7.1 GGD - Programmabegroting GGD IJsselland.versie 2.0 gemeenteraden.pdf

–– Programmabegroting 2020 en Meerjarenraming 2021 – 2023 Versie 2.0 G19.000545 ; Dagelijks Bestuur GGD IJsselland d.d. 27.03.2018 2 3 Inhoudsopgave Bestuurlijke samenvatting 5 Voorwoord 9 Algemene uitgangspunten 11 1. 1.1 GGD IJsselland 11 1.2 Omvang van de begroting 12 1.3 Indexering 13 1.4 Beleidsindicatoren 13 Programma’s 15 2. 2.1 Programma Gezondheid 15 2.1.1 Inleiding 15 2.1.2 Waar staan we voor? 15 2.1.3 Wat doen we er voor? 15 2.1.4 Wat gaat het kosten? 20 2.2 Programma Service en samenwerking 21 2.2.1 Inleiding 21 2.2.2 Waar staan we voor? 21 2.2.3 Wat doen we ervoor? 21 2.2.4 Wat gaat het kosten? 22 Financiële begroting 23 3.

3.1 Begroting van baten en lasten GGD IJsselland 23 3.2 Toelichting op de financiële begroting 23 3.3 Algemene lasten en dekkingsmiddelen 24 3.4 Ontwikkeling gemeentelijke bijdrage 24 3.5 Kanttekeningen 26 3.6 Algemeen 28 3.7 Weerstandsvermogen en risico’s 28 3.7.1 Algemene uitgangspunten 28 3.7.2 Evaluatie weerstandscapaciteit 28 3.7.3 Overzicht risico’s 2020 29 3.7.4 Financiële kengetallen 2019 30 3.8 Onderhoud kapitaalgoederen 31 3.9 Bedrijfsvoering 31 3.10 Verbonden partijen 31 3.11 Treasury 32 3.11.1 Inleiding 32 3.11.2 Algemene ontwikkelingen 32 3.11.3 Risicomanagement 32 3.11.4 Liquiditeitsplanning en financieringsbehoefte 34 3.11.5 Rentevisie 34 Bijlagen 35 Bijlage 1: Overzicht gemeentelijke bijdragen 37 Bijlage 2: Ontwikkeling gemeentelijke bijdragen 38 Bijlage 4: Overzicht van reserves en voorzieningen 40 Bijlage 5: Overzicht van langlopende leningen 41 Bijlage 6: Overzicht activa 42 Bijlage 7: Overzicht taakvelden en overhead 43 Bijlage 8 balans 44 Bijlage 9: Compensabele BTW 46 4 Bijlage 10: Beleidsindicatoren 47 5 Bestuurlijke samenvatting Begroting in één oogopslag De Programmabegroting 2020 van GGD IJsselland heeft betrekking op alle uitgaven en inkomsten die voor 2020 worden voorzien. De totale begroting omvat (afgerond) zesentwintig miljoen euro.

Voor dit geld voert GGD IJsselland de taken uit die voor een belangrijk deel zijn vastgelegd in de Wet publieke gezondheid of waarover met de elf gemeenten in IJsselland afspraken zijn gemaakt. Het gaat dan om: 1. Producten die worden gefinancierd uit de algemene gemeentelijke bijdrage; 2. Dienstverlening die uit rijksbijdragen wordt gefinancierd; 3. Dienstverlening die met afzonderlijke gemeenten is overeengekomen; 4. Inkomsten en uitgaven voor diensten die door derden worden betaald (via een klanttarief voor burgers of andere partijen). Zie voor een uitgebreidere toelichting paragraaf 1.3. De totale Programmabegroting 2020 kent de volgende inkomsten en uitgaven: Algemene gemeentelijke bijdrage 20.263 Programma Gezondheid 24.427 Inkomsten uit DVO 1.461 (waarvan Jeugdgezondheidszorg) 14.395 Inkomsten uit projecten 1.225 Rijksbijdrage 705 Programma Service en Samenwerking 1.766 Inkomsten d.m.v. klanttarief 1.754 Overige 785 Overige uitgaven 0 Totaal 26.193 Totaal 26.193 Inkomsten Uitgaven (inclusief overhead) 6 Wat betaalt mijn gemeente? De bijdrage per gemeente is gespecificeerd weergegeven in bijlage 1 op pagina 37. De bijdragen zijn afgerond opgenomen in de onderstaande tabel. Inhoudelijke toelichting GGD IJsselland kent twee programma’s. Het programma Gezondheid omvat de inhoudelijke taken van de GGD.

In het programma Service en samenwerking zijn bestuurlijke en ondersteunende activiteiten ondergebracht. De inhoud en ontwikkelingen van deze programma’s worden toegelicht in hoofdstuk 2, vanaf pagina 15. Wat zijn de ontwikkelingen in deze begroting? Ten opzichte van 2019 neemt het volume van de begroting 2020 met € 0,9 miljoen toe. De toename kan als volgt worden onderverdeeld: - Ontwikkeling loonkosten € 443.000 - Prijsindex € 96.000 - Rijksvaccinatieprogramma € 127.000 - Publieke Gezondheid voor Statushouders € 142.000 - Omzet toename Reizigerszorg € 58.000 - Omzet toename Forensische zorg € 82.000 Gevolgen gemeentelijke bijdrage De gemeentelijke bijdrage neemt ten opzichte van 2019 afgerond met € 1,7 miljoen toe. Deze ontwikke- ling kan aan onderstaande onderdelen worden toegeschreven. Al deze onderdelen zijn als uitgangspun- ten voor de programmabegroting 2020 door het algemeen bestuur vastgesteld. - de indexering 2019 van salarissen, sociale lasten en prijzen (afgerond in totaal € 485.000). Na- dere informatie is te vinden op bladzijde 13. - Overheveling financiering Rijksvaccinatieprogramma (RVP) van het Rijk naar gemeenten (afge- rond in totaal € 1.080.000). De gemeenten zijn vanaf 2019 verantwoordelijk voor het uitvoeren van het RVP en de gemeenten ontvangen hiervoor extra financiële middelen uit het gemeente- fonds.

In de begroting van de GGD betekent dit een verschuiving van een bijdrage van het Rijk naar de bijdrage van de gemeenten. De bijdrage van de gemeenten stijgt hierdoor met € 1.080.000,-. Het is echter voor de gemeenten geen financiële lastenverzwaring omdat zij deze middelen van het Rijk ontvangen. gemeente gemeentelijke bijdrage (x€1.000) Dalfsen 1.092 Deventer 3.706 Hardenberg 2.398 Kampen 2.166 Olst-Wijhe 664 Ommen 679 Raalte 1.322 Staphorst 761 Steenwijkerland 1.582 Zwartewaterland 1.022 Zwolle 4.870 Totaal 20.262 7 - Financiering structurele taken publieke gezondheid statushouders (€ 142.000,-). In november 2018 is besloten om deze kosten in 2019 te dekken uit de bestemmingsreserve. Voor 2020 is de financiering in de inwonerbijdrage verwerkt. Zonder de overheveling van de RVP gelden van het Rijk naar de gemeenten bedraagt de stijging voor gemeenten € 627.000,-.

9 Voorwoord Voor u ligt de begroting 2020 van GGD IJsselland. GGD IJsselland werkt voor elf gemeenten in Overijs- sel en draagt met haar werkzaamheden bij aan het bouwen en onderhouden van een goed functione- rende samenleving in deze gemeenten. Publieke gezondheid gaat over de gezondheid van de gemeenschap; het collectief staat centraal. De GGD werkt vooral aan preventie en richt zich in brede zin op het voorkómen van bedreigingen voor de gezondheid en op bedreigingen van de samenleving door grote gezondheidsproblemen (van klassieke epidemieën tot bijvoorbeeld het risico’s van overgewicht en verslavingen). Steeds meer strekt gezond- heid zich uit over meerdere beleidsterreinen binnen gemeentes, waaronder het sociale domein, het ruimtelijk domein en het domein van veiligheid. Daarbij zijn we met groepen én individuen bezig, we doen onderzoek, beoordelen mensen en situaties, zorgen voor maatregelen en geven advi es en infor- matie aan inwoners en gemeenten. Dat alles met inzet, deskundigheid en plezier. De GGD ontwikkelt zich naar hybride netwerkorganisatie die samen met anderen complexe vraagstukken in de samenl e- ving probeert op te lossen.

