30.0 Informatienota 2024 - 17 - CO2-uitstoot gemeente Steenwijkerland

College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_002501/16 College van burgemeester en wethouders GOEDGEKEURD Vergadering van 2 april 2024 Programma - Duurzaamheid 13 2024_B&W_00250 Informatienota CO2-uitstoot gemeente Steenwijkerland Samenstelling: Aanwezig: J.H. Bats, burgemeester en voorzitter; Melvin Smit, wethouder; T. Jongman, wethouder; B. Harmsma, wethouder; M. Scheringa, wethouder; M.W. de Graaf, gemeentesecretaris Samenvatting In 2023 is de gemeentelijke CO2-uitstoot (koolstofdioxide) berekend over het jaar 2022. De totale CO2-uitstoot van de gemeente Steenwijkerland is 1245 ton CO₂. De gemeente heeft een uitstoot van 723 ton CO₂ en de NoordWestGroep 522 ton CO₂. Het grootste deel van de CO2-uitstoot van de gemeente komt door aardgasverbruik, dit is 69% van het totaal. Daarna volgt de uitstoot van het brandstofgebruik. Nu de uitstoot inzichtelijk is kan gericht worden gewerkt aan het verminderen van de uitstoot. Informatienota Inleiding In 2019 heeft Nederland het Klimaatakkoord ondertekend. Hierin is opgenomen dat Nederland in 2050 energieneutraal moet zijn. Alle gemeenten hebben in de realisatie hiervan een belangrijke rol. In het coalitieakkoord "Duurzaam Doorbouwen" is daarom ook opgenomen dat we als de gemeente het goede voorbeeld moet geven.

Om dit goed te doen hebben we een nulmeting laten doen om inzicht te krijgen in de CO2-uitstoot van de gemeentelijke organisatie. Vanuit deze meting kunnen maatregelen genomen worden om onze uitstoot te verlagen. Daarnaast sluit deze meting aan op de Klimaat- en Duurzaamheidsambities, waarin integrale opgaven van de gemeente op het gebied van duurzaamheid zijn opgesteld. De CO2-uitstoot meting wordt gebruikt om actief te sturen om CO₂ reducerende maatregelen uit te voeren. Kernboodschap Het is duidelijk dat we voor een grote verduurzamingsopgave staan. In veel gevallen vraagt dit aanzienlijke investeringen. Die investeringen kunnen deels worden terugverdiend door besparingen op de energielasten. Zeker als de prijzen van fossiele energie verder stijgen gaat dit leiden tot een snellere terugverdientijd. Afhankelijk van de hoogte van de investering en de kapitaallasten die hieruit ontstaan kan worden bepaald of de jaarlijkse besparing op energie voldoende is om te spreken van een budgettair neutrale investering. Dit hangt ook af van de ontwikkeling van de energieprijzen. Dat zal per geval moeten worden beoordeeld. Het kan echter zo zijn dat investeringen in CO2-reductie leiden tot structureel hogere lasten. Nu de uitstoot inzichtelijk is het mogelijk om hierin bewuste afwegingen te maken en om gericht te werken aan vermindering van de uitstoot.

College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_002502/16 Nadere duiding In 2023 is de CO2-uitstoot in kaart gebracht. Deze berekening is gedaan over het jaar 2022. De berekening is uitgevoerd conform de eisen van de CO₂-prestatieladder niveau 3. In deze berekening is de uitstoot meegenomen van de gemeentelijke organisatie, de NoordWestGroep, alle panden waar de gemeente eigenaar van is en de gas/stroom rekening van betaalt, dienstreizen en brandstofverbruik. Panden die hier onder vallen zijn bijvoorbeeld: het gemeentehuis, sporthallen, de werf en diverse begraafplaatsen. Belangrijk is dat niet de gehele lijst van het maatschappelijk vastgoed wordt meegenomen in deze berekening. Dit kan komen doordat de gemeente wel eigenaar is van een pand, maar niet de gas en stroom rekening betaalt, en daardoor niet binnen de criteria van de CO₂- prestatieladder valt. Hierdoor zijn niet alle verduurzamingsmaatregelen die de gemeente uitvoerde zichtbaar in deze berekening. In niveau 3 van de CO2-prestatieladder wordt de indirecte uitstoot van de gemeente niet meegenomen. Onder indirecte uitstoot valt de uitstoot die veroorzaakt wordt projecten uitgevoerd door derden in opdracht van de gemeente. Deze uitstoot kan via een andere berekeningsmethode inzichtelijk gemaakt worden.

