29.0 Informatienota 2021 - 46 - Resultaten peiling inwonerspanel - (inwoners)participatie.pdf

College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_004321/19 College van burgemeester en wethouders GOEDGEKEURD Zitting van 17 augustus 2021 Bedrijfsvoering - Ontvangst 10 2021_B&W_00432 Informatienota resultaten peiling inwonerspanel - (inwoners)participatie - informeren Samenstelling: Aanwezig: de heer B. Harmsma, Wethouder; de heer M. Scheringa, Wethouder; mevrouw T. Bijl, Wethouder; mevrouw J.C. de Groot, Secretaris Afwezig: de heer J.H. Bats, Burgemeester; mevrouw T. Jongman, Wethouder Samenvatting In het programma Inwoner op 1 hebben we als doel opgenomen om tenminste 3 keer per jaar het online Inwonerspanel Steenwijkerland (ca 1.300 leden) te bevragen op actuele thema's. In dezelfde peiling hebben we vragen gesteld over (inwoners)participatie. 701 inwoners (leden en niet-leden) hebben de vragenlijst ingevuld. Samengevat zijn de uitkomsten: Naast meedenken met de gemeente via het Inwonerspanel deed bijna twee derde van de inwoners dat ook op andere manieren. Zij deden dat het meest via plaatselijke belang of wijkvereniging. Gevraagd naar hoe inwoners het liefst meedenken, dan staat een online enquête bovenaan. De meeste inwoners willen graag meedenken, of het nu over hun eigen buurt gaat of ergens anders in de gemeente. En ook maakt het niet veel uit of het om een uitgewerkt plan gaat of dat het plan nog niet zo duidelijk is.

Wel is het voor twee derde van de inwoners belangrijk dat zij invloed kunnen hebben op het plan. Daarnaast noemen inwoners duidelijkheid over belangen en over verwachtingen als de belangrijkste voorwaarden voor goede participatie. Als de Omgevingswet ingaat verwachten zij informatie van de gemeente voor het opstellen van plannen en begeleiding tijdens bijeenkomsten. Gemiddeld geven inwoners een 6 voor hoe de gemeente inwoners betrekt bij plannen. Voor het cijfer maakt het niet of inwoners wel of geen ervaring hebben met participatie. Wat doen we met de uitkomsten? De uitkomsten gebruiken we als input voor de visie op (inwoners)participatie. Informatienota Inleiding Vanuit het programma Inwoner op 1 hebben we ons als doel gesteld om minimaal 3 keer per jaar het online Inwonerspanel Steenwijkerland (ca 1.300 leden) te bevragen over actuele thema's. Dat varieert van openbare verlichting, online dienstverlening, mobiliteitsvisie tot biodiversiteit. In dezelfde peiling hebben we vragen gesteld over (inwoners)participatie. 701 inwoners hebben in juni de vragenlijst ingevuld. Hiervan waren er 635 lid van het Inwonerspanel en 66 namen deel via een zogenaamde open link.

College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_004322/19 De volgende onderwerpen kwamen in de vragenlijst onder meer aan de orde: de ervaring met (inwoners)participatie (anders deelname aan onderzoeken via het Inwonerspanel), wat inwoners vinden van hoe de gemeente inwoners betrekt bij plannen, waarover en hoe inwoners betrokken willen worden, wat belangrijk is voor (inwoners)participatie en wat inwoners van de gemeente verwachten. Kernboodschap Inleiding Vanuit het programma Inwoner op 1 hebben we ons als doel gesteld om minimaal 3 keer per jaar het online Inwonerspanel Steenwijkerland (ca 1.300 leden) te bevragen over actuele thema's. Dat varieert van openbare verlichting, online dienstverlening, mobiliteitsvisie tot biodiversiteit. In de elfde peiling hebben we vragen gesteld over (inwoners)participatie. De peiling over (inwoners)participatie is ingezet als onderbouwing voor (onderdelen van) de visie op (inwoners)participatie. 701 inwoners hebben in juni de vragenlijst ingevuld. Dit aantal is ruim voldoende om betrouwbare uitspraken te doen. Van de 701 deelnemers aan het onderzoek waren er 635 lid van het Inwonerspanel en 66 namen deel via een zogenaamde open link. Deze link is gepubliceerd via de website, social media en de Steenwijker Courant.