GGD IJsselland ziet gezondheid van mensen niet als doel op zich, maar vooral als een middel voor mensen om deel te kunnen nemen aan de samenleving, zoals is verwoord in de moderne definitie van Huber: “Gezondheid is het vermogen van mensen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven”. Dit wordt ook wel ‘positieve ge- zondheid genoemd’. Dit is de invalshoek van waaruit GGD IJsselland wil werken. Dit impliceert dat GGD IJsselland zich steeds meer richt op samenwerking met ketenpartners op verschillende beleids- terreinen en op zoek is om meerwaarde te creëren. Het algemeen bestuur heeft in haar vergadering van maart 2019, de Agenda publieke gezondheid vastgesteld. Deze agenda met als titel “Beweging vanuit eigen regie’ is opgesteld als de regionale stra- tegisch beleidsagenda op het gebied van Publieke gezondheid voor de komende vier jaar. Deze agen- da sluit aan op het lokale gezondheidsbeleid van iedere afzonderlijke gemeente. De GGD-organisatie ontwikkelt door naar een organisatie die wendbaar is en volop de samenwerking zoekt in het netwerk.

Deze beweging brengt met zich mee dat er in het jaar 2019 sprake is van een aantal ontwikkelingen waarvan de uitkomst en financiële vertaling nog niet bekend zi jn op het moment van opstellen van deze begroting: • de evaluatie van de Jeugdgezondheidszorg op basis van het gewijzigde basispakket en de werkwijze vanaf het jaar 2017. Doel hiervan is een herijking van de begroting jeugdgezon d- heidszorg waarin alle noodzakelijke componenten en ook de verdere doorontwikkeling van de taak jeugdgezondheidszorg naar de toekomst financieel zijn vertaald; • de uitwerking van de Agenda publieke gezondheid in een uitwerkingsplan met activiteiten en capaciteit; • de doorontwikkeling van de GGD-organisatie, passend bij de veranderende vraag vanuit de gemeenten (inrichten van de hybride netwerkorganisatie); • analyse van de jaarrekening 2018 door onderzoek naar structurele trends. De uitkomsten van de genoemde ontwikkelingen worden op een later moment met een begrotingswijzi- ging verwerkt in de Programmabegroting 2020. Namens het dagelijks bestuur, Michiel van Willigen Rianne van den Berg voorzitter secretaris

11 Algemene uitgangspunten 1. 1.1 GGD IJsselland GGD IJsselland werkt aan publieke gezondheid voor elf gemeenten in IJsselland en ziet voor zichzelf de volgende missie en visie: GGD IJsselland wil het gezicht zijn van de publieke gezondheid in de samenle- ving. De GGD zet haar expertise in en deelt deze in de samenwerking met andere partijen. Alle inwo- ners in de regio zijn op een eigen manier bezig met gezondheid. Dáár sluit de GGD bij aan met als uitgangspunt zoveel mogelijk regie bij de inwoner. De GGD speelt snel en flexibel in op vragen en ont- wikkelingen in de samenleving en gaat daarbij actief op zoek naar kansen. Agenda publieke gezondheid 2019-2023 De ambitie die GGD IJsselland op het gebied van publieke gezondheid heeft als organisatie samen met de elf gemeenten staat beschreven in de Agenda publieke gezondheid. Deze agenda gaat over de ge- zamenlijke doelen, die gaan helpen bij de transformatie in het sociale én het fysieke domein en bij de veranderingen in de zorg die bijdragen aan deze transformatie. Ook staat in deze agenda preventie centraal: voorkómen dat problemen ontstaan en als ze ontstaan, deze eerder signaleren en te zorgen voor adequate zorg en ondersteuning. En het gaat ook over gezonde en vitale inwoners, die meedoen in de samenleving.

Welke concrete activiteiten in 2020 ondernomen gaan worden, wordt in 2019 uitge- werkt en voorzien vaneen financiële paragraaf. Een financiële vertaling van de Agenda publieke ge- zondheid zit dan ook nog niet in deze programmabegroting. Vooralsnog wordt er vanuit gegaan dat de agenda budgettair neutraal valt uit te voeren door het benutten van mogelijkheden voor externe finan- ciering (subsidies en fondsen) en door bestaande budgetten te herschikken. Procedure Programmabegroting 2020 Wettelijk is voorgeschreven dat een gemeenschappelijke regeling haar begroting uiterlijk 15 juli vaststelt en binnen twee weken daarna, maar uiterlijk voor 1 augustus aan Gedeputeerde Staten van de provin- cie zendt. Daarvóór hebben de gemeenteraden de gelegenheid gehad om hun zienswijze ov er de be- groting in te brengen. Door de tijdige vaststelling van de begroting van de gemeenschappelijke regeling kan deze worden verwerkt in de begroting van de deelnemende gemeenten. Dit betekent dat het pro- gramma nog ‘beleidsarm’ is en actuele ontwikkelingen nog niet allemaal zijn verwerkt.

Voor het verwerken van actuele ontwikkelingen geldt de volgende procedure: a) de voorliggende Programmabegroting 2020 is gebaseerd op de uitgangspunten voor de begroting 2020 die het algemeen bestuur in december 2018 heeft vastgesteld; b) het dagelijks bestuur stuurt de concept Programmabegroting voor 1 april 2019 aan de gemeentera- den, om hen in de gelegenheid te stellen hierover een zienswijze in te dienen; c) in juni 2019 stelt het algemeen bestuur de Programmabegroting 2020 vast; GGD IJsselland: voor een gezonde samenleving Positieve gezondheid is ons uitgangspunt. Dit betekent dat we gezondheid zien als het vermogen je aan te passen en eigen regie te voeren in het licht van fy- sieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven. Gezondheid is een b e- langrijke voorwaarde om te kunnen meedoen in de maatschappij. 12 d) vervolgens wordt de Programmabegroting 2020 verder uitgewerkt. De inhoudelijke uitwerking en financiële bijstelling wordt verwerkt in de Bestuursrapportage voorjaar 2020; e) de uitvoering van de begroting wordt gevolgd in de Bestuursrapportage najaar 20 20 en uiteindelijk in de Jaarstukken over 2020; f) het algemeen bestuur kan naar aanleiding van een Bestuursrapportage (zo nodig) de begroting bij- stellen. De plaats van de Programmabegroting in de P&C cyclus van GGD IJsselland wordt weergegeven in onderstaand schema.

Figuur 1 Planning- en controlcyclus van GGD IJsselland 1.2 Omvang van de begroting De begroting van GGD IJsselland heeft betrekking op alle uitgaven en inkomsten die voor 2020 worden voorzien. Deze betreffen de volgende zaken: 1. producten die worden gefinancierd uit de algemene gemeentelijke bijdrage, waaronder de wettelijke taken waarvoor de gemeenschappelijke regeling is ingesteld (bijvoorbeeld infectieziektebestrijding en jeugdgezondheidszorg); 2. dienstverlening die uit Rijksbijdragen wordt gefinancierd (dit betreft voornamelijk de bekostiging van de dienstverlening op het gebied van SOA-Sense); 3. dienstverlening die met afzonderlijke gemeenten is overeengekomen, op basis van een Dienstverle- ningsovereenkomst of projectfinanciering met een langlopende subsidiebeschikking (zoals dienstver- lening bemoeizorg die wordt gefinancierd door de centrumgemeente Zwolle); 4. geraamde structurele inkomsten en uitgaven voor diensten die direct door derden worden betaald (klanttarief voor burgers of andere partijen, zoals reizigersadvisering). Daarnaast worden incidentele activiteiten van de GGD op projectbasis gefinancierd. Deze lasten zijn niet te voorzien en maken daarom geen deel uit van de programmabegroting.

13 Onderstaande figuur geeft een globaal overzicht van omvang van de begroting in voornoemde financi e- ringsstromen (bedragen x 1000 Euro) 1.3 Indexering In de programmabegroting 2020 zijn de verwachte ontwikkelingen van loonkosten en prijzen verwerkt op basis van de uitgangspunten die 13 december 2018, als onderdeel van het agendapunt Ontwikkelin- genbrief, door het algemeen bestuur zijn vastgesteld. De basis hiervoor is de ontwikkeling die in de septembercirculaire 2018 voor het gemeentefonds wordt gehanteerd. Ontwikkeling personeelslasten Loonontwikkeling 2020; de CAO voor gemeenteambtenaren loopt tot 1 januari 2019. Als uitgangspunt voor de begroting 2020 is de indexering van de salarissen vastgesteld op 3,2%. Ontwikkeling Materiële lasten Voor de kosten van materiële lasten wordt uitgegaan van een prijsstijging van 2,0% voor 2020. 1.4 Beleidsindicatoren Met de laatste vernieuwing van het BBV, wordt het opnemen van beleidsindicatoren in de programma- begroting verplicht gesteld. Met ingang van de programmabegroting 2018 neemt GGD IJsselland voor- alsnog alleen de verplichte beleidsindicatoren op in haar begroting (zie bijlage 10). 20.263 1.461 705 1.754 1.225 785 Gemeentelijke bijdrage Financiering o.b.v. DVO Rijksbijdrage Financiering via klanttarief Projectfinanciering Overige

15 Programma’s 2. 2.1 Programma Gezondheid 2.1.1 Inleiding Het programma Gezondheid omvat de basistaken van GGD IJsselland en aanvullende taken en activi- teiten die met gemeenten overeen zijn gekomen. De basis voor het werk van de GGD ligt in de Wet publieke gezondheid. Daarin staan de taken waarvoor de gemeente verantwoordelijk is en die de GGD uitvoert. Alle taken en bijbehorende dienstverlening zijn beschreven in het productenboek van GGD IJsselland. 2.1.2 Waar staan we voor? De doelstelling van het programma is een gezonde samenleving in IJsselland: vitale inwoners in een gezonde leefomgeving. Dit doen we door het uitvoeren van onderzoek, het signaleren van gezon d- heidsrisico’s, het (samen) oplossen van bedreigingen van de gezondheid, het adviseren van gemeenten en inwoners, het bevorderen van gezond gedrag en het bieden van een vangnet voor mensen die (tijd e- lijk) niet zelfredzaam zijn. Zo vergroten we gelijke kansen op een gezond leven. We werken voor én met de elf gemeenten in IJsselland en samen met diverse organisaties: voor een gezonde samenleving .

