Bijlage 2 Definitief concept Toekomstvisie Giethoorn.pdf

bij het Molengat) • Smalle, diepe, door sloten begrensde percelen (‘huuspollen’) min of meer haaks op de gracht, via looppaden en houten (uitneembare) vonders en hoge smalle bruggen verbonden • Bebouwing: voornamelijk niet in de rooilijn geplaatste – grote en kleine – boerderijen en ‘keuterijtjes’, op het water georiënteerd (met de noklijn in dwarsrichting), één laag met (rieten) kap, achter op het erf streekeigen bijgebouwen als kapschuren die (deels) sloot zijn gebouwd, kapbergen en bakhuisjes • Hoog-opgaande beplanting (bomen) van voornamelijk essen en elzen aan weerszijden van de gracht • Erfbeplanting bestaande uit hagen (op de overgang privé – openbaar), fruitbomen en solitaire bomen • Hoofdfunctie wonen, daarnaast verspreid horeca, recreatie en detailhandel Deelgebied Beschermd dorpsgezicht

35 Deelgebied Beschermd dorpsgezicht | Visie op Giethoorn Kwaliteiten/waarden • Het historische lint vormt de belangrijkste identiteit van Giethoorn en karakteristiek onderdeel van het Kraggenlandschap; de landschappelijke en cultuurhistorische waarden zijn zeer hoog* • Uniek - waterrijk - woonmilieu • Auto’s, scooters en brommers ontbreken -> verblijfskwaliteit! • Ook de donkerte en stilte ‘s avonds dragen bij aan de verblijfskwaliteit • ‘Een vreemd dorp – trekt vreemdelingen aan’ –> toeristisch-recreatieve en daarmee ook economische waarde * Als specifieke kwaliteiten worden onder andere gezien: - het informele dorpse karakter en de ‘verankering in het landschap’ - de boomstructuur (aan beide zijden van de gracht) - doorzichten vanuit het lint op omringende natuur en landschap - de vele monumenten en de karakteristieke agrarische bebouwing als tastbare verwijzing naar de agrarische oorsprong - de Doopsgezinde Vermaning met rode beuk, pastorie en eigen verhaal Opgaven • Zorgdragen voor de veiligheid op en de leefbaarheid aan het Binnenpad, Zuiderpad en directe omgeving • Zorgdragen voor een veilige en vlotte doorvaart op de dorpsgracht • Alternatieve fiets-, wandel- en vaarroutes om rondje(s) mogelijk te maken • Autoluw maken van het Binnenpad (tussen P2 en ’t Vonder)26 • Zorgdragen voor de bereikbaarheid voor de hulpdiensten 26 Rekening houdend met de (economische) belangen

van aanwonenden, aangrenzende bedrijven en andere ‘gebruikers’ van het parkeerterrein bij ‘t Vonder

36 Toekomstvisie Giethoorn • Beperken van de overlast voor omwonenden bij de loswal • Op meerdere locaties: overlast parkeren verminderen • Herbestemming molen (rijksmonument) en oude school (‘olde skoele’) • Herbestemming/transformatie huidige Zuider(basis)school(locatie) • Transformatie locatie openbare werken - oude boortorenlocatie (vervuiling!) • Aandacht voor ‘vergroenen’ van het beschermd dorpsgezicht bij opgaven in de openbare ruimte • Overlast van drones beperken (niet alleen binnen het Beschermd dorpsgezicht!) Kansen • In het Welstandsbeleid zijn enkele locaties binnen het beschermd dorpsgezicht aangemerkt als ‘structureel verstorende plaatsen’. Denk bijvoorbeeld aan de huidige Zuider(basis) school(locatie). Hier liggen kansen voor initiatieven en projecten die nieuwe kwaliteiten toevoegen en de kwaliteit van het beschermd dorpsgezicht versterken. Richting • Koester de woonfunctie • Koester en versterk waar mogelijk de herkenbaarheid en kwaliteit(en) van het beschermd dorpsgezicht - met aandacht voor de onderlinge verschillen tussen de zes te onderscheiden gebieden27 Het belang hiervan ligt in het behoud van de belangrijkste identiteit van het dorp én van de leesbaarheid van de historische structuur.

Hoe bereiken we dit? • Bij de afweging rondom nieuwe initiatieven wegen naast het belang van de initiatiefnemer draagvlak en het aspect goed woon- en leefklimaat nadrukkelijk mee. • Eventuele functiewijzigingen zijn altijd ondergeschikt aan de hoofdfunctie wonen (max. 35% van de toegestane bebouwde oppervlakte van de woning en de bijgebouwen) en veroorzaken geen (milieu)hinder ten opzichte van de woonomgeving en tasten het woon- en leefklimaat niet aan. • Het beschermd dorpsgezicht is allereerst en bovenal een woonomgeving; voor uitbreiding van het aantal hoofdzakelijk op toeristen gerichte souvenirwinkels/detailhandel, (dag)horeca en recreatiewoningen zien we binnen dit deelgebied geen ruimte meer. Een uitzondering is mogelijk voor ondergeschikte detailhandel in ter plaatse (in Giethoorn) vervaardigde producten en streekproducten (onder randvoorwaarden die de hoofdfunctie wonen garanderen). 27 Zie Identiteitskaarten Bestemmingsplan Giethoorn

37 Deelgebied Beschermd dorpsgezicht | Visie op Giethoorn • Woningsplitsing kan soms een oplossing bieden voor ouderen die in het dorp willen blijven wonen (in de nabijheid van ondersteuning) en voor Gieterse starters voor wie de woningprijzen vaak te hoog/onbetaalbaar zijn. • Er wordt gehandhaafd op overtreding van regels (incl. de vaarverordening). • Kansen voor versterking van de herkenbaarheid en kwaliteit(en) van het beschermd dorpsgezicht zien we in: - het anders organiseren van het (bezoekers)parkeren op piekdagen (grootschalig (overloop)parkeren buiten het beschermd dorpsgezicht) - het landschappelijk (met streekeigen beplanting) inpassen van bestaande parkeerruimte (de auto’s zoveel mogelijk uit het zicht) - waar mogelijk beperken van de verkeersbewegingen (dit kan op verschillende manieren: met digitale verwijssystemen om zoekverkeer te beperken, wegen alleen toegankelijk voor bestemmingsverkeer, parkeren voor bezoekers buiten het beschermd dorpsgezicht en door het bieden van andere vormen van (openbaar) vervoer over water en/of land om als bezoeker Giethoorn te bereiken) Een voorstel voor landschappelijke inpassing van de parkeerruimte aan de Bartus Warnersweg.28 - het stimuleren van Gieters gevaer en boten met een authentieke Gieterse uitstraling - het beperken van reclame-uitingen (in eerste instantie door de regels te delen (zie bijlage Reclameregels), in tweede

instantie door te handhaven op het naleven van de bestaande regels 28 Overgenomen uit Florissant Giethoorn (’t Gieters Belang, 2014; p.37/38 of 39); de schets geeft niet de exacte locatie van de parkeerruimte weer.

38 Toekomstvisie Giethoorn - het inzetten op behoud van de woonfunctie van het voorhuis; ander gebruik brengt vaak wijzigingen in erfinrichting (verstening van eerdere groene tuinen) en uitstraling met zich mee (o.a. door reclame-uitingen) -> N.B. dit vraagt om aanpassing van huidige bestemmingsplanregels ten aanzien van nevenfuncties bij het wonen - vergroenen van ‘versteende’ voortuinen, bijvoorbeeld met een impuls als ‘Streekeigen huis en erf’ - uitvoering van de noodzakelijke werkzaamheden in de openbare ruimte langs de dorpsgracht conform het streefbeeld dat is opgetekend door de werkgroep Openbare ruimte (zie bijlage Streefbeeld Openbare Ruimte) - en mogelijk het ‘in oude luister’ herstellen van de molen Spelregels voor toekomstige ontwikkelingen Thema Regel Woningsplitsing Woningsplitsing is mogelijk bij monumentale en karakteristieke panden. Anders dan in het geldende bestemmingsplan staat daarbij niet de inhoudsmaat van het te splitsen pand voorop (splitsen mag vanaf een inhoud van 750m3), maar de vraag of het toevoegen van woningen volkshuisvestelijk past, na splitsing per woning sprake is van een minimaal woonoppervlak29 van 100m2 per woning en het uiterlijk/ de karakteristiek van het pand niet gewijzigd wordt.