De volgende onderwerpen kwamen in de vragenlijst onder meer aan de orde: de ervaring met (inwoners)participatie (anders deelname aan onderzoeken via het Inwonerspanel), wat inwoners vinden van hoe de gemeente inwoners betrekt bij plannen, het moment en de manier waarop inwoners betrokken willen worden, wat belangrijk is voor (inwoners)participatie en wat inwoners van de gemeente verwachten bij participatie als de Omgevingswet ingaat. Kernboodschap Een samenvatting van de resultaten van het onderzoek volgt hieronder. In de bijlagen is meer over de uitkomsten te lezen. In de 'factsheet' staat meer informatie, deels in grafiekvorm. In de rapportage staat uitgebreidere informatie. Daarin wordt, als dat relevant is, bijvoorbeeld een onderscheid in de uitkomsten gegeven naar kern en ervaring met participatie. Welke ervaring met (inwoners)participatie? De participatiebereidheid in Steenwijkerland is hoog: bijna twee derde van de inwoners (62%) heeft, naast het Inwonerspanel, wel eens met de gemeente meegedacht. In de kern Steenwijk is het aandeel inwoners dat heeft meegedacht met de gemeente (55%) lager dan gemiddeld in de andere kernen (66%). De meeste mensen dachten, naast het Inwonerspanel, mee via plaatselijk belang, wijkvereniging of andere belangenverenigingen. Beoordeling gemeente Meer dan de helft van de ondervraagden (58%) geeft een voldoende (6 of hoger).

Inwoners merken vaak op dat de gemeente hen, in hun ervaring, betrekkelijk laat om hun mening over een plan vraagt. Voor de hoogte van het cijfer maakt het niet uit of inwoners wel of geen ervaring hebben met participatie (naast hun deelname aan het Inwonerspanel). Wanneer, waarover en hoe willen inwoners betrokken worden? De meeste inwoners (79%) willen betrokken worden bij de beginfase van een participatietraject. Hierbij gaat het om bijvoorbeeld het meedenken over mogelijke onderwerpen of over de aanpak van een plan. Een kleiner deel van de inwoners (28%) zou betrokken willen zijn bij het evalueren van het plan en bespreken of het plan op de juiste manier is uitgewerkt en of het doel is behaald. Slechts een klein deel (6%) wil helemaal niet betrokken worden. Driekwart van de inwoners denkt, ongeacht de uitkomst, graag mee. Zeven op de tien zegt zowel mee te willen denken als er wél een duidelijk plan is en ook wanneer er nog geen duidelijk plan is. Het College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_004323/19 aandeel dat niet wil meedenken is iets groter wanneer er sprake is van een duidelijk uitgewerkt plan. Voor twee derde is het van belang dat hun participatie ook van invloed is op het plan. Voor de meeste inwoners is het geen vereiste om mee te willen denken dat de plannen betrekking op hun eigen wijk of kern hebben.

Voor een kwart (25%) van de inwoners is dit wel van belang. Deelnemers aan dit onderzoek hebben een uitgesproken voorkeur voor meedenken via een online enquête. Dit is niet heel verrassend, omdat we via een online enquête vragen wat de voorkeur is. Fysieke bijeenkomsten komen op de tweede plek. Inwoners van de kern Steenwijk geven minder vaak (31%) de voorkeur aan bewonersbijeenkomsten dan inwoners van andere kernen in Steenwijkerland (44%). Ook noemen inwoners van de andere kernen in Steenwijkerland vaker een plaatselijk belang, wijkvereniging of andere belangenvereniging (38%) dan inwoners van Steenwijk (14%). Wat vinden inwoners belangrijk voor participatie? Vooral duidelijkheid over de belangen (wat zijn de voordelen, nadelen en effecten voor de mensen) en duidelijkheid over verwachtingen (wat wordt er gedaan met de inbreng) zijn belangrijke voorwaarden voor goede participatie. Wat verwachten inwoners van de gemeente in relatie tot participatie onder de Omgevingswet? Veel inwoners (59%) zeggen behoefte te hebben aan informatie voor het opstellen van plannen en begeleiding van de gemeente tijdens de bijeenkomsten (63%). Een kleiner deel (32%) verwacht van de gemeente dat zij de leiding neemt bij het participatieproces. Consequenties voor de gemeente (Inwoners)participatie is een belangrijk onderwerp voor de samenleving.

Uit de hoge percentages voor inwoners die meegedacht hebben of die mee willen denken met de gemeente blijkt een grote participatiebereidheid in Steenwijkerland. Dat waarderen en koesteren we. De uitkomsten van het onderzoek gebruiken we dan ook bij het opstellen van van de visie op (inwoners)participatie. De uitgangspunten in de visie moeten duidelijkheid geven aan inwoners, ondernemers en andere partners over de inzet van de gemeente in het participatieproces. Uit het onderzoek blijkt namelijk dat inwoners duidelijkheid over belangen, mate van invloed, het proces en het op tijd betrekken heel belangrijk vinden. Aan het begin van een participatieproces moet je daar heel duidelijk over communiceren. Door bijvoorbeeld aan de hand van een zogenaamde participatieladder te bepalen wat de invloed kan zijn van de participanten, en daarover dan ook op voorhand afspraken over te maken. De bedoeling is dat de uitgangspunten in de visie leidend zijn bij nieuwe participatietrajecten. Een van de onderdelen van de visie zal gaan over evalueren en leren. Van elk participatietraject kunnen we, door te evalueren, leren voor een volgend participatietraject. En daarmee bijdragen aan een continue verbetering van (inwoners)participatie. Wat zich vervolgens vertaalt in hogere resultaten van een volgend onderzoek over de ervaringen met (inwoners)participatie.