2.1.3 Wat doen we er voor? Binnen het programma Gezondheid worden de volgende activiteiten uitgevoerd: Uitvoerende taken:  Het basispakket Jeugdgezondheidszorg (inclusief het uitvoeren van het Rijksvaccinatieprogramma)  Infectieziektebestrijding (inclusief reizigersadvisering, geslachtsziektebestrijding en TBC -bestrijding)  Seksuele gezondheidszorg  Forensische geneeskunde  Maatschappelijke zorg en OGGZ (voor acht gemeenten behorend tot centrumgemeente Zwolle), waaronder Centrale Toegang  Preventieve gezondheidszorg Asielzoekers en Statushouders Onderzoek en advies  Beleidsadvies, Gezondheidsbevordering en epidemiologisch onderzoek  Milieu en gezondheid Toezicht taken  Technische Hygiënezorg  Toezicht kinderopvang  Toezicht Wmo 16 Specifieke aandachtspunten voor 2020 In het programma Gezondheid zijn de volgende ontwikkelingen te onderscheiden : Uitvoering van de agenda Publieke gezondheid In 2020 wordt uitvoering gegeven aan de agenda Publieke gezondheid. Hierbij wordt gewerkt aan de programmalijnen in het onderstaande schema. De inhoud van de programma’s is te vinden in de Agenda publieke gezondheid. Evaluatie en doorontwikkeling Jeugdgezondheidszorg Specifiek voor het onderdeel Jeugdgezondheidszorg vindt in 2019 een evaluatie plaats.

Deze financiële en inhoudelijke evaluatie zal zicht geven op de praktische uitwerking van de nieuwe werkwijze (vanaf 2017) en de herziende financiering. Doel is een structureel sluitende begroting waarin alle noodzakelijke componenten en ook de verdere (door)ontwikkeling van de JGZ financieel zijn vertaald. De inhoudelijke doorontwikkeling zal gericht zijn op: inzet op verdere versterking van het kind zelf, versterking van de samenwerking met de (voor)scholen, verdiepingsslag samenwerking gemeentelijke sociale (wijk)teams. De uitkomsten volgen in de loop van het jaar 2019 en zijn dus niet verwerkt in deze programmabegro- ting. Eventuele bijstelling van de begroting vindt plaats met een begrotingswijziging in het najaar van 2019. Publieke gezondheid voor Statushouders De toename van de instroom van asielzoekers in Nederland heeft ook geleid tot een toename van de groep statushouders in gemeenten. De afgelopen jaren hebben zich met name meer nareizigers in ge- meenten gevestigd; partners en kinderen van statushouders. Naar verwachting zal dit zich de komende jaren voortzetten. Het algemeen bestuur heeft in november 2018 besloten extra inzet en zorg voort te

17 zetten. De extra inspanningen betreffen specifieke inspanningen van de Jeugdgezondheids zorg, de inzet van tolken en het aanbieden van gezondheidsbevordering, dat gericht is op overbruggen van cu l- turele verschillen en kennismaking met de Nederlandse gezondheidszorg. In 2019 wordt dit bekostigd vanuit de reserve PGA, vanaf 2020 vanuit een verhoging van de inwonerbijdrage. Toekomst Maatschappelijke opvang en beschermd wonen De VNG en het Rijk zijn overeengekomen dat de bestuurlijke constructie voor de financiering van maa t- schappelijke opvang en beschermd wonen via centrumgemeenten wordt beëindigd. Dit betekent dat de budgetten via een nieuw verdeelmodel aan de afzonderlijke gemeenten worden uitgekeerd en iedere gemeente verantwoordelijk wordt voor de organisatie van maatschappelijke opva ng en het beschikbaar hebben van voorzieningen voor beschermd wonen. Het is duidelijk dat op dit dossier regionale same n- werking nodig blijft en ook afstemming nodig is met andere financiers (zoals de zorgkantoren, ziekt e- kostenverzekeraars maar ook de financiering van forensische zorg GGD IJsselland zal samen met de elf gemeenten komende tijd in gesprek gaan over de wijziging in financiering en het gewenste vervolg om deze taak in de toekomst goed vorm te geven.

Forensische geneeskunde In september 2018 verscheen de beleidsreactie van het ministerie van J&V over Forensische genee s- kunde. Deze reactie volgt op een aantal onderzoeken rond dit onderwerp. In de beleidsreactie wordt helder dat in de toekomst voor dit taakveld een grote rol voor de GGD wordt voorz ien. Naar verwachting zal de Politie op korte termijn een aanbesteding voor de deeltaak medische arrestantenzorg uitschrij- ven. Naast het eerder genoemde FMEK, zal ook het forensisch medisch onderzoek anders worden georganiseerd, naar verwachting op politieregio niveau. Deze deeltaak forensisch medisch onderzoek wordt naar verwachting in de nabije toekomst een overheidstaak. Dit alles vraagt om een forse inzet van GGD-en en levert ook onzekerheid op voor het toekomstige takenpakket en de daarmee gepaa rd gaande financiering. DVO Centrale toegang De DVO van de Centrale toegang eindigt in 2019. De onderhandelingen over de voortzetting van de DVO moeten nog plaatsvinden. Daarom is in deze begroting het bedrag nog ongewijzigd in de begr o- ting verwerkt. Zodra duidelijk is wat de financiële consequenties van de nieuwe DVO zijn, wordt dit in een begrotingswijziging verwerkt.

Onderstaand overzicht geeft een indruk van de omvang van taken die GGD IJsselland uitvoert Dienstverlening GGD IJsselland 2018 in cijfers (Bron: Kerngegevens GGD IJsselland 2018) Onderdeel Aantallen Jeugdgezondheidszorg In beeld 0-18 jaar (97,3 %) Extra contacten 0-18 jaar Aantal consultatiebureaus 113.324 17.587 29 Toezicht Kinderopvang Inspecties kinderdagverblijven Inspecties buitenschoolse opvang Inspecties gastouderbureaus Inspecties gastouders 511 417 39 423 Toezicht WMO Preventief toezicht Signaaltoezicht Calamiteitentoezicht Vervolgonderzoeken 18 8 11 6 Technische Hygiënezorg Inspecties tatoeage- en piercingshops Inspecties seksinrichtingen 38 3 18 19 Milieu en Gezondheid Bijdrage adviesrapport ‘De stad als gezonde habi- tat’, bestuurlijke klankbordgroep gezonde leef- omgeving, workshop fysieke leefomgeving voor nieuwe raadsleden en uiteenlopende adviezen aan gemeenten, instellingen en burgers 240 Forensische geneeskunde Lijkschouwingen Letselrapportages Arrestantenzorg: Medische zorg bij bezoek Arrestantenzorg: Telefonisch zorgadvies 469 314 1.053 317 Infectieziektebestrijding Meldingen infectieziekten: (waarvan meldingsplichtig 219) Meldingen over locaties met infectieziekterisico voor publieke gezondheid: (waarvan meldingsplichtig 52) Telefonische vragen over infectieziekten: 326 150 825 Seksuele gezondheid Consulten seksueel overdraagbare aandoeningen (soa)

Gevonden soa 2.994 23,2% Reizigerszorg Consulten (8.156 eerste consulten en 2.101 vervolg- consulten) 11.962 Tuberculose Consulten Patiënten 292 22 Psychosociale hulpverle- ning Inzet 13 Beleid Advies aan gemeenten over bijvoorbeeld lokaal ge- zondheidsbeleid, preventief jeugdbeleid, omge- vingswet en gezonde leefomgeving, positieve ge- zondheid, WMO en preventief ouderen gezond- heidsbeleid. Organiseren van themabijeenkomsten voor ambtenaren en professionals over: suïcidepre- ventie, personen met verward gedrag, laaggelet- terdheid en omgevingswet. Maatschappelijke zorg (bemoeizorg) Meldingen team Bemoeizorg Meldingen team Bemoeizorg Jeugd Meldingen team Zwerfjongeren Meldingen team Vervuilde huishoudens 369 34 130 87 Centrale Toegang Gemelde instroom in maatschappelijke opvang Meldingen beschermd wonen (waarvan toegekende aanvragen: 580) 425 1.184 Statushouders Voorlichtingen aan statushouders in het kader van hun inburgeringstraject 51 20 2.1.4 Wat gaat het kosten? Omschrijving rekening begroting begroting meerjarenbegroting(x1000) 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Lasten: Exploitatielasten 7.501 5.053 5.310 5.417 5.526 5.637 Kapitaallasten 79 104 112 115 118 121 Loonkosten 12.741 13.381 13.907 14.185 14.469 14.759 Totaal lasten 20.321 18.539 19.329 19.717 20.113 20.517 Baten: Gemeentelijke bijdrage 16.457 16.910 18.497 18.867 19.245 19.630 Financiering o.b.v.

