5.1 GGD - Jaarstukken 2019 GGD IJsselland (jaarverslag en -rekening).pdf

Jaarstukken 2019 Jaarverslag en jaarrekening GGD IJsselland, april 2020 (G20.000559) Conform artikel 34b van de Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) stuurt het dagelijks bestuur vóór 15 april de voorlopige jaarstukken aan de raden van de deelnemende gemeenten. In feite krijgen de gemeenteraden de jaarstukken ter informatie toegestuurd. Het jaar is tenslotte ten einde en aan de uitvoering en uitgaven in dat jaar is niets meer te veranderen. De gemeenten kunnen hun vertegenwoordiger in het algemeen bestuur punten meegeven voor de bespreking in de vergadering van het algemeen bestuur op 18 juni 2020. Conform artikel 34 lid 4 van de Wgr stuurt het dagelijks bestuur de jaarstukken binnen twee weken na vaststelling, maar in ieder geval vóór 15 juli aan Gedeputeerde Staten. Om deze termijn te halen, is in de gemeenschappelijke regeling GGD IJsselland opgenomen dat het algemeen bestuur de jaarstukken voor 1 juli vaststelt. Voor de jaarstukken 2019 gebeurt dit op 18 juni 2020. 2 3 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ............................................................................................................................................ 3 Samenvatting .............................................................................................................................................. 5 1.

Inleiding ............................................................................................................................................ 15 1.1 Toelichting op de jaarstukken ...................................................................................................... 15 DEEL A: JAARVERSLAG 2019 ...................................................................................................................... 17 2. Algemene ontwikkelingen GGD IJsselland ......................................................................................... 18 2.1 Agenda publieke gezondheid ....................................................................................................... 18 2.2 Ontwikkeling van de organisatie .................................................................................................. 19 2.3 Samenstelling van het bestuur ..................................................................................................... 20 2.4 Doelmatig beheer van middelen .................................................................................................. 20 3. Activiteiten van GGD IJsselland 2019 ................................................................................................

22 3.1 Inleiding ........................................................................................................................................ 22 3.2 Programma Gezondheid............................................................................................................... 22 3.3 Programma Service en Samenwerking ......................................................................................... 29 4. Medewerkers (sociaal jaarverslag) .................................................................................................... 34 4.1 Opleiden en ontwikkelen ............................................................................................................. 34 4.2 Personeel in cijfers ....................................................................................................................... 34 4.3 Arbeidsomstandigheden .............................................................................................................. 36 5. Kwaliteit............................................................................................................................................ 38 5.1 Inleiding ........................................................................................................................................

38 5.2 Kwaliteitsbeleid ............................................................................................................................ 38 5.3 Het kwaliteitsmanagementsysteem ............................................................................................. 38 5.4 Doelstellingen en resultaten 2019 ............................................................................................... 38 5.5 Klachten ........................................................................................................................................ 39 5.6 Bezwaarschriften .......................................................................................................................... 40 6. Specifieke paragrafen ....................................................................................................................... 42 6.1 Algemeen ..................................................................................................................................... 42 6.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .................................................................................. 42 6.3 Financiële kengetallen ..................................................................................................................

44 4 6.4 Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................................................... 45 6.5 Bedrijfsvoering ............................................................................................................................. 45 6.6 Verbonden partijen ........................................................................................................................... 46 6.7 Financiering ....................................................................................................................................... 47 Deel B: Jaarrekening 2019 ......................................................................................................................... 51 7. Balans ............................................................................................................................................... 52 7.1 Grondslagen voor waardering en resultaatbepalingen ................................................................ 53 7.2 Toelichting op de balans ............................................................................................................... 54 8. Overzicht van baten en lasten ...........................................................................................................

62 8.1 Totaaloverzicht baten en lasten GGD IJsselland .......................................................................... 62 8.2 Financiële toelichting per programma ......................................................................................... 64 8.3 Overhead en overige lasten en baten .......................................................................................... 65 Bijlage 1: Baten en lasten per taak ........................................................................................................... 69 Bijlage 2: Verantwoording Projecten ................................................................................................. 70 Bijlage 3: Kapitaallasten .......................................................................................................................... 100 Bijlage 4: Staat van activa ................................................................................................................ 101 Bijlage 5: Staat van reserves en voorzieningen ................................................................................ 103 Bijlage 6: Toelichting reserves en voorzieningen .............................................................................. 105 Bijlage 7: Langlopende geldleningen ................................................................................................

107 Bijlage 8: Overzicht gemeentelijke bijdragen ................................................................................... 108 Bijlage 9: Overzicht overlopende activa en passiva .......................................................................... 109 Bijlage 10: Incidentele baten en lasten .............................................................................................. 112 Bijlage 11: Publicatie bezoldiging topfunctionarissen 2019 ................................................................ 113 Bijlage 12: Controleverklaring ................................................................................................................. 115 5 Samenvatting Het jaar 2019 stond voor GGD IJsselland in het teken van het verder bouwen aan een wendbare en breed georiënteerde organisatie die meebeweegt met de vraag en inspeelt op de ontwikkelingen in de samenleving en in nabijheid in al haar werkzaamheden aansluit bij lokale ontwikkelingen. Om de vraagstukken die op ons af komen het hoofd te bieden is samen met de elf gemeenten in IJsselland in maart j.l. de agenda Publieke gezondheid 2019 – 2023 opgesteld met als titel ‘Bewegen vanuit eigen regie’. Het bestuur stelde de agenda in haar vergadering van maart 2019 vast.

Het is een strategisch georiënteerde agenda die een brede beweging in gang zet; samen met betrokken partijen wordt geïnvesteerd in het versterken van eigen regie van mensen en over anders en breder kijken naar gezondheid volgens het concept van positieve gezondheid. In september is het uitvoeringsplan voor de eerste fase vastgesteld. Een overzicht van de resultaten op de verschillende programmalijnen vind u elders in deze jaarrekening Bij de in 2019 uitgevoerde evaluatie van het Masterplan Jeugdgezondheidszorg is gekeken naar wat er nodig is om de beoogde transformatie in het sociaal domein te versterken en is de begroting van de jeugdgezondheidszorg herijkt. De evaluatie heeft geresulteerd in de notitie ‘Samen onze krachten bundelen – Jeugdgezondheidszorg 2020-2023’. De jeugdgezondheidszorg richt zich er op om nog meer zichtbaar te zijn in het lokale sociale domein en daar de samenwerking te zoeken met lokale partners als de scholen. Hieruit volgt het voorstel voor een koersaanscherping voor de teams jeugdgezondheidszorg en een besparing op de begroting. Beide worden in 2020 geeffectueerd. Het is belangrijk dat de externe en interne beweging congruent verlopen. Op die manier versterken ze elkaar. In 2019 is verder gewerkt aan de doorontwikkeling van de interne organisatie.

Zo is vanaf 1 januari 2019 gestart in een gewijzigde managementstructuur en werd in 2019 gewerkt langs de lijn van integrale programma’s en projecten. Medewerkers van de GGD hebben op verschillende manieren kunnen werken aan het versterken van hun persoonlijk leiderschap en teambuilding. Het hoge financiële overschot over het jaar 2018 was aanleiding voor het algemeen bestuur om de GGD te vragen een analyse te maken van de financiële situatie. Dat is in verschillende stappen gedaan, waarbij de taken en hun mate van beïnvloedbaarheid in kaart zijn gebracht. Bij ongewijzigde uitvoering van de basistaken is structurele ruimte in de begroting gevonden voor een totaalbedrag van € 690.000. Ook is gebleken dat, als gevolg van een groei in de aanvullende diensten, er daarnaast ruimte ontstaat in de begrote overheadkosten. Hoewel deze op voorhand niet structureel van aard is, blijft er naar inschatting bij de huidige omvang in aanvullende diensten en huidige tarieven een bedrag over van minimaal € 100.000. Het voordelig saldo van € 1.055.000 ligt dan ook in de lijn der verwachting op basis van de uitgevoerde Financiele analyse in 2019. Met ingang van 2020 wordt het totaalbedrag van de begroting van GGD IJsselland met een bedrag van € 400.000,- verlaagd. Hierdoor gaat de inwonerbijdrage voor de gemeente omlaag.