Communicatie Na elke peiling ontvangen de leden van Inwonerspanel Steenwijkerland een samenvatting van de resultaten van het onderzoek, de zogenaamde factsheet. We vertellen ook wat we met de uitkomsten van het onderzoek gaan doen. Dat hebben we ook voor deze peiling gedaan op 20 juli 2021. Naast een samenvatting van de uitkomsten is er voor dit onderzoek ook een uitgebreidere rapportage beschikbaar. Deze hebben we op de website gezet. Via de sociale media hebben we (de link naar) de uitkomsten gedeeld. Vervolg De uitkomsten van dit onderzoek verwerken we in de Visie op (inwoners)participatie. Deze visie wordt binnenkort ter besluitvorming aangeboden aan uw gemeenteraad. Het onderwerp (inwoners)participatie zal periodiek (2- of 3-jaarlijks) terugkeren als onderwerp van onderzoek voor het Inwonerspanel. College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_004324/19 De volgende peiling van het Inwonerspanel gaat naar verwachting over duurzaamheid/duurzame energie. De uitkomsten van elk onderzoek van het Inwonerspanel worden gebruikt voor het maken of onderbouwen van keuzes in beleid of uitvoering. Corona Niet van invloed. Besluit Beslispunt 1 Het college besluit de informatienota resultaten peiling inwonerspanel - (inwoners)participatie vast te stellen. Bijlagen 1. Factsheet peiling (inwoners)participatie 2.

Rapportage peiling (inwoners)participatie INWONERSPANEL GEMEENTE STEENWIJKERLAND PEILING OVER PARTICIPATIE INLEIDING EIGEN ERVARING INWONERS BETREKKEN De Gemeente Steenwijkerland vindt het belangrijk om te horen wat inwoners vinden van plannen van de gemeente. De gemeente wil inwoners en andere partners daarom meer betrekken bij plannen. Ook komen er vanuit de samenleving steeds meer initiatieven waarvoor de gemeente ruimte wil geven. In plaats van zelf plannen te maken, maakt de gemeente vaker plannen van anderen mogelijk. Om ervoor te zorgen dat participatie zo goed mogelijk gebeurt, ontwikkelt de gemeente Steenwijkerland een visie op (inwoners)participatie. De resultaten van dit onderzoek worden gebruikt om deze visie beter in te vullen. In totaal vulden 701 inwoners de korte vragenlijst in: 635 via het inwonerspanel en 66 via een open link. De vragenlijst kon worden ingevuld van 27 mei tot en 6 juni 2021. Een van de manieren om mee te denken met de gemeente is door de mening te geven via het Inwonerspanel Steenwijkerland Peilt. • Bijna twee derde van de inwoners (62%) heeft, behalve via het Inwonerspanel, wel eens met de gemeente meegedacht. • In de kern Steenwijk is het aandeel inwoners dat heeft meegedacht met de gemeente (55%) lager dan gemiddeld in de andere kernen (66%).

• Gemiddeld geven inwoners een 6,0 voor de manier waarop de gemeente inwoners betrekt bij het maken van nieuwe plannen. • 58% geeft een voldoende (6 of hoger). • Inwoners merken vaak op dat de gemeente hen, in hun ervaring, betrekkelijk laat om hun mening over een plan vraagt. Fig. 1: Heeft u ook al eens op andere manieren meegedacht? Meerdere antwoorden mogelijk Fig. 2: Wat vindt u van de manier waarop de gemeente inwoners betrekt bij het ontwikkelen van nieuwe regels, plannen en projecten? (rapportcijfer) Gemeente Steenwijkerland beschikt over een digitaal inwonerspanel. Wilt u ook lid worden van het inwonerspanel en met de gemeente meedenken? U kunt u aanmelden op www.steenwijkerlandpeilt.nl.

