Economische koers ANALYSE_def_28-03-2024

Economische koers Analyse

Toerisme Arbeidsmarkt Innovatie & digitalisering Waar staan we als gemeente? Duurzaam heid Positionering Ondernem ersdienstverlening Ruimte Economische structuur

Groei banen blijft achter t.o.v. ander gemeenten Regio Zwolle Minder banen 1000 inwoners 536 banen Steenwijkerland 1000 inwoners 704 banen Nederland Participatiegraad praktisch opgeleiden scoort hoog Vertrek hoogopgeleiden uit Steenwijkerland NL STWL Arbeidsmarkt Minder jongeren, meer 65+ vrouwenmannen NL Spanningsindicator zeer krap >10Spanningswaarde Regio Zwolle bij: • Dienstverlenende beroepen • ICT beroepen Onbenut arbeidspotentieel 9,5% Werkloosheid Steenwijkerland onder Nederlands gemiddelde NL STWL 5,2% 4,4% 3,6% 2,8% 2018 2019 2020 2021 2022 Minder mensen met bijstandsuitkering in Steenwijkerland NL STWL 5,0% 4,0% 3,0% 2,0% jan 2022 juni dec 2022 30% laagopgeleide inwoners Laag Midden Hoog Steenwijk Steenwijkerland 30% 45% 25% 29% 47% 23% Nederland 30% 40% 30% Arbeidsmarkt

Arbeidsmarkt Inkomende en uitgaande pendel Steenwijkerland + 200 Weststellingwerf - 1.700 Zwolle - 800 Noordoostpolder - 500 Apeldoorn Hoogst inkomende pendel komt vanuit Meppel (700) Arbeidspendel saldo Gemeente Inkomende pendel Uitgaande pendel Arbeidspendel saldo Zwolle 500 2.200 -1.700 Meppel 700 1.000 -400 Noordoostpolder 400 1.200 -800 Weststellingwerf 600 400 200 Zwartewaterland 300 700 -400 Heerenveen 200 600 -400 Westerveld 400 400 0 Apeldoorn 0 500 -500 Kampen 200 300 -100 Groningen 100 300 -200 Economische structuur Verhouding aantal bedrijven en aantal werknemers blijft gelijk in Steenwijkerland Bedrijven 2020 Bedrijven 2021 Bedrijven 2022 Werknemers 2020 Werknemers 2021 Werknemers 2022 Totalen 4770 4908 5150 17027 17151 17875 Gezondheids- en welzijnszorg 429 442 475 2588 2594 2978 Handel en dienstverlening 1966 2032 2083 5042 5185 5212 Informatie en communicatie 162 157 176 247 215 248 Milieu en agrarische sector 572 577 583 1295 1318 1323 Onderwijs 233 244 276 957 982 1023 Openbaar bestuur, overheidsdiensten en verpl. soc. verzek.

6 4 4 526 475 454 Techniek, productie, bouw 845 880 945 4062 4103 4180 Toerisme, recreatie en horeca 474 486 514 1909 1885 2040 Vervoer en opslag 83 86 94 401 394 417 Verhouding banen en woningen laag in Steenwijkerland Steenwijkerland 42% - 45,5% Econom ische structuur Verhouding banen en woningen laag in Steenwijkerland Steenwijkerland 42% - 45,5% Steenwijkerland Nederland Q3 2022 Q4 2022 Q1 2023 Q2 2023 Q3 2023 Q4 2023 Q1 2024 1480 1400 1320 1240 Ontwikkeling vestigingen Per 10.000 inwoners Ontwikkeling vestigingen per inwoner lager in Steenwijkerland Steenwijkerland 0 2k Nederland 0 2k 1.316 1.430 Minder vestigingen per 10.000 inwoners in Steenwijkerland Econom ische structuur Conjunctuurgevoelige economie 0 20 40 60 80 100 Steenwijkerland Zwolle Overig Regio Zwolle Nederland Productie Niet-commerciële diensten Commerciële diensten Veel productie, weinig commerciële diensten Econom ische structuur 70% 1210 bedrijven Familiebedrijven Zorgen van agrarische ondernemers Natuurontwikkeling Ruimteclaim voor klimaat-, landbouw en voedsel- en enetrgietranisite Leefbaarheid Vrijgekomen agrarische bebouwing Stedelijke ontwikkeling Veenweide en bodemdaling Bodem- en waterkwaliteit Energie opwekken Toerisme Ruilverkaveling 0% 20% 40% 60% 80% 100% Veel zorgen Enige zorgen Weinig zorgen Geen zorgen n.v.t.