Daarnaast wordt een deel van de binnen de begroting 6 gevonden ruimte a € 290.000,- gebruikt om de intensivering van de jeugdgezondheidszorg, nodig om de transformatiedoelen in het lokale sociaal domein te versterken, op te vangen. In de analyse is tevens een nacalculatorisch voordeel van € 100.000 overhead verwacht. Totaal is dat bijna € 800.000. De jaarrekening 2019 laat bovenop dit bedrag door incidentele afwijkingen nog een voordeel zien van € 265.000. Vanaf 2020 kunnen we de regie gaan voeren op het vastgestelde financieel meerjarenperspectief. Jaarrekening in één oogopslag De jaarrekening van GGD IJsselland heeft betrekking op alle uitgaven en inkomsten in 2019. Het gaat om: 1 Producten die worden gefinancierd uit de algemene gemeentelijke bijdrage; 2 Dienstverlening die uit Rijksbijdragen wordt gefinancierd; 3 Dienstverlening die met afzonderlijke gemeenten is overeengekomen; 4 Inkomsten en uitgaven voor diensten die door derden worden betaald (via een klanttarief voor burgers of andere partijen). De totale omzet 2019 omvat afgerond € 29,6 miljoen en kent de volgende inkomsten en uitgaven: Het resultaat bedraagt € 1.055.000 positief, na mutaties reserves. Dit resultaat wordt in de jaarrekening nader toegelicht. Wat betaalde mijn gemeente voor de basistaken? De bijdrage per gemeente is gespecificeerd weergegeven in bijlage 8.

De bijdragen zijn afgerond opgenomen in de volgende tabel. Gemeente Totaal gemeentelijke bijdrage 2019 (x € 1.000,-) Dalfsen 1.025 Deventer 3.481 Inkomsten (x €1.000,-) Algemene gemeentelijke bijdrage 19.124 Inkomsten uit DVO 1.624 Inkomsten uit projecten 2.177 Rijksbijdrage 1.359 Inkomsten d.m.v. klanttarief 2.516 Overige 2.630 Onttrekking reserve 142 Totaal 29.572 Uitgaven (x € 1.000,- & incl. overhead) Programma Gezondheid 25.059 Programma Service en Samenwerking 1.754 Overige uitgaven 704 Totaal 28.517 7 Hardenberg 2.279 Kampen 2.063 Olst-Wijhe 634 Ommen 638 Raalte 1.249 Staphorst 709 Steenwijkerland 1.493 Zwartewaterland 975 Zwolle 4.578 Totaal 19.124 Beleidsindicatoren De gegevens uit de programmarekening 2019 zijn vertaald in de volgende BBV- beleidsindicatoren. Naam indicator Eenheid Resultaat Formatie1 FTE per 1.000 inwoners 0,42 FTE per 1000 inwoners Formatie2 FTE per 1.000 inwoners 0,51 FTE per 1000 inwoners Apparaatskosten3 Kosten per inwoner € 48 / per inwoner Externe inhuur4 Kosten als % totale loonsom + totale kosten inhuur externen 5% Overhead5 % van totale lasten 25% Toelichting: 1: Dit betreft de begrote formatie in fte van het ambtelijk apparaat voor het begrotingsjaar 2019 op peildatum 1 januari.

19.124 1.624 2.177 1.359 2.516 2.630 142 Financieringsstromen GGD IJsseland Algemene gemeentelijke bijdrage Inkomsten uit DVO Inkomsten uit projecten Rijksbijdrage Inkomsten d.m.v. klanttarief Overige 8 2: Dit betreft de werkelijke formatie (ultimo 2019) in fte van het ambtelijk apparaat. De bezetting is hoger door uitbereiding van taken (aanvullende diensten en projecten die niet in de begroting waren geraamd). 3: Apparaatskosten zijn alle personele en materiële kosten die verbonden zijn aan het functioneren van de organisatie (exclusief griffie en bestuur). 4: Onder externe inhuur wordt verstaan: de begrote kosten voor het uitvoeren van werkzaamheden in opdracht van een bij de organisatie in dienst zijnde opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk, door middel van het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en deskundigheid, zonder dat daar een arbeidsovereenkomst of aanstelling tussen organisatie en de daarbij ingezette personen aan ten grondslag ligt. 5: Overheadkosten: Dit betreft alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces conform de definitie van het BBV.

Inhoudelijke resultaten Het jaarverslag bevat naast hoofdstukken over kwaliteit (inclusief klachtafhandeling), het sociaal jaarverslag en de ‘verplichte paragrafen’ weerstandsvermogen, onderhoud kapitaalgoederen, financiering, bedrijfsvoering en verbonden partijen een terugblik op de realisatie van de doelstellingen uit de Programmabegroting 2019. Echter vanwege de nieuwe samenstelling van het algemeen bestuur, als gevolg van de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2018, waren de ambities en inhoudelijke jaardoelen bij het opstellen van de begroting 2019 nog niet bekend. Er is bewust voor gekozen om samen met het nieuwe bestuur een Bestuursagenda 2019 -2022 op te stellen en hier de tijd voor te nemen. In september 2019 is het programmaplan als uitwerking van de agenda Publieke gezondheid 2019 - 2023 “Bewegen vanuit eigen regie” door het algemeen bestuur vastgesteld. Het programmaplan omschrijft op hoofdlijnen hoe GGD IJsselland met de 11 gemeenten en partners aan de slag gaat met de agenda Publieke gezondheid. In het eerste faseplan staan de beoogde resultaten, werkwijze en concrete activiteiten voor de periode 2019 -2020. In deze fase is voornamelijk gewerkt aan het verder opbouwen van netwerken. Een nadere toelichting op inhoud en resultaten van het eerste faseplan staat beschreven in hoofdstuk 2.

In hoofdstuk 3 komen de ontwikkelingen binnen de twee programma’s uit de begroting van GGD IJsselland in 2019 aan bod: ‘Gezondheid’ en ‘Service en Samenwerking’. Voor deze twee programma’s zijn geen knelpunten te melden ten aanzien van het kunnen realiseren van inhoudelijke doelen dan wel uitvoeren van concrete taken. Noemenswaardige ontwikkelingen zijn er wel degelijk. Hieronder volgen er daar enkele van. De evaluatie van de Jeugdgezondheidszorg is afgerond en bespreking van de resultaten in het algemeen bestuur heeft geleid tot een inhoudelijke koersaanscherping van de Jeugdgezondheidszorg onder de titel ‘Samen onze krachten bundelen – Jeugdgezondheidszorg 2020 - 2023‘. 9 Om een volgende stap te zetten in de ontwikkeling naar een hybride netwerkorganisatie is in 2019 de managementstructuur aangepast en is de afdelingsstructuur opgeheven. Dit sluit aan bij de ontwikkeling naar meer zelforganiserende teams en versterking van persoonlijk leiderschap. In 2019 hebben alle teams deelgenomen aan een workshop persoonlijk leiderschap en hebben alle leidinggevenden gezamenlijk een start gemaakt met het ontwikkelen van een GGD IJsselland ‘model’ voor zelforganisatie. In 2019 heeft het Rijk het macrobudget voor het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) overgeheveld van de Rijksbegroting naar de gemeenten.