Nieuwbouw De mogelijkheden voor toevoeging van bebouwing zijn zeer beperkt binnen dit deelgebied en alleen toegestaan indien deze bijdragen aan versterking van de eigenheid en kwaliteit van de historische linten op locaties waar niet karakteristieke invullingen vervangen kunnen worden; iedere plek vraagt om maatwerk. Voor nieuwbouw van woningen geldt dat altijd een volkshuisvestelijke behoefte dient te worden aangetoond. Gieters bouwen Voor spelregels met betrekking tot maat en schaal van de bebouwing en gewenste beeldkwaliteit wordt verwezen naar hoofdstuk 5 Gieters bouwen. In ieder geval geldt: De bebouwing is kleinschalig, bestaat uit één laag met een (rieten) kap, is uitgevoerd met een donker/terughou- dend kleur- en materiaalgebruik en voegt zich in de omgeving. Nieuwe erven Eventuele nieuwe erven worden landschappelijk ingepast met streek- eigen beplanting en erfinrichting. Functiewijziging Eventuele functiewijzigingen zijn altijd ondergeschikt aan de hoofd- functie wonen (max. 35% van de toegestane bebouwde oppervlakte van de woning en de bijgebouwen), veroorzaken geen (milieu)hinder ten opzichte van de woonomgeving en tasten het woon- en leefklimaat niet aan. 29 Met dit woonoppervlak wordt verblijfsgebied bedoeld, minimaal hoog genoeg om te staan.

39 Deelgebied Beschermd dorpsgezicht | Visie op Giethoorn Parkeren Het parkeren wordt op eigen terrein – indien bereikbaar met de auto30 - of als rechthebbende op een ander terrein opgelost. Waar mogelijk wordt het parkeren zodanig landschappelijk (met streekeigen beplanting) ingepast dat de auto(‘s) niet zichtbaar zijn vanuit de openbare ruimte. Openheid landschap Karakteristieke beplanting, de openheid van het landschap en belang- rijke zichtlijnen worden niet aangetast. Nieuwe toeristische functies Voor uitbreiding van het aantal hoofdzakelijk op toeristen gerichte souvenirwinkels/detailhandel, (dag)horeca, recreatiewoningen, vermaak en parkeerplaatsen zien we geen ruimte meer, tenzij: • sprake is van ondergeschikte detailhandel in ter plaatse (in Giethoorn) vervaardigde producten en streekproducten (onder randvoorwaarden die de hoofdfunctie wonen garanderen) en • het een unieke toevoeging betreft die de eigenheid en kwaliteit van Giethoorn versterkt Ingrepen in openbare ruimte Voor ingrepen in de openbare ruimte moet worden voldaan aan het in de bijlage Streefbeeld Openbare Ruimte opgenomen streefbeeld. Reclame Voor reclame-uitingen geldt dat moet worden voldaan aan de in de bijlage Reclameregels opgenomen regels. B&B’s Een Bed & Breakfast is alleen toegestaan als ondergeschikte functie (max 35% van het vloeroppervlak) in het hoofdgebouw (de woning).

Het maximum aantal B&B slaapplaatsen bedraagt 4 slaapplaatsen per woning; het parkeren dient op particulier terrein opgelost te worden. Voorstel concrete maatregelen • Kwaliteitsimpuls openbare ruimte, met bijzondere aandacht voor de kwetsbare boomstructuur (gefaseerde aanpak!) • Project ‘Streekeigen huis en erf’ • Nadere uitwerking parkeeroplossingen en alternatieven voor ontsluiting (inclusief ’doorrekening’) • Nadere uitwerking alternatieve fiets-, wandel- en vaarroutes • Realisatie loswal bij de molen • Opstellen/vaststellen nieuwe vaarverordening • Mogelijkheden onderzoeken om overlast van drones te beperken • Aanpassen fietsroutenetwerk 30 In de in voorbereiding zijnde herziening van de huidige gemeentelijke Nota Parkeernormen wordt dit punt opgenomen, zodat voor Giethoorn niet langer geldt dat dit voor wat betreft parkeren wordt gezien als onderdeel van het buitengebied.

40 Toekomstvisie Giethoorn Natura 2000 is het Europese netwerk van beschermde natuurgebieden die zijn aangewezen op grond van de Vogel- en Habitatrichtlijn. Voor de 160 Natura 2000-gebieden in Nederland heeft het Rijk zich verplicht de biodiversiteit te behouden door bepaalde diersoorten en hun leefomgeving te beschermen. In Overijssel ligt het overgrote deel van de Natura 2000-gebieden binnen het Natuurnetwerk Nederland (NNN, voorheen Ecologische Hoofdstructuur (EHS) genoemd). De Provincie is het bevoegd gezag; voor de begrenzing van het deelgebied is de begrenzing van NNN/Natura 2000 één op één overgenomen. Kenmerken • Afwisseling van petgaten, legakkers, kraggen, rietland en water • Weidse vergezichten • ‘Monofunctioneel’: natuur Kwaliteiten/waarden • Hoge water-, natuur- en landschappelijke kwaliteit • Nationaal en internationaal gezien bijzonder: het grootste zoetwaterwetland (zoetwaterdelta met laagveenmoerassen) in Noordwest-Europa en een paradijs voor weidevogels, ganzen, insecten en vlinders • Rust en ruimte om te ontspannen Deelgebied Beschermd natuurgebied

41 Deelgebied Beschermd natuurgebied (NNN/Naura 2000) | Visie op Giethoorn • Donkerte (“een te koesteren kwaliteit voor mens en dier”): hier kun je ‘s nachts de sterrenhemel zien, je je ver weg wanen van de bewoonde wereld • Ambacht rietsnijders -> “hard nodig” om unieke landschap te behouden • En, met bovenstaande waarden ook toeristisch-recreatieve en daarmee economische waarde (fiets- en waterrecreatie) Opgaven • Beperken van de negatieve effecten op de natuurwaarden van de bedrijvigheid op/aan de loswal bij de molen aan de Kerkweg • Ontlasten van de Bramen (weg) en omgeving (veel oneigenlijk verkeer -> verstoring rust) De kop van Overijssel kent pakweg driehonderd rietsnijders, waarvan nog slechts enkele tientallen beroepsmatig. De rietsnijders staan onder zware economische druk door de invoering van goedkoop riet uit het buitenland. Als het riet hier niet meer gemaaid wordt, raakt het gebied overwoekerd, verdwijnen natuurwaarden én gebiedskennis. (foto Theo de Witte)

42 Toekomstvisie Giethoorn Kansen • Rietafval is te gebruiken als volledig recyclebare ‘bouwstenen’ voor bijvoorbeeld een geluidswal of oeverbescherming; dit biedt kansen voor de rietsnijders en is een milieuvriendelijk alternatief voor verbranden Richting • Behoud, herstel en ontwikkel de natuur-, water- en landschappelijke kwaliteit én de beleving van rust De Provincie is het bevoegd gezag; bovenstaande ‘richting’ is conform het provinciaal Omgevingsbeleid. Realisatie en bescherming is belangrijk voor het behoud en de ontwikkeling van plant- en diersoorten (biologische diversiteit) en van betekenis voor de kwaliteit van de leefomgeving, voor een goed vestigingsklimaat voor wonen en werken én voor de regionale economie (denk aan toerisme). Hoe bereiken we dit? • Het beperken van de verkeerssnelheid en het aantal verkeersbewegingen op de Bramen draagt bij aan de beleving van rust en - door de verminderde uitstoot van stikstof - ook aan behoud en herstel van de kwaliteit van natuur, water en landschap. • Op/rond de loswal bij de molen aan de Kerkweg zien we mogelijkheden om de negatieve effecten van de bedrijvigheid te beperken door in te zetten op elektrische kraanwagens/ vrachtverkeer, mogelijk ook op ontsluiting vanaf de achterzijde.

