5.1 NVVK - Meetbare en merkbare waarde van financiele hulpverlening een nieuw perspectief.pdf

NVVK 90 jaar Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening: een nieuw perspectief Brede effecten van financiële hulpverlening voor hulpvrager, schuldeiser en maatschappij Samenwerken aan bestaanszekerheid Dit onderzoek naar de waarde van financiële hulpverlening is uitgevoerd door Purpose en ondersteund door de Hogeschool van Amsterdam. Opdrachtgever is de NVVK, de branchevereniging voor financiële hulpverlening. De leden van de NVVK dragen door hun werk bij aan de bestaanszekerheid van mensen met financiële vragen en problemen. De NVVK staat voor samenwerking met alle betrokken partners en partijen in de branche. De totstandkoming van dit onderzoeksrapport is exemplarisch voor de samenwerking die de NVVK met haar leden en partners voorstaat en nastreeft. De NVVK spreekt dan ook haar dank uit aan iedereen die hier met passie en inzet aan bijgedragen heeft.

Publicatie: april 2022 Onderzoekersteam: • Purpose: Jonathan Fink-Jensen, Kim Jochemsen, Bente van Logtestijn, Sander Spinder en Frank van Jeveren (projectleider) • Hogeschool van Amsterdam: Roeland van Geuns (adviseur) • Living Image en EyeOpenerWorks (filmproductiehuis): Henrik Looij (procesbegeleider), Nelleke Noort (regisseur) Colofon en dankbetuiging Dit rapport is tot stand gekomen met dank aan en de hulp van de volgende partners en schuldeisers: Uitvoeringspartners Gemeente Alphen aan den Rijn Gemeente Den Haag Gemeente Hoeksche Waard Gemeente Hollands Kroon Gemeente Roermond Gemeente Rotterdam Gemeente Tilburg Kredietbank Limburg Kredietbank Nederland Orionis Walcheren PLANgroep Pot Jonker Advocaten Schuldhulp De Schie Stadsring51 De Tussenvoorziening Utrecht Zuidweg & Partners Partners Divosa Stimulansz Schuldeisers CAK T-Mobile Vattenfall Alle leden van de Schuldeiserscoalitie ‘De NVVK is in het bijzonder Nationale-Nederlanden zeer erkentelijk voor de sponsoring van dit onderzoek, dat zonder de steun van het maatschappelijk programma NN Future Matters niet in deze vorm tot stand was gekomen.’ Marco Florijn, voorzitter NVVK

Speciale dank voor de onderzoekers in het filmproject Onze dank gaat uit naar de hulpverleners en hulpvragers die als duo’s hebben meegedaan aan het filmproject over de merkbare waarde van financiële hulpverlening, voor hun tomeloze inzet en hun openhartigheid: • Schuldhulp De Schie: Bahattin Türkoğlu (schuldhulp- verlener) & Urchibert Stroop (hulpvrager, niet op de foto) • Gemeente Hollands Kroon: Rianda Kelder (schuldhulp- verlener) & Deborah Akkerman (hulpvrager) • Kredietbank Nederland: Edith van Dijk (Wsnp bewindvoerder) & Keoma van Dijk (hulpvrager) • Pot Jonker Advocaten: Martje Denayère-Pos (Wsnp bewindvoerder) & Eveline van Wouw (hulpvrager) En natuurlijk ook veel dank aan de procesbegeleider: • EyeOpenerWorks: Henrik Looij Ook de schuldeisers die een rol hebben gespeeld in het filmproject willen wij hartelijk danken voor hun bijdrage (niet op de foto): • Vattenfall: Martin Neef (Head of Payment and Collections) & Samantha Reijnier (Energieadviseur) • CAK: Remi Langenberg (Strategisch Adviseur) 3 Stephanie liep het buurthuis binnen, keek even zoekend om zich heen en liep toen naar mij. Wanhopig begon ze te vertellen over haar verloren opdrachten in coronatijd, haar hoge zorgkosten en het feit dat ze een stevige huur betaalt voor een tochtig huis met een mega energierekening.

Om te eindigen met de vraag: “Ken jij een gezin dat mijn kinderen kan overnemen? Ik vrees dat ik ze niet meer kan geven wat ze nodig hebben.” Daar word je stil van. Zij en vele anderen zijn de reden waarom ik me inzet in het sociaal domein. Stephanie wordt geholpen door een hulpverlener die met een warm hart en een koel hoofd een weg probeert te vinden in een oneindig complex en soms uitzichtloos woud van regelingen, goede bedoelingen, maatschappelijke verleidingen en tegenslagen. Hulpverleners zien hoe mensen het vertrouwen verloren in de overheid. Zij zien hoe de afgelopen jaren de bestaanszekerheid in Nederland achteruit ging. Maar zij zien ook mogelijkheden, nieuwe samenwerkingen en lichtpuntjes. Financiële hulpverleners zijn actief in het hart van het sociaal domein. Bijna alle mensen die daar hulp vragen hebben het financieel moeilijk. Het lukt gelukkig om jaarlijks tienduizenden mensen te helpen. Maar we moeten meer mensen beter bereiken. We zijn er nog niet. 90 jaar geleden ontstond de NVVK om woekerrentes tegen te gaan. Nederlanders werden bruut uitgebuit. Terwijl ze amper rond konden komen, kregen ze leningen aangeboden tegen een veel te hoge rente. Sociale kredietbanken verenigden zich en boden alternatieven. Inmiddels zit de NVVK in het hart van het sociaal domein en vieren wij 90 jaar relevantie.

Met onderzoek vanuit de mensen om wie het gaat, in combinatie met cijfers en wetenschappelijke inzichten. Die treft u aan in deze bundel. Een mooi cadeau van een 90-jarige aan de samenleving. We zijn nog steeds innovatief, vitaal en strijdbaar. We doen dat niet alleen, maar samen met schuldeisers, hulpvragers, hulpverleners van allerlei pluimage en de overheid. Samen creëren we oplossingen om meer mensen beter te bereiken. Laat dit cadeau u inspireren om liefdevol mee te bouwen aan een beter Nederland. Marco Florijn, voorzitter NVVK April 2022 Voorwoord 90 jaar relevant 4 Inhoudsopgave Hoofdstuk Samenvattende titel Management samenvatting Onderzoek toont waarde van financiële hulpverlening voor hulpvrager, schuldeiser en maatschappij 6 Inleiding en aanpak Multi-perspectief onderzoek naar de meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening 13 1. Context van financiële hulpverlening Bestaanszekerheid in toenemende mate onder druk voor groeiende groep mensen 19 2. De hulpvrager in beeld Problemen op meerdere leefgebieden concentreren zich bij doelgroep met specifieke kenmerken 25 3. Effecten van financiële hulp voor de hulpvrager Financiële hulpverlening zorgt voor optelsom van opvallende verbeteringen over meerdere leefgebieden 29 4.

Effect op jongeren en ondernemers Jongeren, ondernemers en zzp’ers wijken af van (oudere) particulieren, wat vraagt om doelgroepbenadering 41 5. Effect van bewindvoering, beheer en saneringskredieten Bewindvoering, budgetbeheer en saneringskredieten helpen om goede resultaten te bereiken bij kwetsbare doelgroepen 53 6. Effect op de maatschappij (MKBA) Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de maatschappij tot 2 euro op 61 7. Waarde voor schuldeisers Schuldeisers werken intensief samen met financiële hulpverlening om mensen met problematische schulden te helpen 69 8. Toekomst van financiële hulpverlening Meer tijd voor persoonlijke aandacht en intensievere samenwerking kan maatschappelijk rendement vergroten 75 Bijlagen 83 5 Groeiende druk op bestaanszekerheid leidt tot problemen op meerdere leefgebieden Management samenvatting – de hulpvrager in beeld Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 2 Groeiende druk op bestaanszekerheid leidt tot problemen op meerdere leefgebieden Management samenvatting – de hulpvrager in beeld Meer mensen in kwetsbare situaties dan tien jaar geleden Ca.