De gemeenten hevelen dit geld één op één over naar de GGD ten behoeve van de uitvoering van het RVP. Deze verandering van uitkering is lopende het jaar door de GGD in de administratie verwerkt. Verder is er een hele grote campagne tegen meningokokken uitgevoerd met rechtstreekse financiering vanuit het RIVM naar de GGD. Op 26 september is op verzoek van het algemeen bestuur een financieel meerjarenperspectief gepresenteerd. Besloten is om op basis van de gemaakte analyse de inwonerbijdrage structureel te verlagen vanaf 2020. Dit voorstel moet nog voor zienswijze aan de gemeenteraden worden voorgelegd. In 2019 is het aantal binnengekomen bezwaarschriften gestegen ten opzichte van voorgaande jaren. Alle bezwaarschriften zijn gericht tegen besluiten over een maatwerkvoorziening beschermd wonen. Toelichting op de jaarrekening (financieel resultaat 2019) Deze paragraaf vormt een bestuurlijke toelichting op de jaarrekening 2019. Door de jaarrekening en het jaarverslag in één document te presenteren wordt beoogd de jaarrekening meer te plaatsen in de context van de inhoudelijke ontwikkelingen die zich in het begrotingsjaar 2019 hebben voorgedaan. Ontwikkelingen in de begroting 2019 De programmabegroting van GGD IJsselland 2019 is in juni 2018 door het algemeen bestuur vastge- steld, nadat deze aan de gemeenteraden van deelnemende gemeenten was voorgelegd.

In 2019 heeft één begrotingswijziging plaatsgevonden naar aanleiding van de Bestuursrapportage in het Najaar 2019. 10 In onderstaande tabel is dit samengevat weergegeven. Ontwikkeling programmabegroting 2019 inclusief mutaties in de reserves (Bedragen x € 1.000) Lasten: Inhoud Primitieve begroting Wijziging Uiteindelijke begroting Programma Gezondheid 23.602 1.452 25.054 Service en Samenwerking 1.426 -19 1.407 Algemene lasten en dekkings- 220 874 1.094 middelen Saldo - 626 626 Totaal 25.248 2.933 28.181 (bedragen x € 1.000,-) Baten: Inhoud Primitieve begroting Wijziging Uiteindelijke begroting Gemeentelijke bijdrage 18.043 1.080 19.123 Financiering o.b.v. DVO 1.455 218 1.673 Rijksbijdragen 1.620 -923 697 Financiering via klanttarief 2.088 416 2.504 Projectfinanciering 1.246 118 1.364 Overige financiering 797 1.883 2.680 Mutatie reserve 0 142 142 Totaal 25.248 2.933 28.181 (bedragen x € 1.000,-) Financieel resultaat Ten opzichte van de totale omzet van GGD IJsselland (€ 28,2 miljoen) bedraagt het verwachte (na wijziging) resultaat (na mutaties van reserves) € 626.0001, dit is 2,2% van het totaal begrote bedrag.

1 Het saldo is in de bovenstaande tabel onder de lasten verwerkt (conform begrotingswijziging) 11 Belangrijkste oorzaken voor het verwachte resultaat zijn: Jeugdgezondheidszorg 681 s/i Infectieziektebestrijding 91 i Toezicht kinderopvang -25 i Seksuele gezondheid -25 i Reizigerszorg 55 i Milieu & Gezondheid -50 i Forensisch geneeskunde 60 i PGA -115 i Overige afwijkingen 18 i Subtotaal 690 CAO -161 i Totaal programma's 530 Resultaat kostenplaatsen 97 s/i Totaal verwacht resultaat 2019 626 s=structureel; i=incidenteel (bedragen x € 1.000,-) Resultaat 2019 (afwijking van begroting na wijziging In de Bestuursrapportage najaar 2019 is gerapporteerd over enkele financiële ontwikkelingen die niet in de oorspronkelijke Programmabegroting 2019 waren opgenomen. In deze rapportage is een prognose van het te verwachten resultaat gemeld van € 626.000. De ontwikkelingen uit de rapportage zijn in de jaarrekening verwerkt. In de jaarrekening 2019 is nu een voordelig resultaat van € 1.055.000 gerealiseerd. Ten opzichte van de prognose in de bestuursrapportage is dit een afwijking van (voordelig) € 429.000. In de volgende tabel is het verloop inzichtelijk gemaakt. In de tabel staan inkomsten en uitgaven door elkaar. Een V betekent een positieve afwijking ten opzichte van de gewijzigde begroting.

12 Verwacht saldo bestuursrapportage najaar 2019 626.000 V Nieuwe ontwikkelingen Uitstel doorontwikkeling automatisering 100.000 V Niet ingevulde vacatureruimte 186.000 V Lagere opleidingskosten 50.000 V Achterstand inhaal achterstallig onderhoud 25.000 V Lagere kosten organisatieontwikkeling 40.000 V Lagere kosten KCC 35.000 V Lager resultaat meningokokken -40.000 N Hogere kosten laboratoriumonderzoeken -205.000 N Lagere kosten uitvoeren Rijksvaccinatieprogramma 130.000 V Hogere inkomsten overhead 60.000 V Overige mutaties 48.000 V Saldo nieuwe ontwikkelingen 2019 429.000 V Per saldo resultaat jaarrekening 2019 1.055.000 V In de jaarrekening is een gedetailleerde analyse opgenomen waarin de afwijkingen zijn toegelicht die tot de afwijking van het resultaat ten opzichte van de prognose hebben geleid. Op hoofdlijn is per saldo de mutatie (ten opzichte van de bestuursrapportage) te verklaren door de volgende ontwikkelingen: Doorontwikkeling automatisering / informatie gestuurd werken: De GGD beschikt over veel informatie met betrekking tot gezondheid in de regio. Om beter en meer gebruik van deze informatie te kunnen maken, is een plan gemaakt om de data uit verschillende bronnen te ontsluiten. In verband met knelpunten in de technische realisatie heeft de doorontwikkeling van de automatisering vertraging opgelopen waardoor de kosten lager zijn dan was geraamd.

Vacatureruimte: In de bestuursrapportage van het najaar is een inschatting gemaakt over de verwachte invulling van vacatures. Deze verwachting is niet helemaal uitgekomen. Doordat het nog steeds moeilijk is om vacatures vervuld te krijgen is de vacatureruimte groter dan in de bestuursrapportage voorzien. De oorzaken voor de vacatureruimte zijn met name: 13  er was in 2019 sprake van een krappe arbeidsmarkt. Het was erg moeilijk om onder andere artsen (op alle gebied) en verpleegkundigen te vinden. Dit heeft geleid tot soms lang openstaande vacatures, ook omdat de GGD bij werving inzet op behoud van professionele kwaliteit;  er is (te) voorzichtig omgegaan met het werven van meer personeel om invulling te kunnen geven aan de in 2019 verhoogde vraag aan aanvullende diensten en extra taken. Bij de opdrachten, die in de loop van het jaar zijn verstrekt, is er enige tijd overheen gegaan voordat de vacatures opengesteld werden. Lagere opleidingskosten Door de vacatureruimte en de werkdruk is minder tijd aan interne opleidingen besteed. Daarnaast is de financiering van de artsen in opleiding gewijzigd per 1 januari 2019. De GGD had rekening gehouden met scholingskosten voor de artsen die nog onder de oude financieringsvoorwaarden de opleiding afronden. Deze kosten worden echter nu ook rechtstreeks door het NSPOH betaald. Hierdoor zijn de opleidingskosten lager.

Dit is per abuis niet in de bestuursrapportage opgenomen. Achterstallig onderhoud In 2019 is de GGD gestart met het wegwerken van achterstallig onderhoud op de locaties van de consultatiebureaus. Bij de uitvoering is vertraging opgelopen waardoor de kosten lager zijn dan geraamd. Organisatieontwikkeling Begin 2019 is de doorontwikkeling naar meer zelforganisatie binnen de teams ingevoerd. Deze nieuwe werkwijze vraagt een begeleidingstraject. Daarnaast betekent ook het programmatisch werken zoals met de gemeenten is afgesproken in de agenda Publieke gezondheid een verandering van werkwijze op onderdelen. Door de werkdruk, de aandacht en tijd van het management voor het onderzoek naar de structurele ruimte in de begroting, zijn niet alle plannen volledig tot uitvoer gekomen. De GGD had ook rekening gehouden met een extra investering in verband met de Wet banenpool. De invoering van de wet is doorgeschoven naar 2022, waardoor de eventuele boetes waar de GGD in de bestuurssrapportage op gerekend had, zijn vervallen. Klant contact centrum (KCC) Door de organisatie is het KCC als apart organisatieonderdeel in de GGD gepositioneerd. In de bestuursrapportage was rekening gehouden met hogere kosten dan uiteindelijk nodig bleken.

