5.1c Programmabegroting 2018-2021.pdf

Programmabegroting 2018 - 2021 Gemeente Steenwijkerland

Voorstel aan de raad Aan de gemeenteraad Gemeente Steenwijkerland Vendelweg 1 8331 XE Steenwijk Steenwijk, Nummer voorstel: Voor de raadsvergadering d.d. 7 november 2017 Agendapunt: Onderwerp: Nota van Aanbieding en besluiten Programmabegroting 2018-2021 Hierbij bieden wij u de Programmabegroting 2018-2021 aan. In de Nota van Aanbieding treft u een nadere uiteenzetting aan, daarbij de bestuursprogramma’s volgend en met het collegeprogramma als kader. Wij stellen u dan ook voor de volgende besluiten te nemen: 1. | De tarieven voor gemeentelijke belastingen en rechten vast te stellen overeenkomstig onderstaande voorstellen: a. de rioolrechten in 2018 met 10% te verlagen ten opzichte van 2017 en het dekkingspercentage voor 2018 te bepalen op 80,7%; b. de afvalstoffenheffing in 2018 met 1,3% te verhogen ten opzichte van 2017 en het dekkingspercentage voor 2018 te bepalen op 71,6%; c. de onroerende-zaakbelastingen in 2018 te verhogen met 1,7% ten opzichte van 2017; d. de lijkbezorgingsrechten te verhogen met 1,7% ten opzichte van 2017 en het dekkingspercentage te bepalen op 60,1%. 2. | Voor de jaren 2018, 2019 en 2020 jaarlijks een krediet van € 300.000 beschikbaar te stellen vanwege het activeren van de investeringen in oeverbeschermingen zoals beschreven in hoofdstuk 3.3.5. 3.

| Een krediet van € 12.382.000 beschikbaar te stellen voor het bestedingsplan 2018-2021 zoals opgenomen in hoofdstuk 3.3.6. 4. | Een krediet van € 740.000 beschikbaar te stellen voor het uitvoeringsplan riolering 2018 zoals opgenomen in hoofdstuk 4.1.7. 5. | Een krediet van € 670.000 beschikbaar te stellen voor de in bijlage 1 vermelde aanschaf/vervanging van bedrijfsmiddelen in 2018. 6. | Op basis van de Meerjarenbegroting Grondexploitaties 2018-2021: a. de grondexploitaties voor woningbouwprojecten en bedrijventerreinen die onderhanden zijn gewijzigd vast te stellen; 2

3 b. het college te machtigen, indien de markt- en economische omstandigheden daartoe aanleiding geven, tegen andere grondprijzen te verkopen dan opgenomen in de desbetreffende grondexploitaties onder de voorwaarde van een blijvend minimaal sluitende grondexploitatie. 7. De vijf bestuursprogramma’s vast te stellen. Burgemeester en wethouders van Steenwijkerland, de waarnemend secretaris, de burgemeester, Ditta Cazemier Rob Bats

4 Inhoudsopgave Voorstel aan de raad .................................................................................................................................................... 2 1. Inleiding ................................................................................................................................................................... 6 2. De bestuursprogramma’s ..................................................................................................................................... 10 2.1. Inleiding ............................................................................................................................................................ 10 2.2. Uitgaven en inkomsten per programma....................................................................................................... 10 2.3. Meerjarenbeeld ................................................................................................................................................. 12 2.4. Steenwijkerlanders voelen zich welkom ...................................................................................................... 13 2.5. Steenwijkerlanders voelen zich thuis ............................................................................................................ 19 2.6.

Steenwijkerlanders doen het samen .............................................................................................................. 30 2.7. Steenwijkerlanders zijn actief ......................................................................................................................... 41 2.8. Financiën en bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 48 2.9. Overzicht totale programmabegroting ......................................................................................................... 52 2.10. Overzicht algemene dekkingsmiddelen ..................................................................................................... 53 2.11. Overhead ......................................................................................................................................................... 54 3. Financiële positie ................................................................................................................................................... 56 3.1. Inleiding ............................................................................................................................................................ 56 3.2.

Uitgangspunten programmabegroting ......................................................................................................... 56 3.3. Herijkingen ....................................................................................................................................................... 56 3.3.1. Prijsmutaties .............................................................................................................................................. 57 3.3.2. Autonome ontwikkelingen ...................................................................................................................... 57 3.3.3. Kapitaallasten ............................................................................................................................................ 57 3.3.4. Beleidsbeslissingen ................................................................................................................................... 58 3.3.5. Wijzigingen BBV ....................................................................................................................................... 59 3.3.6. Bestedingsplan 2018-2021 ........................................................................................................................ 60 3.4.

Vervangingsinvesteringen .............................................................................................................................. 62 3.5. Financiering ...................................................................................................................................................... 63 3.6. Reserves en voorzieningen ............................................................................................................................. 63 3.6.1. Verloop algemene en bestemmingsreserves ......................................................................................... 63 3.6.2. Verloop voorzieningen ............................................................................................................................. 65 4. Specifieke paragrafen ........................................................................................................................................... 67 4.1. Lokale heffingen ............................................................................................................................................... 67 4.1.1. Inleiding ..................................................................................................................................................... 67 4.1.2.

Belastingen en heffingen .......................................................................................................................... 67 4.1.3. Uitgangspunten ......................................................................................................................................... 68 4.1.4. Overzicht belastingopbrengsten ............................................................................................................. 68 4.1.5. Lokale belastingdruk ................................................................................................................................ 69 4.1.6. Onroerende-zaakbelastingen .................................................................................................................. 70 4.1.7. Rioolheffing ............................................................................................................................................... 71 4.1.8. Afvalstoffenheffing ................................................................................................................................... 73 4.1.9. Lijkbezorging ............................................................................................................................................. 74 4.1.10.

Kwijtschelding gemeentelijke belastingen .......................................................................................... 75 4.2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing ................................................................................................... 76 4.2.1. Algemeen ................................................................................................................................................... 76 4.2.2. Inventarisatie weerstandscapaciteit ....................................................................................................... 76

5 4.2.3. Inventarisatie risico’s ................................................................................................................................ 77 4.2.4. Het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico’s ................................................................. 85 4.2.5. Diverse kengetallen .................................................................................................................................. 85 4.3. Meerjaren auditplan ........................................................................................................................................ 90 4.4. Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................................................................................ 90 4.5. Financiering .................................................................................................................................................... 100 4.6. Bedrijfsvoering ............................................................................................................................................... 107 4.7. Verbonden partijen ........................................................................................................................................ 111 4.8.

Grondbeleid en ontwikkelingsinvesteringen ............................................................................................. 113 5. Raadsbesluit.......................................................................................................................................................... 118 Bijlage 1. Vervangingsinvesteringen .................................................................................................................. 119 Bijlage 2. Resultaat programmabegroting per taakveld .................................................................................. 120 Bijlage 3. Meerjarig audit-programma, jaarschijf 2018 .................................................................................... 123 Bijlage 4. Verloop reserves en voorzieningen ................................................................................................... 126 Bijlage 5. Incidentele baten en lasten per programma ..................................................................................... 128 Bijlage 6. Structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves per programma .................................. 132 Bijlage 7. Verbonden partijen .............................................................................................................................. 133 Bijlage 8.