1 miljoen personen hebben jaarlijks te maken met armoede Flexibele arbeidsmarkt verhoogt risico op armoede in specifieke groepen Hoge zorgkosten leiden tot geldproblemen Woningmarkt steeds minder toegankelijk Bestaanszekerheid onder druk WERK FINANCIËN GEZONDHEID WONEN Een deel komt in zware financiële problemen, lang niet iedereen vindt de weg naar hulp Problematische schulden gaan vaak gepaard met problemen op andere leefgebieden Risicovolle schulden Problematische schulden Kwetsbare groepen ~ 800.000 huishoudens ~ 600.000 huishoudens ~80.000 personen per jaar melden zich voor financiële hulp 100% 63% 61% 41% 39% 34% 20% 16% 9% € Schulden Werk GGZ Sociaal Netwerk Fysieke gezondheid Gezins- stabiliteit Verslaving Wonen Justitie Hulpvragers hebben vaak problematiek op meerdere leefgebieden1Kenmerken hulpvragers uit onderzoek 58% man 87% 24-64 jaar 93% laag of middelbaar opleidingsniveau 77% alleenstaand 53% met kinderen 60% inkomen uit uitkering Particuliere hulpvragers in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van € 33.000 Ondernemers en zzp’ers in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van € 102.000 Inflatie Energieprijzen 1 Problematiek bij aanvang financiële hulpverlening van onderzoekspopulatie uit dit onderzoek ~ 2.000.000 huishoudens Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 2 Groeiende druk op bestaanszekerheid leidt tot problemen op

meerdere leefgebieden Management samenvatting – de hulpvrager in beeld Meer mensen in kwetsbare situaties dan tien jaar geleden Ca. 1 miljoen personen hebben jaarlijks te maken met armoede Flexibele arbeidsmarkt verhoogt risico op armoede in specifieke groepen Hoge zorgkosten leiden tot geldproblemen Woningmarkt steeds minder toegankelijk Bestaanszekerheid onder druk WERK FINANCIËN GEZONDHEID WONEN Een deel komt in zware financiële problemen, lang niet iedereen vindt de weg naar hulp Problematische schulden gaan vaak gepaard met problemen op andere leefgebieden Risicovolle schulden Problematische schulden Kwetsbare groepen ~ 800.000 huishoudens ~ 600.000 huishoudens ~80.000 personen per jaar melden zich voor financiële hulp 100% 63% 61% 41% 39% 34% 20% 16% 9% € Schulden Werk GGZ Sociaal Netwerk Fysieke gezondheid Gezins- stabiliteit Verslaving Wonen Justitie Hulpvragers hebben vaak problematiek op meerdere leefgebieden1Kenmerken hulpvragers uit onderzoek 58% man 87% 24-64 jaar 93% laag of middelbaar opleidingsniveau 77% alleenstaand 53% met kinderen 60% inkomen uit uitkering Particuliere hulpvragers in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van € 33.000 Ondernemers en zzp’ers in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van € 102.000 Inflatie Energieprijzen 1 Problematiek bij aanvang financiële hulpverlening van onderzoekspopulatie uit dit onderzoek ~ 2.000.000

huishoudens Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 2 Groeiende druk op bestaanszekerheid leidt tot problemen op meerdere leefgebieden Management samenvatting – de hulpvrager in beeld Meer mensen in kwetsbare situaties dan tien jaar geleden Ca. 1 miljoen personen hebben jaarlijks te maken met armoede Flexibele arbeidsmarkt verhoogt risico op armoede in specifieke groepen Hoge zorgkosten leiden tot geldproblemen Woningmarkt steeds minder toegankelijk Bestaanszekerheid onder druk WERK FINANCIËN GEZONDHEID WONEN Een deel komt in zware financiële problemen, lang niet iedereen vindt de weg naar hulp Problematische schulden gaan vaak gepaard met problemen op andere leefgebieden Risicovolle schulden Problematische schulden Kwetsbare groepen ~ 800.000 huishoudens ~ 600.000 huishoudens ~80.000 personen per jaar melden zich voor financiële hulp 100% 63% 61% 41% 39% 34% 20% 16% 9% € Schulden Werk GGZ Sociaal Netwerk Fysieke gezondheid Gezins- stabiliteit Verslaving Wonen Justitie Hulpvragers hebben vaak problematiek op meerdere leefgebieden1Kenmerken hulpvragers uit onderzoek 58% man 87% 24-64 jaar 93% laag of middelbaar opleidingsniveau 77% alleenstaand 53% met kinderen 60% inkomen uit uitkering Particuliere hulpvragers in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van € 33.000 Ondernemers en zzp’ers in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van €

102.000 Inflatie Energieprijzen 1 Problematiek bij aanvang financiële hulpverlening van onderzoekspopulatie uit dit onderzoek ~ 2.000.000 huishoudens 1. Problematiek bij aanvang financiële hulpverlening van onderzoekspopulatie uit dit onderzoek Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 2 Groeiende druk op bestaanszekerheid leidt tot problemen op meerdere leefgebieden Management samenvatting – de hulpvrager in beeld Meer mensen in kwetsbare situaties dan tien jaar geleden Ca. 1 miljoen personen hebben jaarlijks te maken met armoede Flexibele arbeidsmarkt verhoogt risico op armoede in specifieke groepen Hoge zorgkosten leiden tot geldproblemen Woningmarkt steeds minder toegankelijk Bestaanszekerheid onder druk WERK FINANCIËN GEZONDHEID WONEN Een deel komt in zware financiële problemen, lang niet iedereen vindt de weg naar hulp Problematische schulden gaan vaak gepaard met problemen op andere leefgebieden Risicovolle schulden Problematische schulden Kwetsbare groepen ~ 800.000 huishoudens ~ 600.000 huishoudens ~80.000 personen per jaar melden zich voor financiële hulp 100% 63% 61% 41% 39% 34% 20% 16% 9% € Schulden Werk GGZ Sociaal Netwerk Fysieke gezondheid Gezins- stabiliteit Verslaving Wonen Justitie Hulpvragers hebben vaak problematiek op meerdere leefgebieden1Kenmerken hulpvragers uit onderzoek 58% man 87% 24-64 jaar 93% laag of middelbaar

opleidingsniveau 77% alleenstaand 53% met kinderen 60% inkomen uit uitkering Particuliere hulpvragers in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van € 33.000 Ondernemers en zzp’ers in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van € 102.000 Inflatie Energieprijzen 1 Problematiek bij aanvang financiële hulpverlening van onderzoekspopulatie uit dit onderzoek ~ 2.000.000 huishoudens Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 2 Groeiende druk op bestaanszekerheid leidt tot problemen op meerdere leefgebieden Management samenvatting – de hulpvrager in beeld Meer mensen in kwetsbare situaties dan tien jaar geleden Ca.

1 miljoen personen hebben jaarlijks te maken met armoede Flexibele arbeidsmarkt verhoogt risico op armoede in specifieke groepen Hoge zorgkosten leiden tot geldproblemen Woningmarkt steeds minder toegankelijk Bestaanszekerheid onder druk WERK FINANCIËN GEZONDHEID WONEN Een deel komt in zware financiële problemen, lang niet iedereen vindt de weg naar hulp Problematische schulden gaan vaak gepaard met problemen op andere leefgebieden Risicovolle schulden Problematische schulden Kwetsbare groepen ~ 800.000 huishoudens ~ 600.000 huishoudens ~80.000 personen per jaar melden zich voor financiële hulp 100% 63% 61% 41% 39% 34% 20% 16% 9% € Schulden Werk GGZ Sociaal Netwerk Fysieke gezondheid Gezins- stabiliteit Verslaving Wonen Justitie Hulpvragers hebben vaak problematiek op meerdere leefgebieden1Kenmerken hulpvragers uit onderzoek 58% man 87% 24-64 jaar 93% laag of middelbaar opleidingsniveau 77% alleenstaand 53% met kinderen 60% inkomen uit uitkering Particuliere hulpvragers in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van € 33.000 Ondernemers en zzp’ers in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van € 102.000 Inflatie Energieprijzen 1 Problematiek bij aanvang financiële hulpverlening van onderzoekspopulatie uit dit onderzoek ~ 2.000.000 huishoudens Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 2 Groeiende druk op bestaanszekerheid leidt tot problemen op