Door kritisch te kijken naar de bezetting, die deels samen met de Veiligheidsregio IJsselland wordt gedaan, is minder formatie nodig en zijn de werkelijke kosten lager dan was aangenomen. Meningokokkencampagne In 2019 is een grote inhaalcampagne voor de vaccinatie meningokokken uitgevoerd. Deze is gefinancierd door het Rijk via het RIVM. Tijdens de uitvoering van de campagne zijn de tarieven tussentijds verhoogd. Op basis van deze tarieven en verwachte aantallen is een prognose gemaakt 14 van het verwachte resultaat 2019. Het opkomstpercentage was bij het opstellen van de bestuursrapportage nog niet bekend en blijkt nu lager te zijn dan in de prognose was geraamd.. Hierdoor vallen de inkomsten voor deze campagne in 2019 lager uit en is ook het werkelijke resultaat lager dan geraamd bij de bestuursrapportage. Jongeren die nog niet gevaccineerd zijn worden weer opgeroepen voor de campagne in 2020. Kosten laboratorium onderzoeken We ontvangen een ‘vast’ bedrag aan subsidie voor het doen van soa-onderzoeken door team Seksuele gezondheid. De subsidie staat dus los van het aantal onderzoeken of het vindpercentage. Doordat het aantal onderzoeken is gestegen volstaat de subsidie niet om de kosten te dekken. Daarbij komt dat de kosten voor het laboratoriumonderzoek sinds de vorige aanbesteding zijn toegenomen.

Lagere kosten uitvoering Rijksvaccinatieprogramma In 2019 heeft het Rijk de uitvoering en financiering van het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) overgeheveld naar de gemeenten. Met deze overheveling kwamen er middelen vrij voor extra inspanningen om de vaccinatiegraad te verhogen o.a. door het invoeren van een vaccinatieconsult. Deze intensivering is in de loop van 2019 in volledige omvang ingevoerd, waarbij de registratie ook nog niet zo was ingericht dat alle werkkosten zichtbaar zijn geworden. Inkomsten overhead Na het opstellen van de bestuursrapportage zijn er nog aanvullende diensten/projecten bij de GGD belegd. Dit had als gevolg dat de overheadinkomsten via de projectbijdragen in 2019 hoger zijn dan was geraamd. Inkomsten Toezicht kinderopvang De inkomsten uit inspecties zijn hoger dan geraamd omdat meer inspecties zijn uitgevoerd dan was geraamd. De extra inspecties zijn uitgevoerd met minder inhuur en zonder uitbreiding van de formatie door extra (over)werken. Inmiddels beschikt het team Toezicht kinderopvang over een applicatie die beter helpt bij het plannen van de inspecties. Deze applicatie laat ook makkelijker zien hoe het werkelijke aantal inspecties zich verhoudt tot het geraamde aantal. Hierdoor kan de formatie beter afgestemd worden op de te verrichten werkzaamheden. Overige mutaties Bij een groot aantal taken was sprake van kleinere afwijkingen. 15 1.

Inleiding GGD IJsselland houdt zich bezig met publieke gezondheidszorg vanuiteen gemeenschappelijke regeling van en voor 11 gemeenten in Overijssel: Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Olst- Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Publieke gezondheidszorg gaat over de gezondheid van de gemeenschap; het collectief staat centraal. De GGD richt zich in brede zin op bedreigingen voor de gezondheid en op bedreigingen vanuit de samenleving door grote gezondheidsproblemen (van klassieke epidemieën tot bijvoorbeeld de dreiging door overgewicht en verslavingen). Dat doet de GGD vooral met een preventieve aanpak. Visie GGD IJsselland GGD IJsselland is actief op uiteenlopende terreinen, zoals jeugdgezondheidszorg, bestrijding van infectieziekten en openbare geestelijke gezondheidszorg. Daarbij zijn we met groepen én individuen bezig, we doen onderzoek, beoordelen mensen en situaties, zorgen voor maatregelen en geven we advies en informatie aan volwassenen en jeugdigen en gemeenten. De taken waar GGD IJsselland uitvoering aan geeft, zijn voor een groot deel vastgelegd in de Wetpublieke gezondheid (Wpg). Gemeenten zijn op basis van deze wet verantwoordelijk voor de uitvoering van deze taken voor publieke gezondheidszorg door een gemeenschappelijke gezondheidsdienst (GGD).

1.1 Toelichting op de jaarstukken Het dagelijks bestuur legt met de jaarstukken zowel inhoudelijk als financieel verantwoording af over het realiseren van de voor 2019 afgesproken prestaties. Het jaarverslag 2019 en de jaarrekening 2019 vormen samen de integrale Jaarstukken 2019 GGD IJsselland. GGD IJsselland wil het gezicht zijn van de publieke gezondheid in de samenleving. We zetten onze expertise in en delen deze in de samenwerking met andere partijen. Alle inwoners in onze regio zijn op een eigen manier bezig met gezondheid. Dáár sluiten wij bij aan met als uitgangspunt zoveel mogelijk regie bij de inwoner. We spelen snel en flexibel in op vragen en ontwikkelingen in de samenleving en gaan daarbij actief op zoek naar kansen.

16 De plaats van het jaarverslag en de jaarrekening in de Planning en Control cyclus is als volgt: De Jaarstukken 2019 van GGD IJsselland kennen twee delen: Deel A: het jaarverslag 2019 Deel B: de jaarrekening 2019 Het jaarverslag kent twee inhoudelijke hoofdstukken (2 en 3), een sociaal jaarverslag (hoofdstuk 4), het kwaliteitsjaarverslag (hoofdstuk 5) en een afsluitend hoofdstuk met de specifieke onderwerpen die in het kader van de BBV behandeld moeten worden (hoofdstuk 6). De jaarrekening gaat in op de balans (hoofdstuk 7) en de baten en lasten (hoofdstuk 8). De kosten van de programma’s (met een toelichting) zijn opgenomen in het jaarverslag. In de jaarrekening wordt hiernaar verwezen. Deze toelichting vormt een onlosmakelijk deel van de jaarrekening. Een financiële verantwoording van de projecten treft u aan in bijlage 2. De bijlagen 1 en 3 tot en met 11 horen bij financiële verantwoording (verplichte bijlagen voor de jaarrekening).

17 DEEL A: JAARVERSLAG 2019 18 2. Algemene ontwikkelingen GGD IJsselland 2.1 Agenda publieke gezondheid Agenda publieke gezondheid In 2019 hebben de 11 gemeenten in IJsselland de beleidsagenda ‘Beweging vanuit eigen regie’ vastgesteld. Met de agenda willen gemeenten een brede beweging op gang brengen die gericht is op het versterken van preventie en waarbij wordt geïnvesteerd in het versterken van gezondheid (in plaats van alleen het bestrijden van ziekte) en het versterken van samenwerking in het netwerk. Hierbij wordt gewerkt in vijf programmalijnen in het onderstaande schema. De agenda is het resultaat van een uitgebreide dialoog van bestuurders, ambtenaren, gemeenteraden en netwerkpartners die in de periode oktober 2018 tot februari 2019 heeft plaatsgevonden. Vervolgens is de uitvoering van het programma ter hand genomen en dit heeft geleid tot het vaststellen van het programmaplan (september 2019). In vijf programmalijnen wordt gewerkt aan een beweging die bijdraagt aan de volgende doelen: Investeren in gezondheid: het concept van positieve gezondheid borgt een samenhangende benadering van gezondheid en zorgt voor relevantie voor betrokkenen zelf. Het stelt betrokkenen in staat om zelf regie te voeren. Versterken van regievoering in netwerken: Stevige netwerken zijn voorwaarde voor duurzame veranderingen in preventieve gezondheidszorg.