• Handhaven op overlast van drones, snelheidsovertreders (ook op het water!) en instellen verbod vervuilende tweetaktmotoren (motoren met mengsmering). Spelregels voor toekomstige ontwikkelingen Thema Regel Algemeen (nee, tenzij) Voor initiatieven die niet passen binnen de doelstellingen van de aanwijzing tot Natura 2000 gebied is geen ruimte, tenzij sprake is van een groot openbaar belang waar niet op een andere manier aan voldaan kan worden (het ‘nee, tenzij’-principe) Omgevingsverordening Er moet worden voldaan aan de eisen die artikel 2.7.4 van de provinciale verordening van Overijssel stelt: • er moet sprake zijn van dwingende redenen van groot openbaar belang; • saldering van negatieve effecten; • toepassing van het compensatiebeginsel

43 Deelgebied Beschermd natuurgebied (NNN/Naura 2000) | Visie op Giethoorn Wet natuurbescherming Medewerking aan ontwikkelingen die voldoen aan het algemene kader is alleen mogelijk als voldaan kan worden aan de eisen die de Wet natuurbescherming stelt Voorstel concrete maatregelen • Realisatie loswal bij de molen • Verkeersbesluit de Bramen (weg); doel van dit besluit is om de Bramen uit de navigatiesoftware van de diverse aanbieders te halen en zo niet-lokaal verkeer te weren/ beperken. Dit wordt ook actief gecommuniceerd met aanbieders. • Instellen verbod vervuilende tweetaktmotoren (niet alleen binnen beschermd natuurgebied!) • Mogelijkheden onderzoeken voor een stiltewandeling

44 Toekomstvisie Giethoorn Voor de begrenzing van het deelgebied is de begrenzing van de dubbelfunctie Waarde-cultuurhistorie uit het bestemmingsplan Giethoorn aangehouden maar vereenvoudigd (er is gekozen voor grenzen die zichtbaar zijn in het veld). Kenmerken • Organisch gegroeid lint van erven en bebouwing aan weerszijden van de oude Beulakerweg, afwisselend open en meer gesloten • Smalle, diepe, door sloten begrensde percelen schuin op de weg, de bebouwing volgt over het algemeen de parcellering • Bebouwing: voornamelijk niet in de rooilijn geplaatste vrijstaande woningen en boerderijen, op de weg georiënteerd (met de noklijn in dwarsrichting), één laag met (rieten) kap • Erfbeplanting bestaande uit hagen, fruitbomen en solitaire bomen • Giethoorn, maar meer met het karakter van een wegdorp • Hoofdfunctie wonen, daarnaast verspreid enkele bedrijven en horeca Kwaliteiten/waarden • De oude Beulakerweg vormt een belangrijk onderdeel van de identiteit van Giethoorn en karakteristiek onderdeel van het Kraggenlandschap; de landschappelijke en cultuurhistorische waarden zijn hoog • Als specifieke kwaliteiten worden onder andere gezien: - het dorpse karakter en de ‘verankering in het landschap’ Deelgebied Oude Beulakerweg

45 Deelgebied Oude Beulakerweg | Visie op Giethoorn - de doorzichten vanuit het lint op omringende natuur en landschap - de identiteitsbepalende agrarische bebouwing als tastbare verwijzing naar de agrarische oorsprong - het waterrijke woonmilieu - de nog aanwezige rust en ruimte (dit deel van Giethoorn staat minder dan elders onder invloed van het toerisme) Opgaven • (Gevoel van) verkeersveiligheid verbeteren: dit is dé route voor schoolgaande jeugd, ‘botst’ met snelheden en aantal bussen en landbouwverkeer • Op enkele locaties: overlast parkeren verminderen Kansen • In dit deelgebied liggen kansen om het water beter beleefbaar te maken en daarmee de identiteit/het karakter van de oude Beulakerweg te versterken; mogelijk liggen hier ook kansen om de continuïteit van het water – en daarmee de bevaarbaarheid - te verbeteren. Deelgebied Oude Beulakerweg

46 Toekomstvisie Giethoorn Richting • Koester en versterk (waar mogelijk) de herkenbaarheid en kwaliteit(en) van de oude Beulakerweg Het belang hiervan ligt in het behoud van de identiteit van het dorp én van de leesbaarheid van de historische structuur. Hoe bereiken we dit? • Het beter beleefbaar maken van het water levert - zeker in combinatie met het verbeteren van de continuïteit van het water - een belangrijke bijdrage aan het versterken van de herkenbaarheid en kwaliteit van de oude Beulakerweg; mogelijkheden liggen er in het weer uitgraven van gedempt of dichtgegroeid water en in aanpassingen in de vormgeving en breedte van niet karakteristieke overbruggingen. • Kansen voor versterking van de herkenbaarheid en kwaliteit(en) zien we ook in: - het beperken van reclame-uitingen - het beperken van auto’s in beeld (zoals auto’s ‘in de voortuin’) - vergroenen van ‘versteende’ voortuinen, bijvoorbeeld met een impuls als Streekeigen huis en erf - vormgeving van het wegprofiel (een deel van de oude Beulakerweg heeft nu met rode fietsstroken een meer stedelijke uitstraling – is dit noodzakelijk om de veiligheid te garanderen?) karakteristiek niet karakteristiek

47 Deelgebied Oude Beulakerweg | Visie op Giethoorn Spelregels voor toekomstige ontwikkelingen Thema Regel Woningsplitsing Woningsplitsing is mogelijk bij monumentale en karakteristieke panden. Anders dan in het geldende bestemmingsplan staat daarbij niet de inhoudsmaat van het te splitsen pand voorop (splitsen mag vanaf een inhoud van 750m3), maar de vraag of het toevoegen van woningen volkshuisvestelijk past, na splitsing per woning sprake is van een minimaal woonoppervlak31 van 100m2 per woning en het uiterlijk/ de karakteristiek van het pand niet gewijzigd wordt. Nieuwbouw De mogelijkheden voor toevoeging van bebouwing zijn beperkt binnen dit deelgebied en alleen toegestaan indien deze bijdragen aan verster- king van de eigenheid en kwaliteit van het historische lint op locaties waar niet karakteristieke invullingen vervangen kunnen worden; iedere plek vraagt om maatwerk. Voor nieuwbouw van woningen geldt dat altijd een volkshuisvestelijke behoefte dient te worden aangetoond. Gieters bouwen Voor spelregels met betrekking tot maat en schaal van de bebouwing en gewenste beeldkwaliteit wordt verwezen naar hoofdstuk 5 Gieters bouwen. In ieder geval geldt: de bebouwing is kleinschalig, bestaat uit één laag met een (rieten) kap, is uitgevoerd met een donker/terughou- dend kleur- en materiaalgebruik en voegt zich in de omgeving.

Nieuwe erven Eventuele nieuwe erven worden landschappelijk ingepast met streek- eigen beplanting en erfinrichting. Parkeren Het parkeren wordt op eigen terrein – indien bereikbaar met de auto32. of als rechthebbende op een ander terrein opgelost. Waar mogelijk wordt het parkeren op eigen terrein zodanig landschappelijk (met streekeigen beplanting) ingepast op het achtererf dat de auto(‘s) niet zichtbaar zijn vanuit de openbare ruimte. Openheid landschap Karakteristieke beplanting, de openheid van het landschap, belangrijke zichtlijnen en bestaand water worden niet aangetast. Functiewijziging Eventuele functiewijzigingen zijn altijd ondergeschikt aan de hoofd- functie wonen (max. 35% van de toegestane bebouwde oppervlakte van de woning en de bijgebouwen), veroorzaken geen (milieu)hinder ten opzichte van de woonomgeving en tasten het woon- en leefklimaat niet aan. 31 Met dit woonoppervlak wordt verblijfsgebied bedoeld, minimaal hoog genoeg om te staan. 32 In de in voorbereiding zijnde herziening van de huidige gemeentelijke Nota Parkeernormen wordt dit punt opgenomen, zodat voor Giethoorn niet langer geldt dat dit voor wat betreft parkeren wordt gezien als onderdeel van het buitengebied.

48 Toekomstvisie Giethoorn Nieuwe toeristische functies Voor uitbreiding van het aantal hoofdzakelijk op toeristen gerichte souvenirwinkels/detailhandel, (dag)horeca, recreatiewoningen, vermaak en parkeerplaatsen zien we geen ruimte, tenzij: • sprake is van ondergeschikte detailhandel in ter plaatse (in Giet- hoorn) vervaardigde producten en streekproducten (onder randvoor- waarden die de hoofdfunctie wonen garanderen) en • het een unieke toevoeging betreft die de eigenheid en kwaliteit van Giethoorn versterkt Reclame Voor reclame-uitingen geldt dat moet worden voldaan aan de in de bijlage Reclameregels opgenomen regels. B&B’s Een Bed & Breakfast is alleen toegestaan als ondergeschikte functie (max 35% van het vloeroppervlak) in het hoofdgebouw (de woning). Het maximum aantal B&B slaapplaatsen bedraagt 4 slaapplaatsen per woning; het parkeren dient op particulier terrein opgelost te worden. Voorstel concrete maatregelen • Richt de oude Beulakerweg in als fietsstraat waar de auto te gast is • Leid landbouwverkeer zoveel mogelijk om via de Kanaaldijk of laat deze ook het laatste stuk op de provinciale weg • Onderzoek de mogelijkheden om de continuïteit van het water – en daarmee de bevaarbaarheid - te verbeteren