meerdere leefgebieden Management samenvatting – de hulpvrager in beeld Meer mensen in kwetsbare situaties dan tien jaar geleden Ca. 1 miljoen personen hebben jaarlijks te maken met armoede Flexibele arbeidsmarkt verhoogt risico op armoede in specifieke groepen Hoge zorgkosten leiden tot geldproblemen Woningmarkt steeds minder toegankelijk Bestaanszekerheid onder druk WERK FINANCIËN GEZONDHEID WONEN Een deel komt in zware financiële problemen, lang niet iedereen vindt de weg naar hulp Problematische schulden gaan vaak gepaard met problemen op andere leefgebieden Risicovolle schulden Problematische schulden Kwetsbare groepen ~ 800.000 huishoudens ~ 600.000 huishoudens ~80.000 personen per jaar melden zich voor financiële hulp 100% 63% 61% 41% 39% 34% 20% 16% 9% € Schulden Werk GGZ Sociaal Netwerk Fysieke gezondheid Gezins- stabiliteit Verslaving Wonen Justitie Hulpvragers hebben vaak problematiek op meerdere leefgebieden1Kenmerken hulpvragers uit onderzoek 58% man 87% 24-64 jaar 93% laag of middelbaar opleidingsniveau 77% alleenstaand 53% met kinderen 60% inkomen uit uitkering Particuliere hulpvragers in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van € 33.000 Ondernemers en zzp’ers in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van € 102.000 Inflatie Energieprijzen 1 Problematiek bij aanvang financiële hulpverlening van onderzoekspopulatie uit dit onderzoek ~ 2.000.000

huishoudens Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 2 Groeiende druk op bestaanszekerheid leidt tot problemen op meerdere leefgebieden Management samenvatting – de hulpvrager in beeld Meer mensen in kwetsbare situaties dan tien jaar geleden Ca. 1 miljoen personen hebben jaarlijks te maken met armoede Flexibele arbeidsmarkt verhoogt risico op armoede in specifieke groepen Hoge zorgkosten leiden tot geldproblemen Woningmarkt steeds minder toegankelijk Bestaanszekerheid onder druk WERK FINANCIËN GEZONDHEID WONEN Een deel komt in zware financiële problemen, lang niet iedereen vindt de weg naar hulp Problematische schulden gaan vaak gepaard met problemen op andere leefgebieden Risicovolle schulden Problematische schulden Kwetsbare groepen ~ 800.000 huishoudens ~ 600.000 huishoudens ~80.000 personen per jaar melden zich voor financiële hulp 100% 63% 61% 41% 39% 34% 20% 16% 9% € Schulden Werk GGZ Sociaal Netwerk Fysieke gezondheid Gezins- stabiliteit Verslaving Wonen Justitie Hulpvragers hebben vaak problematiek op meerdere leefgebieden1Kenmerken hulpvragers uit onderzoek 58% man 87% 24-64 jaar 93% laag of middelbaar opleidingsniveau 77% alleenstaand 53% met kinderen 60% inkomen uit uitkering Particuliere hulpvragers in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van € 33.000 Ondernemers en zzp’ers in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van €

102.000 Inflatie Energieprijzen 1 Problematiek bij aanvang financiële hulpverlening van onderzoekspopulatie uit dit onderzoek ~ 2.000.000 huishoudens Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 2 Groeiende druk op bestaanszekerheid leidt tot problemen op meerdere leefgebieden Management samenvatting – de hulpvrager in beeld Meer mensen in kwetsbare situaties dan tien jaar geleden Ca. 1 miljoen personen hebben jaarlijks te maken met armoede Flexibele arbeidsmarkt verhoogt risico op armoede in specifieke groepen Hoge zorgkosten leiden tot geldproblemen Woningmarkt steeds minder toegankelijk Bestaanszekerheid onder druk WERK FINANCIËN GEZONDHEID WONEN Een deel komt in zware financiële problemen, lang niet iedereen vindt de weg naar hulp Problematische schulden gaan vaak gepaard met problemen op andere leefgebieden Risicovolle schulden Problematische schulden Kwetsbare groepen ~ 800.000 huishoudens ~ 600.000 huishoudens ~80.000 personen per jaar melden zich voor financiële hulp 100% 63% 61% 41% 39% 34% 20% 16% 9% € Schulden Werk GGZ Sociaal Netwerk Fysieke gezondheid Gezins- stabiliteit Verslaving Wonen Justitie Hulpvragers hebben vaak problematiek op meerdere leefgebieden1Kenmerken hulpvragers uit onderzoek 58% man 87% 24-64 jaar 93% laag of middelbaar opleidingsniveau 77% alleenstaand 53% met kinderen 60% inkomen uit uitkering Particuliere hulpvragers

in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van € 33.000 Ondernemers en zzp’ers in het onderzoek hebben een gemiddelde schuld van € 102.000 Inflatie Energieprijzen 1 Problematiek bij aanvang financiële hulpverlening van onderzoekspopulatie uit dit onderzoek ~ 2.000.000 huishoudens 6 Financiële hulpverlening blijkt mensen op meer leefgebieden te helpen dan alleen schulden Management samenvatting – effecten financiële hulpverlening op hulpvrager Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 7 Door financiële hulpverlening krijgen mensen perspectief en kunnen ze weer meedoen in de maatschappij Financiële hulpverlening blijkt mensen op meer leefgebieden te helpen dan alleen schulden Management samenvatting – effecten financiële hulpverlening op hulpvrager 12% 21% 15% 6% 11% 14% 10% 6% 6% Verbetering van groep hulpvragers in derde jaar schuldregeling (T3) t.o.v. groep bij aanvang hulpverlening (T1) Jongeren en ondernemers hebben baat bij een specifieke aanpak Jongeren hebben gemiddeld een lagere schuld (ca. €22.000) en op de meeste leefgebieden minder achterliggende problematiek dan ouderen. Jongeren vallen wel vaker uit tijdens hulpverlening. Hulpverleners denken dat dit deels komt omdat jongeren moeilijk afscheid kunnen nemen van hun levensstijl. De ervaring leert dat gerichte coaching en de inzet van saneringskredieten uitval kan voorkomen.

Ondernemers en zzp’ers hebben hogere en complexere schulden (ca. €102.000). Ze kennen minder achterliggende problematiek bij aanvang, maar tijdens de hulpverlening neemt het aantal ondernemers met werk af. Mogelijk komt dit doordat ondernemers een uitkering aanvragen om tot een schuldregeling te komen, waarna ze moeilijk een eigen onderneming kunnen starten of in loondienst komen. Met beschermingsbewind en budgetbeheer worden voor de meest kwetsbare groep goede resultaten behaald Beschermingsbewind en budgetbeheer worden het vaakst ingezet bij problematiek met verslaving, criminaliteit en geestelijke gezondheid. Bij bewind is de vooruitgang van fysieke en geestelijke gezondheid opvallend hoog. Bij budgetbeheer wordt de meeste vooruitgang geboekt bij dagbesteding, sociaal netwerk en criminaliteit. Saneringskrediet leidt tot sterkere ontwikkeling, nazorg ontbreekt Hulpvragers met saneringskredieten laten positievere ontwikkeling zien dan hulpvragers met schuldbemiddeling. Vooral op de thema’s werk, dagbesteding en lichamelijke gezondheid zijn er opvallende uitschieters. Het aantal ingezette saneringskredieten is verhoudingsgewijs veel hoger bij mensen zonder dan met werk (+ 34%). Saneringskredieten zijn mogelijkerwijs minder aantrekkelijk voor schuldeisers zolang er nog zicht is op verbetering van toekomstige inkomsten.