We werken aan netwerkverbanden, die regie voeren (met respect voor ieders verantwoordelijkheid). Door het samenwerken en verbinden van partijen en activiteiten, ontstaat een duurzame structuur waarin korte lijnen ontstaan en wordt gewerkt aan samenhang en continuïteit van activiteiten; wordt gewerkt aan nieuwe antwoorden op gesignaleerde ontwikkelingen en op bestuurlijk niveau gezamenlijk kan worden gestuurd.

19 Goede en betaalbare zorg: Het programma draagt bij aan het voorkómen van gezondheidsproblemen (doordat ze niet ontstaan of doordat ze buiten de zorg worden opgelost) en het effectiever, lichter, eenvoudiger organiseren van zorg, dichter bij de betrokkenen zelf. Kwaliteit bevorderen en kosten beheersen gaan daarmee hand in hand. De voorgenomen activiteiten voor de eerste fase van het programma worden volgens het vastgestelde plan uitgevoerd; in 2019 zijn de volgende activiteiten ter hand genomen: - Binnen de GGD zijn trajecten gestart rond implementatie van het concept Positieve gezondheid en strategisch netwerkmanagement. - De bestuurdersdag, waaraan dit keer zowel bestuurders als ambtenaren deelnamen, in oktober 2019 stond in het teken van ‘samensturing’ en toepassen van het concept Positieve gezondheid in lokaal beleid. - Met gemeenten, verloskundige samenwerkingsverbanden, kraamzorg en gynaecologen is een begin gemaakt met het versterken van lokale samenwerking ‘kansrijke start’ dat zich richt op het verbeteren van (preventieve) zorg in de eerste 1000 levensdagen. - Het gespreksinstrument ‘Bouwstenen gezonde leefomgeving’ is vastgesteld en verspreid binnen gemeenten en onze partners in het netwerk. - In september is een werkatelier ‘gezonde leefomgeving’ voor bestuurders en ambtenaren georganiseerd.

- Met partijen zijn afspraken gemaakt over samenwerking in de zorg voor personen met onbegrepen gedrag. Zowel in crisissituaties als over niet-acute meldingen. - Het meldpunt maatschappelijke zorg is uitgebreid met het verkennend onderzoek (WvGGZ) en blijft 24/7 bereikbaar voor inwoners en professionals. - De invoering van nieuwe wet verplichte GGZ is ondersteund met diverse oefensessies en conferenties. - De eerste fase van het project ‘zelfmoord praat erover’ is geëvalueerd en vanuit de tevredenheid over behaalde resultaten heeft het algemeen bestuur besloten tot de doorstart in de tweede fase van het project. - Het project vitaal en veilig thuis in Zwolle is geëvalueerd en op basis daarvan zijn soortgelijke projecten gestart in vier gemeenten in de regio, waarbij gezamenlijk wordt gewerkt aan kwaliteitsverbetering van deze interventie. Het project is mogelijk gemaakt met financiële ondersteuning van de provincie. - Er is in meerdere gemeenten gewerkt aan het vormen van coalities ‘Eén tegen Eenzaamheid’. 2.2 Ontwikkeling van de organisatie De GGD heeft in 2018 een ontwikkeling richting hybride netwerkorganisatie ingezet om zo goed mogelijk te kunnen anticiperen op wat de samenleving van de organisatie vraagt. Het lonkend perspectief daarbij is een toekomstbestendige GGD met maximale maatschappelijke impact; ‘GGD IJsselland: voor een gezonde samenleving’.

Daarom heeft de GGD in 2019 ingezet op het belang van wendbaarheid en samenwerkingsgerichtheid, op het vergroten van het strategisch vermogen, het versterken van persoonlijk leiderschap en het vergroten van het zelforganiserend vermogen van teams. Dat is op volgende wijze vorm gegeven:  vanaf 1 januari 2019 is er gewerkt in een gewijzigde managementstructuur en langs de lijn van integrale programma’s en projecten;  alle leidinggevenden hebben een leiderschapsontwikkeltraject gevolgd; van managen naar coachen van zelforganiserende en resultaatverantwoordelijke teams; 20  alle medewerkers hebben een workshop persoonlijk leiderschap gevolgd: grip op je eigen werk, als team en als individu;  vrijwel alle teams hebben een teamplan 2019 gemaakt waarin de te bereiken resultaten en voorwaarden zijn beschreven;  op verschillende wijzen is , zowel intern als in contacten met de verschillende doelgroepen waar de GGD mee werkt, invulling gegeven aan het concept van positieve gezondheid;  op 1 april 2019 is gestart met een analyse van de financiën om te komen tot een toekomstbestendig financieel meerjarenperspectief. Dit heeft geleid tot de notitie “Financiële analyse en ontwikkelingen GGD IJsselland” waarmee het algemeen bestuur op 26 september 2019 heeft ingestemd.

2.3 Samenstelling van het bestuur In 2019 heeft een lid van het dagelijks en algemeen bestuur een andere functie aanvaard. Daarmee is een nieuw lid vanuit het algemeen bestuur in het dagelijks bestuur benoemd en is een nieuw lid in het algemeen bestuur benoemd. Eind 2019 was de samenstelling van het bestuur als volgt. Dagelijks bestuur Functie Gemeente Michiel van Willigen (voorzitter) wethouder Zwolle Gerrit Knol wethouder Zwartewaterland Gerria Toeter-Aalderink wethouder Raalte Algemeen bestuur Functie Gemeente Michiel van Willigen wethouder Zwolle Alwin Mussche wethouder Staphorst Trijn Jongman-Smit wethouder Steenwijkerland Jan Peter van der Sluis wethouder Kampen Gerria Toeter-Aalderink wethouder Raalte Alwin te Rietstap wethouder Hardenberg Gerrit Knol wethouder Zwartewaterland Klaas Sloots wethouder Zwolle Jan Uitslag wethouder Dalfsen Ko Scheele wethouder Ommen Ton Strien burgemeester Olst-Wijhe Rob de Geest wethouder Deventer 2.4 Doelmatig beheer van middelen Met haar planning- en controlcyclus bewaakt GGD IJsselland de afgesproken doelstellingen en het financieel beheer van zijn activiteiten. Hierover wordt op transparante wijze verantwoording 21 afgelegd. Waar nodig worden budgetten bijgesteld of vindt een verschuiving plaats op basis van prioriteitstelling.

In 2019 heeft een financiële analyse en doorrekening plaatsgevonden en is ook gekeken naar de financiële en administratieve processen binnen de GGD, inrichting van de financiële administratie en de opzet van managementinformatie. 2.4.1 Analyse financieel meerjarenperspectief Naar aanleiding van het forse overschot van 1,7 miljoen euro over het boekjaar 2018 heeft het algemeen bestuur van GGD IJsselland gevraagd om een nadere analyse van de financiële situatie van de GGD. In april 2019 is gestart met een analyse met als doel eventuele structurele financiële ruimte binnen de begroting van de GGD vast te stellen, bij een ongewijzigd takenpakket. Het algemeen bestuur heeft kennis genomen van de analyse en besloten de daaruit voortkomende structurele ruimte in de begroting van € 690.000 te gebruiken om de inwonerbijdrage vanaf het jaar 2020 te verlagen met een bedrag van € 400.000 en € 290.000 binnen de begroting van de GGD te benutten om de dienstverlening van jeugdgezondheidszorg te intensiveren en daarmee een belangrijke bijdrage te leveren aan de transformatie binnen het sociaal domein. De begrotingswijziging 2020 wordt voor een zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden in het voorjaar van 2020. De verlaging van de inwonerbijdrage is structureel en wordt dus ook in de programmabegroting 2021 verwerkt.

