3.1 113 Zelfmoordpreventie - Lokaal beleid suïcidepreventie

Landelijk Ministers maken beleid om suïcides en suïcide- pogingen te voorkomen (met VWS voorop) Individueel Een gratis en anonieme 24/7 beschikbare hulplijn wordt geborgd Gemeentelijk Gemeenten maken beleid om suïcides en suïcidepogingen te voorkomen • Per 1 januari 2026 wijzigt de Wet publieke gezondheid. • 86% van de gemeenten heeft nog geen suïcidepreventiebeleid. • Er ligt een bewezen effectief en goed uitvoerbaar model klaar. • Van tijdelijk naar structureel gefinancierd: suïcides voorkom je met lange termijn beleid. Wat gaat er veranderen? Elke 4 jaar stelt de gemeente al het regionaal gezondheids- beleid op. Suïcidepreventie wordt daar onderdeel van. Van alle mensen die overlijden door suïcide, was 60% niet in zicht van de zorg. Zij zijn wel in zicht van de wijk. Er zijn al voorzieningen in de wijk op tal van risicofactoren, zoals eenzaamheid, schuldenproblematiek. Daarmee kan de gemeente een doorslaggevende rol spelen. Met een actieve benadering van risicogroepen, trai- nen van sleutelfiguren en publiekscampagnes. Gemeenten mogen dit beleid zelf vormgeven. Alle gemeenten aan de slag met lokaal suïcidepreventie beleid Mei 2025 Betreft: Zet lokaal suïcidepreventiebeleid in uw verkiezingsprogramma Geachte lezer, Suïcidepreventie wordt ook een gemeentelijke verantwoordelijkheid.

Gemeenten kunnen dit suïcidepreventiebeleid zelf vormgeven, met structureel budget vanuit de Rijksbegroting. Positieve ervaringen zijn er al met een bewezen effectief en goed uitvoerbaar model voor lokale suïcidepreventie. 113 heeft dit model voorzien van een stappenplan. Neem suïcidepreventie op in uw programma voor de gemeenteraadsverkiezingen. Zodat het in zicht blijft tijdens de formatie en er daadwerkelijk invulling aan wordt gegeven. Want alleen samen kunnen we suïcides voorkomen. Neem bijvoorbeeld op: [Partij] wil zo snel en goed mogelijk invulling geven aan suïcidepreventie, toegesneden op onze lokale situatie. Hierna – en via deze link – meer over wat er door deze wet voor gemeenten verandert. Met vriendelijk groet, Monique Kavelaars Bestuurder 113 Zelfmoordpreventie 113 Zelfmoordpreventie AHTC, B toren 5 e verdieping Paasheuvelweg 25 1105 BP Amsterdam +31 (0)20 3113 883 info@113.nl 113.nl KvK IBAN 17 23 75 27 NL40 RABO 0136 0505 65 Nieuw per 1 januari 2026: Gemeenten medeverantwoordelijk voor suïcidepreventie.

Hoe neem je dat op in je verkiezingsprogramma? €10 miljoen p/j beschikbaar De drie pijlers voor suïcidepreventie in de nieuwe wet Het model voor suïcide- preventie bij gemeenten De bewezen effectieve methode waar meer dan 50 gemeenten al mee werken Meer informatie Met het stappenplan en informatie op de website van 113 komt een nieuwe regio snel uit de startblokken. Via de website van 113 is veel informatie te vinden over beschikbare gatekeeperstrainingen. Ook vind je informatie over risicogroepen en specifieke handvatten. Hier vindt u de Uitvoeringstoets van de VNG. Het is mogelijk om lokaal aan te sluiten bij onze landelijke campagnes. 113 heeft als nationale organisatie voor suïcidepreventie veel ervaring opgebouwd en staat voor iedereen klaar met raad en daad op maat. Achter een hoge bloeddruk kan een hele wereld schuil gaan Met de lokale sportvereniging, GGZ, Sociaal Wijkteam én gemeente heeft Arnhem de module suïcidepreventie toegevoegd aan de bestaande gezondheidscheck in achterstandswijken. Naast een lichamelijke check screent Arnhem ook op eenzaamheid én suïcidaliteit. Een laagdrempelige manier voor alle inwoners (met name mannen van middelbare leeftijd) om te weten hoe het nou echt met ze gaat en wat er schuilgaat achter “die zeurende rugpijn” of “hoge bloeddruk” . In gemeente Arnhem is bovendien het centrum voor Levensvragen en Suïcidepreventie geopend.