Opvallend is dat nazorg vaak ontbreekt, vooral bij saneringskredieten. Werk Dag- besteding GGZ Fysieke gezondheid Wonen Gezin Sociaal netwerk Verslaving Justitie Toelichting grafiek De grafiek toont de ontwikkeling van alle particuliere hulpvragers op het gebied van zware tot medium problematiek per leefgebied. In groep T3 is het percentage hulpvragers dat geen werk of opleiding heeft bijvoorbeeld 12 procentpunt lager dan in de groep T1. Wonen en verslaving zijn lichter van kleur omdat een deel van de vooruitgang hier mogelijk wordt verklaard door voortijdige uitstroom van hulpvragers met zwaardere problematiek. Deze hulpvragers bereiken T3 niet omdat stabiele huisvesting en een gestabiliseerde verslaving voorwaarden zijn voor toelating tot een schuldregeling. Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 7 Door financiële hulpverlening krijgen mensen perspectief en kunnen ze weer meedoen in de maatschappij Financiële hulpverlening blijkt mensen op meer leefgebieden te helpen dan alleen schulden Management samenvatting – effecten financiële hulpverlening op hulpvrager 12% 21% 15% 6% 11% 14% 10% 6% 6% Verbetering van groep hulpvragers in derde jaar schuldregeling (T3) t.o.v. groep bij aanvang hulpverlening (T1) Jongeren en ondernemers hebben baat bij een specifieke aanpak Jongeren hebben gemiddeld een lagere schuld (ca.

€22.000) en op de meeste leefgebieden minder achterliggende problematiek dan ouderen. Jongeren vallen wel vaker uit tijdens hulpverlening. Hulpverleners denken dat dit deels komt omdat jongeren moeilijk afscheid kunnen nemen van hun levensstijl. De ervaring leert dat gerichte coaching en de inzet van saneringskredieten uitval kan voorkomen. Ondernemers en zzp’ers hebben hogere en complexere schulden (ca. €102.000). Ze kennen minder achterliggende problematiek bij aanvang, maar tijdens de hulpverlening neemt het aantal ondernemers met werk af. Mogelijk komt dit doordat ondernemers een uitkering aanvragen om tot een schuldregeling te komen, waarna ze moeilijk een eigen onderneming kunnen starten of in loondienst komen. Met beschermingsbewind en budgetbeheer worden voor de meest kwetsbare groep goede resultaten behaald Beschermingsbewind en budgetbeheer worden het vaakst ingezet bij problematiek met verslaving, criminaliteit en geestelijke gezondheid. Bij bewind is de vooruitgang van fysieke en geestelijke gezondheid opvallend hoog. Bij budgetbeheer wordt de meeste vooruitgang geboekt bij dagbesteding, sociaal netwerk en criminaliteit. Saneringskrediet leidt tot sterkere ontwikkeling, nazorg ontbreekt Hulpvragers met saneringskredieten laten positievere ontwikkeling zien dan hulpvragers met schuldbemiddeling.

Vooral op de thema’s werk, dagbesteding en lichamelijke gezondheid zijn er opvallende uitschieters. Het aantal ingezette saneringskredieten is verhoudingsgewijs veel hoger bij mensen zonder dan met werk (+ 34%). Saneringskredieten zijn mogelijkerwijs minder aantrekkelijk voor schuldeisers zolang er nog zicht is op verbetering van toekomstige inkomsten. Opvallend is dat nazorg vaak ontbreekt, vooral bij saneringskredieten. Werk Dag- besteding GGZ Fysieke gezondheid Wonen Gezin Sociaal netwerk Verslaving Justitie Toelichting grafiek De grafiek toont de ontwikkeling van alle particuliere hulpvragers op het gebied van zware tot medium problematiek per leefgebied. In groep T3 is het percentage hulpvragers dat geen werk of opleiding heeft bijvoorbeeld 12 procentpunt lager dan in de groep T1. Wonen en verslaving zijn lichter van kleur omdat een deel van de vooruitgang hier mogelijk wordt verklaard door voortijdige uitstroom van hulpvragers met zwaardere problematiek. Deze hulpvragers bereiken T3 niet omdat stabiele huisvesting en een gestabiliseerde verslaving voorwaarden zijn voor toelating tot een schuldregeling. Jongeren en ondernemers hebben baat bij een specifieke aanpak Jongeren hebben gemiddeld een lagere schuld (ca. €22.000) en op de meeste leefgebieden minder achterliggende problematiek dan ouderen. Jongeren vallen wel vaker uit tijdens hulpverlening.

Hulpverleners denken dat dit deels komt omdat jongeren moeilijk afscheid kunnen nemen van hun levensstijl. De ervaring leert dat gerichte coaching en de inzet van saneringskredieten uitval kan voorkomen. Ondernemers en zzp’ers hebben hogere en complexere schulden (ca. €102.000). Ze kennen minder achterliggende problematiek bij aanvang, maar tijdens de hulpverlening neemt het aantal ondernemers met werk af. Mogelijk komt dit doordat ondernemers een uitkering aanvragen om tot een schuldregeling te komen, waarna ze moeilijk een eigen onderneming kunnen starten of in loondienst komen. Met beschermingsbewind en budgetbeheer worden voor de meest kwetsbare groep goede resultaten behaald Beschermingsbewind en budgetbeheer worden het vaakst ingezet bij problematiek met verslaving, criminaliteit en geestelijke gezondheid. Bij beschermingsbewind is de vooruitgang van fysieke en geestelijke gezondheid opvallend hoog. Bij budgetbeheer wordt de meeste vooruitgang geboekt bij dagbesteding, sociaal netwerk en criminaliteit. Saneringskrediet leidt tot sterkere ontwikkeling, nazorg ontbreekt Hulpvragers met saneringskredieten laten positievere ontwikkeling zien dan hulpvragers met schuldbemiddeling. Vooral op de thema’s werk, dagbesteding en lichamelijke gezondheid zijn er opvallende uitschieters.

Het aantal ingezette saneringskredieten is verhoudingsgewijs veel hoger bij mensen zonder dan met werk (+ 34%). Saneringskredieten zijn mogelijkerwijs minder aantrekkelijk voor schuldeisers zolang er nog zicht is op verbetering van toekomstige inkomsten. Opvallend is dat nazorg vaak ontbreekt, vooral bij saneringskredieten. Toelichting grafiek De grafiek toont de ontwikkeling van alle particuliere hulpvragers op het gebied van zware tot medium problematiek per leefgebied. In groep T3 is het percentage hulpvragers dat geen werk of opleiding heeft bijvoorbeeld 12 procentpunt lager dan in de groep T1. Wonen en verslaving zijn lichter van kleur omdat een deel van de vooruitgang hier mogelijk wordt verklaard door voortijdige uitstroom van hulpvragers met zwaardere problematiek. Deze hulpvragers bereiken T3 niet omdat stabiele huisvesting en een gestabiliseerde verslaving voorwaarden zijn voor toelating tot een schuldregeling.

7 Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de maatschappij tot 2 euro op Management samenvatting – effecten financiële hulpverlening op maatschappij Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 8 Elke euro voor financiële hulpverlening levert de maatschappij € 1,40 - € 2,00 op Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de maatschappij tot 2 euro op Management samenvatting – effecten financiële hulpverlening op maatschappij Schuldeisers zien waarde van hulpverlening voor hun klanten en voor henzelf 5 5 11 1 2 Schuldenaar structureel helpen Geen / beperkte waarde Inzicht voor schuldeiser Zorgplicht / MVO Achterstanden verhelpen / voorkomen Klantbehoud Baten Max: € 285mio Min: € 200mio Kosten Opbrengst € 140mio Minimaal Maximaal Schuldeisers zien dat de achterliggende problematiek een veel grotere rol is gaan spelen de afgelopen jaren bij het ontstaan van schulden. De waarde van financiële hulpverlening is volgens schuldeisers dan ook dat klanten hulp krijgen die zij zelf niet kunnen bieden, bij het oplossen van problematische schulden en stress. Door hulpvragers duurzaam te helpen worden niet alleen actuele achterstanden opgelost maar ook toekomstige problemen voorkomen. Max: € 145mio Min: € 60mio De baten per succesvol geholpen hulpvrager bedragen € 9.956 (minimaal) tot € 14.244 (maximaal).