Beleidsindicatoren ................................................................................................................................ 150

6 1. Inleiding Voor u l igt de P rogrammabegroting 2018 -2021. Met deze laatste begroting gebaseerd op het collegeprogramma ‘Verantwoord anders’ geven wij invulling aan onze ambities voor 2018 en staan wij stil bij de financiële situatie van onze gemeente. Deze begroting volgt op de Perspectiefnota 2018 – 2021. Dit koersbepalend document is in juli 2017 met u besproken en vastgesteld. Met de vaststelling van de Perspectiefnota 2018-2021 heeft u ons de kaders en de koers meegegeven voor het beleid in 2018 en latere jaren. De Programmabegroting 2018-2021, die u nu voor u heeft, is de concrete vertaling van deze koers en het gepresenteerde bestedingsplan. Ten tijde van de Perspectiefnota konden wij u nog geen sluitende begroting presenteren voor alle jaarschijven. De jaren 2020 en 2021 vertoonden een tekort. Wij hebben daar toen bij vermeld dat een materieel en reëel sluitende begroting voor alle j aren het uitgangspunt is en dat zo nodig een heroverweging van het bestedingsplan zou plaatsvinden. Intussen zijn wij enkele maanden verder en beschikken wij over actuele informatie over de algemene uitkering van het gemeentefonds en bestaat helderheid o ver de financiële consequenties van de begroting IGSD voor onze gemeente. De financiële consequenties daarvan zijn verwerkt.

Een nieuwe doorrekening laat een positief budgettair beeld zien voor alle jaarschijven, zo nder dat een heroverweging van het bestedingsplan uit de Perspectiefnota noodzakelijk is. Daarbij moet worden aangetekend dat de in de Perspectiefnota aangekondigde extra uitgaven voor onderwijshuisvesting nog niet zijn verwerkt in het budgettair beeld van deze programmabegroting. Eind 2017 zult u apart worden geïnformeerd over het integraal huisvestingsplan voor onderwijshuisvesting. Dat betekent dat wij gericht inves teren om onze ambities uit ons c ollegeprogramma te realiseren. Ook zetten wij stappen doo r onze kapitaalgoederen voortaan meer planmatig te beheren via meerjarige onderhouds - en vervangingsplannen en dit meerjarig financieel te vertalen in de programmabegroting. Onze blik is nadrukkelijk gericht op de lange termijn, ook als het gaat om de periode na 2018. Wij zijn content u een meerjarenbegroting aan te kunnen bieden met een positief financieel beeld. Alle jaarschijven vertonen een positief saldo , variërend van € 570.000, aflopend naar € 45.000 in 2021 . Dit maakt de Programmabegroting 2018 – 2021 materieel in evenwicht en daarmee een meerjarenbegroting die met trots kan worden overgedragen aan een nieuw gemeentebestuur in 2018! Speerpunten 2018 In hoofdstuk 2 vindt u per bestuursprogramma wat wij in het komende begrotingsjaar gaan doen om onze ambities te realiseren.

Kort geven wij u een samenvatting van de belangrijkste speerpunten voor 2018. Sociaal domein De grote decentralisatie s in het sociaal domein beteken en voor onze gemeente een groot aantal extra verantwoordelijkheden. Inmiddels k unnen wij concluderen dat de transitie is gerealiseerd. In de jaren 2017 -2020 staat de transformatie voorop. Onze centrale ambitie luidt dat alle inwoners kunnen deelnemen aan het sociale, maatschappelijke en economische verkeer. Uitgangspunt daarbij is dat inwoners in staat zijn hun eigen keuzes te maken en zonder hulp van de overheid deel kunnen nemen aan de samenleving: ‘zelfredzaamheid’. Aanvullend aan zelfredzaamheid is het begrip ‘samenredzaamheid’: met behulp van het eigen netwerk meedoen in de

7 samenleving, zonder hulp van de overheid. Wanneer de zelfredzaamheid en de samenredzaamheid tekort schiet, zorgt de gemeente voor vangnetvoorzieningen, die inwoners ondersteunen bij hun deelname aan de samenleving. Meer zelfredzaamheid betekent in onze ogen o ok een sterk welzijnswerk. In dat kader staan wij een transitie naar één welzijnsorganisatie voor, waarvoor in deze begroting ook middelen beschikbaar worden gesteld. Bij deze begroting is een speciale paragraaf opgenomen over dit onderwerp . Werkgelegenheid Wij willen in 2018 het ondernemersklimaat in de gemeente versterken en daarmee een positieve impuls geven aan de werkgelegenheid. Hiervoor willen wij het bestaande areaal aan bedrijventerreinen uitbreiden. Ook willen wij in samenwerking met de Business Club Steenwijkerland (BCS) de doelen van het parkmanagement 3.0 realiseren. Hierbij wordt onder andere ingezet op arbeidsmarktbeleid en duurzaamheid. In september is een convenant gesloten met een joint venture van CIF en Rendo voor aanleg van een glasvez elnetwerk in het buitengebied van Steenwijkerland en de omliggende (Overijsselse) gemeenten. Indien 50% van de adressen een contract sluit met een telecomaanbieder, zal tot aanleg van het netwerk worden overgegaan. In 2018 is het netwerk dan gerealiseerd.

Verder is ons streven om jaarlijks 100 arbeidsplaatsen te realiseren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, waarvan 25 binnen de recreatiesector. Recreatie en toerisme In de Regio Zwolle doen wij actief mee aan plannen voor de vrijetijdseconomie en de agrifoodsector. Samen met de betrokken gebiedspartners en de provincie willen wij komen tot een verhoogd ambitieniveau voor het Nationaal Park Weerribben Wieden: een zelfstandige gebiedsentiteit, een sterk merk met een eigen visie en structuur. Om dat te kunnen realiseren is in 2017 de Stichting Weerribben -Wieden opgericht door de gebiedspartners. Daarnaast is het nominatiedossier ingediend voor aanwijzing van de Koloniën van Weldadigheid tot Unesco Werelderfgoed. Hopelijk leidt dit tot een positieve aanwijzing in 2018. Wonen De woonvisie (incl. uitvoeringsagenda) voor de periode tot 2025 is geactualiseerd mede op basis van een woonbehoefteonderzoek uit 2015. Om onze ambitie ‘passend en betaalbaar wonen voor iedereen ’ te realiseren, is samenwerking met woningbouwcorporaties essentieel. In 2017 is daarom een verkenning naar de opgave in de sociale huur in de noordelijke kernen en Steenwijk uitgevoerd, wat geleid heeft tot een stappenplan voor een nodige herverdeling van taken.

Het d oel is om zowel in de noordelijke kernen als ook in Steenwijk voldoende aanwezigheid en investeringskracht te bewerkstelligen van woningcorporaties om voldoende sociale huurwoningen te kunnen behouden en realiseren. Daarnaast blijven wij ons inzetten op he t stimuleren van particuliere zelfbouw. Omgevingsvisie In de in 2017 vastgestelde Omgevingsvisie spreken w ij uit de omgevingskwaliteit van Steenwijkerland te willen versterken. Het in 2018 vast te stellen omgevingsplan Buitengebied Steenwijkerland verank ert deze ambitie door de kwaliteit van de fysieke leefomgeving centraal te stellen bij ontwikk elingen. Bovendien wordt meer flexibiliteit geboden om o.a. vrijkomende agrarische bedrijven een andere invulling te geven en via maatwerk ontwikkelingen mogelijk te maken. Het welstandsbeleid voor het buitengebied is geïntegreerd in dit plan. In 2018 wordt tevens een welstandsnota vastgesteld voor de gemeentelijke kernen. Verder zetten wij in op de actualisatie van een aantal bestemmingsplannen, o.a. recreatiecomplexen, Kornputkwartier en Eeserwold.

