Bijlage 1 Landschappelijke inpassing.pdf

VOLLENHOVE LANDSCHAPPELIJKE INPASSING UITBREIDING HOOGSPANNINGSSTATION

VOLLENHOVE Landschappelijke inpassing uitbreiding hoogspanningstation Oosterhout, 22 maart 2021 IND 465576- 01E Landschappelijke inpassing hoogspanningstation Vollenhove COLOFON OPGESTELD Opsteller: V. Smeets 22-03-2021 Vestiging Oosterhout Beneluxweg 125 Postbus 40 4900 AA Oosterhout +31 (0) 162 487 500 info@croonenburo5.com Vestiging Maastricht Wim Duisenbergplantsoen 21 Postbus 959 6200 AZ Maastricht +31 (0) 43 325 32 23 www.croonenburo5.com VRIJGAVE Projectmanager: J. Fuite 22-03-2021 GOEDKEURING Projectleider: J. Verhoeven 22-03-2021 Vestiging Oosterhout Beneluxweg 125 Postbus 40 4900 AA Oosterhout +31 (0) 162 487 000 info.nl@anteagroup.com Vestiging ‘s-Hertogenbosch Magistratenlaan 116 Postbus 856 5201 AW ‘s-Hertogenbosch +31 (0) 88 857 22 22 | 3 LANDSCHAPPELIJKE INPASSING UITBREIDING HOOGSPANNINGSSTATION VOLLENHOVE INHOUDSOPGAVE 1 INLEIDING 5 1.1 DOEL 5 1.2 LEESWIJZER 5 2 GEBIEDSBESCHRIJVING 7 2.1 VOLLENHOVE EN OMGEVING 7 2.2 OMGEVING HOOGSPANNINGSSTATION 7 3 BELEID 9 3.1 PROVINCIAAL BELEID 9 3.2 GEMEENTELIJK BELEID 9 4 RANDVOORWAARDEN 13 4.1 ALGEMEEN 13 4.2 STADSRANDVISIE GEMEENTE 13 4.3 TENNET 13 4.4 ENEXIS 15 4.5 NATUURTOETS 15 5 LANDSCHAPPELIJKE INPASSING 17 5.1 LIGGING 17 5.2 STAND VAN ZAKEN STADSRAND WEST 17 5.3 VISIE OP DE LANDSCHAPPELIJKE INPASSING 19 schaal 1:xxxx Figuur 1: Locatie uitbreiding hoogspanningstation Vollenhove (bron Streetsmart)

LANDSCHAPPELIJKE INPASSING UITBREIDING HOOGSPANNINGSSTATION VOLLENHOVE | 5 1 1.1 DOEL Door de toename van duurzame initiatieven is Enexis genoodzaakt om haar bestaande hoogspanningsstation te Vollenhove uit te breiden om klanten nu en in de toekomst aan te blijven sluiten op het elektriciteitsnetwerk. De huidige locatie kan niet verder worden ingebreid en Enexis is voornemens om grondaankoop te verkennen met de eigenaar van het naastliggende perceel. De grondaankoop alleen maakt de uitbreiding nog niet mogelijk. Ook dient de bestemming aangepast te worden om nutsuitbreiding mogelijk te maken. Enexis gaat daarom in gesprek met de gemeente Steenwijkerland om de mogelijkheden te verkennen voor een bestemmingspan wijziging. Onderdeel van dit verzoek betreft de landschappelijke inpassing van het voornemen. De totaal benodigde grondaankoop is op onderstaande tekeningen met groene arcering weergegeven. De gemeente Steenwijkerland wil graag de uitbreiding van het station in lijn brengen met de Kwaliteitsimpuls groene omgeving door een plus te creëren op natuurwaarde, ingepast op de geldende gebiedsvisie. In dit landschappelijk inpassingsplan wordt invulling gegeven aan bovengenoemde doelstelling. 1.2 LEESWIJZER De gebiedskenmerken en ruimtelijke kwaliteit van de omgeving van de uitbreidingslocatie ten oosten van de bestaande hoogspanningsstation wordt in hoofdstuk 2 nader omschreven.

