22.0 Informatienota 2021 - 58 - Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen GGD IJsselland.pdf

College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_007481/69 College van burgemeester en wethouders GOEDGEKEURD Vergadering van 30 november 2021 Beleid en Uitvoering - Samenleving en Ontwikkeling 17 2021_B&W_00748 Informatienota gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen GGD IJsselland - informeren Samenstelling: Aanwezig: de heer J.H. Bats, Burgemeester; de heer B. Harmsma, Wethouder; mevrouw T. Jongman, Wethouder; de heer M. Scheringa, Wethouder; mevrouw T. Bijl, Wethouder; mevrouw J.C. de Groot, Secretaris Samenvatting Een keer in de vier jaar voert de GGD IJsselland in samenwerking met onder andere het RIVM en CBS de gezondheidsmonitor volwassenen (18 tot 65 jaar) en ouderen (65 jaar en ouder) uit. Vanuit de gemeente Steenwijkerland hebben 1.743 inwoners (762 volwassenen en 981 ouderen) de vragenlijst ingevuld. De vragenlijst is afgenomen tussen september en december 2020. De resultaten van de gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen zijn gepresenteerd aan de hand van de zes dimensies van positieve gezondheid. De percentages in Steenwijkerland zijn veelal vergelijkbaar met de percentages in de regio IJsselland. Informatienota Inleiding Een keer in de vier jaar voert de GGD IJsselland in samenwerking met onder andere het RIVM en CBS de gezondheidsmonitor volwassenen (18 tot 65 jaar) en ouderen (65 jaar en ouder) uit.

De gezondheidsmonitor geeft inzicht in de gezondheid, welzijn en leefstijl van volwassenen en ouderen in de regio. Vanuit de regio IJsselland hebben 15.199 inwoners de vragenlijst ingevuld (6.726 volwassenen en 8.373 ouderen). Op basis van deze gegevens heeft de GGD een regionale factsheet gemaakt (zie bijlage). Daarnaast heeft de GGD een factsheet gemaakt per gemeente (zie bijlage voor factsheet gemeente Steenwijkerland). Vanuit de gemeente Steenwijkerland hebben 1.743 inwoners (762 volwassenen en 981 ouderen) de vragenlijst ingevuld. De vragenlijst is afgenomen tussen september en december 2020. Kernboodschap De resultaten van de gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen zijn gepresenteerd aan de hand van de zes dimensies van positieve gezondheid: kwaliteit van leven, mentaal welbevinden, zingeving, meedoen, dagelijks functioneren en lichaamsfuncties. Daarnaast is ook gekeken naar een gezonde leefomgeving en de impact van corona. Kwaliteit van leven Veel volwassenen (85%) en ouderen (71%) in de regio IJsselland ervaren hun algemene gezondheid als (zeer) goed. De regio IJsselland behoort hiermee tot de 3 GGD-regio’s waar de ervaren College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_007482/69 gezondheid het hoogst is. In Steenwijkerland ervaart 85% van de volwassenen de gezondheid als (zeer) goed en 72% van de ouderen.

In de regio IJsselland heeft 11% van de volwassenen en 6% van de ouderen de afgelopen 12 maanden (enige tot grote moeite) gehad om van het inkomen van het huishouden rond te komen. Ook in de gemeente Steenwijkerland hebben volwassenen vaker moeite met rondkomen dan ouderen (10% vs. 7%). Mentaal welbevinden Een groot deel van de inwoners geeft aan voldoende regie over eigen leven te hebben (regio: 92% vs. 91% in Steenwijkerland). Volwassenen geven dit vaker aan (regio: 93% vs. 92% in Steenwijkerland) dan ouderen (regio: 87% vs. 88% in Steenwijkerland). Zingeving 81% van de inwoners in de regio IJsselland vindt het leven zinvol. In Steenwijkerland is dit 80%. Het percentage inwoners dat het gevoel heeft richting en doel te hebben in het leven is zowel in de regio als in Steenwijkerland 69. Meedoen Uit de vragenlijst blijkt dat 42% van de inwoners in de regio zich eenzaam voelt. In Steenwijkerland is dit percentage 46%. Landelijk ligt dit percentage op 47%. Eenzaamheid komt vaker voor op oudere leeftijd, zowel in de regio als in de gemeente Steenwijkerland. Van de inwoners in de regio heeft 64% minimaal 1 uur per week betaald werk. In Steenwijkerland is dit 61%. Het percentage mantelzorgers in de regio (14%) is vergelijkbaar met het percentage in Steenwijkerland (16%).