56,1% 26,3% 8,8% 5,3% 3,5% 28,6 41,1% 19,6% 7,1% 3,6% 15,8% 43,9% 22,8% 15,8% 1,8% 12,3% 29,8% 33,3% 21,1% 3,5% 10,5% 21,1% 31,6% 5,3% 8,8% 5,3% 24,6% 35,1% 26,3% 8,8% 3,6% 25,0% 35,7% 32,1% 3,6% 7% 21,1% 31,6% 33,3% 7,0% 10,5% 15,8% 36,8% 33,3% 3,5% 7% 14% 26,3% 28,1% 24,6% Juiste loket ondernemersdienstverlening is moeilijk te vinden Samenwerking Kennispoort is gemiddeld t.o.v. andere gemeenten Regio Zwolle Noordoostpolder 11 0 20 40 60 80 100 120 Dalfsen Hardenberg Kampen Olst-Wijhe Ommen Raalte Staphorst Steenwijkerland Zwartewaterland Zwolle De Wolden Hoogeveen Meppel Westerveld Dronten Noordoostpolder dossiers Dronten 13 Westerveld 3 Meppel 13 Hoogeveen 17 De Wolden 3 Zwolle 102 Zwartewaterland 5 Steenwijkerland 10 Staphorst 13 Raalte 10 Ommen 4 Olst-Wijhe 9 Kampen 14 Hardenberg 17 Dalfsen 8 Totale inkoop 96 miljoen 2020-2023 Lokale inkoop gestegen 2020 202345% 35% Dienstverlening kan beter volgens de businessclub 16% 31% 12% 5 6 7 rapportcijfers 2023: Ondernem ersdienstverlening

Benut bestaande initiatieven op het gebied van ondernemers- dienstverlening. Nieuwe initiatieven leiden tot versnippering. Ontwikkeling sectorverdeling banen op bedrijventerreinen Bedrijfsaanbod Funda Business Aanbod Steenwijk 69 objecten Toename van 15% betekent 600 ha extra bedrijventerrein Exclusief additionele vraag voor transitie naar circulair Ruimtelijke opgave 15 % groei Ruimtebeslag bedrijventerreinen Zoekgebieden Confrontatie vraag en aanbod Steenwijkerland 2022-2035 13,1 ha 12,9 20,9 ha -0,2 7,8 ha aanbodvraagrest midden hoog midden hoog Ruim te

Positionering Gemeentegrens overstijgende thema’s: Arbeidsmarkt, circulair, innovatiekracht Belang samenwerking Regio Zwolle Regio op de kaart NOVEX Kennis Informatie Netwerk Fondsen Subsidies Regiodeal Positionering Orientatie op Zwolle Steenwijkerland mag trotser zijn en zich meer profileren.

Circulariteit Nederlandse economie nauwelijks toegenomen 13% 17% heeft afgelopen jaar geen maatregelen voor verduurzaming genomen Van alle bedrijven Verduurzaming Nederland loopt vast 23% Energie besparen 15% Milieubewust omgaan met afval, grondstoffen en bedrijfsmiddelen. 82% Ondernemers zitten klem Energienet zit vol Flexibel gebruik elektriciteitsnet staat in kinderschoenen Bedrijven die wel maatregelen nemen doen dat op gebied van: Belangrijkste belemmering verduurzamenen Wij ervaren geen belemmeringen We weten niet hoe we (nog meer) kunnen verduurzamen Tekort aan financiële middelen Tekort aan personeel binnen ons bedrijf om het te realiseren Afhandelijkheid van derden Het levert ons te weinig voordeel op Anders Totaal 5 tot 50 werkzame personen 50 tot 250 werkzame personen 250 of meer werkzame personen Duurzaam heid