Vermenigvuldigd met 20.000 geholpen hulpvragers in 2020 bedragen de totale maatschappelijke baten € 200-285 miljoen. De totale kosten van hulpverlening bedragen € 140 miljoen, waardoor de opbrengsten € 60-145 miljoen per jaar bedragen. Door de baten door de kosten te delen komen we op een social return on investment (SROI) van 1,4-2,0: elke geïnvesteerde euro levert € 1,40 - € 2,00 op. Dit is in lijn met eerdere onderzoeken.1 1 Van Geuns et al. (2011) Schuldhulpverlening loont!; Gemeente Nijmegen (2016), Maatschappelijke opbrengst van Schuldhulpverlening Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 8 Elke euro voor financiële hulpverlening levert de maatschappij € 1,40 - € 2,00 op Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de maatschappij tot 2 euro op Management samenvatting – effecten financiële hulpverlening op maatschappij Schuldeisers zien waarde van hulpverlening voor hun klanten en voor henzelf 5 5 11 1 2 Schuldenaar structureel helpen Geen / beperkte waarde Inzicht voor schuldeiser Zorgplicht / MVO Achterstanden verhelpen / voorkomen Klantbehoud Baten Max: € 285mio Min: € 200mio Kosten Opbrengst € 140mio Minimaal Maximaal Schuldeisers zien dat de achterliggende problematiek een veel grotere rol is gaan spelen de afgelopen jaren bij het ontstaan van schulden.

De waarde van financiële hulpverlening is volgens schuldeisers dan ook dat klanten hulp krijgen die zij zelf niet kunnen bieden, bij het oplossen van problematische schulden en stress. Door hulpvragers duurzaam te helpen worden niet alleen actuele achterstanden opgelost maar ook toekomstige problemen voorkomen. Max: € 145mio Min: € 60mio De baten per succesvol geholpen hulpvrager bedragen € 9.956 (minimaal) tot € 14.244 (maximaal). Vermenigvuldigd met 20.000 geholpen hulpvragers in 2020 bedragen de totale maatschappelijke baten € 200-285 miljoen. De totale kosten van hulpverlening bedragen € 140 miljoen, waardoor de opbrengsten € 60-145 miljoen per jaar bedragen. Door de baten door de kosten te delen komen we op een social return on investment (SROI) van 1,4-2,0: elke geïnvesteerde euro levert € 1,40 - € 2,00 op. Dit is in lijn met eerdere onderzoeken.1 1 Van Geuns et al. (2011) Schuldhulpverlening loont!; Gemeente Nijmegen (2016), Maatschappelijke opbrengst van Schuldhulpverlening De baten per succesvol geholpen hulpvrager bedragen € 9.956 (minimaal) tot € 14.244 (maximaal). Vermenigvuldigd met 20.000 geholpen hulpvragers in 2020 bedragen de totale maatschappelijke baten € 200-285 miljoen. De totale kosten van hulpverlening bedragen € 140 miljoen, waardoor de opbrengsten € 60-145 miljoen per jaar bedragen.

Door de baten door de kosten te delen komen we op een social return on investment (SROI) van 1,4-2,0: elke geïnvesteerde euro levert € 1,40 - € 2,00 op. Dit is in lijn met eerdere onderzoeken.1 Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 8 Elke euro voor financiële hulpverlening levert de maatschappij € 1,40 - € 2,00 op Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de maatschappij tot 2 euro op Management samenvatting – effecten financiële hulpverlening op maatschappij Schuldeisers zien waarde van hulpverlening voor hun klanten en voor henzelf 5 5 11 1 2 Schuldenaar structureel helpen Geen / beperkte waarde Inzicht voor schuldeiser Zorgplicht / MVO Achterstanden verhelpen / voorkomen Klantbehoud Baten Max: € 285mio Min: € 200mio Kosten Opbrengst € 140mio Minimaal Maximaal Schuldeisers zien dat de achterliggende problematiek een veel grotere rol is gaan spelen de afgelopen jaren bij het ontstaan van schulden. De waarde van financiële hulpverlening is volgens schuldeisers dan ook dat klanten hulp krijgen die zij zelf niet kunnen bieden, bij het oplossen van problematische schulden en stress. Door hulpvragers duurzaam te helpen worden niet alleen actuele achterstanden opgelost maar ook toekomstige problemen voorkomen. Max: € 145mio Min: € 60mio De baten per succesvol geholpen hulpvrager bedragen € 9.956 (minimaal) tot € 14.244 (maximaal).

Vermenigvuldigd met 20.000 geholpen hulpvragers in 2020 bedragen de totale maatschappelijke baten € 200-285 miljoen. De totale kosten van hulpverlening bedragen € 140 miljoen, waardoor de opbrengsten € 60-145 miljoen per jaar bedragen. Door de baten door de kosten te delen komen we op een social return on investment (SROI) van 1,4-2,0: elke geïnvesteerde euro levert € 1,40 - € 2,00 op. Dit is in lijn met eerdere onderzoeken.1 1 Van Geuns et al. (2011) Schuldhulpverlening loont!; Gemeente Nijmegen (2016), Maatschappelijke opbrengst van Schuldhulpverlening Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 8 Elke euro voor financiële hulpverlening levert de maatschappij € 1,40 - € 2,00 op Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de maatschappij tot 2 euro op Management samenvatting – effecten financiële hulpverlening op maatschappij Schuldeisers zien waarde van hulpverlening voor hun klanten en voor henzelf 5 5 11 1 2 Schuldenaar structureel helpen Geen / beperkte waarde Inzicht voor schuldeiser Zorgplicht / MVO Achterstanden verhelpen / voorkomen Klantbehoud Baten Max: € 285mio Min: € 200mio Kosten Opbrengst € 140mio Minimaal Maximaal Schuldeisers zien dat de achterliggende problematiek een veel grotere rol is gaan spelen de afgelopen jaren bij het ontstaan van schulden.

De waarde van financiële hulpverlening is volgens schuldeisers dan ook dat klanten hulp krijgen die zij zelf niet kunnen bieden, bij het oplossen van problematische schulden en stress. Door hulpvragers duurzaam te helpen worden niet alleen actuele achterstanden opgelost maar ook toekomstige problemen voorkomen. Max: € 145mio Min: € 60mio De baten per succesvol geholpen hulpvrager bedragen € 9.956 (minimaal) tot € 14.244 (maximaal). Vermenigvuldigd met 20.000 geholpen hulpvragers in 2020 bedragen de totale maatschappelijke baten € 200-285 miljoen. De totale kosten van hulpverlening bedragen € 140 miljoen, waardoor de opbrengsten € 60-145 miljoen per jaar bedragen. Door de baten door de kosten te delen komen we op een social return on investment (SROI) van 1,4-2,0: elke geïnvesteerde euro levert € 1,40 - € 2,00 op. Dit is in lijn met eerdere onderzoeken.1 1 Van Geuns et al. (2011) Schuldhulpverlening loont!; Gemeente Nijmegen (2016), Maatschappelijke opbrengst van Schuldhulpverlening Schuldeisers zien dat de achterliggende problematiek de afgelopen jaren een veel grotere rol is gaan spelen bij het ontstaan van schulden. De waarde van financiële hulpverlening is volgens schuldeisers dan ook dat klanten hulp krijgen die zij zelf niet kunnen bieden bij het oplossen van problematische schulden en stress.

Door hulpvragers duurzaam te helpen worden niet alleen actuele achterstanden opgelost maar ook toekomstige problemen voorkomen. 1 Van Geuns et al. (2011) Schuldhulpverlening loont!; Gemeente Nijmegen (2016), Maatschappelijke opbrengst van Schuldhulpverlening Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 8 Elke euro voor financiële hulpverlening levert de maatschappij € 1,40 - € 2,00 op Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de maatschappij tot 2 euro op Management samenvatting – effecten financiële hulpverlening op maatschappij Schuldeisers zien waarde van hulpverlening voor hun klanten en voor henzelf 5 5 11 1 2 Schuldenaar structureel helpen Geen / beperkte waarde Inzicht voor schuldeiser Zorgplicht / MVO Achterstanden verhelpen / voorkomen Klantbehoud Baten Max: € 285mio Min: € 200mio Kosten Opbrengst € 140mio Minimaal Maximaal Schuldeisers zien dat de achterliggende problematiek een veel grotere rol is gaan spelen de afgelopen jaren bij het ontstaan van schulden. De waarde van financiële hulpverlening is volgens schuldeisers dan ook dat klanten hulp krijgen die zij zelf niet kunnen bieden, bij het oplossen van problematische schulden en stress. Door hulpvragers duurzaam te helpen worden niet alleen actuele achterstanden opgelost maar ook toekomstige problemen voorkomen.