Ook het percentage inwoners dat vrijwilligerswerk doet in de regio (32%) is vergelijkbaar met het percentage in Steenwijkerland (34%). Dagelijks functioneren 4% van de volwassenen en 9% van de ouderen in de regio is niet voldoende gezondheidsvaardig en kan bijvoorbeeld geen informatie inwinnen over gezondheidsonderwerpen, inschatten wanneer een second opinion nodig is of informatie uit de media over gezondheid begrijpen. De percentages in Steenwijkerland komen overeen met de percentages uit de regio. 78% van de inwoners van 65 jaar en ouder is digitaal vaardig. In Steenwijkerland is 79% van de inwoners van 65 jaar en ouder is digitaal vaardig en kan bijvoorbeeld informatie opzoeken op het internet (91%), e-mailen (90%), online aanvragen doen of afspraken maken (88%) of producten bestellen via internet (81). 77% van de inwoners van regio IJsselland van 65 jaar en ouder kan huishoudelijke activiteiten (bijvoorbeeld wassen en koken) zelfstandig uitvoeren. In Steenwijkerland is dit 78%. Lichaamsfuncties 52% van de inwoners in de regio voldoet aan de beweegrichtlijn van de gezondheidsraad. In Steenwijkerland is dit 52% (55% van de volwassenen en 38% van de ouderen). In de regio sport 49% minstens een dag in de week (54% van de volwassenen en 32% van de ouderen. In Steenwijkerland sport 45% van de inwoners minstens één dag in de week (51% van de volwassenen en 29% van de ouderen).

17% van de inwoners in de regio heeft aangegeven (wel eens) te roken. Dit percentage is gelijk in Steenwijkerland. 81% van de inwoners in de regio heeft in de afgelopen 12 maanden alcohol gedronken. In Steenwijkerland is dit percentage 81%. In de regio is het percentage inwoners dat overmatig dringt ongeveer gelijk aan het percentage in Steenwijkerland (17% vs. 18%). Voor mannen College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_007483/69 is de richtlijn voor een overmatige drinker meer dan 14 glazen per week en voor vrouwen is de richtlijn meer dan 7 glazen per week. Gezonde leefomgeving In de regio geeft 74% van de inwoners aan voldoende groen in de buurt te vinden. In Steenwijkerland ligt dit percentage hoger, namelijk 78%. Ook rondom een gezonde woonomgeving is het percentage in de regio lager dan in Steenwijkerland (87% vs. 94%). Consequenties voor de gemeente Niet van toepassing. Communicatie De gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen van de GGD IJsselland wordt naar verschillende samenwerkingspartners verstuurd. De factsheets zijn bedoeld om met elkaar het gesprek aan te gaan. Vervolg De GGD vergelijkt de resultaten van de gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2020 met de resultaten uit de gezondheidsmonitor van 2016 en gebruikt deze uitkomsten om in gesprek te gaan met gemeenten, organisaties en (zorg)professionals.

