5.1 NVVK - Meetbare en merkbare waarde van financiele hulpverlening een nieuw perspectief.pdf

Waarde voor de schuldeiser Wat is de waarde van schuldhulpverlening voor jouw organisatie (als schuldeiser)?1 5 5 11 1 2 Schuldenaar structureel helpen Geen / beperkte waarde Inzicht voor schuldeiser Zorgplicht / MVO Achterstanden verhelpen / voorkomen “Zonder schuldhulp géén oplossing voor problematische schulden” “Schuldhulpverlening biedt onze klant wat wij onze klant niet bieden: hulp bij financiële problemen. Schuldhulpverleners kunnen financiële stress bij onze klant wegnemen” Klantbehoud “Hogere garantie op toekomstige betaalde omzet” “De waarde is nog niet groot” “Signalering dat we ‘achteraf betalen’ hebben aangeboden aan een klant die de financiële lasten niet kan dragen” “Invulling van onze zorgplicht en MVO” “Om actuele betaalachterstanden op te lossen, maar vooral ook om deze in de toekomst te voorkomen.” “Het draagt bij aan betalingsoplossingen” “Als je heel streng kijkt kost schuldhulpverlening ons geld, want we boeken achterstanden af. Maar door klanten zo vroeg mogelijk te bereiken kunnen ze sneller uit de problemen komen en lopen we minder financieel risico. Daar zit voor ons de waarde.” - Martin Neef, Vattenfall(filmproject) 1 N = 12, een beperkt aantal t.o.v. het totaal aantal schuldeisers in Nederland.

Aantal keren genoemd Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 54 Schuldeisers zien waarde van hulpverlening in klantbehoud en het duurzaam oplossen van schulden voor hun klanten 7. Waarde voor de schuldeiser Wat is de waarde van schuldhulpverlening voor jouw organisatie (als schuldeiser)?1 5 5 11 1 2 Schuldenaar structureel helpen Geen / beperkte waarde Inzicht voor schuldeiser Zorgplicht / MVO Achterstanden verhelpen / voorkomen “Zonder schuldhulp géén oplossing voor problematische schulden” “Schuldhulpverlening biedt onze klant wat wij onze klant niet bieden: hulp bij financiële problemen. Schuldhulpverleners kunnen financiële stress bij onze klant wegnemen” Klantbehoud “Hogere garantie op toekomstige betaalde omzet” “De waarde is nog niet groot” “Signalering dat we ‘achteraf betalen’ hebben aangeboden aan een klant die de financiële lasten niet kan dragen” “Invulling van onze zorgplicht en MVO” “Om actuele betaalachterstanden op te lossen, maar vooral ook om deze in de toekomst te voorkomen.” “Het draagt bij aan betalingsoplossingen” “Als je heel streng kijkt kost schuldhulpverlening ons geld, want we boeken achterstanden af. Maar door klanten zo vroeg mogelijk te bereiken kunnen ze sneller uit de problemen komen en lopen we minder financieel risico.

Daar zit voor ons de waarde.” - Martin Neef, Vattenfall(filmproject) 1 N = 12, een beperkt aantal t.o.v. het totaal aantal schuldeisers in Nederland. Aantal keren genoemd Schuldenaar structureel helpen “Zonder schuldhulp géén oplossing voor problematische schulden” “Schuldhulpverlening biedt onze klant wat wij onze klant niet bieden: hulp bij financiële problemen. Schuldhulpverleners kunnen financiële stress bij onze klant wegnemen” Achterstanden verhelpen / voorkomen “Om actuele betaalachterstanden op te lossen, maar vooral ook om deze in de toekomst te voorkomen.” “Het draagt bij aan betalingsoplossingen” “Als je heel streng kijkt kost schuldhulpverlening ons geld, want we boeken achterstanden af. Maar door klanten zo vroeg mogelijk te bereiken kunnen ze sneller uit de problemen komen en lopen we minder financieel risico.

Daar zit voor ons de waarde.” Martin Neef, Vattenfall (filmproject) Klantbehoud “Hogere garantie op toekomstige betaalde omzet” Inzicht voor schuldeiser “Signalering dat we ‘achteraf betalen’ hebben aangeboden aan een klant die de financiële lasten niet kan dragen” 72 7 | Waarde voor de schuldeiser Schuldeisers zien en pakken steeds vaker hun rol in het voorkomen van schulden, mede door veranderd mensbeeld Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 55 Schuldeisers zien voor zichzelf een rol in voorkomen en oplossen van schulden Schuldeisers geven aan dat ze een grote rol hebben in het oplossen van schuldenproblematiek (gemiddelde score van 7,6 op een schaal van 1 op 10). De meesten geven ook aan dat ze een rol spelen in het voorkomen van de schulden (gemiddeld 7,3). Dit komt mede door het veranderend beeld van schuldeisers over mensen met schulden. De meerderheid van de 12 bevraagde schuldeisers geeft aan dat zij denken dat de belangrijkste oorzaak ligt in overbesteding door achterliggende problematiek, gevolgd door onvoorziene inkomensterugval. Geen van hen acht de kans het grootst dat schulden veroorzaakt worden door verwijtbaar gedrag. Schuldeisers zien dus ook dat de achterliggende problematiek een veel grotere rol is gaan spelen de afgelopen jaren.

Schuldeisers zien en pakken steeds vaker hun rol in het voorkomen van schulden, mede door veranderd mensbeeld 7. Waarde voor de schuldeiser In hoeverre vind je dat je als schuldeiser een rol hebt in het voorkomen van schuldenproblematiek? 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Helemaal geen rol Cruciale rol 2 2 1 1 6 7,3 Gemiddelde # Oorzaak (totale ranking) 1 Overbesteding door achterliggende problematiek 2 Onvoorziene inkomensterugval 3 Overbesteding door lage financiële vaardigheden 4 Onvoorziene grote kostenpost 5 Overbesteding door verwijtbaar gedrag 6 Anders, nl…. Wat denk jij zelf dat de grootste oorzaak van de schuldenproblematiek in Nederland is? “Vroeger wachtten we altijd totdat iemand zich meldde bij de gemeente. Daar zijn we nu vanaf gestapt, we zien een grotere rol voor onszelf bij het bereiken en helpen van klanten met betalingsproblemen.” - Martin Neef, Vattenfall(filmproject) “We kijken nu totaal anders naar schuldenproblematiek dan bij de invoering van de Zorgverzekeringswet.” - Remi Langenberg, CAK (filmproject) # Oorzaak (totale ranking) 1 Overbesteding door achterliggende problematiek 2 Onvoorziene inkomensterugval 3 Overbesteding door lage financiële vaardigheden 4 Onvoorziene grote kostenpost 5 Overbesteding door verwijtbaar gedrag 6 Anders, nl….

Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 55 Schuldeisers zien voor zichzelf een rol in voorkomen en oplossen van schulden Schuldeisers geven aan dat ze een grote rol hebben in het oplossen van schuldenproblematiek (gemiddelde score van 7,6 op een schaal van 1 op 10). De meesten geven ook aan dat ze een rol spelen in het voorkomen van de schulden (gemiddeld 7,3). Dit komt mede door het veranderend beeld van schuldeisers over mensen met schulden. De meerderheid van de 12 bevraagde schuldeisers geeft aan dat zij denken dat de belangrijkste oorzaak ligt in overbesteding door achterliggende problematiek, gevolgd door onvoorziene inkomensterugval. Geen van hen acht de kans het grootst dat schulden veroorzaakt worden door verwijtbaar gedrag. Schuldeisers zien dus ook dat de achterliggende problematiek een veel grotere rol is gaan spelen de afgelopen jaren. Schuldeisers zien en pakken steeds vaker hun rol in het voorkomen van schulden, mede door veranderd mensbeeld 7.