Verder is inzichtelijk gemaakt dat vanwege de toename van aanvullende diensten de overheadinkomsten stijgen en dat daar niet evenredig veel kosten tegenover staan. Bij de huidige omvang van aanvullende diensten en tarieven is de inschatting dat minimaal een bedrag van €100.000, - aan ruimte ontstaat, die op nacalculatie kan worden terugbetaald. 2.4.2 Zero Based Budgeting Als vervolg op het onderzoek naar de structurele financiele ruimte is de GGD gestart met het kritisch onder de loep nemen van de kosten op basis van het principe van Zero Based Budgeting. Dit betekent dat niet de huidige budgetten als uitgangspunt worden genomen, maar dat de budgetten van nul af aan worden opgebouwd. Hiermee ontstaat een actueel inzicht in de uit te voeren activiteiten en de benodigde kosten. Dit traject draagt bij aan het doelmatig beheer van de middelen. 22 3. Activiteiten van GGD IJsselland 2019 3.1 Inleiding Dit hoofdstuk gaat over ontwikkelingen binnen de twee programma’s uit de begroting van GGD IJsselland in 2019: ‘Gezondheid’ en ‘Service en Samenwerking’. De ontwikkelingen zijn ingezet met het doel de klanten en opdrachtgevers van GGD IJsselland beter van dienst te zijn, de GGD beter op de kaart te zetten en daartoe de basis op orde te krijgen.

De geschetste ontwikkelingen betreffen alleen de bijzonderheden; het ‘gewone‘ werk wordt hier niet beschreven maar is uiteraard wél gedaan! Dat laten we ook zien door de productiegegevens voor verschillende producten te tonen. 3.2 Programma Gezondheid 3.2.1 Jeugdgezondheidszorg Wat gingen we in 2019 doen? GGD IJsselland voert vanaf 2019 het basispakket Jeugdgezondheidszorg 0-18 jaar uit voor alle gemeenten in IJsselland. De begroting 2019 van de jeugdgezondheidszorg 0-18 is nog gebaseerd op de aannames die gedaan zijn bij het maken van de ontschotte begroting bij de nieuwe werkwijze jeugdgezondheidszorg 0-18 jaar (Masterplan Jeugdgezondheidszorg). In 2019 vindt zowel een financiële als inhoudelijke evaluatie van de aannames uit het Masterplan JGZ plaats. Doel van de evaluaties is om enerzijds een structureel sluitende begroting jeugdgezondheidszorg te realiseren waarin alle noodzakelijke componenten zijn vertaald. Anderzijds vormt het de opmaat voor de gewenste doorontwikkeling van de jeugdgezondheidszorg Wat hebben we in 2019 gedaan? De uitkomsten van de evaluaties zijn in het najaar aan het bestuur voorgelegd en - indien van toepassing - met een begrotingswijziging verwerkt in de begroting 2020. De evaluatie jeugdgezondheidszorg is in augustus 2019 afgerond.

Uit de inhoudelijke evaluatie van de jeugdgezondheidszorg komt naar voren dat onze gemeenten, medewerkers, ouders en samenwerkingspartners over het algemeen tevreden zijn over de inzet van de jeugdgezondheidszorg. Er is grote behoefte aan een sterke invulling van de rol van jeugdgezondheidszorgprofessionals bij de begeleiding en advisering over de normale ontwikkeling van kinderen ter voorkoming van onnodige doorverwijzing naar jeugdzorg (normalisering in plaats van medicalisering). Op basis van de resultaten uit de evaluatie is een voorstel met de titel ‘Samen onze krachten bundelen – Jeugdgezondheidszorg 2020-2023‘ voor het bestuur opgesteld voor intensivering van de basistaken jeugdgezondheidszorg, zodat een inhoudelijke koersaanscherping kan worden ingezet. In dit voorstel is ook de financiële vertaling opgenomen. Door het herzien van de budgetten binnen de jeugdgezondheidszorg is €500.000 aan ‘ruimte’ gevonden. Hieruit kunnen de kosten voor het intensiveren van de basistaken a €290.000 worden gedekt. Het algemeen bestuur heeft op 23 26 september2019 ingestemd met deze koers en gelooft in een sterke rol voor de jeugdgezondheidszorg in de ondersteuning van het onderwijs en in de transformatie van het sociaal domein.

Productgroep Activiteit Aantallen 2018 Aantallen 2019 Jeugdgezondheidszorg Kinderen in beeld 0-18 jaar Extra contacten 0-18 jaar Aantal consultatiebureaus 113.324 (98%) 17.587 28 110.557 (97,7%) 17.105 28 3.2.2 Rijksvaccinatieprogramma Wat gingen we in 2019 doen? Vanzelfsprekend boden we ook dit jaar weer het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) aan alle jongeren in de leeftijd van o tot 18 jaar aan. Het vaccinatiepakket dat de Rijksoverheid ging aanbieden zou aan veranderingen onderhevig zijn. We voorzagen voor 2019 de volgende ontwikkelingen:  In 2019 starten we met de vaccinatie tegen het rotavirus voor kinderen met een risicofactor, zoals onder andere vroeggeboorte en/of een aangeboren afwijking;  In 2019 voeren we een grote campagne uit waarbij jongeren van 14 tot en met 18 jaar worden gevaccineerd tegen meningokokken;  Vanaf eind 2019 bieden we zwangere vrouwen een vaccinatie tegen Kinkhoest aan. Een nauwe lokale samenwerking met verloskundigen, gynaecologen, verloskundig actieve huisartsen en jeugdgezondheidszorg is hiertoe vereist. Wat hebben we in 2019 gedaan?  De invoering van de vaccinatie tegen het rotavirus zou starten vanaf 1 juni 2019, maar dit is uitgesteld. Er is landelijk meer tijd nodig om het goed voor te bereiden.  GGD IJsselland riep in 2019 bijna 35.000 tieners op geboren tussen 2001 en 2006 voor een meningokokkenvaccinatie (MenACWY).

Deze landelijke campagne, waarbij jongeren van 14 tot en met 18 jaar werden gevaccineerd, viel niet onder het RVP en middelen kwamen dan ook van het RIVM.  Vanaf december 2019 konden zwangere vrouwen zich tijdens het laatste trimester van de zwangerschap laten vaccineren tegen kinkhoest. Deze vaccinatie werd uitgevoerd door de jeugdgezondheidszorg.  In verband met de lage HPV (vaccin tegen baarmoederhalskanker) vaccinatiegraad onder 16 en 17 jarige meisjes werd besloten deze groep, voor de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO) beslissingsbevoegde meisjes, nogmaals actief te benaderen. Meisjes in deze leeftijd, die nog geen HPV vaccinatie hebben gehad, zijn opnieuw opgeroepen.  Naar aanleiding van vragen, over de vaccinatiegraad, van de raad van gemeente Zwolle aanwezig bij de raadsinformatiebijeenkomst in december. 24  Masterclass vaccineren georganiseerd door jeugdgezondheidszorg en infectieziektebestrijding voor bestuurders en ambtenaren. Tevens is een factsheet vaccinatiegraad gemaakt.  Informatiebijeenkomst over vaccineren voor inwoners in gemeente Staphorst, in samenspraak met die gemeente, georganiseerd. 3.2.3 Infectieziektebestrijding Wat gingen we in 2019 doen? Infectieziektebestrijding heeft landelijk veel prioriteit.