Hoofdstuk 3 geeft inzicht in het provinciaal- en gemeentelijk beleid die van toepassing zijn op de uitbreiding van dit hoogspanningsstation. Vervolgens wordt in hoofdstuk 4 de randvoorwaarden van de verschillende actoren in beeld gebracht die van belang zijn op de landschappelijke inpassing van de uitbreiding. Tot slot wordt in hoofdstuk 5 het voorstel voor landschappelijke inpassing beschreven. INLEIDING Figuur 2: Uitbreidingslocatie (groen gearceerd gebied) Figuur 6: AHN hoogtekaart en locatie aanduiding(bron AHN) Figuur 4: De Klif ten westen en zuiden hoogspanningsstation Figuur 5: Zicht vanaf De Noordwal richting hoogspanningstation Figuur 3: Ontsluitingsweg / recreatief fietspad De Voorst nabij hoogspanningstation

LANDSCHAPPELIJKE INPASSING UITBREIDING HOOGSPANNINGSSTATION VOLLENHOVE | 7 2.1 VOLLENHOVE EN OMGEVING Vollenhove is een lineair opgebouwde stad op een rug van keileem (tot 10.00m + NAP). De locatie van het Enexis hoogspanningsstation valt binnen het gebied De Voorst. Het gebied ligt op een vooruitgeschoven punt keileem westelijk van de kern. Deze punt lag voorheen aan de Zuiderzee als beschermende dijk, ook wel de KLIF Vollenhove genoemd. Na de inpoldering van de Noordoostpolder ligt deze verhoogde landpunt aan het Vollenhoverkanaal. 2.2 OMGEVING HOOGSPANNINGSSTATION Het hoogspanningsstation ligt in de oksel van zuidwestelijke waterkering, in een open gebied ten westen van de kern Vollenhove. De noord- en oostzijde worden gevormd door het open akkerlandcomplex De Voorst met hoge en middelhoge archeologische waardering. Aan de oostzijde wordt dit gebied begrensd door de groenzone van camping Akkertien, gelegen aan de Noordwal. De noordelijke begrenzing van het agrarisch perceel wordt gevormd door een lineaire struweelzone. De westelijke begrenzing van het agrarisch perceel wordt gevormd door het dijklichaam met toegangsweg De Voorst. De zuidelijke begrenzing van het hoogspanningsstation bestaat uit de klif met struweelbeplanting en waardevol kruiden- en faunarijk grasland tot aan het Vollenhoverkanaal.

Het hoogspanningsstation wordt aan de west- en zuidzijde omgeven door het Vollenhoverkanaal met daarachter de bosgebieden van het Voorsterbos en Kadoelerbos, gelegen in de Noordoostpolder . De bossen vormen een sterke ruimtelijke begrenzing van de Noordoostpolder aan het Vollenhoverkanaal. Naar het hoogspanningsstation toe zijn drie leidingtracés gesitueerd waarvan het noordelijke en oostelijke tracé van invloed kunnen zijn op de landschappelijke inpassing. De locaties tussen de mastpoten van het noordelijk en oostelijk tracé bestaan uit kruidenrijk grasland. GEBIEDSBESCHRIJVING2 Figuur 11: Legenda Visiekaart westrand Vollenhove Figuur 9: voorbeeld uitwerking groen casco en klifFiguur 8: Visiekaart westrand Vollenhove Figuur 10:Legenda DNA stadsrand Figuur 7: DNA stadsrand Vollenhove Figuur 12: voorbeeld uitwerking verdichting groen casco en klif LANDSCHAPPELIJKE INPASSING UITBREIDING HOOGSPANNINGSSTATION VOLLENHOVE | 9 3.1 PROVINCIAAL BELEID De gemeente Steenwijkerland hanteert voor landschappelijke inpassing van nieuwe ontwikkelingen de Kwaliteitsimpuls groene omgeving van de provincie Overijssel.