8 Financiën Een solide gemeentelijk huishoudboekje, ook voor de langere termijn. Dat is de essentie van de manier waarop wij ‘verantwoord anders’ onze financiële koers willen varen: uitgaven en inkomsten structureel en reëel in evenwicht houden, zorgen voor balans in de begroting en voldoen aan veranderende wetgeving zoals wijzigingen in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) . Daarnaast sta an wij voor een sobere, transparante en doelmatige besteding van gemeenschapsgeld en streven w ij ernaar de lasten voor burgers en ondernemers niet meer dan trendmatig te verhogen. Hierbij hoort ook het beheersbaar houden van onze schulden, ook als de rente weer gaat stijgen. De vermogenspositie van onze gemeente is in dat verband van groot belang . Deze is toereikend om financiële risico’s op te kunnen vangen zonder dat het beleid of de uitvoering daarvan in gevaar komt. Dat onze financiën als robuust moge n worden bestempeld, blijkt ook uit het toezichtregime dat de provincie Overijssel aan onze gemeente heeft toegekend. Deze l uidt ‘regulier repressief toezicht ’. Dit is het lichtste regime binnen de principes van het interbestuurlijk toezicht en betekent on der meer dat de begroting en daarop betrekkingen hebbende begrotingswijzigingen geen goedkeuring van de provincie behoeven.

Politiek kompas In ons collegepro gramma ‘Verantwoord anders 2014 -2018’ hebben wij 4 thema’s benoemd die voor deze collegeperiode ons politieke kompas vormen. Dit kompas is leidend in al onze afwegingen, zo ook in de ambities en doelen die wij in deze laatste programmabegroting van onze collegeperiode formuleren. Bewonersbetrokkenheid Wij stellen de inwoners van Steenwijkerland cen traal. Zij hebben vaak duidelijke ideeën en wensen over hoe hun (leef-)omgeving eruit moet zien. Daarom betrekken wij belanghebbenden vroegtijdig bij het vormen van plannen en beleid. Ook maken wij graag gebruik van de kennis, ervaring en energie die in de samenleving aanwezig is door ruim baan te geven aan eigen initiatieven van onze inwoners. Zo hebben bewoners plannen gemaakt om een goede invulling te geven aan de ontstane leegte na het slopen van de Kleine Kampschool in Steenwijk -West. Het is een parkachtige ruimte geworden met speel - en ontmoetingsvoorzieningen. Ook de uitvoering is grotendeels door de inwoners ter hand genomen. Onder bewonersbetrokkenheid v erstaan wij overigens ook dat wij vertrouwen op de eigen kr acht van onze inwoners en dat wij , waa r dat verantwoord is, een beroep doen op hun eigen verantwoordelijkheid. Duurzaamheid Bij alles wat de gemeente doet moet aandacht zijn voor de gevolgen die dat heeft voor duurzaamheid.

In de voorbereiding van plannen en beleid kijken wij systematisch naar een verantwoord evenwicht tussen de ecologische, economische en sociale aspecten daarvan. Door onze hulpbronnen en onze natuurlijke o mgeving te respecteren willen wij ervoor zorgen dat deze ook voor volgende generaties behouden blijven: voldoen aan de behoeften van het heden zonder die van toekomstige generaties in gevaar te brengen (rentmeesterschap). In gesprek met de samenleving bepalen wij begin 2018 hoe wij de realisatie van nieuwe energie een brede impuls gaan geven. Ondertussen z etten wij met extra inzet in op onze eigen rol in de energietransitie als het gaat om de verduurzaming van de gebouwenvoorraad. Zo zijn in 2017 zonnepanelen geplaats t op het dak van de brandweergarage, het dak van de sporthal de Waterwyck en bij zwembad ’t Tolhekke. Leefbaarheid Vitale en leefbare kernen en wijken zijn voor ons een belangrijk speerpunt: w ij willen dat inwoners zich prettig voelen in hun omgeving. Kernen en wijken moeten aantrekkelijk en levendig blijven door voldoende

9 voorzieningen, een schone en veilige openbare ruimte, goede bereikbaarheid en stevige sociale samenhang. Wij zien het behouden en versterken van de leefbaarheid in ons gebied als een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de gemeentelijke overheid en onze inwoners. Met eigen initiatieven (ook op sociaal gebied) en inzet bij het onderhoud van hun directe leefomgeving kunnen bewone rs zelf een belangrijke bijdrage leveren aan de leefbaarheid. Deze initiatieven ondersteunen wij graag. Instrumenten zoals het kernen - en wijkenbeleid en het beweegteam zijn belangrijke hulpmiddelen die bewonersinitiatieven ondersteunen. Zo zijn er bijvoor beeld in Blokzijl, Scheerwolde en Steenwijk -Noord initiatieven waar fysiek en sociaal bij elkaar komen. Inwoners willen meer bewegen en worden ondersteund in deze activiteiten door onder andere de benodigde sport - en spelvoorzieningen (bijvoorbeeld een pannakooi) of herinrichting van openbaar terrein te realiseren. Bestuursstijl en organisatie Bij de veranderende rol van de overheid in de samenleving past een open bestuursstijl: w ij zijn transparant in ons doen en laten, wij gaan meer naar bui ten, wij zijn uitnodigend en aanspreekbaar en wij vormen een collectief en laagdrempelig bestuur. Dat geldt ook voor onze relatie met de raad.

Wij werken integraal en gebiedsgericht, waarbij wij meer accent leggen op het ondersteunen van maatschappelijke organisaties, kernen en wijken en burgerinitiatieven. Wij zijn een moderne, dienstbare overheid. De veranderende rol die wij als gemeente in de samenleving hebben, was de aanleiding om te komen tot een andere organisatiestructuur per 1 juli 2017. Bovendien streven wij naar een evenwichtig personeelsbestand met de kennis van de oudere medewerkers gekoppeld aan de frisse blik van jongere medewerkers. Dit willen wij realiseren door het uitbreiden van het zogenaamde generatiepact waardoor oudere medewerkers minder kunnen gaan werken en daar gedeeltelijk financieel voor worden gecompenseerd. Zij kunnen hierdoor langer gezond en prettig doorwerken. Tegelijkertijd ontstaat ruimte in de formatie om nieuwe , jongere medewerkers te werven. Tot slot Het collegeprogramma ‘Verantwoord anders’ bevat een groot aantal doelstellingen waarvan de realisatie gemeten wordt met het inwonersonderzoek. Vorig jaar is voor het laatst een inwonersonderzoek gehouden. U bent vorig jaar geïnformeerd over de uitkomsten van het onderzoek, waarbij het beeld naar voren kwam van een redelijk tevreden samenleving. Wij vinden het belangrijk om zo richting het einde van de bestuursperiode opnieuw te peilen wat er leeft in de Steenwijke rlandse samenleving.

Eind 2017 wordt daarom ee n nieuw inwonersonderzoek gehouden. De uitkomsten van het onderzoek kunt u lezen in het Jaarverslag over 2017. Een huishoudboekje dat ook de komende jaren op orde is, een solide vermogenspositie en ambities d ie voor een groot deel gerealiseerd zijn. Prestaties waar wij trots op mogen zijn. Onze erfenis dragen wij in 2018 met genoegen en vertrouwen over aan een nieuw gemeentebestuur.

10 2. De bestuursprogramma’s 2.1. Inleiding Belangrijk onderdeel van de begroting is het programmagedeelte. Hierin presenteren wij u onderstaande programma’s met daarin onze ambities en doelstellingen voor 2018. De programma’s in de begroting zijn afgeleid van de programmahoofdstukken uit het collegeprogramma, te weten: - Steenwijkerlanders voelen zich welkom - Steenwijkerlanders voelen zich thuis - Steenwijkerlanders doen het samen - Steenwijkerlanders zijn actief - Financiën en bedrijfsvoering Ieder programma start met onze ambities en doelstellingen. Vervolgens wordt per programma voor 201 8 weergegeven, hoe invulling aan deze amb ities/doelstellingen wordt gegeven en waar wij naar streven. Tevens is per programma een overzicht van de kosten opgenomen. Schematisch kunnen de bestuursprogramma’s en het politieke kompas als volgt worden weergegeven. 2.2. Uitgaven en inkomsten per programma In onderstaand cirkeldiagram treft u een overzicht aan van de budgetten per bestuursprogramma voor zowel de inkomsten als de uitgaven over 201 8. Het grootste gedeelte van de inkomsten is gemoeid met het bestuursprogramma ‘Financiën en bedrijfsvoering ’. In dit programma zijn de algemene uitkering uit het gemeentefonds en de gemeentelijke belastingen opgenomen.