Productiviteit in veel sectoren blijft achter Zakelijke dienstverlening Nederland Noord-Overijssel Arbeidsproductiviteit € 140.000 € 120.000 € 100.000 € 80.000 € 60.000 € 40.000 € 20.000 € - Industrie Handel Logistiek en transport Onderwijs Bouw Landbouw Zorg Horeca ICT Totaal Percentage innovatieve bedrijven is laag in SteenwijkerlandDigitaliseringsinitiatief blijft laag onder bedrijven in NL 47% 30% van de ondernemers in NL 47% van de micro en kleinbedrijven 14% binnen het grootbedrijf Geen initiatief genomen tot digitalisering: > 50% geen digitale technologieën nodig Innovatie & digitalisering Innovatieclusters veelal lokaal met grote regionale spreiding Risico dat clusters los van elkaar functioneren. Niet de juiste schaalgrootte Onvoldoende aangesloten op strategische investeringsagenda’s Niet goed gevonden worden door bedrijven en onderwijsinstellingen Mkb heeft te weinig verandervermogen MKB bedrijven heeft te weinig verandervermogen om de transitie te maken naar een duurzame en inclusieve economie. 4/10 55% Kleine mkb bedrijven tot tien werknemers kunnen moeilijk meekomen in de transitie 17% 17% 14% Noemt zich niet/nauwelijks duurzaam: Klein bedrijf Middenbedrijf Grootbedrijf Innovatie & digitalisering 10> 10-20 20-50 50-100 100-250 250-500 500> Gebruik van AI naar bedrijfsgrootte, 2022 AI in gebruik AI overwogen % van bedrijven 70% 60% 50% 40% 30% 20% 10% 0%

Toerisme 1.6 1,4 1,2 1,0 0,8 0,6 0,4 0,2 0,0 2022-2023 9% stijging overnachtingen Toerisme en recreatie in Weerribben-Wieden 2023 82% van de overnachtingen in 2023 zijn binnenlandse overnachtingen 7% marktaandeel overnachtingen Nederlandse markt € 54,42 besteding per nacht in 2023 55% naamsbekendheid in 2024 2019 2020 2021 2022 2023 Bestedingen door verblijfsgasten (x € 1000) Hotels/pensions/jeugdaccommodatie € 14.306 € 11.392 € 11.590 € 15.450 € 18.588 Kampeerterreinen € 3.083 € 3.198 € 4.089 € 4.194 € 4.023 Huisjesterreinen € 6.023 € 5.292 € 7.268 € 7.443 € 7.933 Groepsaccommodaties € 1.903 € 1.169 € 1.422 € 3.060 € 3.623 Totaal € 25.315 € 21.051 € 24.369 € 30.147 € 34.167 Groei -2% -17% 16% 24% 13% Gemiddelde besteding p/nacht € 50,04 € 51,23 € 48,58 € 51,15 € 53,42 Bestedingen Weerribben-Wieden Bezoekers Giethoorn in miljoenen 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Brede welvaart Bovengemiddelde brede welvaart Steenwijkerland Subject welzijn Materiële welvaart Tevredenheid met leven Tevredenheid met vrije tijd 82% 80,1% 28e van 220 5e van 226 Mediaan besteedbaar inkomen € 29.300,- 272e van de 342 Besteedbaar inkomen laag in Steenwijkerland t.o.v. andere gemeenten in NL €

Transities in de tijd 1970’S 1980’S 1990’S 2000’S 2010’S 2020’S SCALE SCOPE EXPERTISE AGGLOMERATION SUSTAINABILITY WELLBEING? BREDE WELVAART bepaalt in hogere mate welke producten, diensten en werkomstandig- heden bedrijven aanbieden.