De wereld wordt steeds kleiner en nieuwe of oude opkomende infectieziekten (zoals recentelijk Ebola en Zika) verspreiden zich en vormen daarmee een voortdurende dreiging voor onze samenleving. Daarnaast wordt de resistentie voor moderne antibiotica een steeds groter probleem. GGD IJsselland investeert in de bestrijding van infectieziekten, samen met andere partijen zoals huisartsen, ziekenhuizen, VVT sector en andere instellingen waar mensen langdurige zorg krijgen. In 2019 wordt deel genomen aan het project Pstittacose. Doel van dit project is om de houding en motivatie van de vogelbezitter ten opzichte van psittacosis te onderzoeken. Papegaaienziekte (psittacose) is een vorm van longontsteking die bij mensen in Nederland af en toe voorkomt. Wat hebben we in 2019 gedaan? GGD IJsselland investeert in de infectieziektebestrijding door hierover te adviseren, bewust te maken en kennis over te dragen maar ook door deel te nemen aan het regionaal ABR (antibioticaresistentie) zorgnetwerk Euregio Zwolle. De directeur publieke gezondheid neemt deel in de regionale stuurgroep van dit zorgnetwerk en een arts zit in het regionale coördinatieteam. Dit jaar is een door onze GGD ontwikkelde infectieziekten informatiewaaier voor verloskundigen landelijk geïmplementeerd. Ook heeft het team begin dit jaar veel werk verzet toen bij een bedrijf in de regio mazelen werd geconstateerd.

Sinds dit jaar hebben we een Deskundige Infectie Preventie in dienst die in de regio het zorgnetwerk versterkt, audits kan doen en adviezen geeft. Verder geven we dit jaar uitvoer aan het landelijk PrEP beleid ter preventie van HIV bij mannen die seks hebben met mannen (MSM). Deelname aan het project Pstittacose heeft geresulteerd in een factsheet, het aanpassen van de benadering doelgroep en een presentatie op het internationaal congres Public Health in Marseille. 25 Productgroep Activiteit Aantallen 2018 Aantallen 2019 Infectieziektebestrijding Meldingen infectieziekten/meldingsplichtig: Meldingen over locaties met infectieziekterisico voor publieke gezondheid/meldingsplichtig: Telefonisch vragen over infectieziekten: 326/219 150/52 825 444/287 141/100 932 Reizigerszorg Consulten 11.926 12.595 Tuberculose Consulten arts en verpleegkundige Patiënten 292 22 452 21 Seksuele gezondheid Consulten seksueel overdraagbare aandoeningen (soa) Gevonden soa (vindpercentage) 2.994 23% 3137 24,2% Forensische geneeskunde Lijkschouwingen Letselrapportages Arrestantenzorg: Medische zorg bij bezoek Arrestantenzorg: Telefonisch zorgadvies 469 314 1.053 317 503 322 1000 248 Statushouders Voorlichtingen aan statushouders in het kader van hun inburgeringstraject 51 38 Milieu en Gezondheid Bijdrage adviesrapport ‘De stad als gezonde habitat’, bestuurlijke klankbordgroep gezonde leefomgeving,

workshop fysieke leefomgeving voor nieuwe raadsleden en uiteenlopende adviezen aan gemeenten, instellingen en burgers. 240 234 Technische Hygiënezorg Inspecties tatoeage- en piercingshops Inspecties seksinrichtingen 38 3 28 1 Toezicht WMO Thematisch toezicht Signaaltoezicht Calamiteitentoezicht 18 8 11 10 9 15 Toezicht Kinderopvang Inspecties kinderdagverblijven Inspecties buitenschoolse opvang Inspecties gastouderbureaus Inspecties gastouders (358 nieuw, 93 steekproef) 511 417 39 423 457 396 33 428 3.2.4 Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ) teams Wat hield ons bezig in 2019? Maatschappelijke zorg hanteren we als afdelingsnaam in 2019 niet meer. Desondanks vragen deze teams in brede zin in toenemende mate aandacht van de GGD. We voorzien een stijgende trend in de behoefte aan zorg voor mensen die niet passen in de reguliere zorgvoorzieningen en specialistische voorzieningen of begeleiding nodig hebben. Waarschijnlijk vraagt de aanpak voor sluitende zorg voor mensen met verward gedrag, zoals gemeenten die hebben geformuleerd, voor nieuwe diensten. Daarnaast dient de capaciteit voor de aanpak van woningvervuilingen (hygiënische probleemhuishoudens) te worden uitgebreid. Vanaf 1 januari 2020 gaat de Wet Verplichte GGZ (WvGGZ) in en mogelijk moeten wij ons daar in opdracht van gemeenten op voorbereiden.

26 Wat hebben we in 2019 gedaan? De capaciteit voor werkzaamheden inzake hygiënische probleemhuishoudens (HPH) werd structureel met 0,5 fte verhoogd. Hierdoor kon veelal tijdig op alle meldingen worden gereageerd en werd de kwaliteit voor nazorg van de trajecten gewaarborgd. GGD IJsselland heeft voor 8 gemeenten in IJsselland een programmamanager WvGGZ geleverd die met de gemeenten voorbereidingen heeft getroffen voor invoering van deze wet per 1 januari 2020. De teams gericht op bemoeizorg voor volwassenen, jongeren en gezinnen hadden met enige regelmaat te maken met complexe casuïstiek. Deze complexiteit zorgde ervoor dat er intensiever tussen de teams samengewerkt moest worden en dat de tijdsinvestering in individuele casuïstiek groter was dan voorheen. Het aantal aanvragen voor beschermd wonen, die bij de Centrale Toegang binnen komen, is in het afgelopen jaar gegroeid. Dat zorgde ervoor dat naast allerlei beleidsmatige ontwikkelingen de Centrale Toegang continu onder druk moest presteren. Dit aspect heeft ook een grote rol gespeeld bij het tot stand komen van de DVO voor Centrale Toegang. Voor 2020 en 2021 is de DVO uitgebreid met taken en bijbehorende begroting.

Productgroep Activiteit Aantallen 2018 Aantallen 2019 Maatschappelijke zorg Meldingen team Bemoeizorg Meldingen team Bemoeizorg Jeugd Meldingen team Zwerfjongeren Meldingen team Vervuilde huishoudens 369 34 130 87 410 51 130 91 Centrale Toegang Meldingen maatschappelijke opvang Meldingen beschermd wonen Toegekende aanvragen beschermd wonen 425 1.184 484 472 1.187 795 27 3.2.5 Wat heeft het programma gekost? (bedragen x € 1.000,-) + = Nadeel (N), - = Voordeel (V) Omschrijving Primitieve begroting 2019 Begroting na wijzigingen 2019 Realisatie 2019 Verschil realisatie t.o.v. begroting na wijzigingen N/V Materiele kosten 4.956 5.371 4.829 -542 V Kapitaallasten 104 67 90 23 N loonkosten 13.479 14.493 15.959 1.466 N Totaal saldo van lasten 18.539 19.932 20.878 946 N Gemeentelijke bijdrage -16.397 -17.477 -17.477 0 N Financiering o.b.v.

DVO -1.455 -1.673 -1.624 49 N Rijksbijdragen -1.620 -697 -1.359 -662 V Financiering via klanttarief -2.088 -2.503 -2.516 -13 V Projectfinanciering -1.246 -1.363 -2.013 -650 V Overige financiering -797 -1.970 -1.783 187 N Totaal saldo van baten -23.602 -25.683 -26.772 -1.089 V Gerealiseerd saldo van baten en lasten -5.064 -5.752 -5.894 -143 V bij: onttrekkingen aan reserves 0 -142 -142 0 - af: stortingen in reserves 50 122 188 -66 N Gerealiseerd resultaat -5.014 -5.772 -5.848 -76 V Het programma Gezondheid sluit af met een voordelig saldo van baten en lasten van € 143.000 ten opzichte vande begroting na wijzigingen. Wanneer rekening wordt gehouden met de mutaties in de reserves die toegerekend kunnen worden aan het programma Gezondheid, dan sluit het programma Gezondheid af met een voordeliger resultaat van € 76.000 t.o.v. de begroting na wijziging. Zowel de lasten als de baten zijn fors hoger. Dit komt doordat in de bestuursrapportage niet alle projecten en aanvullende diensten volledig in de bestuursrapportage waren opgenomen. Met name de meningokokkencampagne was niet volledig opgenomen doordat er onduidelijkheid was over het definitieve tarief (€ 585.000). Dit verklaart al een groot deel van de afwijking. De lasten zijn totaal € 0,9 mln hoger, maar dit wordt gecompenseerd doordat de totale baten € 1,1 mln hoger zijn.