Max: € 145mio Min: € 60mio De baten per succesvol geholpen hulpvrager bedragen € 9.956 (minimaal) tot € 14.244 (maximaal). Vermenigvuldigd met 20.000 geholpen hulpvragers in 2020 bedragen de totale maatschappelijke baten € 200-285 miljoen. De totale kosten van hulpverlening bedragen € 140 miljoen, waardoor de opbrengsten € 60-145 miljoen per jaar bedragen. Door de baten door de kosten te delen komen we op een social return on investment (SROI) van 1,4-2,0: elke geïnvesteerde euro levert € 1,40 - € 2,00 op. Dit is in lijn met eerdere onderzoeken.1 1 Van Geuns et al. (2011) Schuldhulpverlening loont!; Gemeente Nijmegen (2016), Maatschappelijke opbrengst van Schuldhulpverlening 8 9 Aanbevelingen hulpvragers: investeer in effectiviteit financiële hulpverlening, van preventie tot nazorg Management samenvatting - toekomstblik Vergroot financiële bestaanszekerheid en financiële educatie om schulden te voorkomen Vergroot bereik hulpverlening door belemmerende overtuigingen en culturele verschillen bespreekbaar te maken Vergroot de effectiviteit door rekening te houden met emoties, specifieke aanpakken en inzet van saneringskredieten Ontwikkel nazorg om hulpvragers een zachte landing en duurzaam perspectief in de maatschappij te geven Kwetsbare doelgroepen zijn oververtegenwoordigd in de populatie met problematische schulden.

Voorkom schulden door: • De bestaanszekerheid te vergroten, bijvoorbeeld door het wettelijk minimumloon en de netto bijstandsuitkering te verhogen • Financiële educatie aan te bieden aan onderbelichte kwetsbare doelgroepen, zoals jongeren en mensen met migratieachtergrond Hulpvragers ervaren verschillende drempels om zich te melden voor financiële hulp. Niet alleen schaamte, maar ook eigen belemmerende overtuigingen, onbekendheid met hulp en culturele verschillen vormen drempels. Verlaag deze drempels door: • Mentale en administratieve drempels voor aanmelding te verlagen • De bekendheid van financiële hulpverlening te vergroten • Een specifieke aanpak voor mensen met een migratieachtergrond te ontwikkelen Niet alle hulpvragers bereiken een schuldregeling, waardoor de schuldsituatie onopgelost blijft. Verschillende doelgroepen hebben baat bij verschillende aanpakken. Verhoog de effectiviteit van hulpverlening verder door: • Rekening te houden met de emotionele staat van mensen in verschillende fasen (bijv.

door stress-sensitieve hulpverlening) • Cultureel-sensitieve hulpverlening te bieden voor mensen met een niet-Westerse achtergrond • Te onderzoeken hoe hulpvragers met verslaving en/of een instabiele woonsituatie, die nu uitvallen, toch geholpen kunnen worden • Specifieke jongerenaanpakken in te zetten binnen gemeenten, met aandacht voor coaching en inzet van saneringskredieten • Te onderzoeken waarom ondernemers en zzp’ers moeilijker aan het werk komen en wat effectieve instrumenten zijn om toch vooruitgang te boeken op het leefgebied werk • Saneringskredieten in plaats van schuldbemiddeling in te zetten Hulpvragers ontvangen vaak geen of beperkte nazorg, terwijl de afloop van een traject als spannend ervaren wordt. Vooral na inzet van saneringskredieten hebben hulpverleners vaak geen contact meer met hulpvragers. Ontwikkel daarom een nazorgaanpak. Preventie Aanmelding Hulpverlening Nazorg 10 Aanbevelingen hulpverleners en schuldeisers: investeer in maatwerk en samenwerking Management samenvatting - toekomstblik Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 10 Aanbevelingen hulpverleners en schuldeisers: investeer in maatwerk en samenwerking Management samenvatting - toekomstblik Om meer hulpvragers sneller te kunnen helpen willen hulpverleners en schuldeisers beter communiceren en samenwerken.

Dit kan door: • Beschikbare data te koppelen, om mensen met financiële problemen eerder in beeld te krijgen en hulp te kunnen bieden • Te onderzoeken of en onder welke voorwaarden er een centrale plek gecreëerd kan worden met een overzicht van schulden en schuldeisers per hulpvrager • Per hulpvrager één aanspreekpunt per schuldeiser te hebben voor communicatie met de hulpverlener Hulpverleners willen meer tijd kunnen besteden aan maatwerk en een brede uitvraag van problemen. Dit kan door: • De caseload per hulpverlener te verlagen • Hulpverleners toe te rusten in het uitvoeren van een brede uitvraag en in stress-sensitief werken • Digitalisering van administratieve handelingen, zodat er meer tijd voor het echte gesprek overblijft • Samenwerking met andere hulpverleners in het sociaal domein • Hulpvragers nazorg te verlenen door ze langere periodes te volgen en ondersteunen Meer tijd voor maatwerk Betere samenwerking en snellere communicatie Perspectief hulpverleners Samenwerking Brede samenwerking tussen schuldeisers is essentieel om klanten te helpen.

Dit kan door: • Het gevoel van ‘het moet beter’ van de schuldeiserscoalitie verder uit te breiden onder schuldeisers • De samenwerking tussen publieke schuldeisers te verdiepen om hulpvragers vanuit de overheid één betalingsregeling aan te kunnen bieden • De samenwerking tussen publieke en private schuldeisers verder te versterken • Samen in te zetten op Collectief Schuldregelen Meer onderlinge samenwerking Perspectief schuldeisers Financiële hulpverlening van de toekomst: meer mensen nóg beter helpen Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 10 Aanbevelingen hulpverleners en schuldeisers: investeer in maatwerk en samenwerking Management samenvatting - toekomstblik Om meer hulpvragers sneller te kunnen helpen willen hulpverleners en schuldeisers beter communiceren en samenwerken. Dit kan door: • Beschikbare data te koppelen, om mensen met financiële problemen eerder in beeld te krijgen en hulp te kunnen bieden • Te onderzoeken of en onder welke voorwaarden er een centrale plek gecreëerd kan worden met een overzicht van schulden en schuldeisers per hulpvrager • Per hulpvrager één aanspreekpunt per schuldeiser te hebben voor communicatie met de hulpverlener Hulpverleners willen meer tijd kunnen besteden aan maatwerk en een brede uitvraag van problemen.

Dit kan door: • De caseload per hulpverlener te verlagen • Hulpverleners toe te rusten in het uitvoeren van een brede uitvraag en in stress-sensitief werken • Digitalisering van administratieve handelingen, zodat er meer tijd voor het echte gesprek overblijft • Samenwerking met andere hulpverleners in het sociaal domein • Hulpvragers nazorg te verlenen door ze langere periodes te volgen en ondersteunen Meer tijd voor maatwerk Betere samenwerking en snellere communicatie Perspectief hulpverleners Samenwerking Brede samenwerking tussen schuldeisers is essentieel om klanten te helpen. Dit kan door: • Het gevoel van ‘het moet beter’ van de schuldeiserscoalitie verder uit te breiden onder schuldeisers • De samenwerking tussen publieke schuldeisers te verdiepen om hulpvragers vanuit de overheid één betalingsregeling aan te kunnen bieden • De samenwerking tussen publieke en private schuldeisers verder te versterken • Samen in te zetten op Collectief Schuldregelen Meer onderlinge samenwerking Perspectief schuldeisers Financiële hulpverlening van de toekomst: meer mensen nóg beter helpen Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 10 Aanbevelingen hulpverleners en schuldeisers: investeer in maatwerk en samenwerking Management samenvatting - toekomstblik Om meer hulpvragers sneller te kunnen helpen willen hulpverleners en schuldeisers beter communiceren en

samenwerken. Dit kan door: • Beschikbare data te koppelen, om mensen met financiële problemen eerder in beeld te krijgen en hulp te kunnen bieden • Te onderzoeken of en onder welke voorwaarden er een centrale plek gecreëerd kan worden met een overzicht van schulden en schuldeisers per hulpvrager • Per hulpvrager één aanspreekpunt per schuldeiser te hebben voor communicatie met de hulpverlener Hulpverleners willen meer tijd kunnen besteden aan maatwerk en een brede uitvraag van problemen. Dit kan door: • De caseload per hulpverlener te verlagen • Hulpverleners toe te rusten in het uitvoeren van een brede uitvraag en in stress-sensitief werken • Digitalisering van administratieve handelingen, zodat er meer tijd voor het echte gesprek overblijft • Samenwerking met andere hulpverleners in het sociaal domein • Hulpvragers nazorg te verlenen door ze langere periodes te volgen en ondersteunen Meer tijd voor maatwerk Betere samenwerking en snellere communicatie Perspectief hulpverleners Samenwerking Brede samenwerking tussen schuldeisers is essentieel om klanten te helpen.