I&O Research | Juli 2021 21% 18% 18% 17% 14% 12% 9% 5% 3% 5% 38% 0% 10% 20% 30% 40% Ja, via een plaatselijk belang, wijkvereniging of andere belangenvereniging Ja, via een online enquête Ja, tijdens een (bewoners)bijeenkomst Ja, ik had rechtstreeks contact met een ambtenaar Ja, via een schriftelijke enquête Ja, ik had contact met een (lokaal) politicus Ja, via een werkgroep Ja, tijdens een online (bewoners)bijeenkomst Ja, ik heb ingesproken bij een vergadering van de gemeenteraad Anders Nee 4% 3% 5% 7% 12% 14% 22% 16% 3% 3% 12% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Weet niet College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_004325/19 INWONERSPANEL GEMEENTE STEENWIJKERLAND PEILING OVER PARTICIPATIE MOMENT VAN MEEDENKEN MANIER VAN MEEDENKEN • De meeste inwoners (79%) willen betrokken worden bij de beginfase van een participatietraject. Hierbij gaat het om bijvoorbeeld het meedenken over mogelijke onderwerpen of over de aanpak van een plan. • Een kleiner deel van de inwoners (28%) zou betrokken willen zijn bij het evalueren van het plan en bespreken of het plan op de juiste manier is uitgewerkt en of het doel is behaald. Slechts een klein deel (6%) wil helemaal niet betrokken worden. • Inwoners van de kern Steenwijk geven minder vaak (31%) de voorkeur aan bewonersbijeenkomsten dan inwoners van andere kernen in Steenwijkerland (44%).

Ook noemen inwoners van de andere kernen in Steenwijkerland vaker een plaatselijk belang, wijkvereniging of andere belangenvereniging (38%) dan inwoners van Steenwijk (14%). Fig. 5: Op welke manier wilt u het liefst uw mening geven over plannen, projecten of regels? Meerdere antwoorden mogelijk I&O Research | Juli 2021 38% 30% 25% 0% 6% 0% 10% 20% 30% 40% Plannen in mijn wijk/kern én plannen elders in de gemeente Plannen waarvan ik het onderwerp belangrijk vind, ongeacht locatie Alleen plannen in mijn wijk/kern Alleen plannen elders in de gemeente Ik wil helemaal niet meedenken over plannen. Fig. 3: Welke omschrijving past het beste bij u? Ik wil meedenken over: 5% 8% 12% 12% 18% 18% 17% 22% 75% 71% 69% 65% 2% 2% 2% 2% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Ik wil graag meedenken, ook al is de uitkomst mogelijk anders dan mijn eigen idee Ik wil graag meedenken als er (nog) geen duidelijk plan is Ik wil graag meedenken als er een duidelijk plan is Ik wil alleen meedenken als ik invloed op een plan heb (helemaal) mee oneens neutraal (helemaal) mee eens weet ik niet Fig. 4: Kunt u aangeven in hoeverre u het eens bent met de volgende stellingen? • Driekwart van de inwoners denkt, ongeacht de uitkomst, graag mee. Zeven op de tien zegt zowel mee te willen denken als er wél een duidelijk plan is en ook wanneer er nog geen duidelijk plan is.

Het aandeel dat niet wil meedenken is iets groter wanneer er sprake is van een duidelijk plan. • Voor twee derde is het van belang dat hun participatie ook van invloed is op het plan. 73% 38% 30% 28% 25% 23% 22% 7% 2% 1% 0% 20% 40% 60% 80% Via een online enquête Tijdens een (bewoners)bijeenkomst Via een werkgroep (corona-proof) Via plaatselijk belang, wijkvereniging/ andere belangenvereniging Tijdens een online (bewoners)bijeenkomst Rechtstreeks contact met een ambtenaar Via een schriftelijke enquête Inspreken bij een gemeenteraadsvergadering Anders Weet ik niet College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_004326/19 INWONERSPANEL GEMEENTE STEENWIJKERLAND PEILING OVER PARTICIPATIE VOORWAARDEN VOOR PARTICIPATIE BOUWPLANNEN EN DE OMGEVINGSWET • Vooral duidelijkheid over de belangen (wat zijn de voordelen, nadelen en effecten voor de mensen) en duidelijkheid over verwachtingen (wat wordt er gedaan met de inbreng) zijn belangrijke voorwaarden voor goede participatie. • Informatie over de andere deelnemers (wie zijn erbij betrokken) en de samenstelling van de groep vindt men minder belangrijk voor een goed traject. In 2022 gaat de Omgevingswet in. Dit betekent dat zowel de gemeente als aanvragers van een vergunning inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere overheden moeten betrekken bij een besluit.