Voor het bepalen van de hoogte van aanvullende kwaliteitsprestaties worden drie variabelen gehanteerd: • Is de ontwikkeling gebiedseigen of gebiedsvreemd • Wat is de schaal van de ontwikkeling en de impact op de omgeving • Dient het initiatief een eigen belang of ook maatschappelijke belangen. • De juridische afdwingbaarheid van kwaliteitsprestaties en investeringen hangt samen met de ruimtelijke ontwikkeling en de effecten van de ontwikkeling op de omgeving. De provinciale omgevingsvisie en bijbehorende catalogus Gebiedskenmerken Overijssel (provincie Overijssel, 13 november 2019)wordt binnen de gemeente Steenwijkerland gebruikt als basis voor gemeentelijk landschapsbeleid. 3.2 GEMEENTELIJK BELEID In de visie op de Landschapsontwikkeling Steenwijkerland (februari 2005) wordt voor het plangebied een inpassing van nieuwe verblijfs- en recreatiegebieden aangegeven. Ten noorden van het plangebied wordt de strandzone ontwikkeld. Een recreatieve verblijfsplek op de kop van de stuwwal past binnen de visie. Het landschapsontwikkelingsplan Steenwijkerland is weliswaar verouderd maar deze wordt nog steeds gebruikt. Daarnaast is er een beheersverordening voor het buitengebied waar de kwaliteit van het landschap wordt bewaakt. Deze verordening is conserverend van aard.

De gemeente Steenwijkerland heeft samen met de provincie Overijssel voor de stadsrandzones van Vollenhove en Blokzijl in een pilot ‘Stadsrandzones met kwaliteit’ een integrale visie opgesteld. Het plangebied ligt aan westzijde van de kern Vollenhove. In de visie Stadsrandzones met kwaliteit (gemeente Steenwijkerland, mei 2014) valt het projectgebied binnen de transformatie van de westelijke stadsrandzone van Vollenhove. Voor het plangebied is volgende visie geschetst. Om de Voorst weer herkenbaar als vooruitgeschoven hoogte te maken zijn er in de Stadsrandenvisie Vollenhove en Blokzijl stevige ingrepen noodzakelijk om het reliëf weer meer te laten spreken en het contrast van open water en de massieve kop van De Voorst weer tot een bijzondere plek te maken, een aantrekkelijk wandeldoel en een oriëntatiepunt vanaf het water . Om tegenwicht te kunnen bieden aan de visuele dominantie van het bestaande hoogspanningsstation wordt tussen de hoogspanningsleidingen en de BELEID3 Figuur 16: Beleidsregel Kwaliteit buitengebied: UiterdijkenFiguur 15: Beleidsregel Kwaliteit Buitengebied: Hoge Land van Vollenhove Figuur 14: Cultuurhistorische Landschapstypen uit beleidsnotitie beeldkwaliteit Buitengebied Figuur 13: Visie Vollenhove uit Landschapsontwikkelingsplan

LANDSCHAPPELIJKE INPASSING UITBREIDING HOOGSPANNINGSSTATION VOLLENHOVE | 11 bestaande camping een transformatie van de open ruimte naar een groen casco van bosvakken en opgaande houtwallen voorgesteld. Hiermee kan de ruimtebeleving op de stuwwal en het contrast tussen de stuwwal, de laagte en het open water worden versterkt en beter beleefbaar gemaakt. Het casco kan deels worden verdicht met bospercelen ten behoeve van biomassa. Daarnaast is er ruimte voor extensieve recreatieve functies en incidenteel bijbehorende gebouwen. Tot slot wordt de strandlocatie ten noorden van het hoogspanningsstation recreatief verder ontwikkeld en is de weg De Voorst op de dijk een belangrijke recreatieve route. In aanloop naar het Omgevingsplan Buitengebied zijn er allerlei documenten ontwikkeld, waaronder een Beleidsnotitie Beeldkwaliteit buitengebied (Gemeente Steenwijkerland 29 mei 2017). Voor het plangebied zijn twee landschapsidentiteiten van belang. Het betreft de dijk en de westelijke oevers die behoren tot de Uiterdijken langs de voormalige Zuiderzee. Het zuidelijk gedeelte van de Uiterdijken heeft een natuurlijk karakter en heeft een weids en open landschap. De locatie van het hoogspanningsstation ligt binnen Hoge Land van Vollenhove.