Waarde voor de schuldeiser In hoeverre vind je dat je als schuldeiser een rol hebt in het voorkomen van schuldenproblematiek? 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Helemaal geen rol Cruciale rol 2 2 1 1 6 7,3 Gemiddelde # Oorzaak (totale ranking) 1 Overbesteding door achterliggende problematiek 2 Onvoorziene inkomensterugval 3 Overbesteding door lage financiële vaardigheden 4 Onvoorziene grote kostenpost 5 Overbesteding door verwijtbaar gedrag 6 Anders, nl…. Wat denk jij zelf dat de grootste oorzaak van de schuldenproblematiek in Nederland is? “Vroeger wachtten we altijd totdat iemand zich meldde bij de gemeente. Daar zijn we nu vanaf gestapt, we zien een grotere rol voor onszelf bij het bereiken en helpen van klanten met betalingsproblemen.” - Martin Neef, Vattenfall(filmproject) “We kijken nu totaal anders naar schuldenproblematiek dan bij de invoering van de Zorgverzekeringswet.” - Remi Langenberg, CAK (filmproject) Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 55 Schuldeisers zien voor zichzelf een rol in voorkomen en oplossen van schulden Schuldeisers geven aan dat ze een grote rol hebben in het oplossen van schuldenproblematiek (gemiddelde score van 7,6 op een schaal van 1 op 10). De meesten geven ook aan dat ze een rol spelen in het voorkomen van de schulden (gemiddeld 7,3). Dit komt mede door het veranderend beeld van schuldeisers over mensen met schulden.

De meerderheid van de 12 bevraagde schuldeisers geeft aan dat zij denken dat de belangrijkste oorzaak ligt in overbesteding door achterliggende problematiek, gevolgd door onvoorziene inkomensterugval. Geen van hen acht de kans het grootst dat schulden veroorzaakt worden door verwijtbaar gedrag. Schuldeisers zien dus ook dat de achterliggende problematiek een veel grotere rol is gaan spelen de afgelopen jaren. Schuldeisers zien en pakken steeds vaker hun rol in het voorkomen van schulden, mede door veranderd mensbeeld 7. Waarde voor de schuldeiser In hoeverre vind je dat je als schuldeiser een rol hebt in het voorkomen van schuldenproblematiek? 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Helemaal geen rol Cruciale rol 2 2 1 1 6 7,3 Gemiddelde # Oorzaak (totale ranking) 1 Overbesteding door achterliggende problematiek 2 Onvoorziene inkomensterugval 3 Overbesteding door lage financiële vaardigheden 4 Onvoorziene grote kostenpost 5 Overbesteding door verwijtbaar gedrag 6 Anders, nl…. Wat denk jij zelf dat de grootste oorzaak van de schuldenproblematiek in Nederland is? “Vroeger wachtten we altijd totdat iemand zich meldde bij de gemeente.

Daar zijn we nu vanaf gestapt, we zien een grotere rol voor onszelf bij het bereiken en helpen van klanten met betalingsproblemen.” - Martin Neef, Vattenfall(filmproject) “We kijken nu totaal anders naar schuldenproblematiek dan bij de invoering van de Zorgverzekeringswet.” - Remi Langenberg, CAK (filmproject) Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 55 Schuldeisers zien voor zichzelf een rol in voorkomen en oplossen van schulden Schuldeisers geven aan dat ze een grote rol hebben in het oplossen van schuldenproblematiek (gemiddelde score van 7,6 op een schaal van 1 op 10). De meesten geven ook aan dat ze een rol spelen in het voorkomen van de schulden (gemiddeld 7,3). Dit komt mede door het veranderend beeld van schuldeisers over mensen met schulden. De meerderheid van de 12 bevraagde schuldeisers geeft aan dat zij denken dat de belangrijkste oorzaak ligt in overbesteding door achterliggende problematiek, gevolgd door onvoorziene inkomensterugval. Geen van hen acht de kans het grootst dat schulden veroorzaakt worden door verwijtbaar gedrag. Schuldeisers zien dus ook dat de achterliggende problematiek een veel grotere rol is gaan spelen de afgelopen jaren. Schuldeisers zien en pakken steeds vaker hun rol in het voorkomen van schulden, mede door veranderd mensbeeld 7.

Waarde voor de schuldeiser In hoeverre vind je dat je als schuldeiser een rol hebt in het voorkomen van schuldenproblematiek? 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Helemaal geen rol Cruciale rol 2 2 1 1 6 7,3 Gemiddelde # Oorzaak (totale ranking) 1 Overbesteding door achterliggende problematiek 2 Onvoorziene inkomensterugval 3 Overbesteding door lage financiële vaardigheden 4 Onvoorziene grote kostenpost 5 Overbesteding door verwijtbaar gedrag 6 Anders, nl…. Wat denk jij zelf dat de grootste oorzaak van de schuldenproblematiek in Nederland is? “Vroeger wachtten we altijd totdat iemand zich meldde bij de gemeente. Daar zijn we nu vanaf gestapt, we zien een grotere rol voor onszelf bij het bereiken en helpen van klanten met betalingsproblemen.” - Martin Neef, Vattenfall(filmproject) “We kijken nu totaal anders naar schuldenproblematiek dan bij de invoering van de Zorgverzekeringswet.” - Remi Langenberg, CAK (filmproject) Schuldeisers zien voor zichzelf een rol in voorkomen en oplossen van schulden Schuldeisers geven aan dat ze een grote rol hebben in het oplossen van schuldenproblematiek (gemiddelde score van 7,6 op een schaal van 1 op 10). De meesten geven ook aan dat ze een rol spelen in het voorkomen van de schulden (gemiddeld 7,3). Dit komt mede door het veranderend beeld van schuldeisers over mensen met schulden.

De meerderheid van de 12 bevraagde schuldeisers geeft aan dat zij denken dat de belangrijkste oorzaak ligt in overbesteding door achterliggende problematiek, gevolgd door onvoorziene inkomensterugval. Geen van hen acht de kans het grootst dat schulden veroorzaakt worden door verwijtbaar gedrag. Schuldeisers zien dus ook dat de achterliggende problematiek een veel grotere rol is gaan spelen de afgelopen jaren. “Vroeger wachtten we altijd totdat iemand zich meldde bij de gemeente. Daar zijn we nu vanaf gestapt, we zien een grotere rol voor onszelf bij het bereiken en helpen van klanten met betalingsproblemen.” Martin Neef, Vattenfall (filmproject) “We kijken nu totaal anders naar schuldenproblematiek dan bij de invoering van de Zorgverzekeringswet.” Remi Langenberg, CAK (filmproject) 73 7474 Hoofdstuk 8 Toekomstvisie Meer tijd voor persoonlijke aandacht en intensievere samenwerking kan maatschappelijk rendement vergroten 7575 Hulpvragers benadrukken het belang van goed luisteren en andere kijk op schaamte om meer mensen te kunnen helpen 8 | Toekomstvisie Het is bekend dat mensen met schulden vaak laat hulp zoeken.

Hulpverleners en hulpvragers geven hier verschillende verklaringen voor: • Ontkenning • Schaamte • Hoop dat het zelf nog lukt • Controle willen houden • De weg niet kennen • Belemmerende overtuigingen, bijvoorbeeld de eigen problemen zelf op moeten lossen • Afstand tot de gemeente ervaren Aanmelden Drempels belemmeren het zoeken van hulp ResultaatHulp krijgen Bij wie leggen we de oorzaak en oplossing van schaamte? Hulpvragers zijn afhankelijk van goede hulp Rust, opluchting en hoop Ondanks de paradigmashift met betrekking tot schulden, ervaren hulpvragers de gevolgen van hun financiële problemen nog vaak als straf. Ze voelen zich veroordeeld en moeten zich dikwijls verantwoorden. Er wordt in hun beleving nog steeds weinig écht naar ze geluisterd: ze voelen zich een dossiernummer in plaats van een mens met een verhaal. Schaamte wordt niet (alleen) opgelost door mensen te vertellen dat ze zich niet hoeven te schamen. Het belang van beschikbare hulp is groot, zeker omdat hulpvragers aangeven dat zij zelf echt niet meer uit hun situatie kunnen komen. Maar hierdoor ontstaat er een grote afhankelijkheid van goede hulp. Hulpvragers geven aan dat een persoonlijke benadering van de hulpverleners bepalend is voor hoe zij de hulp ervaren.