Dit betekent dus dat (bouw)plannen niet meer uitgevoerd worden zonder belanghebbenden (dit zijn mensen die iets met het plan te maken hebben of er iets van zullen merken) erover te spreken of erbij te betrekken. We vroegen aan inwoners wat zij van de gemeente verwachten. De meeste inwoners zeggen behoefte te hebben aan informatie voor het opstellen van plannen en begeleiding van de gemeente tijdens de bijeenkomsten. Een klein deel, 32 procent, verwacht van de gemeente dat zij de leiding neemt bij het participatieproces. Fig. 7: Wat verwacht u van de gemeente? Meerdere antwoorden mogelijk I&O Research | Juli 2021 Fig. 6: Wat zijn volgens u de belangrijkste voorwaarden voor een goede participatie? Maximaal 5 antwoorden 65% 50% 45% 42% 38% 37% 34% 32% 31% 30% 23% 13% 12% 4% 0% 20% 40% 60% 80% Duidelijkheid over belangen Duidelijkheid over verwachtingen Informatie over het plan Duidelijkheid over proces Duidelijkheid over rollen Duidelijkheid over grenzen Tussentijdse communicatie over de planning Duidelijkheid over verantwoordelijkheid Communicatie over de uitkomsten Respect voor elkaars rollen en belangen Eén vast contactpersoon Informatie over deelnemers Brede groep deelnemers Anders 63% 59% 45% 32% 26% 4% 0% 20% 40% 60% 80% Er is altijd iemand van de gemeente aanwezig bij (bewoners) bijeenkomsten De gemeente geeft informatie voor het opstellen van een plan voor participatie.

De gemeente stelt duidelijke regels op voor participatie De gemeente heeft de leiding bij participatie De gemeente geeft persoonlijk advies bij het opstellen van een plan voor participatie Anders, namelijk College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_004327/19 www.ioresearch.nl Peiling over Participatie Hoe kan de gemeente Steenwijkerland inwoners het beste betrekken bij plannen en projecten? Inwonerspanel gemeente Steenwijkerland College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_004328/19 2 Colofon Uitgave I&O Research Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam 020 308 48 00 www.ioresearch.nl Rapportnummer 2021/122 Datum Juni 2021 Opdrachtgever Gemeente Steenwijkerland Auteurs Wietse van Engeland Davinia Wilson College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_004329/19 Aanleiding De Gemeente Steenwijkerland vindt het belangrijk om te horen wat inwoners vinden van plannen van de gemeente. De gemeente wil inwoners en andere partners daarom meer betrekken bij plannen. Ook komen er vanuit de samenleving steeds meer initiatieven waarvoor de gemeente ruimte wil geven. In plaats van zelf plannen te maken, maakt de gemeente vaker plannen van anderen mogelijk. Om ervoor te zorgen dat participatie zo goed mogelijk gebeurt, ontwikkelt de gemeente Steenwijkerland een visie op (inwoners)participatie.

De resultaten van dit onderzoek worden gebruikt om deze visie beter in te vullen Analyse Op de data is een weging toegepast naar leeftijd en (woon)kern. Dit betekent dat de verhoudingen naar leeftijd en woonkern zijn teruggebracht naar de werkelijk bestaande verhoudingen in de bevolking van de gemeente Steenwijkerland. Onder- en bovengemiddelde groepen worden dus opgehoogd en verlaagd. Op deze manier zijn de resultaten representatief voor de gehele gemeente Steenwijkerland. Indien de percentages niet optellen tot 100 procent, is dit het gevolg van afrondingsverschillen. 3 Inleiding Bij de rapportage is gekeken naar verschillen tussen inwoners van verschillende leeftijdsgroepen en tussen inwoners van de kern Steenwijk en de andere kernen. Als er een significant en relevant verschil is, dan is dit vermeld. Ook wordt er gekeken of er verschillen zijn tussen inwoners die al eens mee hebben gedacht en inwoners die dat (nog) niet hebben gedaan. Er zijn geen significante verschillen gevonden tussen inwoners van verschillende leeftijdsgroepen. Methode en respons Voor het onderzoek is gebruikgemaakt van raadpleging van het inwonerspanel Steenwijkerland. Het panel bestaat uit ruim 1.300 panelleden. Dit zijn inwoners van de gemeente Steenwijkerland die zich hebben aangemeld voor deelname aan online onderzoeken van de gemeente.

De panelleden zijn via e-mail uitgenodigd om deel te nemen aan dit onderzoek. De vragenlijst kon worden ingevuld van 27 mei tot en met 6 juni 2021. Er is één herinneringsmail gestuurd. Voor dit onderzoek zijn alle 1.321 panelleden uitgenodigd, 635 leden hebben de vragenlijst ingevuld. Dit is een respons van 48 procent. Daarnaast deden 66 inwoners via een open link mee. In totaal vulden 701 inwoners de vragenlijst in, ruim voldoende om betrouwbare uitspraken te kunnen doen voor de bevolking van de gemeente Steenwijkerland. Kern Aantal Percentage Steenwijk 307 44% Andere kernen 394 56% Totaal 701 100% Tabel 1: Herkomst respondenten naar kern College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_0043210/19 • Een van de manieren om mee te denken met de gemeente is door de mening te geven via het Inwonerspanel Steenwijkerland Peilt. Bijna twee derde van de inwoners (62%) heeft, behalve via het Inwonerspanel, wel eens met de gemeente meegedacht. In de kern Steenwijk is het aandeel inwoners dat heeft meegedacht met de gemeente (55%) lager dan gemiddeld in de andere kernen (66%). • Inwoners hebben met name meegedacht via een plaatselijk belang, wijkvereniging of andere belangenvereniging (21%), via een online enquête (18%) en via een (bewoners-) bijeenkomst (18%).