In de beleidsregels Kwaliteit Buitengebied wordt voor de beschrijving van bovengenoemde landschapstypen de toepassing van streekeigen beplanting beschreven voor laanbomen, houtwallen en singels en erfbeplanting. Voor de locatie van het plangebied zijn de streekeigen beplanting voor houtwallen en singels van toepassing. Figuur 17: Visikaart westrand Vollenhove Figuur 18: Belemmerende strook Tennet hoogspanningsmasten (bron Tennet)

LANDSCHAPPELIJKE INPASSING UITBREIDING HOOGSPANNINGSSTATION VOLLENHOVE | 13 4.1 ALGEMEEN Voor een goede landschappelijke inpassing van de uitbreiding van het hoogspanningsstation te krijgen zijn de randvoorwaarden van de verschillende actoren in het gebied in beeld gebracht. 4.2 ‘STADSRANDVISIE GEMEENTE In de Stadsrandvisie gemeente Steenwijkerland is de volgende visie opgesteld voor de westrand Vollenhove: • De stuwwal beter beleefbaar maken door het contrast tussen water en hoge delen te verhogen en de klif aan de zuidzijde te herstellen; • De Voorst als bijzonder reliëf meer benadrukken door een nieuw groen landschapsbeeld (groen casco) in de huidige open polder op te nemen. Dit casco bestaat uit boswallen waarmee een coulissenlandschap wordt gecreëerd. Binnen de bosvakken wordt invulling gegeven met gras-/ akkerland of beplanting ten behoeve van biomassa productie. • Versterken van openbare ruimte en de uitzichten. • Extensieve recreatieve functies en bebouwing groen inpassen op de hoogte, niet in de laagte. 4.3 TENNET Tennet hanteert voor het aanbrengen de volgende randvoorwaarden uit oogpunt veiligheid: • Planten en bomen in de buurt van een hoogspanningsverbinding kunnen gevaar vormen als ze te dicht bij de geleiders (spanningvoerende draden) komen. • Geen hoge beplanting in de belemmerende strook toepassen.

• Wanneer de aanwezige beplanting boven de toelaatbare hoogte is gekomen, ontstaat er gevaar . • Voor de 110KV leidingen geldt dat er geen bomen in de risicozone hoogspanningsverbinding (zone 1) mogen staan. Dit betekent voor de leidingen ter plaatse van Vollenhove 4.00 meter buiten de buitenste draden. • Bomen binnen zone 2 waarvan een gedeelte van de kroon binnen zone 1 valt worden door Tennet beoordeeld en noodzakelijke maatregelen gedeeld met grondeigenaar • Dode en zieke bomen die op de grens zone 2 – zone 3 worden door Tennet beoordeeld en noodzakelijke maatregelen gedeeld met grondeigenaar . • Voorkeur Tennet gaat uit naar grasvegetatie en/of agrarische gewassen. • Voor aanplant van beplanting/ struweel onder de hoogspanningsmast moet eerst toestemming worden aangevraagd bij Tennet. Hiervoor dient een inrichtingsplan ter beoordeling worden ingediend. RANDVOORWAARDEN4 Afbeelding xx: voetnoot Figuur 21: Voorbeeld modulair gebouw Figuur 20: Voorbeeld modulairgebouw met kabelingangstrook Figuur 19: Technische inrichting uitbreiding hoogspanningsstation (bron Enexis)

LANDSCHAPPELIJKE INPASSING UITBREIDING HOOGSPANNINGSSTATION VOLLENHOVE | 15 4.4. ENEXIS Enexis hanteert voor de uitbreiding de volgende randvoorwaarden: • Landschappelijke inpassing binnen het gestelde ruimtegebruik (groen gearceerd vak) • Plaatsing van een modulair 18 Velds gebouw met afmeting (lxbxh) 25.00 x 7.00x 4.40 meter . • Plaatsing van een SI-ruimte. • Voor het uitwisselen van de trafo’s op het bestaande hoogspanningstation is een 5.00 meter brede toegangsweg noodzakelijk, deel uitmakend van de nieuwe uitbreiding. • Beschikbare ruimte voor de toegangsweg en kabels en leidingenstrook met een breedte van 10.00 meter, bij locaties 2 geplande gebouwen 25.00 meter . • In verband met de ligging van kabels en leidingen en toegankelijkheid onderhoudsverkeer in de gehele 10.00 meter brede strook geen struweelbeplanting aanbrengen maar grasvegetatie. • Achter de nieuwbouw is een strook van 8.00 meter beschikbaar, waarvan 2.00 meter verharding rondom gebouw en 1.0 meter voor hekwerk. Buiten het hekwerk kan 5.00 meter beplant worden met struweel. 4.5. NATUURTOETS Voor de uitbreiding van het hoogspanningsstation is een natuurtoets opgesteld ( Antea group 8 maart 2021). In de natuurtoets worden aanbevelingen gedaan voor kleine zoogdieren, vlinders en bijen.