DVO 1.504 1.455 1.461 1.491 1.521 1.552 Rijksbijdragen 1.781 1.651 705 719 734 749 Financiering via klanttarief 2.827 1.590 1.754 1.790 1.826 1.863 Projectfinanciering 3.387 1.214 1.225 1.250 1.275 1.301 Overige financiering 710 782 785 802 822 840 Totaal baten 26.666 23.602 24.427 24.919 25.423 25.935 * rekeningcijfers 2018 voorlopig 21 2.2 Programma Service en samenwerking 2.2.1 Inleiding Het programma Service en Samenwerking is ondersteunend aan het programma Gezondheid. Het programma richt zich op het bestuur en op het bestuursproces van de GGD. Daarbij zijn van belang:  voorbereiding van bestuurlijk overleg (vergaderingen van het dagelijks bestuur en van het Overleg publieke gezondheid, inclusief ambtelijke voorbereiding);  invulling van de kaderstellende en controlerende rol van het algemeen bestuur;  uitvoering van de besluiten van het algemeen- en het dagelijks bestuur;  communicatie met de gemeenten op zowel bestuurlijk als ambtelijk niveau. 2.2.2 Waar staan we voor? De doelstelling van het programma Service en Samenwerking is het optimaliseren van de kwaliteit en het rendement van de samenwerking tussen en met gemeenten en partners. GGD IJsselland werkt volgens een verrijkt Governance model, waarbij het werk van de GGD op inhoud gestuurd wordt door de opdrachten van gemeenten (met de eisen die voortkomen uit de Wet publieke gezondheid als rand- voorwaarde).

Dit betekent:  GGD IJsselland biedt met haar diensten meerwaarde voor gemeenten en sluit aan bij de lokale we n- sen van gemeenten. GGD IJsselland wordt ervaren als een dienst van en voor de 11 gemeen ten in IJsselland;  er is samenhang in het lokaal gezondheidsbeleid van gemeenten, in de samenwerkingsafspraken die de 11 gemeenten in IJsselland met elkaar maken en in de opdracht aan de Gemeenschappelijke regeling GGD IJsselland;  daarnaast werkt GGD IJsselland met transparante afspraken over haar bedrijfsvoering en informatie die ondersteunend is voor inzicht, toezicht en beheer door gemeenteraden, colleges van B&W en portefeuillehouders die zitting hebben in het bestuur van de GGD;  GGD IJsselland kent een helder besturingsconcept dat is vastgelegd in de gemeenschappelijke r e- geling en daarvan afgeleide afspraken. 2.2.3 Wat doen we ervoor?  Organiseren en voorbereiden van bestuurlijke overleggen;  Uitvoeren van de P&C cyclus.

Samenstellen van de afgesproken bestuurlijke en interne documen- ten (Programmabegroting, Bestuursrapportages (2), Jaarstukken (Jaarverslag & Jaarrekening), Managementrapportages;  Uitvoeren van business control, juridisch control, kwaliteitszorg en informatiemanagement;  Ondersteuning management (communicatie en managementondersteuning);  Voorbereiding van taken van de GGD bij rampen en crises (draaiboeken, samenwerkingsafspraken met ketenpartners, oefenprogramma). 22 2.2.4 Wat gaat het kosten? Omschrijving rekening begroting begroting meerjarenbegroting(x1000) 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Lasten: Exploitatielasten 112 69 69 71 73 75 Loonkosten 85 110 113 116 119 122 Totaal lasten 197 179 182 187 192 197 Baten: Gemeentelijke bijdrage 1.484 1.646 1.766 1.802 1.839 1.876 Overige financiering 41 0 0 0 0 0 Totaal baten 1.525 1.646 1.766 1.802 1.839 1.876 * rekeningcijfers 2018 voorlopig 23 Financiële begroting 3. 3.1 Begroting van baten en lasten GGD IJsselland In dit onderdeel zijn de totale baten en lasten van GGD IJsselland verwerkt. Dit betreft het totaal van de afzonderlijke programmabegrotingen en het overzicht van algemene lasten en dekki ngs- middelen. Financiële begroting (bedragen in Euro x 1000) 3.2 Toelichting op de financiële begroting In deze paragraaf worden de afwijkingen in de begroting 2020 ten opzichte van de begroting 2019 toegelicht.

In de begroting worden structurele lasten en baten geraamd. Incidentele budget- ten worden in de loop van het exploitatiejaar middels een begrotingswijziging toegevoegd. rekening begroting begroting meerjarenbegroting(x1000) 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Lasten: Exploitatielasten 7.615 5.123 5.380 5.488 5.599 5.712 Kapitaallasten 79 104 112 115 118 121 Loonkosten 12.826 13.491 14.020 14.301 14.588 14.881 Overhead 6.266 6.310 6.366 6.494 6.624 6.757 Algemene lasten: Onvoorzien \saldo -280 170 266 272 278 284 Reserveringen 192 50 50 51 53 55 totaal lasten 26.696 25.248 26.193 26.721 27.260 27.810 Baten: Gemeentelijke bijdrage 17.941 18.556 20.263 20.669 21.084 21.505 Financiering o.b.v. DVO 1.504 1.455 1.461 1.491 1.521 1.552 Rijksbijdragen 1.781 1.651 705 719 734 749 Financiering via klanttarief 2.827 1.590 1.754 1.790 1.826 1.863 Projectfinanciering 3.387 1.214 1.225 1.250 1.275 1.301 Overige financiering 752 782 785 802 822 840 Reservering 353 totaal baten 28.545 25.248 26.193 26.721 27.262 27.810 In de begroting 2020 zijn alleen structurele baten en lasten geraamd. Incidentele baten en lasten w orden in het exploitatiejaar doormideel van begrotingsw ijziging geraamd. * rekeningcijfers 2018 voorlopig 24 Ten opzichte van 2019 neemt het volume van de begroting 2020 met € 0,9 miljoen toe.

De toe- name kan als volgt worden onderverdeeld: - Ontwikkeling loonkosten € 443.000 - Prijsindex € 96.000 - Rijksvaccinatieprogramma € 127.000 - Publieke Gezondheid voor Statushouders € 142.000 - Omzet toename Reizigerszorg* € 58.000 - Omzet toename Forensische zorg* € 82.000 * omzet verhoogd op basis van realisatie 2018 3.3 Algemene lasten en dekkingsmiddelen Algemene lasten en dekkingsmiddelen (bedragen in Euro x 1000) Toelichting Algemene lasten en dekkingsmiddelen Lasten - De toename van overhead ten opzichte van 2019 wordt veroorzaakt door uitbreiding van taken van de GGD en loon- en prijsindexering. - De post reserveringen betreft storting in de bestemmingsreserve groot onderhoud voor het kantoorgebouw. - De post onvoorzien wordt opgehoogd met het budget voor prijsindexering, voor zover dat niet rechtstreeks aan exploitatiebudgetten is toegerekend. 3.4 Ontwikkeling gemeentelijke bijdrage Gemeentelijke bijdrage 2019 € 18.556.000,- 1. Ontwikkeling loonkosten € 405.000- Dit betreft de mutatie in de salarissen voor zover die doorwerken in de gemeentelijke bijdrage.