Verder uitgewerkt op de volgende pagina Wanneer hulpvragers goede hulp ontvangen wordt financiële hulpverlening ervaren als een zeer waardevolle ondersteuning, met (blijvende) rust als één van de belangrijkste resultaten. Verschillende betrokkenen benadrukken wel de noodzaak van goede nazorg, terwijl die nu niet altijd geboden wordt. “Je bent een dossiernummer. Ze behandelen je niet naar je situatie.” Hulpvrager filmproject “De vraag die je bij de rechtbank krijgt is vooral: hoe kwam je in de schulden?” Hulpvrager filmproject “Ik was er nooit zelf uitgekomen. Dan had ik tot aan mijn graf toe die schulden met mij meegedragen.” Hulpvrager filmproject “Bij wie leggen we het probleem van schaamte? Willen we hulpvragers overtuigen dat ze zich minder moeten schamen, of moet de maatschappij anders met hen omgaan, zodat ze zich niet hoeven te schamen?” Hulpverlener filmproject “Voor mij is de waarde van schuldhulpverlening een stuk rust die je terugkrijgt. Het voelt echt als een bevrijding.” Hulpvrager filmproject 76 Hulpvragers en hulpverleners in het filmproject zien persoonlijke betrokkenheid als grootste succesfactor 8 | Toekomstvisie Persoonlijke betrokkenheid van hulpverlener is van grote waarde Hulpvragers in het filmproject noemen de persoonlijke betrokkenheid van hun hulpverlener als de belangrijkste succesfactor van financiële hulpverlening.

De waarde van hulpverlening zit voor hen niet alleen in de uiteindelijke schone lei als eindresultaat: het proces daarnaartoe en de interactie tussen de hulpvrager en hulpverlener zijn minstens zo waardevol. Hulpvragers geven aan hoe belangrijk het voor hen is om iemand te hebben die naast ze staat, zodat ze zich gehoord, begrepen en gesteund voelen. Persoonlijke betrokkenheid kan zich uiten door: • Een persoonlijke toon • Een brede uitvraag • Een gevoel van gelijkwaardigheid • De bereidheid om een stapje extra te doen • Cultuur-sensitief werken Persoonlijke klik “De klik was er gewoon gelijk. En dat is zo fijn als je dingen gewoon heel persoonlijk met elkaar kunt bespreken en niet zakelijk.” Hulpvrager filmproject Breed perspectief “Het gaat niet alleen om de schulden in schuldhulpverlening. Het gaat om het geheel. Want schulden komen niet alleen.” Hulpverlener filmproject Vanuit gelijkwaardigheid “Jij hebt mij altijd een waardig gevoel gegeven. Je hebt nooit op me neergekeken.” Hulpvrager filmproject Een stapje extra “In de wet staat niet dat ik na de Wsnp nazorg moet verlenen. Maar volgens mij ben ik ook een mens van vlees en bloed.

En het zou toch heel raar zijn als ik na drie jaar tegen iemand zeg: doei, tot ziens.” Hulpverlener filmproject Cultuur­sensitief “Door rekening te houden met de culturele en religieuze achtergrond is er bij haar een situatie ontstaan waarin ze zich veilig voelde en mij vertrouwde. Ze vertelde mij namelijk ook dat het niet goed gaat met haar huwelijk.” Hulpverlener filmproject 77 95 ondervraagde hulpverleners wensen met name betere samenwerking met schuldeisers en tijd voor maatwerk 8 | Toekomstvisie Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 1 95 ondervraagde hulpverleners wensen met name betere samenwerking met schuldeisers en tijd voor maatwerk 8. Toekomstvisie 33% 27% 17% 9% 9% 9% 8% 6% 4% 3% 3% 2% Betere samenwerking met schuldeisers Meer maatwerk / brede uitvraag Meer tijd / ge ldMeer mandaat Laagdrempeliger toegang / meer bekendheid Meer preventie Betere samenwerking met hulpverlenende instanties Meer vroegsignalering Meer nazorg Digi taliser en adm. handelingen Centrale registr atie schulden en schuldeisers Betere samenwerking tussen schuldeisers Hulpverleners willen graag beter samenwerken met schuldeisers Aan 95 hulpverleners is de open vraag gesteld hoe zij nog meer waarde kunnen leveren als hulpverlener. De antwoorden zijn gecodeerd en onderverdeeld in elf categorieën.

33% van de hulpverleners geeft aan dat zij een betere samenwerking en communicatie met de schuldeisers wensen, om hulpvragers sneller te kunnen helpen: “Een vast contactpersoon bij schuldeisers, waardoor samenwerken efficiënter en duurzamer wordt” “Betere en snellere informatieuitwisseling tussen schuldeisers en hulpverleners, zodat saneringen/trajecten sneller gaan en er geen onnodige kosten worden gemaakt” Hulpverleners willen ook meer tijd om maatwerk te leveren Op nummer twee en drie staan: meer tijd en geld voor maatwerk en een brede uitvraag van problemen. Deze wens heeft te maken met de toenemende achterliggende problematiek bij hulpvragers: “Vooral tijd is nodig om mensen uitgebreid te spreken en je in te kunnen leven in hun situatie. Daardoor kan je samen aan doelen werken en de hulpvrager met kleine stapjes steeds meer perspectief bieden.” “Ik zou willen dat ik meer tijd had voor een dossier om af en toe een gesprek met de hulpvrager aan te gaan hoe ze het ervaart.” Wat is nodig om meer waarde te kunnen leveren als hulpverlener? Wat is nodig om meer waarde te kunnen leveren als hulpverlener? Hulpverleners willen graag beter samenwerken met schuldeisers Aan 95 hulpverleners is de open vraag gesteld hoe zij nog meer waarde kunnen leveren als hulpverlener. De antwoorden zijn gecodeerd en onderverdeeld in elf categorieën.

33% van de hulpverleners geeft aan dat zij een betere samenwerking en communicatie met de schuldeisers wensen, om hulpvragers sneller te kunnen helpen: “Een vast contactpersoon bij schuldeisers, waardoor samenwerken efficiënter en duurzamer wordt” “Betere en snellere informatieuitwisseling tussen schuldeisers en hulpverleners, zodat saneringen/ trajecten sneller gaan en er geen onnodige kosten worden gemaakt” Hulpverleners willen ook meer tijd om maatwerk te leveren Op nummer twee en drie staan: meer tijd en geld voor maatwerk en een brede uitvraag van problemen. Deze wens heeft te maken met de toenemende achterliggende problematiek bij hulpvragers: “Vooral tijd is nodig om mensen uitgebreid te spreken en je in te kunnen leven in hun situatie.

Daardoor kan je samen aan doelen werken en de hulpvrager met kleine stapjes steeds meer perspectief bieden.” “Ik zou willen dat ik meer tijd had voor een dossier om af en toe een gesprek met de hulpvrager aan te gaan hoe ze het ervaart.” Betere samenwerking met schuldeisers Meer maatwerk / brede uitvraag Meer tijd / geldMeer mandaat Laagdrempeliger toegang / meer bekendheid Meer preventie Betere samenwerking met hulpverlenende instanties Meer vroegsignalering Meer nazorg Digitaliseren administratieve handelingen Centrale registraties schulden en schuldeisers Betere samenwerking tussen schuldeisers Communicatie 78 12 ondervraagde schuldeisers willen net als hulpverleners betere onderlinge samenwerking en communicatie 8 | Toekomstvisie Welke aspecten in de samenwerking met schuldhulpverlening zou jij graag verbeterd zien? Samenwerken om klanten sneller en beter te kunnen helpen In een open vraag is aan 12 schuldeisers van de schuldeiserscoalitie de vraag gesteld wat zij graag verbeterd zouden zien in de samenwerking met financiële hulpverlening. Vrijwel alle schuldeisers zien de grootste verbeterpotentie bij communicatie tussen schuldeisers en hulpverleners en de snelheid van afhandeling. Door snel en volledig te communiceren kunnen klanten sneller en beter geholpen worden bij het vroeg signaleren en verhelpen van betalingsproblemen.

Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 60 12 ondervraagde schuldeisers willen net als hulpverleners betere onderlinge samenwerking en communicatie 8. Toekomstvisie Samenwerken om klanten sneller en beter te kunnen helpen In een open vraag is aan 12 schuldeisers van de schuldeiserscoalitie de vraag gesteld wat zij graag verbeterd zouden zien in de samenwerking met financiële hulpverlening. Vrijwel alle schuldeisers zien de grootste verbeterpotentie bij communicatie tussen schuldeisers en hulpverleners en de snelheid van afhandeling. Door snel en volledig te communiceren kunnen klanten sneller en beter geholpen worden bij het vroeg signaleren en verhelpen van betalingsproblemen. Welke aspecten in de samenwerking met schuldhulpverlening zou jij graag verbeterd zien? 6 3 2 1 1 1 Communicatie Snelheid van afhandeling Betere afspraken Mandaat operationeel niveau schuldeisers Samenwerkingsverbanden AVG uitdagingen “Wij zijn op zoek naar brede samenwerking. Tussen de hulpvraag en de start van een schuldregeling kan veel tijd zitten. Met het schuldenknooppunt en de schuldeiserscoalitie proberen we dit te versnellen. Samenwerking en gegevensuitwisseling tussen schuldeisers en hulpverleners is essentieel.” - Martin Neef, Vattenfall(filmproject) “Schuldhulpverleners hebben een enorm moeilijke taak.

We moeten hen maximaal faciliteren met data, data en data.” - Remi Langenberg, CAK (filmproject) “Wij zijn op zoek naar brede samenwerking. Tussen de hulpvraag en de start van een schuldregeling kan veel tijd zitten. Met het schuldenknooppunt en de schuldeiserscoalitie proberen we dit te versnellen. Samenwerking en gegevens- uitwisseling tussen schuldeisers en hulpverleners is essentieel.” Martin Neef, Vattenfall (filmproject) “Schuldhulpverleners hebben een enorm moeilijke taak. We moeten hen maximaal faciliteren met data, data en data.” Remi Langenberg, CAK (filmproject) Communicatie Snelheid van afhandeling Betere afspraken Mandaat operationeel niveau schuldeisers Samenwerkingsverbanden AVG uitdagingen 79 “Financiële hulpverlening heeft zich in samenwerking met schuldeisers ontwikkeld om meer mensen beter te helpen” 8 | Toekomstvisie Tussen 2006-2014 had je als wethouder schuldhulpverlening in je portefeuille, inmiddels ben je 5 jaar voorzitter van de NVVK. Hoe heb je het veld zien ontwikkelen in de afgelopen tien jaar? Een heel belangrijke ontwikkeling is dat schuldeisers zelf de handschoen hebben opgepakt, bijvoorbeeld door het opzetten van de Schuldeiserscoalitie.

De overheid stond voorheen als schuldeiser vaak buiten schot, maar CAK en CJIB hebben een beweging ingezet om vanuit incasserende organisaties na te denken over de eigen rol, bijvoorbeeld doordat het CJIB de noodstopprocedure heeft geïntroduceerd. Ook zorgverzekeraars namen het voortouw bij initiatieven rondom sociaal incasseren. Hoe verklaar je dat schuldeisers hun rol gingen veranderen en wat betekende dat voor jullie? Partijen zagen dat de problematiek onbeheersbaar aan het worden was, zoals bijvoorbeeld de sterke toename van het aantal mensen in de wanbetalersregeling. We kwamen uit een tijd waarin weleens over mensen met schulden werd gezegd: ‘je kan een kale kip niet plukken, maar je kan hem wel koken’. Dat is volledig veranderd. Schuldeisers zijn ook gaan inzien dat het najagen vaak meer geld kost dan een professioneel opgezette regeling. Daarnaast zijn wij schuldeisers ook gaan zien als gelijkwaardige partners. Vroeger waren we er nog teveel alleen voor de hulpvragers. Financieel hulpverleners staan juist tussen de hulpvrager en de schuldeiser in. Wat zie je nog meer als een belangrijke mijlpaal? Een belangrijke ontwikkeling was natuurlijk ook dat gemeenten in 2012 de regiefunctie kregen over schuldhulpverlening. Sindsdien zijn ze ook bezig geweest met de verandering van: ‘volgen we de juiste processen en procedures?’ naar ‘bereiken we ons doel met wat we doen?’.

En daar zijn veel mooie initiatieven uitgekomen. Interessant, wat voor initiatieven bedoel je dan? Ik denk bijvoorbeeld aan gegevensuitwisseling via het schuldenknooppunt, de ontwikkeling van een nieuw kwaliteitskader vanuit de NVVK en de inzet op saneringskredieten. Toen ik begon bij de NVVK verwonderde ik me al over het feit dat we vrijwel altijd aanstuurden op schuldbemiddeling in plaats van saneringskredieten. Ik begreep daar niks van: waarom zoveel tijd besteden aan juridische zaken en administratie terwijl je die uren ook vrij kan maken voor het voeren van het echte gesprek? Als voorzitter van de NVVK is Marco Florijn sinds 2017 actief bezig met het door-ontwikkelen van de financiële hulpverlening in Nederland. Ook als wethouder in Rotterdam en Leeuwarden had hij schuldhulpverlening in zijn portefeuille. Marco is tevens programmaleider Jongeren INC bij FNO Zorg voor Kansen en zit in de Raad van Toezicht van o.a. Sociale Banken Nederland, Ouder- en Kindteams Amsterdam en Stimulansz. 80 Marco’s droom: mensen op maat perspectief bieden 8 | Toekomstvisie De NVVK bestaat nu 90 jaar, we weten dat jullie midden in een proces zitten om na te denken over de toekomst van financiële hulpverlening.

Wat is jouw droom voor de financiële hulpverlening in Nederland? Ik zou het allereerst fantastisch vinden als we, net zoals het Jongeren Perspectief Fonds, voor alle hulpvragers werken vanuit de vraag aan welk perspectief zíj willen werken, in plaats van ons alleen te richten op de financiële situatie. Ten tweede moeten we denk ik veel meer gaan differentiëren. De ene hulpvrager is bijvoorbeeld geholpen met drie maanden hulp, de ander heeft wel drie jaar hulpverlening nodig. Ik heb me lang geleden al verwonderd over waarom we iedereen standaard in een 3-jaars traject stoppen. Moet de situatie van de hulpvrager daar niet bepalend in zijn? Jullie motto is: ‘meer mensen beter helpen’. Wat zijn wat jou betreft hierin de thema’s? Er is nog zoveel te doen, maar goed, zo maar even een greep: preventie en nazorg worden sowieso nog belangrijker. Er is nu al veel aandacht voor preventie met het nieuwe wettelijk kader en de inzet op vroegsignalering, maar nazorg is nog onontgonnen terrein. Verder denk ik ook aan meer aandacht voor cultureel-sensitief werken. Ik vermoed dat we nog heel weinig mensen bereiken vanuit die hoek. En als laatste denk ik aan de verdere verbetering van de samenwerking alle partijen in het sociaal domein. In het bijzonder tussen de hulpverleners in het sociaal domein, de vrijwilligers en de bewindvoerders.

Betere samenwerking met bewindvoerders? Jazeker, bewindvoering is te lang buiten beeld gebleven terwijl bewindvoerders wel een heel waardevole rol spelen bij het oplossen van problematische schulden. Ik heb het dan met name over schuldenbewinden. Ik vind zelf dat toestandbewinden in de langdurige zorg thuishoren, maar dat schuldenbewindvoerders echt horen bij de hele keten van schuldhulpverlening in de gemeenten. We gaan de komende jaren werken om deze vakgebieden beter op elkaar aan te laten sluiten. Dat gebeurt nu al steeds beter. En vanwaar de noodzaak om de samenwerking tussen vrijwilligers en professionals te verbeteren? Door preventie en vroegsignalering bereiken we straks veel meer mensen. De inzet van vrijwilligers wordt daarmee nog belangrijker. Tegelijkertijd zie ik in de praktijk dat daar nog vaak spanning zit. Vrijwilligers helpen vaak vanuit drive voor de mens maar kunnen nog wel eens onbedoeld fouten maken, die grote gevolgen hebben voor de hulpvrager. Als je een betalingsregeling bijvoorbeeld niet goed aanpakt breng je iemand alleen maar verder in de problemen. Professionele hulpverleners, daarentegen, mogen soms wat meer het grijze gebied opzoeken om hulpvragers echt te helpen. Spannend voor hen, omdat het ook juridische consequenties kan hebben als je iets fout doet. De onderlinge samenwerking zal dus cruciaal zijn om met elkaar mensen effectief te helpen.