Het betreft: • Voldoende schuilgelegenheid bieden in struweel en kruidenrijk gras voor kleine zoogdieren als marterachtigen, muizen en egels. • Aanbrengen van waardplanten in struweel voor vlindersoorten als grote vos, grote weerschijnvlinder en kleine ijsvogelvlinder . • Kruidenrijk bloemrijk gras (bijenmix) inzaaien voor voedsel gedurende het jaar voor bijen. schaal 1:xxxx Figuur 22: Voorstel landschappelijke inpassing uitbreiding hoogspanningsstation Vollenhove6 LANDSCHAPPELIJKE INPASSING UITBREIDING HOOGSPANNINGSSTATION VOLLENHOVE | 17 5.1 LIGGING De uitbreiding ten oosten van het hoogspannings- station komt te liggen tegen een zwaar versterkte houtwal/bosvak dat het beeld vanuit de Noordwal zal afschermen. Verdere invulling binnen door het coulissenlandschap te beplanten ten behoeve van de biomassa productie zal een totale afscherming van het bestaande en de uitbreiding van het hoogspanningsstation vormen. (zie figuur 9 en figuur 10). De bestaande struweelbeplanting op de voormalige klif zal mogelijk komen te verdwijnen om de klif weer zichtbaar te maken als landschappelijk element. Tot slot wordt de strandlocatie ten noorden van het trafostation recreatief verder ontwikkeld en wordt de weg De Voorst op de dijk een belangrijke recreatieve route.

5.2 STAND VAN ZAKEN STADSRAND WEST Op korte termijn gaat de gemeente Steenwijkerland het open gebied Voorst niet beplanten met houtwallen en boomstructuren. Het gebied blijft voorlopig open en behoud zijn agrarische functie. Daarnaast zijn er nog geen plannen ontwikkeld voor de zuidelijke rand, de klif. De huidige struweelbeplanting zal voorlopig gehandhaafd blijven. De gemeente zet in op verdere ontwikkeling van de strandlocatie ten noorden van het hoogspanningsstation. Hiervan zijn al plannen in uitvoering. Langs het hoogspanningsstation blijft het recreatieve fietspad De Voorst gehandhaafd. De gemeente ziet wel graag dat onderhoudsverkeer / zwaar transport naar het hoogspanningsstation, door de recreatieve ontwikkeling van de strandzone, via een andere weg naar het station gaat rijden. Hiervoor zijn zowel door gemeente als Enexis nog geen plannen ontwikkeld. LANDSCHAPPELIJKE INPASSING5 schaal 1:xxxxschaal 1:xxxx Figuur 23: Uitwerking landschappelijke inpassing uitbreiding hoogspanningsstation Vollenhove LANDSCHAPPELIJKE INPASSING UITBREIDING HOOGSPANNINGSSTATION VOLLENHOVE | 19 5.3 VISIE OP DE LANDSCHAPPELIJKE INPASSING De uitbreiding van het bestaande hoogspanningsstation sluit ruimtelijk aan op de huidige functie van het bestaande station. Voor de uitbreiding is een gedeelte van het agrarisch perceel noodzakelijk.

De locaties van de masten van de hoogspanningsleidingen blijven binnen het agrarisch perceel te liggen. Het station is van maatschappelijk belang voor een goede energiedistributie binnen de regio. De schaal van de ontwikkeling is beperkt en past binnen het huidige ensemble van gebouwen, trafo’s en hoogspanningsleidingen, behorende tot het energielandschap. De nieuw te bouwen gebouwen (modulair 18 Velds en SI-ruimte) hebben een eigentijdse architectuur die verschilt van de bestaande bebouwing op het hoogspanningsstation. Het modulair 18 velds gebouw heeft een afmeting van 25.00x7.00 meter en een hoogte van 4.40 meter . De gevelbekleding bestaat uit blauwe gevelplaten. De vormgeving van de SI–ruimte krijgt dezelfde uitstraling als het modulair gebouw maar is kleiner van formaat. De landschappelijke inpassing bestaat uit het aanbrengen van een struweelzone achter de gebouwen, ruigte en kruidenrijke /bloemrijke grasstroken. Figuur 24: Referentie kruidenrijk gras Afbeelding xx: voetnoot Afbeelding xx: voetnootAfbeelding xx: voetnoot Figuur 25: Zicht in westelijke richting vanaf de Noordwal op het hoogspanningsstation