De uitgavenzijde komt voornamelijk voor rekening van twee bestuursprogramma’s, namelijk ‘Steenwijkerlanders voelen zich thuis ’ en ‘Steenwijkerlanders doen het samen’. 'Verantwoord anders' Steenwijkerlanders voelen zich welkom Steenwijkerlanders voelen zich thuis Steenwijkerlanders doen het samen Steenwijkerlanders zijn actief Financiën en bedrijfsvoering bewonersbetrokkenheid duurzaamheid leefbaarheid bestuursstijl & organisatie

Het totaal van de bestuursprogramma’s betreft het resultaat voor bestemming. Er is geen rekening gehouden met de mutaties in de reserves. bedragen x € 1.000 Baten per programma - Begroting 2018 | Bedrag | Percentage 1. Steenwijkerl'ANDERS' voelen zich welkom | 1.048 | 0,9% 2. Steenwijkerl'ANDERS' voelen zich thuis | 8.906 | 7,9% 3. Steenwijkerl'ANDERS' doen het samen | 14.604 | 12,9% 4. Steenwijkerl'ANDERS' zijn actief | 84 | 0,1% 5. Financiën en bedrijfsvoering | 88.800 | 78,3% Totaal | 113.442 | 100,0% Grafisch weergegeven ziet de verdeling van de inkomsten er als volgt uit: Uit het overzicht blijkt dat het grootste gedeelte van de inkomsten betrekking heeft op het programma Financiën en bedrijfsvoering. Dit heeft vooral te maken met de inkomsten van het Rijk via de algemene uitkering van het gemeentefonds. bedragen x € 1.000 Lasten per programma - Begroting 2018 | Bedrag | Percentage 1. Steenwijkerl'ANDERS' voelen zich welkom | 3.525 | 3,0% 2. Steenwijkerl'ANDERS' voelen zich thuis | 34.157 | 29,4% 3. Steenwijkerl'ANDERS' doen het samen | 60.140 | 51,8% 4. Steenwijkerl'ANDERS' zijn actief | 1.588 | 1,4% 5. Financiën en bedrijfsvoering | 16.703 | 14,4% Totaal | 116.113 | 100,0% Grafisch weergegeven ziet de verdeling van de uitgaven er als volgt uit: 11

Het meeste | geld is gemoeid met het sociaal domein, zoals het verstrekken van uitkeringen in het kader van de Participatiewet, de WMO, de Jeugdzorg en de Wsw. 2.3. Meerjarenbeeld Het meerjarenbeeld start met de begrotingspositie zoals vermeld in de Perspectiefnota 2018-2021. In de raadsbrief van 27 juni 2017 bent u vervolgens geïnformeerd over de gevolgen van de door het Rijk uitgebrachte meicirculaire. Het is verheugend te constateren dat alle jaren een positief saldo vertonen. De raadsbesluiten zijn verwerkt tot en met de raadsvergadering van 4 juli 2017 met dien verstande dat ook de structurele doorwerking van diverse in de Najaarsnota 2017 | opgenomen budgetten zijn meegenomen. | Het is overigens niet gelukt om deze nota met u te bespreken vóór de behandeling van de nu voorliggende begroting. Vervolgens | zijn | de | herijkingen | (prijs- | en | loonmutaties, | autonome | ontwikkelingen, | kapitaallasten | en beleidsbeslissingen) in het meerjarenbeeld verwerkt. In paragraaf 3.3. wordt een nadere toelichting gegeven op de herijkingen en de wijzigingen van het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).

Meerjarenbeeld | Begroting | MJR | MJR | MJR 2018 | 2019 | 2020 | 2021 Saldo perspectiefnota | 171 | 34 | - 184 | - 516 Raadsbrief 27 juni 2017 (meicirculaire 2017) | 846 | 900 | 809 | 867 Subtotaal | 1.016 | 934 | 626 | 351 Begroting IGSD 2018-2021 | - 653 | - 323 | - 182 | - 252 Beleidsbeslissingen | - 103 | - 96 | - 96 | - 96 Herijkingen | 727 | 425 | 335 | 414 BBV | - 417 | - 404 | - 392 | - 372 Saldo programmabegroting | 570 | 537 | 291 | 45 12

13 2.4. Steenwijkerlanders voelen zich welkom Wat zijn onze ambities en doelstellingen? In onze visie op dienstverlening staat dat onze inwoners en ondernemers zich welkom voelen en ervaren dat hun vraag en bedoeling centraal staan. En dat zij kunnen vertrouwen op een goede afhandeling met de juiste kwaliteit. Het gaat er om, aan te sluiten bij de (behoefte van) onze inwoners en ondernemers. Om dat te kunnen, moeten wij weten wat onze inwoners en ondernemers belangrijk vinden in onze dienstverlening en hoe zij onze dienstverlening op die punten ervaren. Klantbeleving is daarbij het centrale woord. Alleen door onze inwoners en ondernemers te bevragen komen wij daarachter. In 2018 zullen wij dat op meerdere manieren doen (o.a. klantcontactmonitor, klantreizen). Met de uitkomsten van die onderzoeken kunnen wij onze dienstverleningsprocessen verbeteren: wij maken afspraken met elkaar: ‘zo doen wij dat’. Dat vertellen wij ook, zodat de afnemers van een product of dienst weten wat zij van de gemeente kunnen verwachten. Wel zo duidelijk. Ambitie: Goed bereikbaar COLLEGEPROGRAMMA: VOOR DE KWALITEIT VAN ONZE DIENSTVERLENING IS OPTIMALE BEREIKBAARHEID EEN VEREISTE.

Steenwijkerlanders voelen zich welkom Goed bereikbaar Persoonlijk waar nodig, digitaal waar mogelijk Heldere dienstverlening Prettig contactGoed gastheerschap Passend contact met een ieder Gemakkelijk en duidelijk Actief communiceren Duidelijk en tijdig antwoord op vragen Status vraag inwoner en ondernemer bekend Doelstelling: Persoonlijk waar nodig, digitaal waar mogelijk Subdoelen Aanvangs- jaar Jaar van realisatie Nulsituatie Norm 2018 Norm 2019 en verder Aanvragen gebeuren digitaal 2015 2018 Niet bekend ≥ 60% van de aanvragen gebeurt digitaal. Volgend college

De landelijke overheid heeft als uitgangspunt voor 2017 geformuleerd: digitaal, tenzij. Steenwijkerland heeft dat overgenomen in ‘digitaal waar mogelijk, persoonlijk waar nodig’. Het percentage in de tabel geeft inzicht in hoeveel mensen gebruik maken van het digitale kanaal, wanneer dat mogelijk is voor de dienst die zij willen afnemen. Wanneer onze inwoners en ondernemers geen gebruik maken van de digitale mogelijkheden terwijl dat wel mogelijk is, willen wij graag weten waarom. Onderzoek onder onze inwoners en ondernemers kan inzicht geven in waarom zij, wanneer het wel mogelijk is, geen gebruik maken van e-diensten. Afhankelijk van de uitkomsten kunnen aanpassingen in de communicatie of de e-diensten zelf gedaan worden. Ook in de dagelijkse contacten met onze inwoners en ondernemers bij het KCC telefonie is aandacht voor het stimuleren van het digitale kanaal en het achterhalen van de oorzaak van het niet gebruiken van het digitale kanaal. Doelstelling: Heldere dienstverlening Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Onze inwoners vinden de informatie op onze site actueel en | 2015 | 2018 | Niet bekend | ≥ 75% | Volgend college gemakkelijk vindbaar. Steenwijkerland werkt met een zogenaamde toptaken-website. Dat betekent dat de meest gezochte informatie op de hoofdpagina staat, denk aan reisdocumenten en afval.