Dit kan door: • Het gevoel van ‘het moet beter’ van de schuldeiserscoalitie verder uit te breiden onder schuldeisers • De samenwerking tussen publieke schuldeisers te verdiepen om hulpvragers vanuit de overheid één betalingsregeling aan te kunnen bieden • De samenwerking tussen publieke en private schuldeisers verder te versterken • Samen in te zetten op Collectief Schuldregelen Meer onderlinge samenwerking Perspectief schuldeisers Financiële hulpverlening van de toekomst: meer mensen nóg beter helpen Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 10 Aanbevelingen hulpverleners en schuldeisers: investeer in maatwerk en samenwerking Management samenvatting - toekomstblik Om meer hulpvragers sneller te kunnen helpen willen hulpverleners en schuldeisers beter communiceren en samenwerken. Dit kan door: • Beschikbare data te koppelen, om mensen met financiële problemen eerder in beeld te krijgen en hulp te kunnen bieden • Te onderzoeken of en onder welke voorwaarden er een centrale plek gecreëerd kan worden met een overzicht van schulden en schuldeisers per hulpvrager • Per hulpvrager één aanspreekpunt per schuldeiser te hebben voor communicatie met de hulpverlener Hulpverleners willen meer tijd kunnen besteden aan maatwerk en een brede uitvraag van problemen.

Dit kan door: • De caseload per hulpverlener te verlagen • Hulpverleners toe te rusten in het uitvoeren van een brede uitvraag en in stress-sensitief werken • Digitalisering van administratieve handelingen, zodat er meer tijd voor het echte gesprek overblijft • Samenwerking met andere hulpverleners in het sociaal domein • Hulpvragers nazorg te verlenen door ze langere periodes te volgen en ondersteunen Meer tijd voor maatwerk Betere samenwerking en snellere communicatie Perspectief hulpverleners Samenwerking Brede samenwerking tussen schuldeisers is essentieel om klanten te helpen. Dit kan door: • Het gevoel van ‘het moet beter’ van de schuldeiserscoalitie verder uit te breiden onder schuldeisers • De samenwerking tussen publieke schuldeisers te verdiepen om hulpvragers vanuit de overheid één betalingsregeling aan te kunnen bieden • De samenwerking tussen publieke en private schuldeisers verder te versterken • Samen in te zetten op Collectief Schuldregelen Meer onderlinge samenwerking Perspectief schuldeisers Financiële hulpverlening van de toekomst: meer mensen nóg beter helpen Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 10 Aanbevelingen hulpverleners en schuldeisers: investeer in maatwerk en samenwerking Management samenvatting - toekomstblik Om meer hulpvragers sneller te kunnen helpen willen hulpverleners en schuldeisers beter communiceren en

samenwerken. Dit kan door: • Beschikbare data te koppelen, om mensen met financiële problemen eerder in beeld te krijgen en hulp te kunnen bieden • Te onderzoeken of en onder welke voorwaarden er een centrale plek gecreëerd kan worden met een overzicht van schulden en schuldeisers per hulpvrager • Per hulpvrager één aanspreekpunt per schuldeiser te hebben voor communicatie met de hulpverlener Hulpverleners willen meer tijd kunnen besteden aan maatwerk en een brede uitvraag van problemen. Dit kan door: • De caseload per hulpverlener te verlagen • Hulpverleners toe te rusten in het uitvoeren van een brede uitvraag en in stress-sensitief werken • Digitalisering van administratieve handelingen, zodat er meer tijd voor het echte gesprek overblijft • Samenwerking met andere hulpverleners in het sociaal domein • Hulpvragers nazorg te verlenen door ze langere periodes te volgen en ondersteunen Meer tijd voor maatwerk Betere samenwerking en snellere communicatie Perspectief hulpverleners Samenwerking Brede samenwerking tussen schuldeisers is essentieel om klanten te helpen.

Dit kan door: • Het gevoel van ‘het moet beter’ van de schuldeiserscoalitie verder uit te breiden onder schuldeisers • De samenwerking tussen publieke schuldeisers te verdiepen om hulpvragers vanuit de overheid één betalingsregeling aan te kunnen bieden • De samenwerking tussen publieke en private schuldeisers verder te versterken • Samen in te zetten op Collectief Schuldregelen Meer onderlinge samenwerking Perspectief schuldeisers Financiële hulpverlening van de toekomst: meer mensen nóg beter helpen Financiële hulpverlening van de toekomst: meer mensen nóg beter helpen Meer tijd voor maatwerk Betere samenwerking en snellere communicatie Meer onderlinge samenwerking Hulpverleners willen meer tijd kunnen besteden aan maatwerk en een brede uitvraag van problemen. Dit kan door: • De caseload per hulpverlener te verlagen • Hulpverleners toe te rusten in het uitvoeren van een brede uitvraag en in stress-sensitief werken • Digitalisering van administratieve handelingen, zodat er meer tijd voor het echte gesprek overblijft • Samenwerking met andere hulpverleners in het sociaal domein • Hulpvragers nazorg te verlenen door ze langere periodes te volgen en ondersteunen Om meer hulpvragers sneller te kunnen helpen willen hulpverleners en schuldeisers beter communiceren en samenwerken.

Dit kan door: • Beschikbare data te koppelen, om mensen met financiële problemen eerder in beeld te krijgen en hulp te kunnen bieden • Te onderzoeken of en onder welke voorwaarden er een centrale plek gecreëerd kan worden met een overzicht van schulden en schuldeisers per hulpvrager • Per hulpvrager één aanspreekpunt per schuldeiser te hebben voor communicatie met de hulpverlener Brede samenwerking tussen schuldeisers is essentieel om klanten te helpen. Dit kan door: • Het gevoel van ‘het moet beter’ van de schuld- eiserscoalitie verder uit te breiden onder schuldeisers • De samenwerking tussen publieke schuldeisers te verdiepen om hulpvragers vanuit de overheid één betalingsregeling aan te kunnen bieden • De samenwerking tussen publieke en private schuldeisers verder te versterken • Samen in te zetten op Collectief Schuldregelen 11 12 Inleiding en aanpak Multi-perspectief onderzoek naar de meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening 13 NVVK heeft Purpose en HvA gevraagd om een impactmeting uit te voeren naar de waarde van financiële hulpverlening Inleiding en aanpak De NVVK vraagt Purpose met ondersteuning van HvA een impactmeting uit te voeren die de meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening in kaart brengt Aanleiding van dit onderzoek De NVVK is de branchevereniging voor financiële hulpverlening: schuldhulp, sociaal krediet, budgetbeheer en

beschermingsbewind. • In 2022 bestaat de NVVK 90 jaar. In het kader van dit jubileum wil de NVVK een uitgebreid onderzoek uit laten voeren naar de maatschappelijke waarde van financiële hulpverlening. • De NVVK constateert dat financiële hulpverlening nog wel eens wordt behandeld als een kostenpost, in plaats van een duurzame investering in de toekomst van mensen. • 10 jaar geleden is er ook onderzoek gedaan naar de waarde van financiële hulpverlening. In de tussentijd zijn er zowel positieve als negatieve ontwikkelingen geweest in de maatschappij. Ook de hulpverlening is veranderd. De vraag is óf en hoeveel waarde financiële hulpverlening in de huidige context oplevert. Vraag aan Purpose De NVVK heeft Purpose gevraagd met ondersteuning van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) een impactmeting uit te voeren naar de waarde van financiële hulpverlening.