Huisarts Van Niekerk over Sumona (SUïcidepreventie, MOnitoring en NAzorg): ‘Ik heb regelmatig slechte nachten gehad, omdat ik vreesde dat een patiënt er na het weekend niet meer zou zijn. Wat je zoekt op zo’n moment, is iemand die je vertrouwt en die snel inzetbaar is, zodat je de verantwoordelijkheid over je patiënt kunt delen. Sumona biedt dat alternatief, waardoor ik als huisarts het gevoel heb er niet alleen voor te staan.’ In kaart brengen lokale situatie Breng het aantal suïcides en de kenmerken van de betrokkenen (zoals geslacht, leeftijd, inkomen en burgerlijke staat) in kaart en maak een analyse van de belangrijkste risicogroepen en risicofactoren: 113.nl/wat-kan-ik-doen/gemeenten/voorbereidingsstappen Zorg voor leiderschap en bestuurlijk draagvlak Installeer een stuurgroep met lokale bestuurders, met een wethouder als ambassadeur: 113.nl/wat-kan-ik-doen/gemeenten/voorbereidingsstappen/stap-2 Stel een lokale coördinator aan De spin in het web voor de netwerksamenstelling, secretaris van de stuurgroep en met aansturende rol voor het actieplan: 113.nl/wat-kan-ik-doen/gemeenten/voorbereidingsstappen/stap-3 Start samenwerking op Stel een kerngroep op van lokale partners om beleid en een actieplan te maken en uit te voeren: 113.nl/wat-kan-ik-doen/gemeenten/voorbereidingsstappen/stap-4 Ontwikkel een actieplan suïcidepreventie Ontwerp acties op ieder component van het EAAD

model (zie ook volgende pagina) tot een samenhangend lokaal suïcidepreventiebeleid: 113.nl/wat-kan-ik-doen/gemeenten/voorbereidingsstappen/stap-5 Stap 1: Stap 2: Stap 3: Stap 4: Stap 5: PUBLIEKSCAMPAGNE Taboe rondom het praten over zelfdoding doorbreken en durven vragen naar suïcidale gedachten. Mediarichtlijnen. GATEKEEPERSTRAINING Sleutelfiguren in het netwerk equiperen om signalen te herkennen, bespreekbaar te maken en mensen naar hulp te leiden. RISICOGROEPEN Vroeg signaleren en benaderen van groepen met een hoger risico op overlijden door zelfdoding. NETWERKBREDE SAMENWERKING Samenwerkingsafspraken zodat alle lokale partners binnen en buiten de zorg hun rol pakken. TOEGANG TOT DODELIJKE MIDDELEN BEPERKEN Onderstaand bewezen effectief preventiemodel* wordt wereldwijd uitgevoerd en vormt een vangnet in de regio. Bron: *European Alliance Against Depression (EAAD). Lokaal suïcides voorkomen kan alleen samenLeren door evalueren Suïcidepreventie vraagt om maatschappelijke verandering. Daartoe wordt suïcidepreventiebeleid elke vier jaar op- dan wel bijgesteld. Over de voortgang verantwoorden gemeenten aan hun gemeenteraad en de Staatssecretaris aan de Kamer. Dat vraagt monitoring die inzichtelijk maakt of we de juiste dingen, op de juiste manier doen. Maatschappelijk baten- / impactmanagement kan antwoord geven op die vragen.