28 Hieronder worden de belangrijkste oorzaken nader toelicht: (bedragen x € 1.000,-) + = Nadeel (N), - = Voordeel (V) Afwijking Bedrag (* € 1000) N/V Jeugdgezondheid sluit met een positief resultaat van € 96.000. De afwijking van de wijzigde begroting. Het resultaat ontstaat door vacatures (€ 180.000) (o.a verhogen vaccinatiegraad ) en een niet begrote doorbelasting naar een projecten. De kosten zijn hierdoor lager. De overige inkomsten voor o.a. ziektewet en hielprikzijn achtergebleven bij de verwachting. 86 V De kosten van Infectieziektebestrijding zijn hoger geworden. Dit komt doordat tegen de verwachting in het gelukt is om eerder dan verwacht een vacature in te kunnen vullen. Daarnaast zijn de inkomsten lager door de gewijzigde financiering van artsenopleiding -77 N Per saldo zijn de ontvangen vergoedingen voor het uitvoeren Publieke gezondheidszorg Asielzoekers en Statushouders (PGAS) taak hoger uitgevallen. Het eerste half jaar bleef de vergoeding achter op de verwachting door een combinatie van een lager tarief voor jeugdigen en een dalend aantal kinderen. Het tweede half jaar is het aantal instromers nog gestegen. Door ziektevervanging zijn waren de salariskosten hoger dan begroot. 41 V Technisch Hygiënische Zorg sluit met een negatief resultaat van € 34.000. Dit komt omdat tegenover de extra inkomsten ook uitbreiding van formatie is geweest.

Dit laatste was in bestuursrapportage niet voorzien. -34 N Op projecten en de Centrale Toegang is binnen het programma een positief resultaat ontstaan van € 385.000. Dit komt doordat de overhead die wel in de opbrengsten zijn opgenomen door het BVV niet meer in de programma’s mogen worden gepresenteerd. Bij de algemene dekkingsmiddelen wordt dit nader toegelicht. Bij de bestuursrapportage is dit niet goed in de begrotingswijziging verwerkt. Dit komt mede door de organisatieontwikkelingen en de wijziging van de teamindeling, waardoor de kostenverdeelstaat zoals die in begroting was opgenomen niet meer helemaal aansluit bij de huidige organisatie-opzet. Voor 2020 is dat gecorrigeerd. 385 V Het product Seksuele gezondheid sluit met een negatief resultaat van € 115.000. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere laboratoriumkosten die niet door de rijksbijdrage worden gedekt. -172 N Bij Reizigerszorg is het resultaat lager dan in de begroting na wijziging is geraamd. De laboratoriumkosten en de aanschaf van vaccins en andere producten zijn hoger uitgevallen dan geraamd. Het product Reizigerszorg heeft in totaal (inclusief de overhead) een positief resultaat van € 60.000, maar dat is € 34.000 lager dan in de bestuursrapportage was geraamd. -34 N Ondanks de hogere inkomsten is het resultaat van Forensische zorg minder groot dan in de bestuursrapportage was geraamd.

Een arts is een opleiding gestart. Dit was in de bestuursrapportage nog niet voorzien. Daarnaast bleek dat in het eerste halfjaar niet alle uren waren -55 N 29 gedeclareerd, waardoor de kosten uiteindelijk hoger zijn dan de raming. Forensische zorg heeft in totaal (inclusief overhead) een positief resultaat van € 13.000. Dit is € 55.000 lager dan in de bestuursrapportage was geraamd. De andere producten hebben per saldo kleine afwijkingen ten opzichte van de gewijzigde begroting. Deze worden niet nader worden toegelicht. 3 V Totaal 143 V 3.3 Programma Service en Samenwerking 3.3.1 Governance Wat gingen we in 2019 doen? Vanwege de nieuwe samenstelling van het algemeen bestuur, als gevolg van de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2018, waren de ambities en inhoudelijke jaardoelen bij het opstellen van de begroting 2019 nog niet bekend. Er is bewust voor gekozen om samen met het nieuwe bestuur een Bestuursagenda 2019-2022 op te stellen en hier de tijd voor te nemen. Wat hebben we in 2019 gedaan? In maart 2019 heeft het algemeen bestuur van GGD IJsselland de agenda Publieke gezondheid 2019- 2023 met als titel “Bewegen vanuit eigen regie” vastgesteld. De agenda Publieke gezondheid is een strategisch georiënteerde agenda van de 11 gemeenten in IJsselland, die een brede beweging in gang zet.

In september 2019 is het programmaplan voor de gehele programmaperiode en het eerste faseplan voor de periode 2019-2020 vastgesteld. Samen met betrokken partijen is en wordt geïnvesteerd in het versterken van gezond leven. Met deze beweging willen we bereiken dat inwoners meer regie kunnen voeren over hun eigen leven en mee kunnen doen aan de samenleving. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan goede en betaalbare zorg en ondersteuning in IJsselland. In juni is het algemeen bestuur in detail geïnformeerd over de uitvoering van de agenda; in een overzicht zijn alle activiteiten, zoals opgenomen in de agenda Publieke gezondheid, weergeven met daarbij de planning van de fase waarin een start wordt of al is gemaakt met de uitvoering. Zie hoofdstuk 2.1 voor de inhoud van de agenda en fase 1. 3.3.2 Interne bedrijfsvoering Wat gingen we in 2019 doen? De doorontwikkeling van de organisatie vraagt om verdere professionalisering van de medewerkers op vakinhoud en competenties zoals netwerken en samenwerken. Voor 2019 wordt ingezet op het tijdig vervullen van vacatures en het aanboren van andere mogelijkheden om tijdelijk personeel aan te trekken. Als activiteiten om de verdere professionalisering vorm te geven zijn onder andere voorzien: organisatiebrede workshops in het kader van persoonlijk leiderschap en positieve gezondheid.

De doorontwikkeling vraagt ook om daarop aangepaste interne en externe informatievoorziening. Er wordt gewerkt aan het doorontwikkelen van het KCC, webbeheer, informatiebeveiliging en business intelligence. Wat hebben we in 2019 gedaan? 30 De in 2019 vacante functies Staf Jeugdgezondheidszorg zijn begin 2019 ingevuld. Om het (dreigende) tekort aan artsen op te vangen zijn maatregelen genomen. Zo is er een actieplan voor de Jeugdgezondheidszorg opgesteld. Een van de actiepunten is dat verpleegkundigen worden opgeleid tot verpleegkundig specialist, waarna ze een aantal taken van artsen mogen overnemen. Bijna alle medewerkers hebben een workshop persoonlijk leiderschap gevolgd. Twaalf medewerkers hebben de basismodule positieve gezondheid gevolgd en er is een kwartiermaker positieve gezondheid aangesteld voor verdere implementatie van positieve gezondheid binnen en buiten de organisatie. Op het gebied van informatievoorziening zijn verschillende activiteiten in 2019 ondernomen:  Om het KCC verder door te ontwikkelen is een plan gemaakt ter verhoging van de kwaliteit in de publieksdienstverlening. Dit heeft onder andere geresulteerd in een concretere visie op die publieksdienstverlening met bijbehorende servicenormen. Vervolgens is in de loop van 2019 ook een plan gemaakt dat de efficiency binnen het KCC gaat verbeteren.