De GGD komt de resultaten binnenkort bespreken in Steenwijkerland. Samen met de GGD denken we na op welke manier(en) we de uitkomsten van de gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen kunnen gebruiken in beleidsuitvoering en beleidsontwikkeling (bijvoorbeeld de omgevingsvisie of beleid in het sociaal domein). Corona 66% van de inwoners in de regio heeft aangegeven dat deze coronatijd impact heeft (gehad) op hun leven (positief of negatief). In Steenwijkerland was dit 63%. Corona heeft meer impact gehad op volwassenen (regio: 70% vs. 68% in Steenwijkerland) dan op ouderen (regio 52% vs. 50% in Steenwijkerland). De coronacrisis heeft vooral impact op de mentale gezondheid van volwassenen. Het percentage volwassenen dat zich angstig voelt door de coronacrisis in de regio (20%) is hoger dan in Steenwijkerland (15%). Jongvolwassenen (regio: 30% vs. 25% in Steenwijkerland) ervaren meer stress dan volwassenen (regio 26% vs. 20% in Steenwijkerland). Alle leeftijdsgroepen zijn zich meer eenzaam gaan voelen maar de jongvolwassenen (18-34 jaar) het vaakst (regio: 26% vs. 22% in Steenwijkerland). Besluit De informatienota gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen GGD IJsselland voor kennisgeving aan te nemen en ter informatie aan de gemeenteraad te zenden. Bijlagen 1. Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2020 factsheet Steenwijkerland 2.

Regionale factsheet gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2020 3. Tabellenboek Steenwijkerland- gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2020.pdf HOE GEZOND ZIJN DE INWONERS V AN DE GEMEENTE STEENWIJKERLAND? Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2020 Factsheet College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_007484/69 2 Elke vier jaar voeren de 25 GGD’en, GGD GHOR Nederland, RIVM en CBS de Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen uit: een onderzoek naar de gezondheid, welzijn, leefstijl en leefomgeving op lokaal, regionaal en landelijk niveau. Deze gezondheidsmonitor brengt de gezondheidssituatie van volwassenen en ouderen uit de 11 gemeenten in de regio IJsselland in kaart. Hiermee kan het regionaal en lokaal gezondheidsbeleid onderbouwd worden. Steenwijkerland Kampen Zwolle Dalfsen Hardenberg Ommen Raalte Olst-Wijhe Deventer Staphorst Zwarte- waterland In deze factsheet staan de resultaten van de vragenlijsten die in het najaar van 2020 zijn ingevuld door volwassenen en ouderen in de gemeente Steenwijkerland. In de hele regio IJsselland zijn bijna 32.500 inwoners uitgenodigd om deel te nemen aan het vragenlijst- onderzoek. De vragenlijst is ingevuld door 15.199 inwoners, waarvan 6.726 volwassenen (18 tot 65 jaar) en 8.373 ouderen (65 jaar en ouder). Dat is een respons van 46%.

In de gemeente Steenwijkerland hebben in totaal 1.743 inwoners deelgenomen: 762 volwassenen en 981 ouderen. Er heeft een weging plaatsgevonden voor gemeenteomvang en de verschillen in respons voor verschillende achtergrond- gegevens. Hierdoor zijn de resultaten representatief voor de gemeente Steenwijkerland. Verschillen tussen regio IJsselland en de gemeente Steenwijkerland en tussen de kernen (Steenwijk, Vollenhove en Steenwijk overig) worden in deze factsheet alleen benoemd als deze verschillen significant zijn. Verschillen met de Gezond- heidsmonitor uit 2016 worden benoemd als deze groter zijn dan 5%. Demografische gegevens Demografische kenmerken zijn kernmerken zoals geslacht, leeftijd of opleidingsniveau. Deze kenmerken spelen een belangrijke rol bij het verklaren van verschillen in gezondheid, welzijn, leefstijl en leefomgeving. In de tabel hieronder staan de demografische kenmerken van de respondenten.