Je vertaalt de impactdoelstellingen in concrete, meetbate indicatoren. Zoveel mogelijk op basis van bestaande data. Zo weet je of je goed op weg bent en bepaal je de doelen voor de komende periode. Denk niet alleen aan het aantal suïcides, maar ook aan het aantal getrainde sleutelfiguren rondom risicogroepen en bij Sumona aangesloten huisartsen. Wethouder Marjon van der Ven, gemeente Hoorn, VVD: “Als gemeente kun je het verschil maken door actief mee te helpen om dit taboe- onderwerp op de kaart te zetten. Hoorn heeft hierin goede ervaringen opgedaan met steun van 113 Zelfmoordpreventie. Andere gemeenten kunnen hier hun voordeel mee doen.” Alleen door er naar te vragen worden suïcidale gedachtes zichtbaar Formele en informele hulpverleners bieden een vangnet om zelfdoding te voorkomen. Al hun acties vormen samen een groter geheel en hebben impact. Denk aan: Familie en vrienden Politie Sportvereniging Sociale wijkteams Verslavingszorg UWV 113 Schuldhulpverlening Onderwijs Huisarts GGZ e.a. zorg GGD Religieuze gemeenschap Ziekenhuizen en SEH’s Facts en figures 135 Iedere zelfdoding raakt gemiddeld mensen (per jaar meer dan 250.000) 1.862 in 2023 5 Gemiddeld zelfdodingen per dag Bron: CBS 184.515 hulpvragen bij 113 in 2023 Subsidie ijken op gem. groei 20% per jaar bij streven van 95% bereikbaarheid.

Naar een land waar niemand eenzaam en radeloos sterft door suïcide 60% suïcides niet in beeld van zorg Achtergrond 4 10 op de suïcides is door mannen tussen de 40 - 70 jaar 25% van de mensen die het afgelopen jaar een suïcidepoging deed, had problematische schulden Bijna heeft de huisarts nog gezien in hun laatste maand 1 2 op de Bron: CBS Verkeersdoden vs. suïcides Verkeersdoden Per 100.000 Suïcides 2000 2010 0 5 10 15 20 25 30 1950 1960 1970 1980 1990 2,5x meer suïcides dan verkeerdoden 202202 2x Mensen met schulden hebben zo vaak suïcidale gedachten als mensen zonder schulden 700.000 Ruim Nederlandse huishoudens hebben problematische schulden van de gemeenten heeft nog géén beleid voor suïcidepreventie 86% jongeren Doodsoorzaak nummer 1 onder van 10 tot 30 jaar Elke dag overlijden gemiddeld 5 mensen eenzaam en radeloos suïcide in Nederland. Jaarlijks zijn dat bijna 1.900 mensen. Dat zijn 2,5x zoveel doden als bij verkeersongevallen. Suïcide is de belangrijkste doodsoorzaak onder jongeren van 10 tot 30 jaar. Het verdriet van een suïcide raakt zo’n 135 mensen, dat zijn per jaar meer dan 250.000 mensen, vergelijkbaar met het aantal inwoners van Eindhoven. Van alle mensen die overlijdt door zelfdoding was 60% niet in zicht van de geestelijke gezondheidszorg. Maar die zijn wel in beeld bij óns allemaal.

15 - 64 Doodsoorzaak nummer 2 onder mensen van jaar Oproep van 113 Neem suïcidepreventie op in uw verkiezingsprogramma. Zodat het in zicht blijft tijdens de formatie en er daadwerkelijk invulling aan wordt gegeven. Voorbeeld: Suïcidepreventie is per 1 januari 2026 ook een gemeentelijke taak. [Partij] wil zo snel en goed mogelijk invulling geven aan suïcidepreventie, toegesneden op de lokale situatie. Suïcidepreventie kan alleen samen. We zijn allemaal onderdeel van de oplossing! Kijk op Gemeenten | 113 Zelfmoordpreventie Wat gaat jouw politieke partij doen?