Met betrekking Omschrijving rekening begroting begroting meerjarenbegroting(x1000) 2018 2019 2020 2021 2022 2023 Lasten: Overhead 6.266 6.310 6.366 6.494 6.624 6.757 Projecten overige Onvoorzien\saldo -280 170 266 272 278 284 Reserveringen 192 50 50 51 53 55 Totaal lasten 6.178 6.530 6.682 6.817 6.955 7.096 Baten: Projecten Overige 0 0 0 0 0 0 Reserveringen 353 Totaal baten 353 0 0 0 0 0 * rekeningcijfers 2018 voorlopig 25 tot aanvullende taken wordt de verhoging van de salarissen gecompenseerd door hogere inkomsten uit exploitatie. 2. Overheveling Rijksvaccinatieprogramma van het rijk naar de gemeenten € 1.080.000,- 3. Structurele uitbreiding PGAS € 142.000 ,- 4. Prijsindex\ overige € 80.000 ,- . _______________ Totaal mutaties gemeentelijke bijdrage 2020 € 1.707.000,- Per saldo bijdrage 2020 € 20.263.000,- Toelichting gemeentelijke bijdrage 2020 Ontwikkeling loonkosten. De salarissen en sociale lasten zijn geïndexeerd met 3,2% conform de uitgangspunten in de ka- derbrief. De ontwikkeling van de loonkosten zijn nader toegelicht in paragraaf 13, Indexering (blz.13). Uitbreiding publieke gezondheidszorg statushouders. In november 2018 is besloten om deze kosten in 2019 te dekken uit de bestemmingsreserve. Voor 2020 is de financiering in de exploitatie van de GGD verwerkt. Vanaf 2015 is toename van het aantal asielzoekers in Nederland.

Dit heeft geleid tot een toename van de groep statusho u- ders; de mensen die in de gemeente worden gevestigd en daarmee onder v erantwoordelijkheid van gemeenten vallen. De afgelopen twee jaar zijn er met name meer nareizigers gekomen; partners en kinderen van statushouders. In 2017 t/m 2019 heeft GGD IJsselland - met een een- malige financiële bijdrage van gemeenten - kunnen inzetten op extra zorg aan deze groep sta- tushouders. De taken omvatten: a. het structureel bieden van extra inzet op het gebied van jeugdgezondheidszorg aan alle ki n- deren van statushouders b. het geven van een aantal (basis) voorlichtingen aan alle statushouders in gem eenten, gericht op het voorkómen van een aantal potentiele, impactvolle risico’s. c. de (onmisbare) inzet van tolken en sleutelpersonen bij deze taken. Uitgaand van de taakstelling voor gemeenten worden circa 645 nieuwe statushouders per jaar verwacht. Recente verhoging van het aantal opvangplaatsen in de AZC’s van Hardenberg en Schalkhaar met bijna 100 plaatsen geeft aan dat van een vermindering van het aantal statusho u- ders in de komende periode nog geen sprake zal zijn. Alle statushouderskinderen ontvangen extra jeugdgezondheidszorg, alle statushouders ontvangen een aantal (basis)voorlichtingen g e- richt op het voorkomen van een drietal impactvolle risico’s. Bij bovengenoemde taken worden tolken en sleutelpersonen ingezet.

De structurele kosten voor bovengenoemde inzet zijn € 142.000,- op jaarbasis. Overheveling financiering Rijksvaccinatieprogramma van het rijk naar de gemeenten . De gemeenten zijn vanaf 2019 verantwoordelijk voor het uitvoeren van het Rijksvaccinatie- programma en de gemeenten ontvangen hiervoor extra financiële middelen. De bedragen die de gemeenten van het Rijk ontvangen zijn bekend gemaakt in de septembercirculaire 2018. In de begroting van de GGD betekent dit een verschuiving van een bijdrage van het Rijk naar de bij- drage van de gemeenten. De bijdrage van de gemeenten stijgt hierdoor met € 1.080.000, -, het is echter voor de gemeenten geen financiële lastenverzwaring omdat zij deze middelen van het Rijk ontvangen. 26 Het RVP-programma is continu aan veranderingen onderhevig. Gezien de huidige actualiteit, waarin aandacht is voor het belang van vaccinaties en een extra vaccinatie campagne is ingezet om meningokokken te voorkomen, is het goed mogelijk dat al in 2019 landelijke wijzigingen in de kwaliteitseisen aan de uitvoering van het RVP dan wel in het RVP-vaccinatieschema financiële consequenties hebben voor de gemeenten. Deze financiële consequenties worden altijd bespro- ken tijdens onderhandelingen tussen VNG en het ministerie van VWS over de gemeentelijke budgetten en zijn logischerwijs nog niet verwerkt in deze begroting.

Prijsindex / Overige De mutatie in de gemeentelijke bijdrage betreft voornamelijk de indexering van de prijzen . De prijzen zijn conform de uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2020 met 2,0% geïn- dexeerd. 3.5 Kanttekeningen Een GGD-organisatie in doorontwikkeling Het jaar 2020 is in het kader van de begroting een bijzonder jaar. In 2018 is een nieuw bestuur gevormd en is de nieuwe Agenda publieke gezondheid opgesteld. Na vaststelling in maart 2019 wordt deze inhoudelijke agenda voorzien van een uitvoeringsplan met concrete activiteiten. De organisatie van de GGD ontwikkelt door om daarmee invulling te kunnen geven aan de ui t- voering van de nieuwe Agenda publieke gezondheid en de overige reguliere taken. Bij deze doorontwikkeling wordt steeds een balans gezocht tussen enerzijds de kwaliteit die nodig is en anderzijds een efficiënte werkwijze. Daarnaast vindt in 2019 een evaluatie plaats van de beno- digde budgetten voor de Jeugdgezondheidszorg. Beide processen kunnen leiden tot heroverwe- ging van dienstverlening en ook tot een nadere afweging tussen oud en nieuw beleid. Wet Normalisering Rechtspositie Ambtenaren (WNRA) Per 1 januari 2020 is de Wet normalisering rechtspositie ambtenaren (WNRA) van kracht. Deze wet beoogt de (eenzijdige) publiekrechtelijke aanstelling van ambtenaren te vervangen door de (tweezijdige) privaatrechtelijke arbeidsovereenkomst.

Deze nieuwe wet is ook voor GGD IJsse l- land van toepassing en er worden de nodige voorbereidingen getroffen om de Wet te impleme n- teren. Met andere GGD-en in Nederland wordt gekeken naar de mogelijkheid om een gezame n- lijke inbreng te hebben in het VNG traject. In de loop van 2019 wordt helder wat de WNRA pr e- cies gaat betekenen (wat blijft en wat verandert er op het gebied van arbeidsvoorwaarden en arbeidsrecht). Vooralsnog wordt er vanuit gegaan dat eventuele gevolgen van de eerder g e- noemde WNRA binnen de indexering 2020 kunnen worden opgevangen. Vennootschapsbelasting Vanaf 2016 moeten overheden vennootschapsbelasting betalen over de winst die met ondern e- mingsactiviteiten worden behaald. Er is nog geen duidelijkheid over de gevolgen van deze wet voor GGD’ en. De GGD heeft het standpunt ingenomen dat er geen aangifteplicht is voor de ven- nootschapsbelasting. Hierover wordt met de belastingdienst afgestemd. Dit heeft nog niet tot een definitieve conclusie geleid. Exploitatie kantoorgebouw In 2016 is het gerenoveerde kantoorgebouw aan de zeven Alleetjes in gebruik genomen. De ex- ploitatiekosten van verschillende onderdelen pakten aanvankelijk hoger uit dan voorzien. Voor de 27 begroting 2020 is op basis van ervaringscijfers van 2017 en 2018 de exploitatie van kantoorg e- bouw geactualiseerd.

In 2018 zijn de mogelijkheden tot kostenreductie verder onderzocht en daarnaast worden de hogere kosten gecompenseerd door een daling van de kapitaallasten als gevolgen van een aanpassing van afschrijvingsmethodiek. Per saldo blijven nu naar verwachting de exploitatiekosten van het pand gelijk. Voor het kantoorgebouw wordt begin 2019 in samen- werking met de afdeling vastgoed van de gemeente Zwolle en Monumentenzorg een meerjare n- onderhoudsplan opgesteld. Na vaststelling van dit plan kan worden beoordeeld of de jaarlijkse toevoeging van € 50.000 aan de bestemmingsreserve onderhoud pand volstaat. 28 Paragrafen verplicht op grond van het BBV 3.6 Algemeen De programmabegroting 2020 bevat de volgende (verplichte) paragrafen: 1. Weerstandsvermogen (en risico’s) 2. Onderhoud kapitaalgoederen 3. Bedrijfsvoering 4. Verbonden partijen 5. Treasury 3.7 Weerstandsvermogen en risico’s 3.7.1 Algemene uitgangspunten In deze paragraaf worden risico’s van GGD IJsselland financieel vertaald en vervolgens afgezet tegen de beschikbare weerstandscapaciteit om risico’s af te kunnen dekken. Daarmee ontstaat inzicht in het weerstandsvermogen van de GGD.