49 Deelgebied Oude Beulakerweg | Visie op Giethoorn

50 Toekomstvisie Giethoorn Kenmerken • Kenmerkend is het geplande of planmatige karakter • De stedenbouwkundige structuur wijkt sterk af van de oorspronkelijke onderliggende landschapsstructuur • Weinig tot geen (vaar)water aanwezig • De woningen zijn georiënteerd op de weg • Openbare ruimte met wegen, gescheiden looppaden/stoepen, parkeerplaatsen en strookjes openbaar groen • ‘Monofunctioneel’: wonen • Giethoorn Noord: rijtjeswoningen en half-vrijstaande, tweelaags woningen onder een kap • Achter de Ds. T.O. Hylkemaweg: woningbouw uit de jaren tachtig, verschillende types die elkaar (“tamelijk willekeurig”) afwisselen, waaronder semibungalows, vrijstaande en half- vrijstaande woningen • Beulakerpolder: rijtjeswoningen tweelaags onder een kap, vrijstaande en half-vrijstaande woningen eenlaags met kap Kwaliteiten/waarden • Natuur en water ’om de hoek’ • De nabijheid van het historische én toeristische Giethoorn • De auto voor de deur • Betaalbare woningen Deelgebied Planmatige uitbreidingen

51 Deelgebied Planmatige uitbreidingen | Visie op Giethoorn Opgaven • Verminderen/voorkomen wateroverlast bij hevige of aanhoudende regen • Herbestemming/transformatie huidige Noorder(basis)school(locatie) • Speelruimte op de Brink opknappen – “tot ontmoetingsplek voor de hele buurt, een aantrekkelijke verblijfsruimte voor alle leeftijden met uitdagende speelvoorzieningen” • Op enkele locaties: overlast parkeren verminderen Kansen • Doordat senioren vanuit een eengezinswoning willen verhuizen naar een gelijkvloerse woning, ontstaat hier aanbod van eengezinswoningen in de sociale huur. Verkoop biedt kansen voor koopstarters op de woningmarkt. Bij sloop ontstaat hier ruimte voor de bouw van levensloopbestendige woningen. Dit kan hand in hand gaan met een goede koppeling aan energie- en klimaatopgaven (denk bijvoorbeeld aan duurzaam en natuurinclusief bouwen, opwek van duurzame energie, ruimte voor groen en water(opvang)).

52 Toekomstvisie Giethoorn Schetsvoorstel voor een fiets-/wandelpad van Giethoorn-Noord door de Gieterse Polder naar de nieuwe fusieschool. Richting • Verbindt/verknoop de ’nieuwbouw’ (beter) met het omliggende landschap en dorp • Zet bij transformatie in op een goede koppeling met energie- en klimaatopgaven Hoe bereiken we dit? • Door het toevoegen van routes voor langzaam verkeer (fiets-, wandel- en, indien mogelijk, vaarverbindingen) – zijn de planmatige uitbreidingen beter te verknopen met het omliggende landschap en dorp; mogelijk zijn (delen van) deze routes te koppelen aan bestaande schouwsloten. • Door het maken van zogenaamde prestatieafspraken met de woningbouwcorporatie(s) kan bij transformatie van woningaanbod dat niet meer aan de vraag beantwoordt, de koppeling met energie- en klimaatopgaven verzekerd worden.

53 Deelgebied Planmatige uitbreidingen | Visie op Giethoorn Spelregels voor toekomstige ontwikkelingen Thema Regel Nieuwbouw Nieuwbouw of verbouw wordt gerelateerd aan de bestaande maat- schaal en hoog-laag verhoudingen in het deelgebied; daarbij is aandacht voor streekeigen vormgeving, kleur- en materiaalkeuze. Transformatie en duurzaamheid Bij transformatie worden de mogelijkheden om gebruik te maken van passieve zonne-energie door het gunstig verkavelen op de zon nadrukkelijk meegewogen ten opzichte van de visueel-ruimtelijke aspecten; bij het ontwerp van de woningen zijn zonnepanelen een architectonisch aandachtspunt. Functiewijziging Eventuele functiewijzigingen zijn altijd ondergeschikt aan de hoofd- functie wonen (max. 35% van de toegestane bebouwde oppervlakte van de woning en de bijgebouwen), veroorzaken geen (milieu)hinder ten opzichte van de woonomgeving en tasten het woon- en leefklimaat niet aan. Reclame Voor reclame-uitingen geldt dat moet worden voldaan aan de in de bijlage Reclameregels opgenomen regels. B&B’s Een Bed & Breakfast is alleen toegestaan als ondergeschikte functie (max 35% van het vloeroppervlak) in het hoofdgebouw (de woning). Het maximum aantal B&B slaapplaatsen bedraagt 4 slaapplaatsen per woning; het parkeren dient op particulier terrein opgelost te worden.

Voorstel concrete maatregelen • Onderzoek de mogelijkheden – ruimtelijk en financieel – om de ‘nieuwbouw’ noord via het water te verbinden met het omringende landschap en dorp.

54 Toekomstvisie Giethoorn Kenmerken • Afwijkend karakter t.o.v. andere deelgebieden, zowel voor wat betreft de verkavelingsstructuur/relatie met het onderliggende en omringende landschap, ‘erfinrichting’, ‘bebouwing’, verhouding massa-ruimte als de overgang privé-openbaar • De architectonische en ruimtelijke kwaliteit laat in enkele gevallen te wensen over • ‘Monofunctioneel’: verblijfsrecreatie Kwaliteiten/waarden • Ligging aan en vergezichten over het water • Natuur ’om de hoek’ • De nabijheid van het historische én toeristische Giethoorn • Donkerte (“een te koesteren kwaliteit voor mens en dier”) • Economische waarde Opgaven • Op enkele locaties: verbeteren van de inpassing van het verblijfsrecreatieterrein in het landschap Deelgebied Verblijfsrecreatie

55 Deelgebied Verblijfsrecreatie | Visie op Giethoorn Kansen • Door de verblijfsrecreatie sterker te verbinden met de kwaliteiten van de omgeving wordt het aanbod specifieker – ‘Zwarte Raven’ van Rietveld Landscape is een mooi voorbeeld (zie volgende pagina); in de Weerribben-Wieden vaar je bij wijze van spreken naar je lodge in het rietland.

56 Toekomstvisie Giethoorn ‘Zwarte Raven’: vakantielodges in het rietland in combinatie met moerasnatuurontwikkeling Richting • Zet in op kwaliteit en diversiteit in plaats van op kwantiteit Hoe bereiken we dit? • Eventuele ontwikkelingen op de terreinen worden gekoppeld aan een kwaliteitsimpuls; denk aan het toevoegen van landschappelijke kwaliteit en/of architectonische kwaliteit van de gebouwen. • Door de terreinen sterker te verbinden met de kwaliteiten van de omgeving wordt het aanbod specifieker. “In de Wieden-Weerribben vaar je, bij wijze van spreken, naar je lodge in het rietland.” • Voor reclame-uitingen geldt dat moet worden voldaan aan de in de bijlage Reclameregels opgenomen regels.

57 Deelgebied Verblijfsrecreatie | Visie op Giethoorn Spelregels voor toekomstige ontwikkelingen Thema Regel Recreatiewoningen In Giethoorn zien we geen ruimte voor nieuwe recreatiewoningen, tenzij er sprake is van een innovatief concept dat bijdraagt aan verster- king van de kwaliteit en eigenheid van Giethoorn of de realisatie van de nieuwe recreatiewoningen onderdeel uitmaakt van een kwaliteitsim- puls voor en/of verplaatsing van een bestaand terrein. Permanente bewoning Het permanent bewonen van recreatiewoningen- en verblijven (waar- onder chalets en stacaravans) is niet toegestaan. Voorstel concrete maatregelen • Onderzoek vitaliteit verblijfsaccommodaties

58 Toekomstvisie Giethoorn Kenmerken • Knooppunt van vaar-, fiets- en autowegen • Bebouwing: combinatie van historische lintbebouwing aan de Beulakerweg, nieuwbouw uit de jaren tachtig langs de Ds. T.O. Hylkemaweg, ook enige grootschalige en op het toerisme gerichte bebouwing • Openbare ruimte met wegen, gescheiden voetpaden en parkeerplaatsen • Zicht op/over het landschap van de Gieterse Polder en daarmee op het historische lint én zicht op/over het kanaal -> ‘verbonden met Giethoorn’ • Functioneel gemengd: wonen, horeca, recreatie, detailhandel Kwaliteiten/waarden • Knoopkwaliteit: goed bereikbaar per boot, bus, auto, fiets en te voet en daarmee ook vestigingskwaliteit en van economische waarde • Bedrijvigheid en levendigheid (of: drukte en dynamiek), op en aan het water • Zicht op en nabijheid van het historische Giethoorn Opgaven • Verbeteren van de ruimtelijke en architectonische kwaliteit • Verbeteren van de verkeersafwikkeling Deelgebied Centrum