4 Eigen ervaring Figuur 1: Heeft u ook al eens op andere manieren meegedacht? (Anders dan Inwonerspanel) Meerdere antwoorden mogelijk Figuur 2: Heeft u ook al eens op andere manieren meegedacht? Uitgesplitst naar kern 21% 18% 18% 17% 14% 12% 9% 5% 3% 5% 38% 0% 10% 20% 30% 40% 50% Ja, via een plaatselijk belang, wijkvereniging of andere belangenvereniging Ja, via een online enquête Ja, tijdens een (bewoners)bijeenkomst Ja, ik had rechtstreeks contact met een ambtenaar Ja, via een schriftelijke enquête Ja, ik had contact met een (lokaal) politicus Ja, via een werkgroep Ja, tijdens een online (bewoners)bijeenkomst Ja, ik heb ingesproken bij een vergadering van de gemeenteraad Anders Nee 55% 66% 45% 34% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Steenwijk Andere kernen Ja Nee “Zelf ingediend schriftelijk voorstel.” “Bijwonen van een politieke markt.” “Eens een mail gestuurd over prullenbakken in Giethoorn.” “Verkiezing.” “Burgerinitiatief en ondernemersinitiatief.” College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_0043211/19 4% 3% 5% 7% 12% 14% 22% 16% 3% 3% 12% 6% 3% 5% 4% 10% 13% 17% 16% 4% 3% 20% 2% 4% 6% 9% 13% 15% 25% 16% 2% 2% 6% 0% 5% 10% 15% 20% 25% 30% 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Weet nietTotaal Niet eerder meegedacht Meegedacht • Gemiddeld geven inwoners een 6,0 voor de manier waarop de gemeente inwoners betrekt bij het maken van nieuwe plannen.

In totaal geeft 58 procent een voldoende cijfer voor de wijze waarop de gemeente participatie vormgeeft. • Inwoners merken vaak op dat de gemeente hen, in hun ervaring, in een betrekkelijk laat stadium om hun mening over een plan vraagt. • Zowel inwoners die al eens meedachten als inwoners die dat niet deden geven gemiddeld een 6,0 als rapportcijfer. Het aandeel dat geen mening heeft is groot (20%) onder de inwoners die nooit deelnamen aan een vorm van (inwoners)participatie. 5 Inwoners betrekken bij plannen gemeente Figuur 3: Wat vindt u van de manier waarop de gemeente inwoners betrekt bij het ontwikkelen van nieuwe regels, plannen en projecten? “Als ik in mijn directe omgeving vraag of de gemeente iets aan onze buurt heeft gevraagd, dan is het antwoord: Nee. Plannenmakerij lees je in de krant, maar dan ben je vaak al te laat (of het is te omslachtig) om inspraak te hebben.” “Bewoners worden in aanvang wel betrokken maar als het project achter de schermen verder gaat of niet doorgaat hoor je niets meer.” “Een paar jaar geleden: het plan voor een zonnepark langs de Woldmeenthe. Veel te laat de bewoners erbij betrokken.

Had een hoop tijd, moeite en frustratie bespaard.” “De mogelijkheid is er wel, maar niet zichtbaar genoeg, gaat langs iedereen heen.” “Veelal worden plannen gepresenteerd als de conceptfase al achter de rug is.” “nieuwe plannen zijn te weinig zichtbaar als je geen Steenwijker Courant ontvangt.” “Beleid moet primair ontwikkeld worden door beleidsmakers, maar voor nuances in beleid kunnen bewoners geraadpleegd worden.” College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_0043212/19 • De meeste inwoners (79%) willen betrokken worden bij de beginfase van een participatietraject. Hierbij gaat het om bijvoorbeeld het meedenken over mogelijke onderwerpen of over de aanpak van een plan. • Een kleiner deel van de inwoners (28%) zou betrokken willen zijn bij het evalueren van het plan en bespreken of het plan op de juiste manier is uitgewerkt en of het doel is behaald. Slechts een klein deel (6%) wil in het geheel niet betrokken worden. • Voor de meeste inwoners is het geen vereiste om mee te willen denken dat de plannen betrekking op hun eigen wijk of kern hebben (figuur 5). Voor een kwart (25%) is dat wel van belang. Inwoners die ervaring hebben met (inwoners)participatie zeggen vaker (41%) mee te willen denken over plannen in hun wijk én elders in de gemeente dan inwoners die geen ervaring met (inwoners)participatie hebben (31%).