Wat betekent dit voor de NVVK en haar leden? Dat we organisaties moeten blijven helpen om te leren en om professionals te beschermen wanneer ze buiten de lijntjes kleuren. Als je nooit valt met skiën dan zit je niet op de goede piste. We zullen dus van elkaar moeten tolereren dat we fouten maken en blijven leren en verbeteren. De NVVK zet zich elke dag in om dit proces te faciliteren voor al onze leden. 81 82 Bijlagen 83 Inhoudsopgave bijlagen Bijlage Inhoud A. Verder lezen Literatuurlijst aanverwante onderzoeken 85 B. Methode Meetbaar onderzoek Overzicht van het proces van data uitvraag tot en met data-analyse 87 C. Representativiteit Verantwoording representativiteit onderzoekspopulatie 88 D. Vergelijkbaarheid Verantwoording onderlinge vergelijkbaarheid populatie T1, T2 en T3 90 E. Leefdomeinen Definities van middel en zware problematiek per leefgebied 93 F. Methode MKBA Opbouw en aannames maatschappelijke kosten-batenanalyse 94 G. Perspectief schuldeisers & hulpverleners Uitleg methodiek perspectief schuldeisers en hulpverleners 98 84 Bijlage A | Verder lezen Leeslijst aanverwante onderzoeken • Aarts et al., 2011. Op weg naar effectieve Schuldhulp: Kosten en baten van schuldhulpverlening. APE & Stimulansz • Alexander Impactwetenschappers, 2021. Impactonderzoek en Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse Sterk uit Armoede • Bouterse & Blekker, 2020.

Op de goede weg: Kosten, opbrengsten en verbetermogelijkheden van de Klantreis Financiële Hulpverlening. Regioplan • Fransman & Bakker, 2020. Minder schade door schuld: Beleidsvoorstellen om slimmer met problematische schulden om te gaan en zo miljarden te besparen. De Argumentenfabriek • De Nooij, 2021. Maatschappelijke kosten-batenanalyse Van Overleven Naar Leven • Deloitte en SchuldenlabNL, 2021. Nederlandse Schuld- hulproute Impactmeting 2020 • Effectencalculator, 2016. Maatschappelijke prijslijst • Gemeente Nijmegen, 2016. Maatschappelijke opbrengst van Schuldhulpverlening • In ‘t Veld, Westerbeek & Winters, 2016. Een onbemind probleem: voorstudie maatschappelijke kosten-baten- analyse schuldenproblematiek. Tilburg University • Larsen, Lubbe & Van Hulten, 2014. MKBA Sociale Wijkteams in Dordrecht. LPBL • Movisie, 2020. Wat werkt bij de aanpak van armoede en schulden • Nibud, 2017. Personeel met schulden • Over et al., 2016. Maatschappelijke kosten-baten analyse van cognitieve gedragstherapie voor alcohol- en cannabisverslaving • Purpose en Schouders Eronder, 2019. Gemeenten zetten de Schouders Eronder • Rechtbank Zeeland - West-Brabant & Gemeente Tilburg, 2019. T-aanpak Schuldenbewind. Evaluatie pilot Rechtbank Zeeland – West-Brabant – gemeente Tilburg • Van der Laan & Van Geuns, 2018. Meer nodig dan schuldhulpverlening om uit de bijstand te komen.

ESB Sociale Zekerheid, 103(4760), 168-171 • Van Geel & De Wit, 2016. MKBA Sociaal Domein Amsterdam. GGD Amsterdam • Van Geuns, Jungmann et al., 2011. Schuldhulpverlening loont! Een onderzoek naar de kosten en baten van schuldhulp verlening. Hogeschool Utrecht & Regioplan • Van Geuns, Mak & Boonstoppel, 2021. Van Schulden Naar Kansen: Weten Wat Werkt • Van Ommeren, de Ruig & Coenen, 2014. Amsterdam: Vroeg Eropaf. Businesscase vroegsignalering en preventie van schulden. Panteia • Van Ommeren, De Ruig & Coenen, 2014. Tilburg: Fix Up Your Life. Businesscase preventie en vroegsignalering van schulden. Panteia 85 86 Bijlage B | Methode Meetbaar onderzoek Overzicht proces data uitvraag, collectie, check en analyse Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 66 Overzicht proces data uitvraag, collectie, check en analyse Bijlage B. Methode Meetbaar onderzoek Werven gemeenten en hulpverleners Alle leden van de NVVK zijn uitgenodigd voor deelname aan het onderzoek. Met geïnteresseerde leden is kennisgemaakt en is de dataverzameling opgestart Data collectie Hulpverleners is gevraagd ‘at random’ hulpvragers te selecteren uit de verschillende groepen (T1/T2/T3), om selection bias te voorkomen. Bij saneringskrediet is er doorgaans geen contact meer met de hulpvrager vanwege het ontbreken van hercontrole.

In het geval van hulpvragers in de T3-groep met saneringskrediet is hulpverleners daarom verzocht de hulpvrager kort telefonisch te benaderen om te vragen naar zijn/haar huidige situatie 1 2 3 4 Data uitvraag Voor de data uitvraag is een vragenlijst opgesteld op basis van eerdere onderzoeken in het domein, onderzoeken van Purpose, het model van positieve gezondheid en expertise van Roeland van Geuns. De vragenlijst is getoetst bij hulpverleners op compleetheid en op haalbaarheid Data cleaning Alle ontvangen data is uitvoering onderzocht en eventuele ontbrekende en/of verkeerd ingevulde data is gecorrigeerd (eventueel in overleg met de desbetreffende hulpverlener) 5 Data check (representativiteit en vergelijkbaarheid) De ontvangen data is vergeleken met die van alle hulpvragers bij financieel hulpverleners in 2020 (NVVK). Daarnaast is middels Chi-kwadraat getoetst of de groepen T1/T2/T3 onderling vergelijkbaar zijn. 6 Data analyse Om de vooruitgang per leefgebied te toetsen is per leefgebied een vergelijking gemaakt tussen het percentage hulpvragers op T1, T2 en T3 dat te maken had met middel tot zware problematiek.

Verschillen zijn getoetst middels de Z-test voor proporties, waarbij een z-waarde van 0,05 is aangehouden voor het bepalen van significantie 87 Bijlage C | Representativiteit Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland * Data uit NVVK jaarverslag 2020 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 67* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (1/2) Bijlage C. Representativiteit Leeftijdscategorie 7% 16% 48% 45% 39% 33% 6% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* < 24 24 t/ m 44 jaa r 45 t/ m 64 jaa r 65+ Geslacht 58% 60% 42% 40% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Man Vrouw Gezinssamenstelling Kinderen 53% 30% 47% 70% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Kinderen Geen kinderen 77% 75% 23% 25% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Al le enstaa nd In relatie Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 67* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (1/2) Bijlage C.

Representativiteit Leeftijdscategorie 7% 16% 48% 45% 39% 33% 6% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* < 24 24 t/ m 44 jaa r 45 t/ m 64 jaa r 65+ Geslacht 58% 60% 42% 40% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Man Vrouw Gezinssamenstelling Kinderen 53% 30% 47% 70% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Kinderen Geen kinderen 77% 75% 23% 25% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Al le enstaa nd In relatie Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 67* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (1/2) Bijlage C. Representativiteit Leeftijdscategorie 7% 16% 48% 45% 39% 33% 6% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderzoek NVVK 2020* < 24 24 t/m 44 jaar 45 t/m 64 jaar 65+ Geslacht 58% 60% 42% 40% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Man Vrouw Gezinssamenstelling Kinderen 53% 30% 47% 70% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Kinderen Geen kinderen 77% 75% 23% 25% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Al le enstaa nd In relatie Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 67* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (1/2) Bijlage C.