59 Deelgebied Centrum | Visie op Giethoorn Kansen • Op het grote parkeerterrein liggen kansen voor ‘meervoudig ruimtegebruik’: het parkeren kan hier samengaan met het opwekken van duurzame energie. Richting • Zet in op een kwaliteitsimpuls: verbeter de uitstraling, eigenheid en de verblijfskwaliteit van deze belangrijke entree van Giethoorn • Verbeter de oriëntatiemogelijkheden in het deelgebied Hoe bereiken we dit? • De uitstraling en eigenheid van deze entree van Giethoorn is onder andere te verbeteren door: - bij nieuwbouw of verbouw aandacht te vragen voor een streekeigen vormgeving, kleur- en materiaalkeuze - voor de inrichting van de openbare ruimte te kiezen voor een eenduidige inrichting en ‘eerlijk’ materiaalgebruik met bijzondere aandacht voor de inpassing van elektriciteitskastjes, afvalbakken e.d. - in te zetten op het verminderen van de hoeveelheid aan verwijsborden, vlaggen en andere reclame-uitingen - het vergroenen van de openbare ruimte, vooral door toevoeging van opgaande beplanting (bomen)

60 Toekomstvisie Giethoorn • Naast het verbeteren van de uitstraling/ruimtelijke kwaliteit draagt ook het – zeker op drukke dagen – beperken van gemotoriseerd verkeer op de Ds. T.O. Hylkemaweg bij aan het verbeteren van de verblijfskwaliteit (wel bestemmingsverkeer – venstertijden leveranciers?) • De oriëntatiemogelijkheden in het gebied zijn te verbeteren door hiërarchie aan te brengen in routes (naar het parkeerterrein bij de supermarkt bijvoorbeeld ondergeschikt aan het grote parkeerterrein voor bezoekers), routes logischer/herkenbaarder vorm te geven en onduidelijke keuzemogelijkheden te ‘elimineren’ (bijvoorbeeld voor de binnenkomende automobilist – links- of rechtsaf?) Spelregels voor toekomstige ontwikkelingen Thema Regel Zicht op de Gieterse Polder Bestaande zichten op de Gieterse Polder en het historische lint dienen behouden te blijven (het belang hiervan ligt in de leesbaarheid van de historische structuur van Giethoorn en daarmee ook aan de oriëntatiemogelijkheden in het gebied). Nieuwe toeristische functies In het deelgebied Centrum zien we ruimte voor toevoeging van op toeristen gerichte functies; randvoorwaarde is dan wel dat deze functies bijdragen aan versterking van de eigenheid en kwaliteit van Giethoorn.

Beeldkwaliteit Aanvullende regels met betrekking tot de architectuur en beeldkwaliteit van dit deelgebied maken deel uit van een (nog op te stellen) beeldkwaliteitsplan. Reclame Voor reclame-uitingen geldt dat moet worden voldaan aan de in de bijlage Reclameregels opgenomen regels. B&B’s Een Bed & Breakfast is alleen toegestaan als ondergeschikte functie (max 35% van het vloeroppervlak) in het hoofdgebouw (de woning). Het maximum aantal B&B slaapplaatsen bedraagt 4 slaapplaatsen per woning; het parkeren dient op particulier terrein opgelost te worden. Voorstel concrete maatregelen • Nadere uitwerking verkeers- en parkeeroplossingen (inclusief ’doorrekening’) • Nadere uitwerking omgeving Kulturhus (inclusief beeldkwaliteitsplan)

61 Deelgebied Centrum | Visie op Giethoorn Met het weghalen van enkele parkeerplekken en toevoegen van (opgaande) beplanting is een van de routes vanaf het parkeerterrein naar de Ds. T.O. Hylkemaweg te verbeteren.33 33 Overgenomen uit Florissant Giethoorn (’t Gieters Belang, 2014; p.43)

62 Toekomstvisie Giethoorn Deze schets uit Florissant Giethoorn34 laat zien hoe met een groenimpuls de uitstraling, eigenheid en verblijfskwaliteit van de directe omgeving van het haventje bij het Eendrachtsplein verbetert. 34 ’t Gieters Belang, 2014; p.44

63 Deelgebied Centrum | Visie op Giethoorn

64 Toekomstvisie Giethoorn Kenmerken • Afwijkend karakter t.o.v. andere deelgebieden, zowel voor wat betreft de (verkavelings)structuur, de ‘bebouwing’ als de verhouding massa-ruimte • Bebouwing divers, kleinschalig en grootschalig • Boten en ‘waterrijk’ • Functioneel: jachthaven, recreatie- en andere bedrijvigheid Kwaliteiten/waarden • Waterrijk • Goed bereikbaar over water (en overstapmogelijkheden op …) • Nabijheid van het historische en toeristische Giethoorn • Natuur ‘om de hoek’ • En, met bovenstaande: toeristisch-recreatieve en daarmee ook economische waarde Opgaven • Verbeteren van de verkeersstructuur/oriëntatie • Kwaliteitsimpuls openbare ruimte hoek Jonenweg/Vosjacht (inclusief verminderen overlast parkeren auto’s met trailer) Kansen • De jachthavens hebben te maken met een terugloop van verhuur van ligplaatsen aan grotere boten. Alternatieve verdienmogelijkheden kunnen (naast het ruimte bieden aan passanten) mogelijk gevonden worden in het aanbieden van bijzondere verblijfsmogelijkheden. Denk Deelgebied Centrum overzijde

65 Deelgebied Centrum overzijde | Visie op Giethoorn hierbij aan overnachten in varend erfgoed; een kans voor versterking van de kwaliteit en eigenheid van dit stukje Giethoorn. Richting • Verbeter de verbinding van dit deelgebied met het ‘centrum’ aan de overzijde van het kanaal • Verbeter de verkeersstructuur/oriëntatie Het belang hiervan ligt in het “vergroten van de bestemming”, de mogelijkheid extra wandel- en/of fietsroutes toe te voegen en bovenal, de wens één dorp te zijn. Directere verbindingen stimuleren bovendien het fietsen/wandelen, het laten staan van auto en camper. Het verbeteren van de verkeersstructuur beperkt het aantal verkeers/zoekbewegingen; zeker in het drukke zomerseizoen zeer gewenst. Hoe bereiken we dit? • De verbinding met de overzijde van het kanaal is vanzelfsprekend te verbeteren door extra overbruggingen te realiseren, of een (kabel)pontje. • Ook het verbeteren van de oriëntatie in het deelgebied (het weten hoe je van A naar B komt) draagt bij aan het beter verbinden. Dit kan onder andere door onderscheid aan te brengen tussen de rondweg en de route ‘de wijk in’. Of, met andere woorden, door hiërarchie aan te brengen door de route de wijk in in vormgeving duidelijk ondergeschikt vorm te geven aan de rondweg zodat auto’s en campers bijna automatisch ‘omgeleid’ worden.

66 Toekomstvisie Giethoorn Spelregels voor toekomstige ontwikkelingen Thema Regel Beleving Cornelisgracht Bij ingrepen in de openbare ruimte is het van belang de continuïteit en beleefbaarheid van de Cornelisgracht – een van de oudste structuren in het landschap van Giethoorn - te koesteren en waar mogelijk te versterken, bijvoorbeeld door (indien mogelijk) de begeleidende boomstructuur te herstellen. Dit draagt ook bij aan de oriëntatiemogelijkheden in het deelgebied. Nieuwbouw Nieuwbouw of verbouw wordt gerelateerd aan de bestaande maat- schaal en hoog-laag verhoudingen in het deelgebied; daarbij is aandacht voor streekeigen vormgeving, kleur- en materiaalkeuze. Woonboten Nieuwe woonboten zijn niet toegestaan. Verstening Verdere verstening van het deelgebied dient voorkomen te worden. Functiewijziging Eventuele functiewijzigingen veroorzaken geen (milieu)hinder ten opzichte van de woonomgeving en tasten het woon- en leefklimaat niet aan. Reclame Voor reclame-uitingen geldt dat moet worden voldaan aan de in de bijlage Reclameregels opgenomen regels. B&B’s Een Bed & Breakfast is alleen toegestaan als ondergeschikte functie (max 35% van het vloeroppervlak) in het hoofdgebouw (de woning). Het maximum aantal B&B slaapplaatsen bedraagt 4 slaapplaatsen per woning; het parkeren dient op particulier terrein opgelost te worden.