6 Moment van meedenken Figuur 4: Op welk moment wilt u betrokken worden? Figuur 5: Welke omschrijving past het beste bij u? Ik wil meedenken over:… 38% 30% 25% 0% 6% 0% 10% 20% 30% 40% Plannen in mijn wijk/kern én plannen elders in de gemeente Plannen waarvan ik het onderwerp belangrijk vind, ongeacht locatie Alleen plannen in mijn wijk/kern Alleen plannen elders in de gemeente Ik wil helemaal niet meedenken over plannen. 79% 56% 28% 6% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Vooraf Tijdens Achteraf Ik wil niet betrokken worden College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_0043213/19 • Driekwart van de inwoners denkt, ongeacht de uitkomst, graag mee. Zeven op de tien zegt zowel mee te willen denken als er wél een duidelijk plan is en ook wanneer er nog geen duidelijk plan is. Het aandeel dat niet wil meedenken is iets groter wanneer er sprake is van een duidelijk plan. • Voor twee derde is het van belang dat hun participatie ook van invloed is op het plan. Inwoners die eerder al eens meedachten zeggen vaker graag mee te denken als er nog geen duidelijk plan is (75%) of als de uitkomst mogelijk anders is dan hun eigen idee (78%). Voor inwoners die niet eerder meedachten is het vaker belangrijk dat er al een duidelijk plan is (73%).

7 Moment van meedenken Figuur 6: Kunt u aangeven in hoeverre u het eens bent met de volgende stellingen? 5% 8% 12% 12% 18% 18% 17% 22% 75% 71% 69% 65% 2% 2% 2% 2% 0% 20% 40% 60% 80% 100% Ik wil graag meedenken, ook al is de uitkomst mogelijk anders dan mijn eigen idee Ik wil graag meedenken als er (nog) geen duidelijk plan is Ik wil graag meedenken als er een duidelijk plan is Ik wil alleen meedenken als ik invloed op een plan heb (helemaal) mee oneens neutraal (helemaal) mee eens weet ik niet College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_0043214/19 • Deelnemen aan, en hun mening geven via, een online enquête is de meest genoemde manier om het liefst mee te denken. Niet verwonderlijk, aangezien de panelleden ook deelnamen aan het onderzoek via een online enquête. • Bewonersbijeenkomsten en werkgroepen zijn andere manieren die door een groot deel van de inwoners wordt genoemd. Inwoners van de kern Steenwijk geven minder vaak (31%) de voorkeur aan bewonersbijeenkomsten dan inwoners van andere kernen in Steenwijkerland (44%). Ook noemen inwoners van de andere kernen in Steenwijkerland vaker een plaatselijk belang, wijkvereniging of andere belangenvereniging (38%) dan inwoners van Steenwijk (14%).

• Inwoners die niet eerder meedachten geven naar verhouding vaker de voorkeur aan manieren om mee te denken die een minder grote inspanning of aanwezigheid vereisen: • 27% van de inwoners die niet eerder meedachten zou dit via een schriftelijke enquête willen doen, ten opzichte van 18% van de inwoners die ooit meedachten. 77% zou dit het liefst via een online enquête doen, vergeleken met 69% van de inwoners die meedachten. • Omgekeerd zijn inwoners die ervaring met participatie hebben vaker enthousiast over manieren als een online bijeenkomst (46% t.o.v. 29%) of een plaatselijk belang (34% t.o.v. 20%).

8 Manier van meedenken Figuur 7: Op welke manier wilt u het liefst uw mening geven over plannen, projecten of regels? Meerdere antwoorden mogelijk 73% 38% 30% 28% 25% 23% 22% 7% 2% 1% 0% 20% 40% 60% 80% Via een online enquête Tijdens een (bewoners)bijeenkomst Via een werkgroep (corona-proof) Via plaatselijk belang, wijkvereniging/ andere belangenvereniging Tijdens een online (bewoners)bijeenkomst Rechtstreeks contact met een ambtenaar Via een schriftelijke enquête Inspreken bij een gemeenteraadsvergadering Anders Weet ik niet College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_0043215/19 • Voor twee derde (65%) is duidelijkheid over de belangen (wat zijn de voordelen, nadelen en effecten voor de mensen?) een van de belangrijkste voorwaarden voor een goede participatie. • Ook andere aspecten van duidelijkheid over de participatie worden vaak belangrijk gevonden: 50 procent noemt duidelijkheid over de verwachtingen (wat wordt er gedaan met de inbreng?) en 42 procent noemt duidelijkheid over het proces (wat is de planning?). • Communicatie vanuit de gemeente wordt door ongeveer een derde genoemd. Informatie over de andere deelnemers of de samenstelling van de groep deelnemers worden door inwoners minder vaak belangrijk gevonden. • Er zijn geen verschillen te zien tussen inwoners die wel- en inwoners die geen ervaring met (inwoners)participatie hebben.