Representativiteit Leeftijdscategorie 7% 16% 48% 45% 39% 33% 6% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* < 24 24 t/ m 44 jaa r 45 t/ m 64 jaa r 65+ Geslacht 58% 60% 42% 40% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Man Vrouw Gezinssamenstelling Kinderen 53% 30% 47% 70% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Kinderen Geen kinderen 77% 75% 23% 25% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Al le enstaa nd In relatie NVVK 2020* Onderzoek 0% 20% 40% 60% 80% 100% Man Vrouw Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 67* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (1/2) Bijlage C.

Representativiteit Leeftijdscategorie 7% 16% 48% 45% 39% 33% 6% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* < 24 24 t/ m 44 jaa r 45 t/ m 64 jaa r 65+ Geslacht 58% 60% 42% 40% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Man Vrouw Gezinssamenstelling Kinderen 53% 30% 47% 70% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Kinderen Geen kinderen 77% 75% 23% 25% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Al le enstaa nd In relatie NVVK 2020* Onderzoek 0% 20% 40% 60% 80% 100% Alleenstaand In relatie NVVK 2020* Onderzoek 0% 20% 40% 60% 80% 100% Kinderen Geen kinderen NVVK 2020* Onderzoek 0% 20% 40% 60% 80% 100% <24 24 t/m 44 jaar Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 67* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (1/2) Bijlage C.

Representativiteit Leeftijdscategorie 7% 16% 48% 45% 39% 33% 6% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* < 24 24 t/ m 44 jaa r 45 t/ m 64 jaa r 65+ Geslacht 58% 60% 42% 40% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Man Vrouw Gezinssamenstelling Kinderen 53% 30% 47% 70% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Kinderen Geen kinderen 77% 75% 23% 25% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Al le enstaa nd In relatie 45 t/m 64 jaar 65+ Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 67* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (1/2) Bijlage C. Representativiteit Leeftijdscategorie 7% 16% 48% 45% 39% 33% 6% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* < 24 24 t/ m 44 jaa r 45 t/ m 64 jaa r 65+ Geslacht 58% 60% 42% 40% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Man Vrouw Gezinssamenstelling Kinderen 53% 30% 47% 70% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Kinderen Geen kinderen 77% 75% 23% 25% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Al le enstaa nd In relatie Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 67* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (1/2) Bijlage C.

Representativiteit Leeftijdscategorie 7% 16% 48% 45% 39% 33% 6% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* < 24 24 t/ m 44 jaa r 45 t/ m 64 jaa r 65+ Geslacht 58% 60% 42% 40% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Man Vrouw Gezinssamenstelling Kinderen 53% 30% 47% 70% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Kinderen Geen kinderen 77% 75% 23% 25% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Al le enstaa nd In relatie 88 Bijlage C | Representativiteit * Data uit NVVK jaarverslag 2020 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 68* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (2/2) Bijlage C.

Representativiteit Gemiddelde schuld € 44.356 € 41.985 € 33.000 € 38.508 € 102.182 € 95.000 €- €20.000 €40.000 €60.000 €80.000 €100.000 Onde rzoek NVVK 2020* Alleen ondernemers Alleen p articulier en Gemiddelde schuld Voornaamste inkomstenbron Inkomenscategorie 37% 39% 60% 54% 2% 1% 1% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Werk Uitke ring Studiefinanciering Geen inkomen 87% 70% 9% 25% 4% 5% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Minimumloon of lag er Modaal Bovenmodaal Gemiddeld aantal schuldeisers 12,5 14,0 0 5 10 15 Onderz oe k NVV K 2020* Aantal schuldeisers Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 68* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (2/2) Bijlage C.

Representativiteit Gemiddelde schuld € 44.356 € 41.985 € 33.000 € 38.508 € 102.182 € 95.000 €- €20.000 €40.000 €60.000 €80.000 €100.000 Onde rzoek NVVK 2020* Alleen ondernemers Alleen p articulier en Gemiddelde schuld Voornaamste inkomstenbron Inkomenscategorie 37% 39% 60% 54% 2% 1% 1% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Werk Uitke ring Studiefinanciering Geen inkomen 87% 70% 9% 25% 4% 5% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Minimumloon of lag er Modaal Bovenmodaal Gemiddeld aantal schuldeisers 12,5 14,0 0 5 10 15 Onderz oe k NVV K 2020* Aantal schuldeisers Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 68* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (2/2) Bijlage C.

Representativiteit Gemiddelde schuld € 44.356 € 41.985 € 33.000 € 38.508 € 102.182 € 95.000 €- €20.000 €40.000 €60.000 €80.000 €100.000 Onde rzoek NVVK 2020* Alleen ondernemers Alleen p articulier en Gemiddelde schuld Voornaamste inkomstenbron Inkomenscategorie 37% 39% 60% 54% 2% 1% 1% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Werk Uitke ring Studiefinanciering Geen inkomen 87% 70% 9% 25% 4% 5% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Minimumloon of lag er Modaal Bovenmodaal Gemiddeld aantal schuldeisers 12,5 14,0 0 5 10 15 Onderz oe k NVV K 2020* Aantal schuldeisers Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 68* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (2/2) Bijlage C.

Representativiteit Gemiddelde schuld € 44.356 € 41.985 € 33.000 € 38.508 € 102.182 € 95.000 €- €20.000 €40.000 €60.000 €80.000 €100.000 Onde rzoek NVVK 2020* Alleen ondernemers Alleen p articulier en Gemiddelde schuld Voornaamste inkomstenbron Inkomenscategorie 37% 39% 60% 54% 2% 1% 1% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Werk Uitke ring Studiefinanciering Geen inkomen 87% 70% 9% 25% 4% 5% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Minimumloon of lag er Modaal Bovenmodaal Gemiddeld aantal schuldeisers 12,5 14,0 0 5 10 15 Onderz oe k NVV K 2020* Aantal schuldeisers NVVK 2020* Onderzoek €- Alleen ondernemers Alleen particulieren Gemiddelde schuld €20.000 €40.000 €60.000 €80.000 €100.000 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 68* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (2/2) Bijlage C.

Representativiteit Gemiddelde schuld € 44.356 € 41.985 € 33.000 € 38.508 € 102.182 € 95.000 €- €20.000 €40.000 €60.000 €80.000 €100.000 Onde rzoek NVVK 2020* Alleen ondernemers Alleen p articulier en Gemiddelde schuld Voornaamste inkomstenbron Inkomenscategorie 37% 39% 60% 54% 2% 1% 1% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Werk Uitke ring Studiefinanciering Geen inkomen 87% 70% 9% 25% 4% 5% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Minimumloon of lag er Modaal Bovenmodaal Gemiddeld aantal schuldeisers 12,5 14,0 0 5 10 15 Onderz oe k NVV K 2020* Aantal schuldeisers NVVK 2020* Onderzoek 0 Aantal schuldeisers 5 10 15 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 68* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (2/2) Bijlage C.

Representativiteit Gemiddelde schuld € 44.356 € 41.985 € 33.000 € 38.508 € 102.182 € 95.000 €- €20.000 €40.000 €60.000 €80.000 €100.000 Onde rzoek NVVK 2020* Alleen ondernemers Alleen p articulier en Gemiddelde schuld Voornaamste inkomstenbron Inkomenscategorie 37% 39% 60% 54% 2% 1% 1% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Werk Uitke ring Studiefinanciering Geen inkomen 87% 70% 9% 25% 4% 5% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Minimumloon of lag er Modaal Bovenmodaal Gemiddeld aantal schuldeisers 12,5 14,0 0 5 10 15 Onderz oe k NVV K 2020* Aantal schuldeisers NVVK 2020* Onderzoek 0% 20% 40% 60% 80% 100% Werk Uitkering Studiefinanciering Geen inkomen Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 68* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (2/2) Bijlage C.

Representativiteit Gemiddelde schuld € 44.356 € 41.985 € 33.000 € 38.508 € 102.182 € 95.000 €- €20.000 €40.000 €60.000 €80.000 €100.000 Onde rzoek NVVK 2020* Alleen ondernemers Alleen p articulier en Gemiddelde schuld Voornaamste inkomstenbron Inkomenscategorie 37% 39% 60% 54% 2% 1% 1% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Werk Uitke ring Studiefinanciering Geen inkomen 87% 70% 9% 25% 4% 5% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Minimumloon of lag er Modaal Bovenmodaal Gemiddeld aantal schuldeisers 12,5 14,0 0 5 10 15 Onderz oe k NVV K 2020* Aantal schuldeisers NVVK 2020* Onderzoek 0% 20% 40% 60% 80% 100% Minimumloon of lager Modaal Bovenmodaal Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 68* Data uit NVVK jaarverslag 2020 Onderzoekspopulatie vergeleken met alle financiële hulpvragers in Nederland (2/2) Bijlage C.