Het weerstandsvermogen van GGD IJsselland bestaat uit de verhouding tussen de weerstandscapaciteit en de risico’s waarvoor geen maatr e- gelen in de vorm van voorzieningen zijn getroffen en die van materiële betekenis kunnen zijn voor de financiële positie. Onder weerstandscapaciteit wordt verstaan de middelen en mogelijkheden waarover de GGD beschikt om niet geraamde kosten, die onverwachts en substantieel zijn, te dekken zonder dat dit ten koste gaat van uitvoering van het takenpakket. Sinds 2013 is in de tarieven van de GGD een opslag verwerkt voor dekking van risico’s. De risicocomponent in het tarief wordt gereserveerd voor dekking van eventuele frictiekosten die uit aanvullende taken (taken die de GGD op verzoek van gemeenten of andere klanten levert) ku n- nen voortvloeien. De risicoreserve vormt een versterking van de weerstandscapaciteit van GGD IJsselland. 3.7.2 Evaluatie weerstandscapaciteit In december 2014 is de nota risicomanagement en weerstandsvermogen vastgesteld. Hierbij is het volgende besloten: • De huidige bandbreedte voor het weerstandsvermogen verhoudt zich tot de benodigde weer- standscapaciteit met een factor tussen 1 en 1,4. • De benodigde weerstandscapaciteit wordt regelmatig opnieuw vastgesteld op basis van de risico’s die de GGD loopt. • Rapportage van het actuele risicoprofiel o.b.v.

de nieuwe systematiek krijgt een plaats in de najaarsbestuursrapportage. • De komende jaren zal het weerstandsvermogen met het rekeningresultaat worden versterkt tot het vereiste niveau. In de najaarsbestuursrapportage 2018 is het meest actuele risicoprofiel gerapporteerd. Op basis van dat risicoprofiel is de benodigde weerstandscapaciteit, uitgaande van de ratio 1 – 1,4 voor het weerstandsvermogen, minimaal € 392.000,- en maximaal € 548.800,-. Op basis van de beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2018 komt de ratio voor het weer- standsvermogen op 1,36 uit en is daarmee voldoende. In de najaarsbestuursrapportage 2019 29 volgt een herziene raming voor de benodigde weerstandscapaciteit op basis van een integrale inventarisatie en actualisatie van risico´s in het kader van risicomanagement. Vooralsnog is er geen aanleiding om de benodigde weerstandscapaciteit aan te passen. De belangrijkste risico’s in 2020 (voor zover nu bekend) waarop deze inschatting is gebaseerd worden hieronder kor t beschreven. Waarbij de netto verwachte impact gebaseerd is op de kwantificering van risico’ s met als peildatum oktober 2018. 3.7.3 Overzicht risico’s 2020 Naast de significante risico’s toont dit overzicht ook de risico’s die geheel of gedeeltelijk afgedekt worden door een bestemmingsreserve. 1.

Faillissement van toeleveranciers; implementatiekosten en inwerken van medewerkers als gevolg van het wegvallen van 1 toeleverancier Risicocategorie: financieel netto verwachte impact: € 150.000,- Maatregelen & Ontwikkelingen: waar mogelijk wordt samenwerking gezocht met andere GGD’en om gezamenlijk diensten aan te besteden. Bij het afsluiten van contracten worden bepalingen op- genomen die continuïteit van de dienstverlening waarborgen. 2. Claims en juridische procedures; claims van derden of niet inbare claims bij derden Risicocategorie: financieel netto verwachte impact: € 100.000,- Maatregelen & Ontwikkelingen: negatief uitvallende uitspraken leiden direct tot kosten c.q. te betalen bedragen op de balans. Het afsluiten van verzekeringen bij schade en aansprakelij k- heid leidt tot het terugdringen van de verwachte impact. 3. Extra inzet van medewerkers bij uitbraak infectieziekte Risicocategorie: financieel netto verwachte impact: € 82.000,- Maatregelen & Ontwikkelingen: Infectieziektebestrijding heeft een personele formatie die vol- doende is voor de dagelijkse taken. Bij een eventuele grote uitbraak van een infectieziekte is een sterk verhoogde personele inzet noodzakelijk. Naar verwachting vergoedt het Rijk een deel hiervan, maar de GGD zal in die situatie ook zelf extra kosten moeten maken. 4.

Arbeidsconflict met een medewerker leidt tot plaatsen op non-actief en ontslag Risicocategorie: financieel netto verwachte impact: € 60.000,- Maatregelen & Ontwikkelingen: Leidinggevenden en team HRM zijn erop gericht een goede afstemming tussen de belangen van de organisatie en die van de medewerkers te bewerkste l- ligen. 5. Boventallig personeel vanwege beëindigen of afnemende aanvullende product en Risicocategorie: financieel Bruto verwachte impact: € 414.800,- Bestemmingsreserve*: € 273.900 Netto verwachte impact: € 266.800,- Maatregelen & Ontwikkelingen: sinds 2013 is in de tarieven van de GGD voor aanvullende producten en projecten een opslag verwerkt voor dekking van risico’s i.v.m. het tijdelijke k a- rakter van het werk. De risicocomponent in het tarief wordt gereserveerd voor dekking van eventuele frictiekosten die kunnen voortvloeien uit taken die de GGD op verzoek van gemee n- 30 ten of andere klanten levert. Kosten als gevolg van dit risico komen ten laste van de beste m- mingsreserve Maatwerk en projecten. Naast het continu acquireren voor nieuwe opdrachten wordt gekeken naar de omvang van het personeelsbestand in relatie tot de werkzaamheden in een periode. Waar mogelijk worden vacatures ingevuld met tijdelijk personeel en gaat de GGD meerjarige contracten aan met een opzegtermijn. 6.

Boventallig personeel vanwege afnemende dienstverlening aan Publieke Gezondheid Asielzoekers Risicocategorie: financieel Bruto verwachte impact: € 183.750,- Bestemmingsreserve*: € 301.600 Netto verwachte impact: € 0,- GGD IJsselland verzorgt voor COA de activiteiten m.b.t. Publieke Gezondheidszorg voor asielzoekers (PGA). Deze taken zijn vastgelegd in een overeenkomst tussen COA, GGD - GHOR Nederland en de GGD’en in Nederland en worden betaald door COA. Door ontwikk e- lingen in aantallen en (tijdelijke) opening dan wel sluiting van asielzoekerscentra is PGA een moeilijk te beheersen taak voor de GGD. Ook is recent een nieuwe overeenkomst afgesloten met het COA met onzekerheid over de gevolgen voor de financiën. Om risico’s op te kunnen vangen is een bestemmingsreserve PGA gevormd. Daarnaast wordt gekeken naar de omvang van het personeelsbestand in relatie tot de werkzaamheden in een periode. Waar mogelijk worden vacatures ingevuld met tijdelijk personeel. * In de notitie Risicomanagement en Weerstandsvermogen 2014-2018 is vastgelegd dat de bestemde reserves niet betrokken worden bij het bepalen van de weerstandscapaciteit. 3.7.4 Financiële kengetallen 2019 Met ingang van de programmabegroting 2017 worden financiële kengetallen opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen.

Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) bepaalt dat gemeenten voortaan een basis set van vijf financiële kengetallen moeten opnemen in de begr o- ting en de jaarrekening. De kengetallen betreffen: schuldquota leningen, solvabiliteitsratio, grondexploitatie, structurele exploitatieruimte en belastingcapaciteit. Voor een gemeenschappelijke regeling zijn deze niet allemaal van toepassing. Vermeld worden schuldquota geldleningen, solvabiliteitsratio en struct u- rele exploitatieruimte. De kengetallen 2019 voor GGD IJsselland zijn in onderstaande tabel wee r- gegeven: Toelichting: Netto schuldquote Het kengetal netto schuldquote ook wel bekend als de netto-schuld als aandeel van de inkom- sten, zegt het meest over de financiële vermogenspositie van de gemeenschappelijke regeling. De netto schuldquote weerspiegelt het niveau van de schuldenlast van de gemeenschappelijke regeling ten opzichte van de eigen middelen en geeft een indicatie van de druk van de rentela s- ten en de aflossingen op de exploitatie.

In de VNG- uitgave ‘Houdbare Gemeentefinanciën’ is Kengetallen 2019 rekening 2018 Begroting 2019 Begroting 2020 Netto schuldquote 19% 29% 26% Solvabiliteitsratio 27% 12% 14% Structurele exploitatieruimte 0% 0% 0% 31 aangegeven dat wanneer de schuld lager is dan de jaaromzet (100%) dit als voldoende kan wo r- den bestempeld, dit is met 30% ruimschoots het geval bij GGD IJsselland. Solvabiliteitsratio De solvabiliteit geeft aan of we op lange termijn kunnen voldoen aan onze verplichtingen. De solvabiliteit wordt uitgedrukt in de verhouding tussen het eigen vermogen op de balans en het totale vermogen. Hoe hoger de verhouding eigen vermogen ten opzichte van het tot ale ver- mogen, hoe gezonder de gemeenschappelijke regeling. Ten opzichte van de gemeenten, waarbij percentages van 30 – 40% normaal zijn, is de ratio van de GGD laag. Dit komt met name door de beperkte omvang van het eigen vermogen. Indirect ligt er een verband met de solvabiliteit van de deelnemende gemeenten. Structurele exploitatieruimte Voor de beoordeling van de financiële positie is het ook van belang te kijken naar de structurele baten en structurele lasten. De begroting van GGD IJsselland wordt ieder jaar sluitend opgesteld. Er is daarom geen sprake is van structurele ruimte in de exploitatie.