De NoordWestGroep is meegenomen in deze berekening, aangezien de gemeente 100% aandeelhouder is van deze organisatie. Volgens de eisen van de CO₂-prestatieladder moeten alle organisaties waarvan de gemeente meer dan 20% aandeelhouder is meegenomen worden in de berekening. In deze meting is er voor gekozen om de NoordWestGroep apart in kaart te brengen, zodat er gerichte reductiemaatregelen opgesteld kunnen worden per organisatie. De totale CO2-uitstoot van de gemeente Steenwijkerland en de NoordWestGroep is 1245 ton CO₂. De gemeente heeft een uitstoot van 723 ton CO₂ en de NoordWestGroep 522 ton CO₂. In de diagrammen hieronder is de verdeling te zien (in de bijlage staan alle diagrammen in hoge resolutie).

College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_002503/16 De diagrammen geven duidelijk weer welke bronnen verantwoordelijk zijn voor de CO2-uitstoot. Zo is te zien dat voor gemeente Steenwijkerland 69% van de uitstoot zit in aardgasverbruik. Daarin is het opvallend dat van alle panden waar aardgas wordt verbruikt, het gemeentehuis voor het grootste aandeel van de uitstoot zorgt. Door het gemeentehuis te verduurzamen naar een aardgasvrij gebouw is een CO₂-besparing van 75 ton CO₂ mogelijk, 10,4% CO₂-vermindering van de totale uitstoot. Naast de besparingen die nog uitgevoerd moeten worden heeft de gemeente in de afgelopen jaren ook al mooie stappen gezet. Zo zijn bijvoorbeeld de dienstauto's die de Boa's gebruiken vervangen voor volledig elektrische modellen. Certificering CO₂ Prestatieladder Voor dit onderzoek is de systematiek van de CO₂ Prestatieladder gebruikt. Het is mogelijk om te komen tot een certificering. Vooralsnog is ervoor gekozen dit niet te doen. De administratieve last hiervan is aanzienlijk. De beschikbare tijd kan op dit moment beter worden ingezet voor het nemen van CO₂ reducerende maatregelen. Op dit moment zijn er ook geen andere gemeenten in Overijssel gecertificeerd.

Consequenties voor de gemeente De investeringen in CO2-reductie leiden veelal tot hogere structurele kosten omdat de besparingen op energiekosten niet opwegen tegen de hogere kapitaallasten. Vervolg We willen actief sturen op CO₂-reductie in onze acties en doelen. Op dit moment bekijken we hoe we de monitoring van de CO2-uitstoot kunnen opnemen in de reguliere P&C-cyclus. Om aardgasvrij te worden is het daarnaast van belang om te onderzoeken hoe het gemeentehuis verduurzaamd kan worden. Besluit In te stemmen met de informatienota over de stand van zaken met betrekking tot de CO2-uitstoot (koolstofdioxide).

College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_002504/16 Bijlagen 1. CO2 Emissie inventaris gemeente Steenwijkerland 2022.pdf EMISSIE-INVENTARIS RAPPORT 2022 Gemeente Steenwijkerland Publicatiedatum: 29-2-2024 College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_002505/16 2 EMISSIE-INVENTARIS RAPPORT 2022 Inhoudsopgave 1| INLEIDING ................................ ................................ ................................ .......... 3 2| EMISSIE-INVENTARIS ................................ ................................ ......................... 4 2.1. REFERENTIEJAAR EN RAPPORTAGE ........................................................................... 4 2.2. AFBAKENING ................................................................................................... 4 2.3. DIRECTE- EN INDIRECTE GHG-EMISSIES .................................................................. 4 2.4. KWANTIFICERINGSMETHODEN ............................................................................... 7 2.5. ONZEKERHEDEN ............................................................................................... 7 2.6. UITSLUITINGEN ............................................................................................... 7 2.7. RAPPORTAGE VOLGENS ISO 14064-1 .....................................................................

8 3| EVALUATIE ................................ ................................ ................................ ......... 9 3.1. EVALUATIE TOTALE UITSTOOT .................................................................................... 9 College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_002506/16 3 EMISSIE-INVENTARIS RAPPORT 2022 1| Inleiding Gemeente Steenwijkerland heeft de CO 2-uitstoot inzichtelijk gemaakt, om ee n betrouwbaar beeld te krijgen over de stand van zaken rondom duurza amheid en de organisat ie. Deze emissie-inventaris laat zien hoe de CO2-footprint is opgesteld, welke uitzonderingen er gedaan zijn en kan in de toekomst gebruikt worden om de voortgang bij te houden. In hoofdstuk 2 wordt aandacht besteed aan de emissies die zijn opgenomen in de CO2-footprint van de verschillende gerapporteerde jaren . Hierbij wordt de footprint weergegeven , wordt aangeven of er uitsluitingen zijn geweest, de benoeming van eventuele onzekerheden en wijzigingen ten opzichte van voorgaande jaren. In het laatste hoofdstuk, hoofdstuk 3, wordt de footprint van gemeente Steenwijkerland kort geëvalueerd en de voortgang besproken. College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_002507/16 4 EMISSIE-INVENTARIS RAPPORT 2022 2| Emissie-inventaris 2.1. Referentiejaar en rapportage Dit rapport betreft het jaar 2022.