Het onderzoek moet: • Aantonen of investeren in financiële hulpverlening loont • Meetbare en merkbare impact van financiële hulpverlening in beeld brengen • Perspectieven belichten van hulpvragers, hulpverleners en schuldeisers • Aanbevelingen bevatten voor de verdere ontwikkeling van financiële hulpverlening 14 Multi-perspectief onderzoek naar meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening Inleiding en aanpak Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 13 1 Zie bijlage voor uitgebreide toelichting op de gevolgde aanpak en methodiek Multi-perspectief onderzoek naar meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening Inleiding en aanpak Meetbaar Onderzoek vanuit 4 perspectieven1 Onderzoek naar meetbare en merkbare impact Hulpvrager Hulpverlener Schuldeiser Maatschappij Merkbaar Van 803 hulpvragerdossiers zijn de startsituatie (H2), de vooruitgang en resultaten per leefgebied (H3), de situatie per doelgroep (H4) en de vooruitgang per instrument (H5) bepaald Survey onder 14 schuldeisers naar de waarde van financiële hulpverlening (H7 en H8) Survey onder 95 hulpverleners naar de waarde van financiële hulpverlening (H8) Contextanalyse (H1) en Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse (H6) Participatieve video: film, portretten (H3-H6) en quotes in dit rapport Hulpvragers en hulpverleners onderzoeken samen de waarde van financiële hulpverlening

middels video. Ze vertellen zelf over hun beleving van de schuldensituatie, de hulpverlening en de onderlinge relatie. Het resultaat is een film. In dit rapport is een aantal quotes en portretten opgenomen Portret en visie (H7) van participerende hulpvragers, hulpverleners en schuldeisers Nieuwsgierig naar het resultaat? Scan de QR code voor de trailer van de film (de definitieve film komt in het najaar uit) 1. Zie bijlage voor uitgebreide toelichting op de gevolgde aanpak en methodiek Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 13 1 Zie bijlage voor uitgebreide toelichting op de gevolgde aanpak en methodiek Multi-perspectief onderzoek naar meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening Inleiding en aanpak Meetbaar Onderzoek vanuit 4 perspectieven1 Onderzoek naar meetbare en merkbare impact Hulpvrager Hulpverlener Schuldeiser Maatschappij Merkbaar Van 803 hulpvragerdossiers zijn de startsituatie (H2), de vooruitgang en resultaten per leefgebied (H3), de situatie per doelgroep (H4) en de vooruitgang per instrument (H5) bepaald Survey onder 14 schuldeisers naar de waarde van financiële hulpverlening (H7 en H8) Survey onder 95 hulpverleners naar de waarde van financiële hulpverlening (H8) Contextanalyse (H1) en Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse (H6) Participatieve video: film, portretten (H3-H6) en quotes in dit rapport Hulpvragers en

hulpverleners onderzoeken samen de waarde van financiële hulpverlening middels video. Ze vertellen zelf over hun beleving van de schuldensituatie, de hulpverlening en de onderlinge relatie. Het resultaat is een film. In dit rapport is een aantal quotes en portretten opgenomen Portret en visie (H7) van participerende hulpvragers, hulpverleners en schuldeisers Nieuwsgierig naar het resultaat? Scan de QR code voor de trailer van de film (de definitieve film komt in het najaar uit) Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 13 1 Zie bijlage voor uitgebreide toelichting op de gevolgde aanpak en methodiek Multi-perspectief onderzoek naar meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening Inleiding en aanpak Meetbaar Onderzoek vanuit 4 perspectieven1 Onderzoek naar meetbare en merkbare impact Hulpvrager Hulpverlener Schuldeiser Maatschappij Merkbaar Van 803 hulpvragerdossiers zijn de startsituatie (H2), de vooruitgang en resultaten per leefgebied (H3), de situatie per doelgroep (H4) en de vooruitgang per instrument (H5) bepaald Survey onder 14 schuldeisers naar de waarde van financiële hulpverlening (H7 en H8) Survey onder 95 hulpverleners naar de waarde van financiële hulpverlening (H8) Contextanalyse (H1) en Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse (H6) Participatieve video: film, portretten (H3-H6) en quotes in dit rapport Hulpvragers en hulpverleners

onderzoeken samen de waarde van financiële hulpverlening middels video. Ze vertellen zelf over hun beleving van de schuldensituatie, de hulpverlening en de onderlinge relatie. Het resultaat is een film. In dit rapport is een aantal quotes en portretten opgenomen Portret en visie (H7) van participerende hulpvragers, hulpverleners en schuldeisers Nieuwsgierig naar het resultaat? Scan de QR code voor de trailer van de film (de definitieve film komt in het najaar uit) Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening | april 2022 13 1 Zie bijlage voor uitgebreide toelichting op de gevolgde aanpak en methodiek Multi-perspectief onderzoek naar meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening Inleiding en aanpak Meetbaar Onderzoek vanuit 4 perspectieven1 Onderzoek naar meetbare en merkbare impact Hulpvrager Hulpverlener Schuldeiser Maatschappij Merkbaar Van 803 hulpvragerdossiers zijn de startsituatie (H2), de vooruitgang en resultaten per leefgebied (H3), de situatie per doelgroep (H4) en de vooruitgang per instrument (H5) bepaald Survey onder 14 schuldeisers naar de waarde van financiële hulpverlening (H7 en H8) Survey onder 95 hulpverleners naar de waarde van financiële hulpverlening (H8) Contextanalyse (H1) en Maatschappelijke Kosten-Baten Analyse (H6) Participatieve video: film, portretten (H3-H6) en quotes in dit rapport Hulpvragers en hulpverleners onderzoeken

samen de waarde van financiële hulpverlening middels video. Ze vertellen zelf over hun beleving van de schuldensituatie, de hulpverlening en de onderlinge relatie. Het resultaat is een film. In dit rapport is een aantal quotes en portretten opgenomen Portret en visie (H7) van participerende hulpvragers, hulpverleners en schuldeisers Nieuwsgierig naar het resultaat? Scan de QR code voor de trailer van de film (de definitieve film komt in het najaar uit) 15 Voor ‘meetbaar’ hebben 95 hulpverleners van 13 organisaties in totaal 803 hulpvragerdossiers anoniem aangeleverd Inleiding en aanpak Spreiding opgevraagde hulpvragerdossiersData en methode voor het onderdeel ‘meetbaar’ T1 T2 T3Fase Definitie Stabilisatie: min. 2 maanden na intake1, max. 6 maanden in stabilisatie Na akkoord regeling: max. 6 maanden na akkoord schuldregeling 3e jaar schuldregeling: in 3e jaar regeling sanerings- krediet of schuldbemiddeling 273 288 242Aantal dossiers Vergelijkbaarheid Om de ontwikkeling van hulpvragers tijdens de financiële hulpverlening te meten zijn de groepen T1, T2 en T3 met elkaar vergeleken.

Met de Chi-kwadraat toets is vastgesteld dat de drie groepen goed vergelijkbaar zijn op basis van achtergrondkenmerken (zoals geslacht en opleidingsniveau) en blokkerende achterliggende problematiek bij start hulpverlening (geestelijke gezondheid, justitie, niet-saneerbare schulden, niet- afgewikkelde echtscheiding). Op de leefgebieden Huisvesting en Verslaving wijkt de groep T3 enigszins af van de groep T1. Deels komt dit doordat stabiele huisvesting en een gestabiliseerde verslaving voorwaarden zijn voor toelating tot een schuldregeling. Hulpvragers waarbij dit niet is opgelost bereiken T3 niet. Bij de analyse van deze leefgebieden is hier rekening mee gehouden en waar nodig is dit in de grafieken aangegeven. Doordat de groepen een ander moment van instroom hebben is niet uit te sluiten dat maatschappelijke veranderingen ook deels van invloed zijn geweest op de samenstelling en ontwikkeling van de groepen. (Zie Bijlage D) Representativiteit De data van de onderzoekspopulatie zijn vergeleken met die van alle hulpvragers bij financieel hulpverleners in 2020.2 Alle kenmerken zoals geslacht, inkomen, gemiddelde schuld en aantal schuldeisers komen goed overeen met de data uit het onderzoek. (Zie Bijlage C) 1. Uit eerder onderzoek blijkt dat de eerste fase van hulpverlening het grootste risico op uitval met zich meebrengt.