Afhankelijk van het seizoen kan informatie over bijvoorbeeld gladheidsbestrijding tijdelijk als toptaak op de homepagina van de website staan. Het webteam monitort continu op welke onderwerpen bezoekers van de website zoeken en welke pagina’s bezocht worden. Met die informatie worden de toptaken up-to-date gehouden en worden trefwoorden toegevoegd, zodat informatie makkelijk(er) vindbaar is. Daarnaast zorgt het webteam er, samen met de redactieraad, voor dat de informatie op de website actueel en makkelijk leesbaar is. Doelstelling: Heldere dienstverlening Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Efficiënt en robuust georganiseerd | 2015 | 2018 | Niet bekend | Realisatie inrichting gezamenlijk | Volgend college KCC. | KCC met Zwartewaterland De inrichting van een gezamenlijk KCC telefonie met de gemeente Zwartewaterland is gerealiseerd. Door de continue uitbreiding van de beschikbare informatie voor KCC telefonie, goede bereikbaarheid van de backoffice en training van medewerkers zal de telefonische dienstverlening in 2018 naar een hoger niveau gebracht worden. Ambitie: Prettig contact COLLEGEPROGRAMMA: DE TEVREDENHEID VAN INWONERS EN ONDERNEMERS OVER HET CONTACT DAT ZIJ HEBBEN MET DE GEMEENTE IS VOOR ONS ERG BELANGRIJK. 14

Doelstelling: Goed gastheerschap Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Inwoners en ondernemers zijn tevreden over de dienstverlening van onze gemeente met betrekking | 2015 | 2018 | Niet bekend | 7,5 | Volgend college tot burgerzaken. De klanttevredenheid stijgt wanneer de kwaliteit van dienstverlening beter aansluit op de wensen van inwoners en ondernemers. Daarom willen wij graag weten wat deze wensen zijn. Wij brengen de verwachtingen in beeld door vanuit het perspectief van onze inwoners en ondernemers naar onze dienstverlening te kijken. De uitkomsten hiervan gebruiken wij om de Klantencontactmonitor (KCM) verder in te richten. Zo meten wij de klanttevredenheid op die aspecten van dienstverlening die voor onze inwoners en ondernemers belangrijk zijn. Een aantal (grote) veranderingen op het werkgebied van KCC balie/burgerzaken is aanstaande. Zo heeft de digitalisering grote invloed op het werk van KCC balie/burgerzaken, net als de benodigde versterking van het proces van de identiteitsbepaling en de toetsing van documenten. Verwacht wordt dat het aantal fysieke contacten afneemt en dat de inhoud van de contacten complexer wordt. Om hier adequaat op in te kunnen spelen gaan alle baliemedewerkers in 2018 een opleiding volgen en is geïnvesteerd in een documentscanner.

Als kanaal voor communicatie voor en met onze inwoners wordt in 2018 toegewerkt aan het implementeren van social media in het KCC telefonie (Whatsapp, Twitter). Wij sluiten hierbij (beter) aan op de kanalen die door onze inwoners | worden | gebruikt. | Onze | inwoners | en | ondernemers | kunnen | hierdoor | gemakkelijk | en | op | een laagdrempelige manier met de gemeente communiceren. Doelstelling: Goed gastheerschap Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Bij negatieve beschikkingen zoeken onze medewerkers persoonlijk contact (bv. weigering bouwvergunning, verzoek om | 2015 | 2018 | 0% | ≥ 60% | Volgend college handhaving, afwijzing WMO aanvraag). Het exacte | percentage is onbekend, omdat er nog onvoldoende wordt gemeten. Er is geen aparte registratie hiervoor. Het systeem dat er wel is, | het ‘zaaksysteem’, is hier niet geschikt voor. In het zaaksysteem dient alle correspondentie te staan, maar niet alle mondelinge contacten worden structureel erin gezet. | Er wordt door teamleiders (en straks procesregisseurs) op gestuurd dat er mondeling contact is. In het sociaal domein is hier zeer nadrukkelijk aandacht voor.

Steeds vaker vindt persoonlijk contact plaats voorafgaand aan het voornemen tot het sturen van een negatieve beschikking | (bijvoorbeeld bij een weigering bouwvergunning), waarbij ook gekeken wordt naar alternatieven, zodat er geen negatieve, maar een andere beschikking volgt. 15

Doelstelling: Passend contact met een ieder Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Jaarlijkse relatieve toename van het aantal mediationtrajecten ten opzichte van het aantal conflicten | 2015 | 2018 | Als basis 2016 | + 5% | Volgend college (in wording) tussen burger en gemeente.. Exact percentage is onbekend, omdat er nog onvoldoende wordt gemeten. Pre-mediation wordt stuctureel ingezet om conflicten tussen burger en gemeente tijdig te voorkomen. Mediation wordt nadrukkelijker ingezet bij burenruzies. Ambitie: Gemakkelijk en duidelijk COLLEGEPROGRAMMA: INFORMATIE MOET VOOR IEDEREEN BESCHIKBAAR, VINDBAAR EN BEGRIJPELIJK ZIJN. Doelstelling: Duidelijk en tijdig antwoord op vragen Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder De inwoner en ondernemer wordt | 2015 | 2018 | 90% | ≥ 90% | Volgend college binnen 2 werkdagen teruggebeld. Er is nog geen registratie van of regie op de terugbelnotities die door het KCC telefonie worden gemaakt. Het is daarom niet mogelijk te onderbouwen of wij aan deze doelstelling voldoen. Op dit moment onderzoeken wij de mogelijkheden om terugbelnotities op een zodanig manier te registreren dat regie op en rapportage over het opvolgen van terugbelnotities mogelijk is.

Zodra hier meer duidelijkheid over bestaat, kunnen wij ook aangeven of de norm van 90% reëel is. Doelstelling: Duidelijk en tijdig antwoord op vragen Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Brief in behandeling nemen vindt | 2015 | 2018 | 90% | ≥ 90% | Volgend college plaats binnen 5 werkdagen. De doelstelling ‘duidelijk en tijdig antwoord op vragen’ staat onder druk. Het percentage komt in de buurt van de 90% (87%), maar het in behandeling nemen van brieven vindt nog niet altijd plaats binnen 5 werkdagen. Naast het tijdig in behandeling nemen van brieven, spant de gemeente zich ook in om vragen van inwoners en ondernemers binnen de gestelde termijnen af te handelen. Onduidelijk is in hoeveel procent van de gevallen wij daarin slagen. De verwachting is dat per 1 augustus 2017 gerapporteerd kan worden op het behalen van streef- en normtijden. 16

Doelstelling: Status vraag inwoner en ondernemer bekend Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Inwoners hebben via | Geen toegang | Inwoners kunnen alle zaken welke Mijnoverheid.nl inzicht in hun | 2015 | 2017 | tot Mijnover- | digitaal aangeboden kúnnen worden | Volgend college contacten met de gemeente. | heid.nl. | ook digitaal aanvragen en inzien. De doelstelling ‘status vraag inwoner en ondernemer bekend’ is nog niet gerealiseerd. Op dit moment hebben inwoners via de persoonlijke internetpagina (mijnsteenwijkerland) inzicht in de e-diensten waar zij gebruik van maken. Echter, nog niet alle contacten worden geregistreerd. De gemeente Steenwijkerland is nog niet aangesloten op MijnOverheid.nl. Afhankelijk van de technische mogelijkheden zal dit in 2017 of 2018 alsnog plaatsvinden. Verbonden partij Stichting Dataland Van de Stichting Dataland is de gemeente certificaathouder. Deze stichting verzorgt de toegankelijkheid van gemeentelijk vastgoed, GEO- en WOZ-informatie voor publieke en private afnemers in Nederland. In de bijlage Verbonden Partijen wordt nader op de afzonderlijke verbonden partijen ingegaan. Wat mag het kosten? bedragen x € 1.000 Bestedingsplan - | Investering | S / I Begroting | MJR | MJR | MJR 1.