9 Voorwaarden voor participatie Figuur 8: Wat zijn volgens u de belangrijkste voorwaarden voor een goede participatie? Maximaal 5 antwoorden 65% 50% 45% 42% 38% 37% 34% 32% 31% 30% 23% 13% 12% 4% 0% 20% 40% 60% 80% Duidelijkheid over belangen Duidelijkheid over verwachtingen Informatie over het plan Duidelijkheid over proces Duidelijkheid over rollen Duidelijkheid over grenzen Tussentijdse communicatie over de planning Duidelijkheid over verantwoordelijkheid Communicatie over de uitkomsten Respect voor elkaars rollen en belangen Eén vast contactpersoon Informatie over deelnemers Brede groep deelnemers Anders College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_0043216/19 • In 2022 gaat de Omgevingswet in. Dit betekent dat zowel de gemeente als aanvragers van een vergunning inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere overheden moeten betrekken bij een besluit. Hierdoor kunnen (bouw)plannen niet meer uitgevoerd worden zonder belanghebbenden (dit zijn mensen die iets met het plan te maken hebben of er iets van zullen merken) erover te spreken of erbij te betrekken. • We vroegen aan inwoners wat zij van de gemeente verwachten. De meeste inwoners zeggen behoefte te hebben aan informatie voor het opstellen van plannen en begeleiding van de gemeente tijdens de bijeenkomsten.

Een klein deel, 32 procent, verwacht van de gemeente dat zij de leiding neemt bij het participatieproces. • Er zijn geen verschillen te zien tussen inwoners die wel- en inwoners die geen ervaring met (inwoners)participatie hebben. 10 Bouwplannen en de Omgevingswet Figuur 9: Wat verwacht u van de gemeente? Meerdere antwoorden mogelijk 63% 59% 45% 32% 26% 4% 0% 20% 40% 60% 80% Er is altijd iemand van de gemeente aanwezig bij (bewoners) bijeenkomsten De gemeente geeft informatie voor het opstellen van een plan voor participatie. De gemeente stelt duidelijke regels op voor participatie De gemeente heeft de leiding bij participatie De gemeente geeft persoonlijk advies bij het opstellen van een plan voor participatie Anders, namelijk College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_0043217/19 • Aan het einde van het onderzoek is aan de inwoners gevraagd of zij nog opmerkingen of suggesties voor de gemeente hebben die niet in de vragenlijst aan de orde zijn gekomen. Hieronder is een selectie van de gegeven antwoorden weergegeven. 11 Tenslotte “Het is heel goed dat de gemeente bewoners laat meedenken.

Belangrijk is dat er ook iets mee gedaan wordt en participatie geen wassen neus is!” “Ook al zijn de plannen bedacht door een architect of planbureau, ga met de betreffende inwoners om tafel en desnoods de straat op om te kijken of het plan werkbaar is in de praktijd.” “Ik vind het plezierig dat de inwoners is een voeg stadium betrokken worden bij plannen, zeker die voor hun directe woonomgeving.” “Betrek inwoners bij de ontwikkeling van woningbouw en zorgwoningen. Bevorder de doorstroming van woningen.” “Maak het niet te moeilijk. Keep-it-simpel, laagdrempelig, enzovoort.” “Participatie is niet hetzelfde als de bewoners aanhoren en vervolgens niets met op- en aanmerkingen te doen. Participatie is dat iedereen zich enigszins kan vinden in een plan. Participatie betekent dat er respect is voor de wensen en grenzen van een ieder. Een ieder heeft zoveel vrijheid om iets te doen, totdat een ander last heeft van die vrijheid. Daar ligt een grens.” “Wijk- en buurtverenigingen en dorpsraden zoveel mogelijk betrekken.” “Het is goed als de bewoners er bij betrokken worden. Maak het eenvoudig en duidelijk. En plan termijnen in, zo voorkom je dat het op de langebaan wordt geschoven.

Mensen haken daar op af.” College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_0043218/19 I&O Research Enschede Zuiderval 70 Postbus 563 7500 AN Enschede T (053) 200 52 00 E info@ioresearch.nl KvK-nummer 08198802 I&O Research Amsterdam Piet Heinkade 55 1019 GM Amsterdam T (020) 308 48 00 E info@ioresearch.nl Peiling – Participatie College van burgemeester en wethouders - 17 augustus 2021 - 2021_B&W_0043219/19