte van de begroting 2017. Bestuurlijk hebben wij afgesproken om jaarlijks de toegepaste indexeringen te monitoren, zodat wij zo dicht mogelijk bij de werkelijkheid komen. In onderstaande tabel is te zien dat wij in de begroting 2016 een prijsindexering van 1,25% hebben toegepast, maar de werkelijke indexering over het jaar 2016 is 0,70%. Dit betekent dat er nog 0,55% structurele ruimte zit (nacalculatie) in de begroting. Voorgesteld wordt deze structurele ruimte in mindering te brengen op de verwachte stijging van 0,90% zoals in de septembercirculaire 2016 en door GGD IJsselland is gehanteerd. Voor 2018 zullen de prijzen dan met 0,35% stijgen (0,90% -/- 0,55%).

Hetzelfde percentage wordt ook gehanteerd voor de inkomsten. Begroting Begroot Werkelijk Ruimte 2016 1,25% 0,70%* 0,55% 2017 0,50% Nog niet bekend Nog niet bekend * Op basis van de decemberraming van het centraal planbureau (prijsindex BBP) Personeelslasten (bestaand beleid) Voor de lonen betekent dit een stijging van 1,5% (1% loonontwikkeling en 0,5% sociale lasten). Deze raming betreft het jaar 2017 en deze wordt voor het jaar 2018 geëxtrapoleerd. Dit betekent voor de begroting 2018 dat de werkelijke loonkosten van de maand januari 2017 worden verhoogd met 1,5%. In de werkelijke loonkosten zijn dus de laatste cao-ontwikkelingen en sociale lasten meegenomen (nacalculatie). Mocht in het jaar 2018 blijken dat wij de 1,5% niet nodig hebben dan geven wij dit eenmalig, via de tussentijdse rapportages 2018, terug aan de deelnemende gemeenten en structureel via de begroting 2019 door weer uit te gaan van de werkelijke loonkosten op dat moment. Nieuw beleid/ontwikkelingen De ambities van Veiligheidsregio IJsselland voor de middellange termijn zijn beschreven in het Beleidsplan 2015 t/m 2018. De ambities worden per jaar vertaald in de begroting. Indien Veiligheidsregio IJsselland nieuw ontwikkeling voorziet, dan is het uitgangspunt ‘nieuw voor oud’ van toepassing. Voor 2018 zien wij voor ruim 470.000 euro structureel aan nieuwe ontwikkelingen op ons afkomen.