Representativiteit Gemiddelde schuld € 44.356 € 41.985 € 33.000 € 38.508 € 102.182 € 95.000 €- €20.000 €40.000 €60.000 €80.000 €100.000 Onde rzoek NVVK 2020* Alleen ondernemers Alleen p articulier en Gemiddelde schuld Voornaamste inkomstenbron Inkomenscategorie 37% 39% 60% 54% 2% 1% 1% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Werk Uitke ring Studiefinanciering Geen inkomen 87% 70% 9% 25% 4% 5% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Onderz oe k NVV K 2020* Minimumloon of lag er Modaal Bovenmodaal Gemiddeld aantal schuldeisers 12,5 14,0 0 5 10 15 Onderz oe k NVV K 2020* Aantal schuldeisers 89 Bijlage D | Vergelijkbaarheid Achtergrondkenmerken – particuliere hulpvragers Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 69 Achtergrondkenmerken – particuliere hulpvragers (1/2) Bijlage D.

Vergelijkbaarheid Leeftijdscategorie 3% 9% 12% 22% 27% 36% 25% 23% 18% 23% 19% 19% 19% 16% 12% 8% 7% 3% 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T3 T1 18 - 24 25 - 34 35 - 44 45 - 54 55 - 64 65+ Geslacht 50% 54% 55% 50% 46% 45% 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 Man Vrouw Opleidingsniveau Burgerlijke staat 77% 82% 79% 23% 18% 21% 0% 50% 100% T3 T2 T1 Al le enstaa nd In relatie 40% 42% 39% 33% 39% 32% 6% 5% 5% 21% 14% 24% 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 Laag Middelba ar Hoog Onbekend 46% 48% 45% 53% 52% 55% 0% 50% 100% T3 T2 T1 Geen Wel Kinderen Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 69 Achtergrondkenmerken – particuliere hulpvragers (1/2) Bijlage D. Vergelijkbaarheid Leeftijdscategorie 3% 9% 12% 22% 27% 36% 25% 23% 18% 23% 19% 19% 19% 16% 12% 8% 7% 3% 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T3 T1 18 - 24 25 - 34 35 - 44 45 - 54 55 - 64 65+ Geslacht 50% 54% 55% 50% 46% 45% 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 Man Vrouw Opleidingsniveau Burgerlijke staat 77% 82% 79% 23% 18% 21% 0% 50% 100% T3 T2 T1 Al le enstaa nd In relatie 40% 42% 39% 33% 39% 32% 6% 5% 5% 21% 14% 24% 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 Laag Middelba ar Hoog Onbekend 46% 48% 45% 53% 52% 55% 0% 50% 100% T3 T2 T1 Geen Wel Kinderen Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 69 Achtergrondkenmerken – particuliere hulpvragers (1/2) Bijlage D.

Vergelijkbaarheid Leeftijdscategorie 3% 9% 12% 22% 27% 36% 25% 23% 18% 23% 19% 19% 19% 16% 12% 8% 7% 3% 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T3 T1 18 - 24 25 - 34 35 - 44 45 - 54 55 - 64 65+ Geslacht 50% 54% 55% 50% 46% 45% 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 Man Vrouw Opleidingsniveau Burgerlijke staat 77% 82% 79% 23% 18% 21% 0% 50% 100% T3 T2 T1 Al le enstaa nd In relatie 40% 42% 39% 33% 39% 32% 6% 5% 5% 21% 14% 24% 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 Laag Middelba ar Hoog Onbekend 46% 48% 45% 53% 52% 55% 0% 50% 100% T3 T2 T1 Geen Wel Kinderen Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 69 Achtergrondkenmerken – particuliere hulpvragers (1/2) Bijlage D.

Vergelijkbaarheid Leeftijdscategorie 3% 9% 12% 22% 27% 36% 25% 23% 18% 23% 19% 19% 19% 16% 12% 8% 7% 3% 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T3 T1 18 - 24 25 - 34 35 - 44 45 - 54 55 - 64 65+ Geslacht 50% 54% 55% 50% 46% 45% 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 Man Vrouw Opleidingsniveau Burgerlijke staat 77% 82% 79% 23% 18% 21% 0% 50% 100% T3 T2 T1 Al le enstaa nd In relatie 40% 42% 39% 33% 39% 32% 6% 5% 5% 21% 14% 24% 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 Laag Middelba ar Hoog Onbekend 46% 48% 45% 53% 52% 55% 0% 50% 100% T3 T2 T1 Geen Wel Kinderen 0% 20% 40% 60% 80% 100% Man Vrouw 0% 20% 40% 60% 80% 100% Middelbaar HoogLaag Onbekend 0% 20% 40% 60% 80% 100% 18 - 24 25 - 34 35 - 44 45 - 54 55 - 64 65+ 0% 50% 100% 0% 50% 100% Alleenstaand In relatie Geen Wel 90 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 70 Achtergrondkenmerken – particuliere hulpvragers (2/2) Bijlage D. Vergelijkbaarheid Gemiddelde schuld Gemiddeld aantal schuldeisers 11,6 11,9 12,3 0 5 10 15 T3 T2 T1 Aantal schuldeisers € 33.628 € 32.408 € 22.238 € 0 € 10.000 € 20.000 € 30.000 € 40.000 T3 T2 T1 Gemiddelde schuld Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 70 Achtergrondkenmerken – particuliere hulpvragers (2/2) Bijlage D.

Vergelijkbaarheid Gemiddelde schuld Gemiddeld aantal schuldeisers 11,6 11,9 12,3 0 5 10 15 T3 T2 T1 Aantal schuldeisers € 33.628 € 32.408 € 22.238 € 0 € 10.000 € 20.000 € 30.000 € 40.000 T3 T2 T1 Gemiddelde schuld Bijlage D | Vergelijkbaarheid € 0 Gemiddelde schuld € 10.000 € 20.000 € 30.000 € 40.000 0 Aantal schuldeisers 5 10 15 91 Bijlage D | Vergelijkbaarheid Problematiek bij start hulpverleningstraject - particulier Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 71 Problematiek bij start hulpverleningstraject - particulier Bijlage D. Vergelijkbaarheid Verslaving: Chi-kwadraat1 = 0,06 Huisvesting: Chi-kwadraat1 = 0,03 1 Chi-kwadraat berekend op basis van T1 en T3, drempelwaarde 0,05. Bij huisvesting is er een significant verschil tussen T1 en T3.

Bij verslaving is het verschil op de grens van de drempelwaarde 26 26 20 138 198 191 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 Justitie: Chi-kwadraat1 = 0,11 GGZ: Chi-kwadraat1 = 0,26 62 60 62 107 166 145 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 25 17 19 152 209 193 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 Niet-saneerbare schulden: Chi-kwadraat1 = 0,60 24 32 33 154 196 182 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 Onafgewikkelde echtscheiding: Chi-kwadraat1 = 0,56 7 6 6 174 222 207 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 64 72 54 115 156 159 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 71 Problematiek bij start hulpverleningstraject - particulier Bijlage D. Vergelijkbaarheid Verslaving: Chi-kwadraat1 = 0,06 Huisvesting: Chi-kwadraat1 = 0,03 1 Chi-kwadraat berekend op basis van T1 en T3, drempelwaarde 0,05. Bij huisvesting is er een significant verschil tussen T1 en T3.

Bij verslaving is het verschil op de grens van de drempelwaarde 26 26 20 138 198 191 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 Justitie: Chi-kwadraat1 = 0,11 GGZ: Chi-kwadraat1 = 0,26 62 60 62 107 166 145 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 25 17 19 152 209 193 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 Niet-saneerbare schulden: Chi-kwadraat1 = 0,60 24 32 33 154 196 182 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 Onafgewikkelde echtscheiding: Chi-kwadraat1 = 0,56 7 6 6 174 222 207 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 64 72 54 115 156 159 0% 20% 40% 60% 80% 100% T3 T2 T1 1. Chi-kwadraat berekend op basis van T1 en T3, drempelwaarde 0,05. Bij huisvesting is er een significant verschil tussen T1 en T3.