Steenwijkerl'ANDERS' voelen zich welkom | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 In PPN 2018-2021 opgenomen Digitale toegang Mijn Overheid | - | S | 56 | 56 | 56 | 56 Doorontwikkeling dienstverlening | - | S | 91 | 87 | 87 | 87 Doorontwikkeling dienstverlening | - | I | 88 | 86 | - | - Totaal bestedingsplan | - | 235 | 229 | 143 | 143 bedragen x € 1.000 Overzicht baten en lasten - | Rekening | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR 1. Steenwijkerl'ANDERS' voelen zich welkom | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 Saldo van baten en lasten Lasten | - 5.467 | - 3.378 | - 3.525 | - 3.101 | - 3.110 | - 3.372 Baten | 844 | 639 | 1.048 | 621 | 621 | 879 Saldo van baten en lasten | - 4.623 | - 2.738 | - 2.477 | - 2.480 | - 2.490 | - 2.493 Mutatie reserves Toevoegingen | - 130 | - | - | - | - | - Onttrekkingen | 77 | 138 | - | - | - | - Mutatie reserves | - 53 | 138 | - | - | - | - Resultaat | - 4.676 | - 2.601 | - 2.477 | - 2.480 | - 2.490 | - 2.493 17

bedragen x € 1.000 Overzicht baten en lasten - | Rekening | Begroting | Begroting | MJR | MJR | MJR 1. Steenwijkerl'ANDERS' voelen zich welkom | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 Af: incidentele baten en lasten | - 1.363 | - | - 88 | - 86 | - | - Materieel resultaat | - 3.313 | - | 88 | 86 | - | - 18

19 2.5. Steenwijkerlanders voelen zich thuis Wat zijn onze ambities en doelstellingen? Een goede duurzame woning in een veilige, mooie en streekeigen omgeving maakt dat je je al snel thuis voelt. Even belangrijk is het om goed contact te hebben met de buurt, elkaar te ontmoeten en te helpen als dat nodig is. Maar ook moet er ruimte zijn voor gezamenlijke initiatieven: een f ijne woonomgeving maak én houd je immers met elkaar. Daarnaast moeten kernen en wijken over voldoende voorzieningen beschikken en goed bereikbaar zijn. Leegstand moet zoveel mogelijk worden voorkomen of opgelost. Ambitie: passend en betaalbaar wonen voor iedereen COLLEGEPROGRAMMA: DAARONDER VERSTAAN WIJ EEN WOONPROGRAMMA DAT VOORZIET IN BETAALBARE WONINGEN, AANSLUIT BIJ MAATSCHAPPELIJKE ONTWIKKELINGEN, LEEFBAARHEID EN DUURZAAMHEID EN DAT IS AFGESTEMD MET CORPORATIES IN DE REGIO.

Steenwijkerlanders voelen zich thuis Passend en betaalbaar wonen voor iedereenDuurzaamheid centraal Woonpromotie gericht op doelgroepen Woonprogramma op maat Lokale vraag centraal Gastvrije en betaal- bare ploatsenGoed uitgeruste sportaccommodaties Functionele maatschappelijke gebouwen Thuis in de openbare ruimteGoed afgestemd onderhoudsniveau van de openbare ruimte Duurzaam beheer van de openbare ruimte Aantrekkelijke en streekeigen inrichting openbare ruimte Veiligheid voorop Verkeersveilig op pad Zorgeloos uitgaan Veilig thuis Goed toegankelijkGoed onderhouden (water)wegen, fiets-en voetpaden Voldoende parkeergelegenheid Voldoende en duurzame openbaar vervoersmogelijkheden InitiatiefrijkGemeente levert maatwerk PBW's als gesprekspartner Zelforganiserende kernen en wijken

Doelstelling: Duurzaamheid centraal Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder In 2020 wordt een volume aan nieuwe energie opgewekt ter | 2015 | 2020 | < 5% | ≥ 10% | Volgend college grootte van het huishoudelijke energiegebruik binnen de gemeente. Op dit moment1 wordt 6,7% aan nieuwe energie opgewekt. Dit is beneden de norm van 10% die voor 2017 is vastgesteld. De verwachting is dan ook dat de oorspronkelijke norm voor 2018 van 12% niet kan worden gerealiseerd. Wij gaan er vanuit dat een percentage van 10% realistisch is. | Momenteel zien wij | kleinschalige initiatieven ontstaan om zelf lokaal energie op te wekken. Wij ondersteunen deze initiatieven door partijen met elkaar in contact te brengen. In gesprek met de samenleving bepalen wij begin 2018 hoe wij de realisatie van nieuwe energie een brede impuls gaan geven. Ondertussen zetten wij | met extra inzet in op | onze eigen rol in de energietransitie als het gaat om | de | verduurzaming van onze eigen gebouwenvoorraad | en faciliteren wij woningbezitters met advies en informatie over de verduurzaming van de eigen woning. Nieuw is ook de inzet van een ‘revolving fund’2 dat in 2018 operationeel zal zijn. Hiermee is de komende vier jaar financiering beschikbaar voor het verduurzamen van maatschappelijk vastgoed dat niet in bezit is van de gemeente.

Doelstelling: Woonpromotie gericht op doelgroepen Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Stijging CPO (collectief particulier | 2015 | 2018 | 1 | 2 | Volgend college opdrachtgeverschap) naar 2 per jaar. Verkoop gemeentekavels ten | Programma behoeve van zelfbouwers. | 2015 | 2018 | Wonen met | 50 kavels | Volgend college meerwaarde Doelstelling: Woonprogramma op maat Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Stabilisatie van het aantal sociale | 4.900 huur- huurwoningen als saldo van | 2015 | 2018 | woningen | 4.900 huurwoningen | Volgend college verkoop, sloop en nieuwbouw. Realisatie 125 woningen per jaar | . | 2015 | 2015 | 125 | 125 | Volgend college De doelstelling ‘Woonprogramma op maat’ vergt aandacht. Met de woningcorporaties zijn afspraken gemaakt over het op peil houden van de sociale huurwoningvoorraad, ook in de noordelijke kernen en Steenwijk. Van belang is 1 Cijfer in peiljaar 2015 op basis van klimaatmonitor (bron: https://klimaatmonitor.databank.nl/dashboard/ ). 2 Een ‘revolving fund’ is een fonds dat vanuit een maatschappelijke doelstelling leningen verstrekt. De leningen worden terugbetaald, waarna het geld opnieuw wordt uitgeleend. 20

21 dat het aantal sociale huurwoningen op peil blijft i n Steenwijkerland en indien nodig toeneemt. De prognose voor de bouw van nieuwe woningen (koop en huur) komt uit op gemiddeld 118 woningen per jaar voor de komende jaren (norm 2017: 125 gerealiseerde woningen per jaar). De Woonvisie Steenwijkerland 2017 -2021 is in 2018 de leidraad voor wonen. Om onze ambitie ‘passend en betaalbaar wonen voor iedereen’ te realiseren is samenwerking met huisvesters en zorginstellingen essentieel. Door de indeling in woningmarktregio’s in augustus 2016 is in het noordelijk d eel van de gemeente geen woningcorporatie meer actief die mag investeren in nieuwbouw of uitbreiden. In 2017 is daarom een verkenning naar de opgave in de sociale huur in de noordelijke kernen en Steenwijk uitgevoerd, wat geleid heeft tot een stappenplan voor een nodige herverdeling van taken. Het doel is om zowel in de noordelijke kernen als ook in Steenwijk voldoende aanwezigheid en investeringskracht te bewerkstelligen van woningcorporaties om voldoende sociale huurwoningen te kunnen behouden en realiseren. Om voldoende woningbouwlocaties in beeld te brengen worden, naast de nieuwbouwlocaties, ook nadrukkelijk de transformatielocaties in een overzicht geïnventariseerd en in beeld gebracht.