Voorstel concrete maatregelen • Onderzoek de mogelijkheden – ruimtelijk en financieel – om dit deelgebied beter te verbinden met de overzijde van het kanaal • Locatieonderzoek botenhelling

67 Deelgebied Centrum overzijde | Visie op Giethoorn De Cornelisgracht is een van de oudste structuren in het landschap van Giethoorn.

68 Toekomstvisie Giethoorn Kenmerken • Provinciale weg en kanaal ‘structuurdragers’ • Deels organisch gegroeid, deels planmatig ontwikkeld lint van bebouwing, afwisselend open en meer gesloten • Bebouwing: voornamelijk niet in de rooilijn geplaatste vrijstaande (bedrijfs)woningen en boerderijen, eenlaags met kap, georiënteerd op provinciale weg en/of kanaal; op het ‘achtererf’ – met name direct ten noorden van het centrum - bedrijfsgebouwen met een ’grotere korrel’, meest eenlaags met kap (met de noklijn haaks op provinciale weg en kanaal) • Openbare ruimte langs de provinciale weg: grasbermen en vrijliggend fietspad (tweezijdig), hagen om oversteken te voorkomen • Bij de oorspronkelijke boerderijen erfbeplanting bestaande uit hagen, fruitbomen en solitaire bomen • Giethoorn, maar met het karakter van een wegdorp • Hoofdfunctie wonen, daarnaast verspreid enkele bedrijven, horeca en maatschappelijke functies, ten noorden van het centrum een clustering van bedrijvigheid (incl. bedrijfswoningen) Kwaliteiten/waarden • Ligging aan en zicht op/over (vaar)water • Goed ontsloten – ligging aan/nabij provinciale weg • De verspreid gelegen karakteristieke agrarische bebouwing als tastbare verwijzing naar de agrarische oorsprong • Nabijheid van het historische en toeristische Giethoorn Deelgebied Langs het kanaal

69 Deelgebied Langs het kanaal | Visie op Giethoorn • Natuur ‘om de hoek’ • En, met bovenstaande ook toeristisch-recreatieve en economische waarde Opgaven • Verkeersveiligheid (provinciale weg) verbeteren • Verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit (vooral de uitstraling langs de provinciale weg met vlaggen, bebording en andere reclame-uitingen vraagt aandacht) – is dit Giethoorn? Kansen • Giethoorn is goed bereikbaar met het openbaar vervoer – over de weg. Het benutten van de mogelijkheden over water maakt ook de reis naar Giethoorn een bijzondere belevenis. Richting • Zet in op een kwaliteitsimpuls: verbeter de uitstraling en ‘eigenheid’ van deze hoofdontsluiting van Giethoorn

70 Toekomstvisie Giethoorn Hoe bereiken we dit? • De uitstraling en eigenheid van deze hoofdontsluiting van Giethoorn is onder andere te verbeteren door: - bij nieuwbouw of verbouw aandacht te vragen voor een streekeigen vormgeving, kleur- en materiaalkeuze - voor de inrichting van de openbare ruimte te kiezen voor een eenduidige inrichting en ‘eerlijk’ materiaalgebruik (“geen plastic road”) - in te zetten op het terugbrengen van de hoeveelheid aan verwijsborden, vlaggen en andere reclame-uitingen - het anders organiseren van het parkeren (“het blik uit het zicht”) en vergroenen van ‘versteende’ voortuinen/voorruimtes; dit vraagt mogelijk parkeerruimte elders? Spelregels voor toekomstige ontwikkelingen Thema Regel Woningsplitsing Woningsplitsing is mogelijk bij monumentale en karakteristieke panden. Anders dan in het geldende bestemmingsplan staat daarbij niet de inhoudsmaat van het te splitsen pand voorop (splitsen mag vanaf een inhoud van 750m3), maar de vraag of het toevoegen van woningen volkshuisvestelijk past, na splitsing per woning sprake is van een minimaal woonoppervlak35 van 100m2 per woning en het uiterlijk/ de karakteristiek van het pand niet gewijzigd wordt. Nieuwe erven Eventuele nieuwe erven worden landschappelijk ingepast met streek- eigen beplanting en erfinrichting. Parkeren Het parkeren wordt op eigen terrein – indien bereikbaar met de auto36.

of als rechthebbende op een ander terrein opgelost. Waar mogelijk wordt het parkeren zodanig landschappelijk (met streekeigen beplanting) ingepast op het achtererf dat de auto(‘s) niet zichtbaar zijn vanuit de openbare ruimte. Openheid landschap Karakteristieke beplanting, de openheid van het landschap, belangrijke zichtlijnen en bestaand water worden niet aangetast. Functiewijziging Eventuele functiewijzigingen veroorzaken geen (milieu)hinder ten opzichte van de woonomgeving en tasten het woon- en leefklimaat niet aan. 35 Met dit woonoppervlak wordt verblijfsgebied bedoeld, minimaal hoog genoeg om te staan. 36 In de in voorbereiding zijnde herziening van de huidige gemeentelijke Nota Parkeernormen wordt dit punt opgenomen, zodat voor Giethoorn niet langer geldt dat dit voor wat betreft parkeren wordt gezien als onderdeel van het buitengebied.

71 Deelgebied Langs het kanaal | Visie op Giethoorn Nieuwe toeristische functies Voor uitbreiding van het aantal hoofdzakelijk op toeristen gerichte souvenirwinkels/detailhandel, (dag)horeca, recreatiewoningen, vermaak en parkeerplaatsen zien we geen ruimte, tenzij: • sprake is van ondergeschikte detailhandel in ter plaatse (in Giethoorn) vervaardigde producten en streekproducten (onder randvoorwaarden die de hoofdfunctie garanderen) en • het een unieke toevoeging betreft die de eigenheid en kwaliteit van Giethoorn versterkt Nieuwbouw Nieuwbouw of verbouw wordt gerelateerd aan de bestaande maat- schaal en hoog-laag verhoudingen in het deelgebied; daarbij is aandacht voor streekeigen vormgeving, kleur- en materiaalkeuze. Ook hier is bouwen op Gieterse wijze gewenst, zij het wel op een schaal die aansluit bij de aard van de omgeving. Voor nieuwbouw van woningen geldt dat altijd een volkshuisvestelijke behoefte dient te worden aangetoond. Reclame Voor reclame-uitingen geldt dat moet worden voldaan aan de in de bijlage Reclameregels opgenomen regels. B&B’s Een Bed & Breakfast is alleen toegestaan als ondergeschikte functie (max 35% van het vloeroppervlak) in het hoofdgebouw (de woning). Het maximum aantal B&B slaapplaatsen bedraagt 4 slaapplaatsen per woning; het parkeren dient op particulier terrein opgelost te worden.

Voorstel concrete maatregelen • In overleg met de provincie: herstel van de boomstructuur langs het kanaal • Eveneens in overleg met de provincie (wegbeheerder): verminderen van de bebording langs de provinciale weg

72 Toekomstvisie Giethoorn Kenmerken • Open landschap met uitgesproken agrarisch karakter • Weidse vergezichten – ook op het historisch lint • Hoofdfunctie agrarisch, daarnaast verspreid ook wonen, recreatie en andere (ondergeschikte) bedrijvigheid • Polder Giethoorn: Grootschalig en geometrisch opgezet met een rationaal ontwateringsstelsel met hoofdwatergangen (o.a. tochten en grachten) en kavelsloten, laanbeplanting langs de hoofdwegen (ontginningsassen), agrarische erven op regelmatige afstand langs de wegen als groene/verdichte eilanden (door de erfbeplanting en singels rondom het erf) in het open landschap (erven liggen nooit tegenover elkaar) • Gieterse Polder: oorspronkelijke smalle diepe kavels deels nog herkenbaar, deels herverkaveld/samengevoegd, ruilverkavelingserf centraal gelegen Kwaliteiten/waarden • Beide polders zijn van cultuurhistorische en landschappelijke waarde: de verschillende ontginningsperioden van de polders zijn afleesbaar door verschillen in verkaveling, bebouwing en erfinrichting • Polder Giethoorn is op de moderne landbouw ingericht -> landbouwkundige en economische waarde • De Gieterse Polder is één van de oudste polders in deze omgeving; de oorspronkelijke begrenzing en verkavelingsstructuur is nog herkenbaar in het landschap • In beide polders: - De ervaring van ruimte door de openheid en weidse vergezichten - Natuur altijd nabij - De nabijheid

van het historische en toeristische Giethoorn - Donkerte (“een te koesteren kwaliteit voor mens en dier”) - En, met bovenstaande: de toeristisch-recreatieve waarde Deelgebied Polder Polder Giethoorn Gieterse Polder