2022 is het eerste rapportagejaar en zal daardoor het referentiejaar vormen voor de CO2-footprint, de aankomende jaren kunnen dus gebruikt worden om de voortgang te meten. 2.2. Afbakening Onder de CO 2-Footprint en het bijbehorende emissie -inventaris rapport vallen alle panden waarvan gemeente Steenwijkerland de rekening met betrekking tot gas en elektraverbruik betaald, inclusief alle verbruiken die gedaan zijn met betrekking tot werkzaamheden en werk- werk verkeer. De CO 2-footprint van de NoordWestGroep is ook in kaart gebracht, deze zal apart worden weergegeven. De NoordWestGroep is namelijk een verbonden partij van de gemeente Steenwijkerland. De gemeente Steenwijkerland is namelijk 100% aandeelhoud er van de NoordWestGroep en dus ook verantwoordelijk voor de uitstoot die hierbij zit. Wel is ervoor gekozen om dit apart weer te geven in het emissierapport. De CO2-footprint omvat scope 1 en 2. Scope 1 omvat de directe uitstoot veroorzaakt door de eigen bronnen binnen de organisaties. Het gaat hierbij onder andere om brandstof en gasverbruik. Scope 2 bevat de indirecte uitstoot door gebruik binnen de organisaties, maar elders wordt opgewekt. Een voorbeeld hiervan is elektriciteit. 2.3. Directe- en indirecte GHG-emissies In dit hoofdstuk worden de berekende Green House Gas emissies (afgekort GHG -emissies) toegelicht.

Het Green House Gas Protocol maakt onderscheid in verschillende scopes op basis van de herkomst van het broeikasgas. Hieruit ontstaat een zogenaamde ‘inventaris aan broeikasgassen’ van de organisatie die kan worden gekwantificeerd en gemanaged. Oftewel de CO2-uitstoot die vrijkomt bij de eigen activiteiten. In de volgende paragraaf wordt de CO 2- footprint van 2022 weergegeven. College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_002508/16 5 EMISSIE-INVENTARIS RAPPORT 2022 2.3.1. Berekende GHG-emissies 2.4.1a GHG-emissies 2022 gemeente Steenwijkerland In 2022 de directe- en indirecte GHG-emissies van gemeente Steenwijkerland bedroeg 723 ton CO2. Hiervan werd 689,8 ton CO2 veroorzaakt door directe GHG -emissies (scope 1), 0,1 ton CO2 door indirecte GHG-emissies (scope 2) en 33 ton CO2 door business travel. Tabel 1: CO2-uitstoot 2022 gemeente Steenwijkerland (in tonnen CO2) College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_002509/16 6 EMISSIE-INVENTARIS RAPPORT 2022 2.4.1b GHG-emissies 2022 NoordWestGroep In 2022 de directe- en indirecte GHG-emissies van de NoordWestGroep bedroeg 522 ton CO2. Hiervan werd 515,9 ton CO2 veroorzaakt door directe GHG-emissies (scope 1), 0 ton CO2 door indirecte GHG-emissies (scope 2) en 6 ton CO2 door business travel. Tabel 2: CO2-uitstoot 2022 NoordWestGroep (in tonnen CO2) 2.3.2.

Verbranding biomassa In 2022 vond geen verbranding van biomassa plaats binnen de organisatie gemeente Steenwijkerland. 2.3.3. Compensatie Er heeft geen compensatie plaatsgevonden op het GHG-Protocol. 2.3.4. Uitzonderingen Er zijn geen noemenswaardige uitzonderingen te noemen op het GHG-Protocol. 2.3.5. Invloedrijke personen Binnen de organisatie zijn geen individuele personen te benoemen die een dermate invloed op de CO2 footprint hebben, dat gedragsverandering van deze individuele persoon alleen al zou zorgen voor een significante verandering in de CO2 footprint. 2.3.6. Toekomst In de komende jaren zal gemeente Steenwijkerland, proberen hun footprint verder te verlagen. Er wordt onderzocht hoe de CO2-footprint gekoppeld kan worden aan huidige P&C cyclus om de verantwoordelijkheid voor het verlagen van de footprint te borgen bij alle afdelingen binnen de organisatie. College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_0025010/16 7 EMISSIE-INVENTARIS RAPPORT 2022 2.3.7. Significante veranderingen Er zijn geen significante veranderingen geweest bij gemeente Steenwijkerland die dermate invloed hebben gehad op de uitkomsten van de CO2-footprint in 2022. 2.4. Kwantificeringsmethoden Voor het kwantificeren van de CO2-uitstoot is gebruik gemaakt van een Excelmodel waarbij alle energieverbruiken worden omgerekend naar CO 2-emissies.