Bij verslaving is het verschil op de grens van de drempelwaarde 92 Bijlage E | Leefdomeinen Definities van uitgevraagde problematiek per leefgebied Leefgebied Geen problematiek Lichte problematiek Middel problematiek Zware problematiek Werk Opleiding of werk (flex/vast contract, zzp’er/ondernemer) Geen werk of opleiding Dagbesteding Goed: tijd is nuttig / plezierig besteed en gezond ritme Voldoende: voldoende activiteiten die plezierig / nuttig zijn en dag- nacht heeft geen negatieve invloed Onvoldoende: onvoldoende activiteiten en enige afwijking Geen: onvoldoende activiteiten, geen goed Geestelijke gezondheid Geen beperking in functioneren Geen medische hulp noodzakelijk, functioneren licht beperkt Geestelijke aandoening, functioneren beperkt (bv. depressie) Noodsituatie, gevaar voor zichzelf / anderen Lichamelijke gezondheid Goede gezondheid: geen beperking in functioneren Medische hulp niet noodzakelijk, functioneren licht beperkt Kritieke situatie, medische hulp aanwezig / nodig Huisvesting Zelfstandige woning (koop of huur), thuiswonend Begeleid wonen Bij familie / bekenden Geen (dakloos), noodopvang (bv.

Leger des Heils) Gezinsstabiliteit Stabiel: steun binnen huis-houden, communicatie goed Redelijk stabiel: relationele problemen in huishouden, Instabiel: geweld in huiselijke kring, verwaarlozing, mishandeling Sociaal netwerk Sterk netwerk: veel steunende contacten en netwerk Voldoende netwerk: voldoende contact en steun Gering netwerk: weinig contacten en steun Geen netwerk: sociaal isolement, geen contacten Verslaving Niet aanwezig Verleden of onder controle, geen problemen gerelateerd aan gebruik Problematisch: ernstig gebruik, veroorzaakt problemen, hulp nodig Criminaliteit Geen crimineel gedrag Risico: verleden in criminaliteit, strafblad Licht: incidenteel (eens per jaar) contact politie, zaken bij kantonrechter, boetes Zwaar: regelmatig contact politie (maandelijks), zaken bij rechter, drugs, diefstal, moord Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 72 Definities van uitgevraagde problematiek per leefgebied Bijlage E.

Leefdomeinen Leefgebied Geen problematiek Lichte problematiek Middel problematiek Zware problematiek Werk Opleiding of werk (flex/vast contract, zzp’er/ondernemer) Geen werk of opleiding Dagbesteding Goed: tijd is nuttig / plezierig besteed en gezond ritme Voldoende: voldoende activiteiten die plezierig / nuttig zijn en dag- nacht heeft geen negatieve invloed Onvoldoende: onvoldoende activiteiten en enige afwijking in dag-nacht ritme Geen: onvoldoende activiteiten, geen goed dag-nacht ritme Geestelijke gezondheid Geen beperking in functioneren Geen medische hulp noodzakelijk, functioneren licht beperkt Geestelijke aandoening, functioneren beperkt (bv. depressie) Noodsituatie, gevaar voor zichzelf / anderen Lichamelijke gezondheid Goede gezondheid: geen beperking in functioneren Medische hulp niet noodzakelijk, functioneren licht beperkt Kritieke situatie, medische hulp aanwezig / nodig Huisvesting Zelfstandige woning (koop of huur), thuiswonend Begeleid wonen Bij familie / bekenden Geen (dakloos), noodopvang (bv.

Leger des Heils) Gezinsstabiliteit Stabiel: steun binnen huis- houden, communicatie goed Redelijk stabiel: relationele problemen in huishouden, spanning in huwelijk Instabiel: geweld in huiselijke kring, verwaarlozing, mishandeling Sociaal netwerk Sterk netwerk: veel steunende contacten en netwerk Voldoende netwerk: voldoende contact en steun Gering netwerk: weinig contacten en steun Geen netwerk: sociaal isolement, geen contacten Verslaving Niet aanwezig Verleden of onder controle, geen problemen gerelateerd aan gebruik Problematisch: ernstig gebruik, veroorzaakt problemen, hulp nodig Criminaliteit Geen crimineel gedrag Risico: verleden in criminaliteit, strafblad Licht: incidenteel (eens per jaar) contact politie, zaken bij kantonrechter, boetes Zwaar: regelmatig contact politie (maandelijks), zaken bij rechter, drugs, diefstal, moord Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 72 Definities van uitgevraagde problematiek per leefgebied Bijlage E.

Leefdomeinen Leefgebied Geen problematiek Lichte problematiek Middel problematiek Zware problematiek Werk Opleiding of werk (flex/vast contract, zzp’er/ondernemer) Geen werk of opleiding Dagbesteding Goed: tijd is nuttig / plezierig besteed en gezond ritme Voldoende: voldoende activiteiten die plezierig / nuttig zijn en dag- nacht heeft geen negatieve invloed Onvoldoende: onvoldoende activiteiten en enige afwijking in dag-nacht ritme Geen: onvoldoende activiteiten, geen goed dag-nacht ritme Geestelijke gezondheid Geen beperking in functioneren Geen medische hulp noodzakelijk, functioneren licht beperkt Geestelijke aandoening, functioneren beperkt (bv. depressie) Noodsituatie, gevaar voor zichzelf / anderen Lichamelijke gezondheid Goede gezondheid: geen beperking in functioneren Medische hulp niet noodzakelijk, functioneren licht beperkt Kritieke situatie, medische hulp aanwezig / nodig Huisvesting Zelfstandige woning (koop of huur), thuiswonend Begeleid wonen Bij familie / bekenden Geen (dakloos), noodopvang (bv.

Leger des Heils) Gezinsstabiliteit Stabiel: steun binnen huis- houden, communicatie goed Redelijk stabiel: relationele problemen in huishouden, spanning in huwelijk Instabiel: geweld in huiselijke kring, verwaarlozing, mishandeling Sociaal netwerk Sterk netwerk: veel steunende contacten en netwerk Voldoende netwerk: voldoende contact en steun Gering netwerk: weinig contacten en steun Geen netwerk: sociaal isolement, geen contacten Verslaving Niet aanwezig Verleden of onder controle, geen problemen gerelateerd aan gebruik Problematisch: ernstig gebruik, veroorzaakt problemen, hulp nodig Criminaliteit Geen crimineel gedrag Risico: verleden in criminaliteit, strafblad Licht: incidenteel (eens per jaar) contact politie, zaken bij kantonrechter, boetes Zwaar: regelmatig contact politie (maandelijks), zaken bij rechter, drugs, diefstal, moord Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 72 Definities van uitgevraagde problematiek per leefgebied Bijlage E.

Leefdomeinen Leefgebied Geen problematiek Lichte problematiek Middel problematiek Zware problematiek Werk Opleiding of werk (flex/vast contract, zzp’er/ondernemer) Geen werk of opleiding Dagbesteding Goed: tijd is nuttig / plezierig besteed en gezond ritme Voldoende: voldoende activiteiten die plezierig / nuttig zijn en dag- nacht heeft geen negatieve invloed Onvoldoende: onvoldoende activiteiten en enige afwijking in dag-nacht ritme Geen: onvoldoende activiteiten, geen goed dag-nacht ritme Geestelijke gezondheid Geen beperking in functioneren Geen medische hulp noodzakelijk, functioneren licht beperkt Geestelijke aandoening, functioneren beperkt (bv. depressie) Noodsituatie, gevaar voor zichzelf / anderen Lichamelijke gezondheid Goede gezondheid: geen beperking in functioneren Medische hulp niet noodzakelijk, functioneren licht beperkt Kritieke situatie, medische hulp aanwezig / nodig Huisvesting Zelfstandige woning (koop of huur), thuiswonend Begeleid wonen Bij familie / bekenden Geen (dakloos), noodopvang (bv.