73 Deelgebied Gietserse Polder | Visie op Giethoorn Opgaven • Herbestemming/transformatie vrijkomende agrarische bebouwing (VAB), onder andere de locatie Rodermond • De Gieterse Polder maken tot een ontmoetingsplek voor Giethoorn Noord en Giethoorn Zuid Kansen • In de polder zijn mogelijkheden voor het ‘opsparen en bewaren’ van water voor drogere tijden (voorraadvorming in het grond- en oppervlaktewatersysteem), - ‘vernatting’ die tegelijkertijd bij kan dragen aan het tegengaan van verdere bodemdaling en de CO2-uitstoot die daar mee samenhangt. • Dit biedt ook kansen voor (water)recreatie (zwemwater met een strandje bijvoorbeeld en/of punteren), natuurontwikkeling, …

74 Toekomstvisie Giethoorn Richting • Behoud de agrarische functie van de Polder Giethoorn - hier is ruimte voor schaalvergroting én verbreding • Maak en houd de Gieterse Polder beleefbaar als landschappelijke eenheid; zet in op een kleinschalige, groen-blauwe en multifunctionele invulling die bijdraagt aan de wens één dorp te worden Hoe bereiken we dit? • Behoudens de eventuele ontwikkeling van de gele vlek terughoudend zijn met ontwikkelingen anders dan die gericht zijn op versterking van de agrarische functie van de Polder Giethoorn. • De Gieterse Polder is als landschappelijke eenheid beleefbaar te maken door daar waar de oorspronkelijke begrenzing van de polder nauwelijks nog beleefbaar is (het zuid-westelijke deel), het oorspronkelijke dijkprofiel met begeleidende boomstructuur weer te herstellen. • Ook het herstellen van de oorspronkelijke smalle strokenverkaveling door het uitgraven van gedempte sloten en de aanleg van fiets-/wandelpaden en indien mogelijk vaarverbindingen in de polder dragen bij aan het verbeteren van de beleefbaarheid.

• Transformatie van de locatie Rodermond tot centraal gelegen ‘ontmoetingsruimte’, met ruimte voor/ondersteund door functies waar de lokale gemeenschap elkaar treft; genoemd zijn (naast de fusieschool) onder andere sportvoorzieningen, een agrarische functie (zelfoogsttuin/volkstuinen in combinatie met educatie en/of zorg), ruimte voor de gondelvaart en andere evenementen. • Eventuele nieuwe woonbebouwing zien we niet in, maar aan de rand van de polder, als een nieuw open bebouwingslint met de dijk als ruggengraat (bouwen op de hoger gelegen gronden), indien mogelijk ook ontsloten via het water; zo blijft de polder herkenbaar als landschappelijke eenheid, en kan de toekomstige invulling van de polder zoveel mogelijk gemeenschappelijk vorm krijgen. Spelregels voor toekomstige ontwikkelingen Thema Regel Nieuwbouw De mogelijkheden voor toevoeging van bebouwing zijn beperkt binnen dit deelgebied en alleen toegestaan indien deze bijdragen aan verster- king van de eigenheid en kwaliteit van het historische lint op locaties waar niet karakteristieke invullingen vervangen kunnen worden; iedere plek vraagt om maatwerk. Voor nieuwbouw van woningen geldt dat altijd een volkshuisvestelijke behoefte dient te worden aangetoond.

75 Deelgebied Gietserse Polder | Visie op Giethoorn Nieuwe erven Eventuele nieuwe erven worden landschappelijk ingepast met streek- eigen beplanting en erfinrichting. Woningsplitsing Woningsplitsing is mogelijk bij monumentale en karakteristieke panden. Anders dan in het geldende bestemmingsplan staat daarbij niet de inhoudsmaat van het te splitsen pand voorop (splitsen mag vanaf een inhoud van 750m3), maar de vraag of het toevoegen van woningen volkshuisvestelijk past, na splitsing per woning sprake is van een minimaal woonoppervlak37 van 100m2 per woning en het uiterlijk/ de karakteristiek van het pand niet gewijzigd wordt. Parkeren Het parkeren wordt op eigen terrein opgelost – indien bereikbaar met de auto38. Waar mogelijk wordt het parkeren op eigen terrein zodanig landschappelijk (met streekeigen beplanting) ingepast op het achtererf dat de auto(‘s) niet zichtbaar zijn vanuit de openbare ruimte. Openheid landschap Karakteristieke beplanting, de openheid van het landschap, belangrijke zichtlijnen en bestaand water worden niet aangetast. Reclame Voor reclame-uitingen geldt dat moet worden voldaan aan de in de bijlage Reclameregels opgenomen regels. B&B’s Een Bed & Breakfast is alleen toegestaan als ondergeschikte functie (max 35% van het vloeroppervlak) in het hoofdgebouw (de woning).

Het maximum aantal B&B slaapplaatsen bedraagt 4 slaapplaatsen per woning; het parkeren dient op particulier terrein opgelost te worden. Aanvullende spelregels voor toekomstige ontwikkelingen in de Gieterse Polder Thema Regel Behoeften lokale bewoners staan voorop bij ontwikkelingen Bij ontwikkelingen in de Gieterse Polder staan de behoeften van lokale bewoners voorop (zoals de wens dat deze polder een verbindende werking tussen Giethoorn Noord en Giethoorn Zuid krijgt en de wens voor recreatieve uitloopgebieden en/of strandjes voor de lokale bevol- king). Fietsen / wandelen Nieuwe fiets-/wandelverbindingen zijn ook toegankelijk voor de hulp- diensten, niet voor overig gemotoriseerd verkeer. Verkeers- aantrekkende werking We zien in of door de Gieterse Polder geen ruimte voor functies met een extra verkeersaantrekkende werking (ruimte voor ontmoeting staat voorop, in dat kader is de verblijfskwaliteit van belang). 37 Met dit woonoppervlak wordt verblijfsgebied bedoeld, minimaal hoog genoeg om te staan. 38 In de in voorbereiding zijnde herziening van de huidige gemeentelijke Nota Parkeernormen wordt dit punt opgenomen, zodat voor Giethoorn niet langer geldt dat dit voor wat betreft parkeren wordt gezien als onderdeel van het buitengebied.

76 Toekomstvisie Giethoorn Verplaatsen functies naar Gieterse Polder Bij de afweging rond initiatieven voor verplaatsing van (een) functie(s) naar de Gieterse polder moeten de consequenties van het elders onttrekken van de functie(s) meegewogen worden. Nieuwe toeristische functies Voor uitbreiding van het aantal hoofdzakelijk op toeristen gerichte souvenirwinkels/detailhandel, (dag)horeca, recreatiewoningen, vermaak en parkeerplaatsen zien we in dit deelgebied geen ruimte, tenzij: • sprake is van ondergeschikte detailhandel in ter plaatse (in Giet- hoorn) vervaardigde producten en streekproducten en • het een unieke toevoeging betreft die de eigenheid en kwaliteit van Giethoorn versterkt Functiewijziging Eventuele functiewijzigingen veroorzaken geen (milieu)hinder ten opzichte van de woonomgeving en tasten het woon- en leefklimaat niet aan. Voorstel concrete maatregelen • Nadere uitwerking ideeën Gieterse Polder; omwonenden en andere belanghebbenden worden hier actief bij betrokken • ‘Gele vlek’ voorlopig ‘parkeren’ • Eerder al genoemd: • Realisatie loswal bij de molen • Nadere uitwerking parkeeroplossingen en alternatieven voor ontsluiting (inclusief ’doorrekening’) • Nadere uitwerking alternatieve fiets-, wandel- en vaarroutes • Onderzoek mogelijkheden – ruimtelijk en financieel – om de ‘nieuwbouw’ noord via het water te verbinden met het omringende landschap en dorp

77 DEEL II |Gieters bouwen Een belangrijk uitgangspunt van de visie Giethoorn is dat er overal “Gieters” wordt gebouwd. Dat wil niet zeggen dat overal op dezelfde manier moet worden gebouwd. Ook niet dat er overal moet worden gebouwd zoals dat ook in het verleden gebeurde. Gieters bouwen binnen het beschermd dorpsgezicht is niet hetzelfde als Gieters bouwen langs het kanaal of in de Polder Giethoorn. De essentie van Gieters bouwen bestaat uit de volgende uitgangspunten: • Nieuwbouw of verbouw wordt gerelateerd aan de bestaande maat-schaal en hoog-laag verhoudingen in het deelgebied; daarbij is aandacht voor streekeigen vormgeving, kleur- en materiaalkeuze. • De bebouwing in de historische linten van Giethoorn is kleinschalig, bestaat uit één laag met een (rieten) kap, is uitgevoerd met een donker/terughoudend kleur- en materiaalgebruik en voegt zich in de omgeving. Een visie is in eerste instantie niet bedoeld om uitputtende regels te formuleren voor de (beeld) kwaliteit van nieuw te bouwen gebouwen. Het concrete toetsingskader voor Gieters bouwen is opgenomen in de Welstandsnota. 5 Gieters bouwen