Het voornemen is om in 2018 een ‘platform wonen-zorg’ op te richten waarbinnen knelpunten op het gebied van wonen en zorg samen met huisvesters en zorginstellingen worden opgepakt. Doelstelling: Lokale vraag centraal Subdoelen Aanvangs- jaar Jaar van realisatie Nulsituatie Norm 2018 Norm 2019 en verder Toepassen gedifferentieerde welstand op basis van nieuwe welstandsnota. 2015 2016 Huidig welstands- beleid en plan van aanpak 118 Volgend college In de in 2017 vastgestelde Omgevingsvisie spreken w ij uit de omgevingskwaliteit van Steenwijkerland te willen versterken. Het omgevingspl an Buitengebied Steenwijkerland verankert de ze ambitie door d e kwaliteit van de fysieke leefomgeving centraal te stellen bij ontwikkelingen. Met het in 2018 vast te stellen omgevingsplan wordt meer flexibiliteit geboden om o.a. vrijkomende agrarische bedrijven een andere invulling te geven en via maatwerk ontwikkelingen mogelijk te maken. Het welstandsbeleid voor het buitengebied is geïntegreerd in dit plan. Voor de kernen w ordt in 2018 een welstandsnota vastgesteld. Verder zetten wij in op de actualisatie van een aantal bestemmingsplannen, o.a. r ecreatiecomplexen, Kornputkwartier en Eeserwold. Door nieuwe ontwikkelingen zullen bestemmingsplannen steeds moeten worden gewijzigd. In de Omgevingsvisie spreken wij uit de aantrekkingskracht van Giethoorn zorgvuldig te willen benutten.

De gemeente heeft het initiatief genomen voor een integrale aanpak in Giethoorn. Samen met inwoners, ondernemers en partners formuleren wij een visie die richting geeft aan een leefbaar en aantrekkelijk Giethoorn. Daarnaast zetten wij in op de realisatie va n een aantal concrete projecten zoals het verplaatsen van de loswal naar een alternatieve locatie en nieuwbouw van een school in Giethoorn. Ambitie: gastvrije en betaalbare ploatsen COLLEGEPROGRAMMA: VOOR DE LEEFBAARHEID IN ONZE KERNEN EN WIJKEN ZIJN PLEKKEN WAAR INWONERS ELKAAR KUNNEN ONTMOETEN EN ZICH KUNNEN ONTSPANNEN VAN GROOT BELANG.

Doelstelling: Goed uitgeruste sportaccommodaties Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Onze inwoners zijn tevreden over | 2015 | 2018 | 82% | ≥ 85% | Volgend college de sportvoorzieningen. Toename opgewaardeerde | 2015 | 2017 | 1 | - | Volgend college sportaccommodaties (NOC*NSF). | (2015) Doelstelling: Functionele maatschappelijke gebouwen Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Duurzame exploitatie | Accommo- maatschappelijk vastgoed | datiebeleids- | Nader in te vullen o.b.v. (waaronder MFC’s). | 2016 | 2018 | plan, vast te | beleidsplan | Volgend college stellen door de raad Actielijst Herbestemming leegstaand | 2015 | 2017 | leegstaand | 80% | Volgend college maatschappelijk vastgoed. | maatschap- pelijk vastgoed. Wij zijn op koers om alle sportaccommodaties op NOC*NSF niveau te brengen. In 2017 hebben wij in dit kader de accommodaties van VHK in Sint Jansklooster en SVBS’77 in Belt-Schutsloot aangepakt. Daarmee halen wij de norm voor 2017 (opwaardering van 2 sportaccommodaties). Met de voorgenomen opwaardering van VV Steenwijk en MHC Steenwijk, kunnen wij de uitgesproken ambitie van deze collegeperiode afronden.

Op basis van het in 2018 vast te stellen accommodatiebeleidsplan ‘Kleurrijk accommoderen’ bepalen wij onze rol in het beheer van het maatschappelijk vastgoed: wat | blijven wij onderhouden/ gaan wij | optimaliseren en verduurzamen versus waar houdt onze directe inzet op/ zijn wij bereid te privatiseren. Het is niet het doel om al het maatschappelijk vastgoed in stand te houden, maar wel om de gehuisveste functies te continueren. Vanuit die visie | op | leefbaarheid | kijken | wij | samen | met | de | samenleving | naar | slimme | combinaties, | om | daarmee | de vastgoedkosten voor die instanties zo laag mogelijk te houden. Onze rol hierin is verbinden en faciliteren. De lijst met leegstaand gemeentelijk maatschappelijk vastgoed is een afgeleide van de ontwikkelingen in de samenleving en dus dynamisch; er wordt continu ingezet op verkoop, herbestemming of sloop. Ambitie: thuis in de openbare ruimte COLLEGEPROGRAMMA: | WIJ | VINDEN | HET | BELANGRIJK | DAT | STEENWIJKERLANDERS | ZICH | THUIS VOELEN IN HUN LEEFOMGEVING. DAARVOOR IS EEN AANTREKKELIJKE EN SCHONE OPENBARE RUIMTE ESSENTIEEL. 22

Doelstelling: Goed afgestemd onderhoudsniveau van de openbare ruimte Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Onze inwoners zijn tevreden over | 2015 | 2018 | 6,0 | ≥ 7,3 | Volgend college de afhandeling van de Meldingen Openbare Ruimte (MOR). Binnen 5 werkdagen zijn de | 2015 | 2018 | 50% | 85% | Volgend college Meldingen Openbare Ruimte verholpen. Toename aantal burgerschouwers. | 2015 | 2018 | 34 | > 2017 | Volgend college Onze inwoners zijn tevreden over | 2015 | 2018 | 51% | ≥ 55% | Volgend college het schoonhouden van de buurt. De overlast van rommel op straat | 2015 | 2018 | 26% | < 26% | Volgend college neemt af. De doelstelling ‘goed afgestemd onderhoudsniveau van de openbare ruimte’ vergt specifieke aandacht. In 2016 waarderen inwoners de afhandeling van de Meldingen Openbare Ruimte (MOR) met een 6,1 (norm 2017: ≥ 7,1). In 2016 zijn de MOR in 56% van de gevallen binnen 5 werkdagen verholpen (norm 2017: 80%). De oorzaak van deze normafwijking ligt in het feit dat veel beleidsvragen, wensen of handhavingsverzoeken ten onrechte als zaaktypegroep ‘meldingen openbare ruimte’ worden ingevoerd in het digitale zaaksysteem. In 2018 wordt het systeem hierop aangepast. Het aantal burgerschouwers blijft helaas rond de 30 hangen. In 2018 kijken wij in een breder verband naar een andere opzet van de burgerschouw.