Hierbij worden de emissiefactoren van de website www.co2emissiefactoren.nl gehanteerd. Voor de berekening van de CO 2- Footprint van de gemeente Stee nwijkerland zijn deze emissiefactoren gebruikt en per jaar aangepast indien nodig . Omdat het gaat om specifieke emissiefactoren op nationaal niveau, zijn de gehanteerde emissiefactoren zeer geschi kt voor het omrekenen van de data van de broeikasgas activiteiten naar de daarmee gepaard gaande CO 2-emissies. De emissiefactoren van de organisatie zullen te allen tijde meegaan met wijzigingen in de emissiefactoren van www.co2emissiefactoren.nl. Er zijn geen “Removal factors” van toepassing. 2.5. Onzekerheden De gepresenteerde resultaten moeten worden gezien als de beste inschatting van de werkelijke waarden. Bijna alle gebruikte gegevens voor de berekening van de CO2-footprint zijn gebaseerd op facturen en/of werkelijk gemeten aantallen. Hierdoor is de onzekerheidsmarge zeer gering. 2.6. Uitsluitingen De CO2-emissie-inventaris en de footprint omva tten geen CO2-equivalenten. Overige gassen, niet zijnde CO2 (CH4, N2O, HFC’s, PFC’s en SF6) die vrijkomen bij operaties van de organisatie, zijn niet meegenomen in de emissie-inventaris. College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_0025011/16 8 EMISSIE-INVENTARIS RAPPORT 2022 2.7.

Rapportage volgens ISO 14064-1 Dit rapport is opgesteld volgens de eisen uit ISO 14064 -1, paragraaf 9.3.1. In tabel 3 is een kruistabel gemaakt van de onderdelen uit ISO 14064-1 en de hoofdstukken in het rapport. Tabel 4: Kruistabel ISO 14064-1 ISO 14064-1 §9.3.1 § 7.3 GHG- REPORT CONTENT BESCHRIJVING HOOFDSTUK RAPPORT A A Reporting organization 1 B B Person responsible 2.1 C C Reporting period 2.2 D, E D Organizational boundaries 2.3 F E Direct GHG emissions 2.4 G F Combustion of biomass 2.4 H G GHG removals 2.4 I H Exclusion of sources or sinks 2.4 J I Indirect GHG emissions 2.4 K J Base year 2.2 L K Changes or recalculations 2.4 M L Methodologies 2.5 N M Changes to methodologies 2.5 O, T N Emission or removal factors used 2.5 P, Q O Uncertainties 2.6 R P Statement in accordance with ISO 14064-1 2.9 S Q Verification 2.8 College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_0025012/16 9 EMISSIE-INVENTARIS RAPPORT 2022 3| Evaluatie Gemeente Steenwijkerland gaat zelf aan de slag gaat met het naleven van de doelstellingen en acties op basis van de CO2-Footprint. 3.1. Evaluatie totale uitstoot Onderstaande evaluatie betreft de gehele uitstoot van gemeente Steenwijkerland (inclusief de NoordWestGroep) in 2022.

Tabel 5: CO2-footprint gehele uitstoot van 2022 (in tonnen CO2) Bovenstaande tabel (5) laat de totale CO2-footprint van 2022 zien voor de gemeente Steenwijkerland en de NoordWestGroep . Deze is opgesplitst per emissiestroom voor scope 1 , scope 2 en business travel. Doordat dit het referentiejaar betreft kunnen we nog niks zeggen over de voortgang met betrekking tot CO2-reductie. College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_0025013/16 10 EMISSIE-INVENTARIS RAPPORT 2022 Figuur 3: CO2-footprint totaal in 2022 gemeente Steenwijkerland (percentage CO2-uitstoot) In bovenstaand figuur ( 3) is de verdeling van de totale CO 2-footprint van de gemeente Steenwijkerland in 2022 zichtbaar. Hierbij is een verdeling gemaakt tussen de diverse emissie categorieën binnen de gemeente. Figuur 4: CO2-footprint totaal in 2022 NoordWestGroep (percentage CO2-uitstoot) In bovenstaand figuur (4) is de verdeling van de totale CO 2-footprint van de NoordWestGroep in 2022 zichtbaar. Hierbij is een verdeling gemaakt tussen de diverse emissie categorieën binnen de NoordWestGroep. College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_0025014/16 11 EMISSIE-INVENTARIS RAPPORT 2022 Figuur 5: Aardgasverbruik per vestiging In bovenstaande grafiek is zichtbaar gemaakt per adres wat het gasverbruik is.

College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_0025015/16 College van burgemeester en wethouders - 2 april 2024 - 2024_B&W_0025016/16