78 Toekomstvisie Giethoorn start wie? Realisatie loswal bij de molen z.s.m. Gemeente trekker Nadere uitwerking verkeers- en parkeeroplossingen (inclusief ‘doorrekening’) dit jaar Gemeente trekker Nadere uitwerking alternatieve fiets-, wandel- en vaarroutes dit jaar Gemeente trekker Verkeersbesluit de Bramen en oude Beulakerweg dit jaar Gemeente trekker Kwaliteitsimpuls openbare ruimte beschermd dorpsgezicht dit jaar Gemeente trekker Nadere uitwerking omgeving Kulturhus (inclusief beeldkwaliteitsplan) dit jaar Gemeente trekker Nadere uitwerking ideeën Gieterse polder dit jaar Gemeente trekker In samenhang met bovenstaande: onderzoek mogelijkheden - ruimtelijk en financieel - om de ‘nieuwbouw’ noord via het water te verbinden met het omringende landschap en dorp Herstel boomstructuur langs het kanaal nader te bepalen provincie trekker Kwaliteitsimpuls openbare ruimte langs het kanaal (o.a. verminderen bebording) nader te bepalen i.o.m. Provincie Overijssel (wegbeheerder) Project Streekeigen huis en erf nader te bepalen p.m. Onderzoek vitaliteit verblijfsaccommodaties dit jaar Provincie trekker

79 DEEL II | Op weg naar uitvoering Deze visie spreekt zich uit over de ruimtelijke ontwikkeling van Giethoorn. Waar gebeurt wat, waarom, op welke manier? Belangrijk daarbij is ook de vraag: op welk moment? De hoeveelheid ambities maakt duidelijk dat niet alles tegelijk kan; het stellen van prioriteiten en het maken van keuzes is essentieel. Bovendien laat de actualiteit zien dat het soms moeilijk te voorspellen is wanneer de uitvoering van onderdelen ter hand kan worden genomen. In de uitvoeringsmatrix hieronder is een onderscheid gemaakt tussen ontwikkelingen die op korte termijn opgestart kunnen worden (binnen nu en 5 jaar) en ontwikkelingen op de langere termijn. Het accent ligt op voortzetten van datgene dat al in gang is gezet.39 Sommige ambities of wensen laten zich moeilijk op korte termijn realiseren. Uitvoering geven aan deze ambities kan echter zo’n meerwaarde hebben voor Giethoorn dat ervoor gekozen is ook deze – lange termijn – wensen op te nemen in de visie. Dit biedt de mogelijkheid huidige en toekomstige ontwikkelingen af te stemmen op deze ambities; de ontwikkelingen op korte termijn kunnen bijdragen aan het realiseren van de wensen en mogen de ambities niet frustreren of onmogelijk maken. 39 Op dit moment wordt gewerkt aan een uitvoeringsprogramma, waarin onder andere de onderdelen uit bovenstaande uitvoeringsmatrix een plek krijgen.

Het uitvoeringsprogramma bevat straks ook een financiële paragraaf. Voor bepaalde onderdelen uit bovenstaande uitvoeringsmatrix is nog een nadere uitwerking noodzakelijk om zicht te krijgen op de financiële consequenties. 6 Op weg naar uitvoering start wie? Realisatie loswal bij de molen z.s.m. Gemeente trekker Nadere uitwerking verkeers- en parkeeroplossingen (inclusief ‘doorrekening’) dit jaar Gemeente trekker Nadere uitwerking alternatieve fiets-, wandel- en vaarroutes dit jaar Gemeente trekker Verkeersbesluit de Bramen en oude Beulakerweg dit jaar Gemeente trekker Kwaliteitsimpuls openbare ruimte beschermd dorpsgezicht dit jaar Gemeente trekker Nadere uitwerking omgeving Kulturhus (inclusief beeldkwaliteitsplan) dit jaar Gemeente trekker Nadere uitwerking ideeën Gieterse polder dit jaar Gemeente trekker In samenhang met bovenstaande: onderzoek mogelijkheden - ruimtelijk en financieel - om de ‘nieuwbouw’ noord via het water te verbinden met het omringende landschap en dorp Herstel boomstructuur langs het kanaal nader te bepalen provincie trekker Kwaliteitsimpuls openbare ruimte langs het kanaal (o.a. verminderen bebording) nader te bepalen i.o.m. Provincie Overijssel (wegbeheerder) Project Streekeigen huis en erf nader te bepalen p.m. Onderzoek vitaliteit verblijfsaccommodaties dit jaar Provincie trekker

80 Toekomstvisie Giethoorn Bijlage I Streefbeeld openbare ruimte:

81 Bijlage Niet gewenste toekomstbeeld openbare ruimte:

82 Toekomstvisie Giethoorn Bijlage II Reclamebeleid in Giethoorn Wat mag er wel en niet in Giethoorn op het gebied van reclame? Deze vraag is niet zomaar te beantwoorden. Voor het regelen van reclame heeft de gemeente verschillende instrumenten: - Welstandsnota; - Bestemmingsplan; - Algemene plaatselijke verordening (Apv) - Nadere regels voor het plaatsen van driehoeksreclameborden; - Nadere regels voor het plaatsen van uitstallingen; - Nadere regels voor het hebben van terrassen. Al deze regels en beleidsstukken geven regels voor het voeren van reclame. Elk voor een eigen specifieke categorie/vorm van reclame. Welstandsnota Deze nota geeft regels voor reclame aan gebouwen/bouwwerken en voor re- clame die als bouwwerk in de zin van de Wet algemene bepalingen omgevings- recht worden beschouwd. Bestemmingsplan Het bestemmingsplan bepaalt het aantal en de plaats van bepaalde bouwwer- ken (bijvoorbeeld vlaggenmasten) en geeft regels voor reclame bij een beroep/ bedrijf aan huis Algemene plaatselijke verordening (Apv) De Apv geeft regels voor het gebruik van de openbare ruimte binnen een ge- meente. De regels hebben vooral betrekking op het reguleren van de openbare orde en veiligheid binnen de gemeente. Een gemeente heeft de mogelijkheid om voor reclame-uitingen die geen bouwwerk zijn, regels op te nemen in de Apv.

Dit kan bijvoorbeeld door het vragen van een reclamevergunning voor vormen van reclame waarvoor geen vergunning voor het bouwen nodig is. In Steenwij- kerland is er door de gemeenteraad voor gekozen om de reclamevergunning uit de Apv te halen. Er is dus geen Apv-vergunningenstelsel meer voor het aanbrengen van reclame. Voor een aantal vormen van reclame/gebruik van de openbare ruimte waarbij een reclame een onderdeel kan zijn, heeft de gemeente Nadere regels gemaakt. Wordt daaraan voldaan, dan mag de reclame worden geplaatst. Nadere regels voor het plaatsen van driehoeksreclameborden Deze Nadere regels geven de voorschriften waaraan driehoeksreclameborden voor evenementen en andere activiteiten moeten voldoen om te worden ge- plaatst.

83 Bijlage Nadere regels voor het plaatsen van uitstallingen Deze Nadere regels geven aan waar uitstallingen geplaatst mogen worden en wat er wel en niet mag ten aanzien van uitstallingen. Hierin zijn ook regels op- genomen voor los geplaatste reclameborden. Nadere regels voor het hebben van terrassen Deze Nadere regels geven aan hoe groot een terras mag zijn en welke verplich- tingen een exploitant van een terras heeft. Ook worden regels gegeven voor het terrasmeubilair (inclusief windschermen en parasols). Welstandsnota De Welstandsnota kent regels die voor heel Steenwijkerland gelden. Voor de beschermde stads- en dorpsgezichten zijn daarnaast een aantal specifieke regels opgesteld. Algemene richtlijnen 1. Reclames moeten in maat, vorm, kleur, lichtintensiteit en sfeer rekening te houden met de stedenbouwkundige en architectonische situatie. Ook aan de grafische vormgeving worden kwaliteitseisen gesteld. Het recla- meobject dient aan technische en constructieve eisen te voldoen. 2. Alle reclamevoorstellen worden aan de Welstandscommissie voorgelegd 3. Reclames moeten functiegebonden zijn. Dit betekent dat de relatie moet hebben met de situering en/of functie van het object waarop het is aange- bracht. 4. Tijdelijke reclames voor een periode van ten hoogste twee aaneengeslo- ten weken per jaar kunnen in afwijking van het voorgaande worden toe- gestaan.