Doelstelling: Duurzaam beheer van de openbare ruimte Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Terugdringen energieverbruik | 2015 | 2018 | 2015: | -> | Volgend college openbare verlichting. | Start monitoring Bewonersbetrokkenheid bij | 2015 | 2018 | 2 | 2 | Volgend college inrichting/onderhoud groen in de buurt (projecten per jaar). Uitbreiding aandeel social return bij | 2015 | 2018 | 2015: | -> | Volgend college werkzaamheden in de openbare | start ruimte. | monitoring Aan de doelstelling ‘duurzaam beheer van de openbare ruimte’ wordt volop gewerkt. De komende jaren passen wij energiezuinige verlichting toe en zetten wij in op ‘slim’ schakelen en dimmen waar kan. Hiermee zijn wij op koers om de normen vanuit het SER energieakkoord van 20% reductie in 2020 en 50% reductie in 2030 ten opzichte 23

van 2013 te halen. Voor 2018 geldt dat wij | met de voorgenomen acties uitkomen op een reductie van 14% ten opzichte van 2013. Samen met bewonersgroepen wordt gewerkt aan inrichtingsplannen voor herinrichting van het buurtgroen. Het gaat daarbij om tijdelijke en permanente groenvoorziening, parkjes en pleintjes. Een mooi voorbeeld is het parkje aan het Waardeel. Voorheen een anoniem grasveld, nu een parkje | waar buurtbewoners en inwoners uit de Meenthehof elkaar ontmoeten en Jeu de Boules spelen. Een deel van het onderhoud wordt door de bewoners zelf uitgevoerd. De NoordWestGroep verzorgt het onderhoud van de openbare ruimte. Daarbij richten zij zich volledig op het werken met mensen met een achterstand op de arbeidsmarkt. | Aan andere aannemers stellen wij | de voorwaarde een deel van de aanneemsom in te zetten voor het creëren van werk (ervarings)plaatsen voor mensen met een grote(re) achterstand tot de arbeidsmarkt. Doelstelling: Aantrekkelijke en streekeigen openbare ruimte Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Onze inwoners zijn tevreden over de speelmogelijkheden voor | 2015 | 2018 | 63% | ≥ 65% | Volgend college kinderen. Onze inwoners zijn tevreden over de groenvoorzieningen in de | 2015 | 2018 | 56% | ≥ 58% | Volgend college gemeente.

Inwoners zijn tevreden over de | 2015: mogelijkheden van de gemeentelijke | 2015 | 2018 | start | ≥ 75% | Volgend college begraafplaatsen. | monitoring 73% Wij | hebben | aandacht | voor | onze | inwoners | en | hun | wensen. | Eigen | inbreng | in | de | vorm | van | ideeën | en zelfwerkzaamheid dragen bij aan het gevoel van eigenaarschap. Speelplaatsen en groenvoorzieningen zijn geen bezit van de gemeente maar gemeenschappelijk eigendom. Inwoners hebben invloed op de inrichting, initiatieven worden ‘omarmd’. Zelfbeheer wordt aangemoedigd en draagt bij aan het gevoel van eigenaarschap. Onze mogelijkheden voor asbezorging zijn met plaatsing van een aantal urnenzuilen in 2017 uitgebreid. Ook de komende jaren blijven wij ons op dit gebied richten, gezien de toename van het aantal crematies. De uitbreiding van het aantal grafrechttermijnen vorig jaar, maakt dat mensen een keuze kunnen maken, passend bij hun (financiële)situatie. Ambitie: veiligheid voorop COLLEGEPROGRAMMA: WILLEN ONZE INWONERS ZICH THUIS VOELEN IN HUN LEEFOMGEVING DAN MOET DIE NIET ALLEEN SCHOON EN AANTREKKELIJK, MAAR OOK VEILIG ZIJN. 24

Doelstelling: Verkeersveilig op pad Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Onze inwoners zijn tevreden over | 2015 | 2018 | 46% | ≥ 48% | Volgend college de verkeersveiligheid in de buurt. De overlast door te hard rijden | 2015 | 2018 | 45% | < 45% | Volgend college neemt af (% dat overlast ervaart). Basisscholen nemen deel aan | 2015: verkeerseducatieprogramma. | 2015 | 2018 | start | -> | Volgend college monitoring In het in 2017 vastgestelde Verkeers- | en Vervoersplan concluderen wij op koers te zijn als het gaat om de verkeersveiligheid. Het doorzetten van de gebiedsgerichte aanpak maakt dat wij wensen en behoeften vanuit de kernen in beeld hebben, samen met de kernen kunnen prioriteren en de werkzaamheden kunnen combineren met andere werkzaamheden in de openbare ruimte. Vanuit zowel dit plan als het Beleidsplan Wegen is de noodzaak tot verharding van de bermen uitgesproken. De komende jaren wordt daarin dan ook flink geïnvesteerd. Doelstelling: Zorgeloos uitgaan Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Onze inwoners voelen zich veilig.

| 2015 | 2018 | 86% | > 86% | Volgend college Doelstelling: Veilig thuis Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Onze inwoners doen mee met | 2015 | 2018 | 20% | S > IJ | Volgend college Burgernet. Het aantal misdrijven in Steenwijkerland ligt blijvend onder | 2015 | 2018 | S < IJ | S < IJ | Volgend college het gemiddelde van de politieregio IJsselland. Eind 2016 was 9,6% van onze inwoners aangesloten op Burgernet. Daarmee zat onze gemeente aan de onderkant in vergelijking met andere gemeentes in onze regio en bovendien fors lager dan het ingeschatte percentage van 20% in de nulsituatie. Eind 2016 is in een brief namens de burgemeester aan alle adressen in onze gemeente, aandacht gevraagd voor het belang van en aansluiten bij Burgernet. Dit heeft erin geresulteerd dat in juni 2017 het deelnemerspercentage is gestegen naar 16,8%, terwijl het percentage in de regio IJsselland 13% bedraagt (landelijk 10%). | Hoewel de deelname dus flink is toegenomen, lijkt het streefpercentage van 25% | voor 2018 uit de 25

Programmabegroting 2017-2020 te ambitieus en dat is voldoende reden om de norm bij te stellen. Door het belang van deelname te blijven benadrukken, hopen wij de komende tijd het percentage nog te verhogen. Ambitie: goed toegankelijk COLLEGEPROGRAMMA: | VOOR | DE | LEEFBAARHEID | EN | DE | ECONOMISCHE | ONTWIKKELING | VAN STEENWIJKERLAND | IS | HET | VAN | GROOT | BELANG | DAT | ONS | GEBIED | GOED | BEREIKBAAR | EN TOEGANKELIJK IS VOOR INWONERS EN BEZOEKERS. Doelstelling: Goed onderhouden (water)wegen, fiets- en voetpaden Subdoelen | Aanvangs- | Jaar van | Nulsituatie | Norm 2018 | Norm 2019 en jaar | realisatie | verder Onze inwoners zijn tevreden over het onderhoud van wegen en | 2015 | 2018 | 58% | ≥ 58% | Volgend college fietspaden. Onze inwoners zijn tevreden over het aanbod van fietspaden in de | 2015 | 2018 | 75% | ≥ 75% | Volgend college gemeente. Onze inwoners zijn tevreden over de toegankelijkheid van de | 2015 | 2018 | 78% | ≥ 78% | Volgend college openbare ruimte. In 2017 zijn stappen gezet om onze kapitaalgoederen voortaan meer planmatig te gaan beheren. Planmatig beheer vraagt om een goede balans tussen budgetten, de kwaliteit van kapitaalgoederen en risico’s die voortkomen uit de mate van beheer. Hiervoor moeten | onderbouwde keuzes worden gemaakt via meerjarige onderhouds- | en vervangingsplannen om daarmee in control te zijn.