3.8 Onderhoud kapitaalgoederen In het kader van deze paragraaf gaat het om de vaste activa waarvan de instandhouding struct u- reel een substantieel beslag op de middelen legt. Buiten dit kader vallen de financiële activa en bedrijfsmiddelen, omdat die regelmatig worden vervangen. Door dit onderscheid komt in deze paragraaf alleen het onderhoud van het kantoorgebouw te Zwolle aan de orde. Voor het kantoor- gebouw is een meerjarig onderhoudsplanning opgesteld. Het plan is nog niet definitief en wordt nog gescreend door de afdeling vastgoed van de gemeente Zwolle. Hiervoor is in de begroting een jaarlijkse reservering van € 50.000 opgenomen. Op basis van het definitieve o nderhoudsplan kan worden bepaald of dit voldoende is om de onderhoudskosten op langere termijn te dekken. 3.9 Bedrijfsvoering GGD IJsselland wordt voor haar bedrijfsvoering voor het grootste deel ondersteund door de afdeling bedrijfsvoering van Veiligheidsregio IJsselland. De (financiële) basis voor de samenwer- king vormt de ‘Overeenkomst voor gemene rekening’. Daarin zijn voor de afzonderlijke kosteno n- derdelen die in de overeenkomst zijn benoemd verdelingspercentages berekend. De kosten bi n- nen de gemene rekening worden gemiddeld voor 56 % toegerekend aan de Veiligheidsregio en voor 44 % aan de GGD.

De bepalingen in de huidige overeenkomst zijn onveranderd toegepast voor het opstellen van de begroting 2020. 3.10 Verbonden partijen Deze paragraaf geeft inzicht in ‘derde rechtspersonen’ waarmee GGD IJsselland een bestuurlijke en financiële band heeft. Deze band is er door participatie in een vennootschap of deelneming in een stichting. Met een bestuurlijk belang wordt bedoeld een zetel in het bestuur van een deeln e- ming of stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat de GGD middelen ter beschi k- king heeft gesteld en die zal verliezen bij faillissement van de verbonden partij en/of als financiële problemen bij de verbonden partij op de GGD kunnen worden verhaald. Van een financieel be- lang is ook sprake als de GGD bij liquidatie van een derde rechtspersoon middelen uitgekeerd kan krijgen. Op het moment van opstellen van de Programmabegroting 2019 is bekend dat de GGD in dit kader één relatie kent: 32 GGD GHOR Nederland (Vereniging voor Publieke Gezondheid en Veiligheid (PGV)) GGD GHOR Nederland is de koepelorganisatie van de GGD'en en de GHOR. Vanuit GGD GHOR Nederland wordt, voor en in samenspraak met de GGD’en, de lobby en belangenbehart i- ging voor de GGD’en gedaan richting politiek en stakeholders.

Daarnaast voert GGD GHOR Ne- derland projecten uit, die vanuit efficiency oogpunt centraal moeten worden uitgevoerd en die randvoorwaarden en producten opleveren waarmee de GGD’en hun werkzaamheden kunnen verrichten. Bestuurlijk en financieel belang Het hoogste orgaan van GGD GHOR Nederland is de Raad van DPG'en. Hierin worden de 25 GGD’en en GHOR-bureaus vertegenwoordigd door hun Directeur Publieke Gezondheid (DPG). Het dagelijks bestuur bestaat uit 4 leden van het algemeen bestuur. GGD IJsselland betaalt op jaarbasis een contributie aan GGD GHOR Nederland gebaseerd op een bijdrage per inw oner, voor 2018 bedroeg deze contributie € 59.000,-. Mate van beïnvloedbaarheid in bedrijfsvoering Een beperkte mate van beïnvloedbaarheid in de bedrijfsvoering is mogelijk via de afvaardiging van de Directeur Publieke Gezondheid van GGD IJsselland (tevens GHOR) in het algemeen bestuur. 3.11 Treasury 3.11.1 Inleiding De paragraaf treasury is één van de voorgeschreven paragrafen op grond van het Besluit Begr o- ting en Verantwoording (BBV). Artikel 13 van dit besluit schrijft voor dat de beleidsvoornemens en ontwikkelingen ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille worden be- schreven. 3.11.2 Algemene ontwikkelingen De GGD kent een beperkt aantal investeringen. In de afgelopen jaren is het kantoorgebouw g e- renoveerd.

In de begroting 2020 zijn geen nieuwe investeringen voorzien. De financieringsbe- hoefte van de GGD wordt steeds beoordeeld (zie ook 5.6.4); op termijn wordt verwacht dat con- solidatie (afsluiten van een nieuwe aanvullende vaste geldlening) noodzakelijk zal zijn. 3.11.3 Risicomanagement Dit onderdeel geeft een samenvatting van het (verwachte) risicoprofiel van de organisatie. Het bevat tevens de gegevens die op grond van de Wet Fido voor de toezichthouder nodig zijn w.o. de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Renterisicobeheer Voor het renterisicobeheer gelden de volgende criteria: Conform de Wet FIDO wordt de kasgeldlimiet niet overschreden. Nieuwe leningen/uitzettingen worden afgestemd op de bestaande financiële positie en de liquiditeitenplanning. De rente typische looptijd (periode waarvoor de rente vaststaat) en het renteniveau van de betref- fende lening/uitzetting worden zo veel mogelijk afgestemd op de actuele rentestand en de rente- visie. 33 De renterisiconorm beperkt het rente risico op de vaste schuld. Deze wettelijke norm bepaalt dat maximaal 20% van totale omvang van de begroting in aanmerking mag komen voor aflossing of renteherziening.

In de uitvoeringsregeling Financiering decentrale overheden zijn 2 modelstaten opgenomen om de risico’s in beeld te brengen t.w.; - Berekening kasgeldlimiet (model A) - Renterisiconorm (model B) Berekening kasgeldlimiet en bepaling financieringspositie 2020 Renterisiconorm Door berekening van de renterisiconorm wordt inzicht verkregen in de omvang van de schuld waarover in enig jaar renterisico’s worden gelopen. Omdat de GGD slechts 1 langlopende geld- lening heeft afgesloten voor financiering van de huisvesting is alleen het risico i.v.m. herfinanciering als gevolg van renteaanpassingen van belang. In onderstaand overzicht wordt dit risico in beeld gebracht: Bedragen x € 1.000 2019 2020 2021 2022 2023 1. Renteherzieningen 0 0 0 0 2.

Betaalde aflossingen 228 236 244 252 260 3) Renterisico (1 + 2) 228 236 244 252 260 4) Renterisiconorm 4a) Begrotingstotaal € 25.248 € 26.192 € 26.716 € 27.250 € 27.795 4b) Het bij ministeriële regeling vastgestelde % 20% 20% 20% 20% 20% Renterisiconorm (minimum drempel) € 5.050 € 5.238 € 5.343 € 5.450 € 5.559 Toets renterisiconorm € 4.822 € 5.002 € 5.099 € 5.198 € 5.299 Omvang van de begroting 2020 (=1) € 26.192 Het bij ministeriële regeling vastgestelde percentage 8,20% (=2) Bedrag van de kasgeldlimiet (1x2) € 2.148 Bepaling financieringspositie 2019 Boekw aarde investeringen € 8.495.522 Vaste financieringsmiddelen: Reserves en voorzieningen -/- € 1.230.292 Langlopende geldleningen -/- € 5.282.859 Tekort aan financieringsmiddelen € 1.982.371 34 3.11.4 Liquiditeitsplanning en financieringsbehoefte De liquiditeitspositie wordt wekelijks opgemaakt. Op basis hiervan wordt de samenstelling van de financiering bepaald. Met betrekking tot de lasten wordt de liquiditeitspositie bepaald door de uitgaven t.b.v. de exploitatie en de investeringen. De exploitatie-uitgaven zijn min of meer gelijk- matig over het jaar verdeeld. GGD IJsselland heeft 1 langlopende geldlening afgesloten hoofdza- kelijk voor financiering van de aankoop van het kantoorgebouw. De overige investeringen worden gefinancierd uit eigen vermogen.