LANDSCHAPPELIJKE INPASSING UITBREIDING HOOGSPANNINGSSTATION VOLLENHOVE | 21 Figuur 26: Zicht in zuidelijke richting vanaf het fietspad De Voorst op het hoogspanningsstation en de uitbreidingslocatie

Figuur 28: Referentiebeeld struweel Figuur 27: Detailuitwerking struweel - bloemrijkgrasland - hekwerken Figuur 29 Referentiebeeld insectenhotel (Grijssen) LANDSCHAPPELIJKE INPASSING UITBREIDING HOOGSPANNINGSSTATION VOLLENHOVE | 23 STRUWEEL Ten oosten van de nieuwe gebouwen, buiten de belemmeringszone van de hoogspanningsleiding wordt een 5.00 meter brede struweel zone aangebracht. Deze struweelzone zorgt voor een goede landschappelijk overgang van de nieuwe bebouwing naar het agrarisch open gebied en heeft een belangrijk functie als fourageer- /leefgebied voor insecten, vogels en kleine zoogdieren. Ook biedt deze beplanting voldoende beschuttingsruimte. Het struweel zal bestaan uit inheems plantmateriaal met enkele waardplanten voor vlinders zoals voorgesteld in de natuurtoets. Het sortiment bestaat uit : 20% meidoorn (waardplant Grote Vos) 15% geoorde wilg (waardplant grote weerschijnvlinder) 10% kamperfoelie (waardplant kleine ijsvogelvlinder) 15% gelderse roos 15% sleedoorn 5% hazelaar 10% kornoelje 10% hondsroos Aanplant 2 plantrijen, planten in driehoeksverband, 1.00 meter in de rij, 1,50 meter tussen de rijen. GRASSTROOK De 10.00 meter brede toegangsstrook naar de nieuwe gebouwen bestaat uit een 5.00 meter brede toegangspad in gras naar de gebouwen, bestaande uit een extensief beheerde grasstrook.

Tussen toegangsweg en agrarisch gebied komt een 5.00 meter brede grasstrook, ingezaaid met gebiedseigen kruidenmengsel. Voorgesteld wordt de ruimte tussen fietspad De Voorst en het huidige hoogspanningsstation ook met kruidenrijk bloemrijkgras (bijenmix) in te zaaien dat aantrekkelijk is als voedselbron voor bijen gedurende het groeiseizoen. Door gevarieerd beheer (meerjarig gras- /eenjarig gras) ontstaat hier een interessant leefmilieu voor bijen, vlinders, vogels en kleine zoogdieren. Kruidenrijke bermen bieden ook bescherming aan kuikens van weidevogels en herbergen veel insecten waarvan gruttokuikens en andere vogels van profiteren. In herfst en winter vormen deze stroken een waardevol fourageergebied voor akkervogels. Ter ondersteuning van de biodiversiteit wordt er naast het modulair 18 Velds gebouw een insectenhotel aangebracht. Voor boerenlandvogels worden drie nestkasten aan palen op de rand van het struweel geplaatst. Het gras binnen de hekwerken van het hoogspanningsstation wordt frequenter gemaaid. Voor de graszone rondom de hekwerken wordt aan de buitenzijde een 2.00 meter brede gemaaide grasstrook voorzien die in het maairegiem van het hoogspanningsstation wordt meegenomen.

Vestiging Oosterhout Beneluxweg 125 Postbus 40 4900 AA Oosterhout +31 (0) 162 487 500 info@croonenburo5.com Vestiging Maastricht Wim Duisenbergplantsoen 21 Postbus 959 6200 AZ Maastricht +31 (0) 43 325 32 23 www.croonenburo5.com Vestiging Oosterhout Beneluxweg 125 Postbus 40 4900 AA Oosterhout +31 (0) 162 487 000 info.nl@anteagroup.com