Door het beperkte aantal en omvang van de investe ringen ont- staan slechts geringe schommelingen in de financieringsbehoefte. Met betrekking tot de baten wordt de liquiditeitspositie met name bepaald door de gemeentelijke bijdragen en de subsidies die in het kader van diverse projecten worden ontvangen. De gemeentelijke bijdragen worden twee keer per jaar gefactureerd. Subsidies worden meestal vooraf beschikbaar gesteld. Gerelateerd aan een evenwichtige verdeling van de exploitatielasten over het jaar is hierdoor gedurende enkele maanden per jaar sprake van voorfinanciering. 3.11.5 Rentevisie Voor 2020 is niet voorzien dat langlopende geldleningen zullen worden afgesloten of dat overto l- lige financieringsmiddelen gedurende een langere periode dan een jaar zullen worden uitgezet. Het ontwikkelen van een rentevisie m.b.t. financiering is derhalve niet zinvol. Aan reserves en voorzieningen wordt met ingang van 2018 geen rente meer toegerekend op basis van de nieuwe regelgeving in het BBV. Voor het rente omslagpercentage voor 2020 wordt uitgegaan van 2,20%. 35 Bijlagen

37 Bijlage 1: Overzicht gemeentelijke bijdragen * Voor de gemeenten Kampen , Staphorst en Zwartewaterland is sprake van een overgangssituatie m.b.t. de gemeentelijke bijdrage voor JGZ 0 - 18. Op basis van de afspraken die zijn gemaakt in- zake de ontschotting tussen JGZ 0 – 4 en JGZ 4 – 19 wordt de bijdrage JGZ 0 - 18 voor deze ge- meenten verhoogd naast de ontwikkelingen op basis van de kaderbrief. Voor de ze gemeenten was een overgangstermijn afgesproken waarin de bijdrage toegroeit naar een structureel niveau. Voor Kampen en Zwartewaterland is de overgangssituatie in 2019 geëindigd en zij zitten op het niveau van de andere gemeenten. Alleen voor Staphorst loopt de overgang nog door in 2020: Gemeente aantal inw. Service&samen Gezondheid Totalen per begroting 2020 werking 2020 begroting 2020 gemeente per 1-1-2019 begr.

2020 Dalfsen 28.514 95.598 995.659 1.091.257 Deventer 99.934 335.046 3.370.264 3.705.310 Hardenberg 60.539 202.968 2.195.187 2.398.155 Kampen* 53.729 180.136 1.986.787 2.166.922 Olst-Wijhe 18.060 60.549 602.831 663.380 Ommen 17.816 59.731 619.389 679.120 Raalte 37.487 125.682 1.197.312 1.322.994 Staphorst* 16.979 56.925 704.367 761.292 Steenwijkerland 43.897 147.172 1.435.508 1.582.680 Zwartewaterland* 22.524 75.516 945.795 1.021.311 Zwolle 127.362 427.003 4.443.574 4.870.577 Totaal 526.841 1.766.326 18.496.671 20.262.997 gemeente periode mutatiebedrag per jaar(afgerond) Staphorst 5 jaar € 13.000 38 Bijlage 2: Ontwikkeling gemeentelijke bijdragen De verschillen in afwijking ten opzichte van 2019 worden veroorzaakt door ontwikkeling van het aantal inwoners ten opzichte van 2019, loon- en prijsontwikkeling, structurele financiering PGAS en de overheveling van de verantwoordelijkheid voor het RVP. Gemeente aantal inw. aantal inw. Totalen per Totalen per saldo afwijking begroting 2019 begroting 2020 gemeente gemeente tov 2019 in % per 1-1-2018 per 1-1-2019 begr. 2019 begr.

2020 Dalfsen 28.252 28.514 998.941 1.091.257 92.316 9,24% Deventer 99.605 99.934 3.387.136 3.705.310 318.174 9,39% Hardenberg 60.553 60.539 2.204.728 2.398.155 193.426 8,77% Kampen 53.258 53.729 1.983.034 2.166.922 183.888 9,27% Olst-Wijhe 18.023 18.060 607.732 663.380 55.648 9,16% Ommen 17.605 17.816 623.394 679.120 55.726 8,94% Raalte 37.160 37.487 1.208.305 1.322.994 114.689 9,49% Staphorst 16.796 16.979 681.093 761.292 80.199 11,78% Steenwijkerland 43.772 43.897 1.455.845 1.582.680 126.835 8,71% Zwartewaterland 22.468 22.524 936.664 1.021.311 84.647 9,04% Zwolle 126.158 127.362 4.469.001 4.870.577 401.576 8,99% Totaal 523.650 526.841 18.555.873 20.262.997 1.707.124 9,20% 39 Bijlage 3: Overzicht personele sterkte - Organisatieonderdeel formatie mutaties formatie begroting 2019 begroting 2020 Programma Gezondheid 204,07 1,33 205,40 Programma Service&Samenwerking 14,90 14,90 Totaal GGD IJsselland 218,97 1,33 220,30 Specificatie mutaties personeelssterkte (fte): Programma gezondheid: Nieuwe taak PGAS: gezondheidsbevordering 0,49 Jeugdarts 0,37 Jeugdverpleegkundige 0,47 Programma Service&Samenwerking geen mutatie Per saldo 1,33 40 Bijlage 4: Overzicht van reserves en voorzieningen Omschrijving Boekwaarde vermeer- Verminderingen Boekwaarde begin dering ten gunste einde begrotingsjaar van begrotings- exploitatie jaar Algemene reserves Algemene reserve 482.340 482.340 Totaal

algemene reserves 482.340 482.340 Bestemmingsreserves reserve groot onderhoud gebouw 149.920 50.000 199.920 Reserve PGA 301.592 301.592 Risicoreserve 273.940 273.940 0 reserve SOA SENSE 22.500 22.500 Totaal bestemmingsreserves 747.952 797.952 Totaal reserves GGD IJsselland 1.230.292 50.000 0 1.280.292 41 Bijlage 5: Overzicht van langlopende leningen Naam/geldgever Oorspronkelijk Datum besluit van: Jaar van Rente RestantbedragBedrag van de in Bedrag van Restantbedrag Opmerking: bedrag van de laatste perc. van de geldleningde loop van het de rente of het de aflossing of van de geldlening geldlening of raad goedk.

aflossing aan het begin vandienstjaar op te rentebestanddeelhet aflossings- aan het einde van het voorschot het dienstjaar nemen geldlening bestanddeel het dienstjaar 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 B.N.G., 15-04-1996 8.134.01017-04-1996 2.036 3,32 5.282.859 0 169.835 236.265 5.046.593 Totaal 8.134.010 5.282.859 169.835 236.265 5.046.593 42 Bijlage 6: Overzicht activa Onderdeel Boekw aarde aan uitbreidingen in Afschrijvingen Boekw aarde aan het Rentelasten Totaal het begin van het het begrotingsjaar in het einde van het kapitaallasten dienstjaar begrotingsjaar dienstjaar Totaal GGD IJsselland 8.495.522 260.209 8.235.313 186.902 447.111 Totalen 8.495.522 0 260.209 8.235.313 186.902 447.111 43 Bijlage 7: Overzicht taakvelden en overhead In deze (verplichte) bijlage is het overzicht opgenomen van de (voorgeschreven) indeling in taa k- velden en de verdeling daarvan over de programma’s. Daarnaast is een overzicht opgenomen van de samenstelling van de overhead.

Taakveld baten Lasten saldo 0 Bestuur: 0.1 bestuur 1.766 182 -1.584 0.4 Overhead 6.366 6.366 0.5 Treasury 0 0 0 0.8 Overige baten en lasten 0 266 266 0.10 Mutaties reserves 50 50 0.11 Resultaat van de rekening 0 7 Volksgezondheid 7.1 Volksgezondheid 24.427 19.329 -5.098 Totaal 26.193 26.193 0 verdeling over de programma's : Porgramma service&samenwerking 1.766 182 -1.584 Programma gezondheid 24.427 19.329 -5.098 Overhead 0 6.366 6.366 Overige baten en lasten 0 50 50 Onvoorzien 266 266 Totalen 26.193 26.193 0 Overzicht overhead baten Lasten saldo Loonkosten management 1.962 1.962 materiële overhead 4.403 4.403 Totalen 0 6.366 6.366 44 Bijlage 8 balans Op basis van het BBV is de geprognosticeerde balans met ingang van het begrotingsjaar 2018 opgenomen. De wijzigingen in het BBV richten zich mede op de vaststelling van het EMU -saldo Het EMU-saldo betreft het vorderingensaldo van de overheid, dat is de gehele collectieve sector op transactiebasis. Lidstaten van de Europese Unie zijn een procedure overeengekomen die in werking kan treden als het vorderingentekort van een lidstaat groter is dan 3 procent van het bruto binnenlands product. Voor de (lokale) overheden is mede daarom de verplichting opgeno- men om een balans in de begroting op te nemen.