Steenwijk Vollenhove Steenwijk overig Gemeente Steenwijkerland Geslacht* Man 317 84 429 830 Vrouw 348 93 472 913 Leeftijd* 18 t/m 64 jaar 259 83 420 762 65 jaar en ouder 406 94 481 981 Opleidingsniveau (hoogst behaalde) Laag 37% 31% 29% 33% Midden 38% 43% 38% 39% Hoog 25% 26% 33% 29% Samenstelling huishouden Alleenwonend 22% 18% 17% 19% Moeite met rondkomen Ja, enige of grote moeite 12% 11% 6% 9% *Aantallen zijn niet gewogen In regio IJsselland heeft 29% een laag opleidings- niveau, 32% heeft een hoog opleidingsniveau College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_007485/69 3 Positieve gezondheid In het verleden werd gezondheid gedefinieerd als de afwezigheid van ziekte. Tegenwoordig wordt het begrip gezondheid breder omschreven als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levens- uitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Deze brede blik wordt ook wel ‘positieve gezond- heid’ genoemd. Het concept positieve gezondheid gaat er vanuit dat gezond zijn veel meer is dan het hebben van een gezond lichaam. Het gaat over veerkracht, aanpassingsver- mogen en zelf regie voeren in het leven. Maar ook om een fijn sociaal leven en je bovenal mentaal lekker voelen ondanks alle dagelijkse uitdagingen. Al deze aspecten bepalen hoe men zich voelt. Het gaat om het vinden van de juiste balans.

Positieve gezondheid kent zes dimensies (zie figuur). Deze factsheet is opgebouwd aan de hand van deze zes dimensies, gezonde leefomgeving en corona. Lichaamsfuncties 10 8 6 4 2 0 Mentaal welbevindenDagelijks functioneren Meedoen Zingeving Kwaliteit van leven Benieuwd hoe het met jouw eigen positieve gezondheid staat? Kijk op mijnpositievegezondheid.nl. Kwaliteit van leven Kwaliteit van leven gaat over lekker in je vel zitten, genieten en in balans zijn. Ervaart de gezondheid als goed of zeer goed (Zeer) goede ervaren gezondheid in gemeente Steenwijkerland Man Vrouw Volwassenen Ouderen Laag Midden Hoog Steenwijk Vollenhove Steenwijk overig Steenwijkerland Regio 80% 83% 85% 72% 73% 86% 88% 78% 85% 83% 81% 82% Geslacht Leeftijd Opleidingsniveau Kernen Totaal © Institute for Positive Health (iPH) | iph.nl | Gespreksinstrument Volwassenen 85% Ouderen 72% Totaal 81% Volwassenen 85% Ouderen 71% Totaal 82% College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_007486/69 Mate van gelukkig voelen Van de inwoners heeft 9% de afgelopen 12 maanden (enige tot grote) moeite gehad om van het inkomen van het huishouden rond te komen. Volwassenen hebben vaker moeite met rondkomen dan ouderen (10% vs. 7%). In 2016 had 14% van de inwoners van Steenwijkerland moeite met rondkomen.

Enige tot grote moeite met rondkomen Van de inwoners voelt 65% zich meestal gelukkig (geeft geluk een cijfer 8 of hoger). . Volwassenen 62% Ouderen 66% Totaal 63% Volwassenen 63% Ouderen 69% Totaal 65% Mentaal welbevinden Mentaal welbevinden gaat over omgaan met verandering, vrolijk zijn, concentreren en jezelf accepteren. Veerkracht • Binnen het concept positieve gezondheid wordt gezond- heid o.a. gezien als de veerkracht van mensen om zich aan te passen aan wat zich in het leven voordoet. Veerkracht is het vermogen om te herstellen van stress en tegenslagen. • 21% van de inwoners scoort laag, 51% scoort gemiddeld en 28% scoort hoog op veerkracht. Volwassenen 11% Ouderen 6% Totaal 10% Volwassenen 10% Ouderen 7% Totaal 9% Hoog risico op een angststoornis of depressie Van de inwoners van Steenwijkerland heeft 5% een hoog risico op een angststoornis of depressie, in Steenwijk 7%, in Vollenhove 2% en in de overige kernen 3%. Voldoende regie over eigen leven 91% van de inwoners geeft aan voldoende regie over het eigen leven te hebben. Volwassenen geven dit vaker aan dan ouderen (92% vs. 88%) 4 20 2010 10 20 20 College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_007487/69 Volwassenen 45% Ouderen 48% Totaal 46% Volwassenen 40% Ouderen 49% Totaal 42% 5 Zingeving Zingeving gaat over hoeveel vertrouwen mensen hebben in hun eigen toekomst.

Het gaat over levenslust, blijven leren en een zinvol leven. Meedoen Meedoen gaat over het hebben van hobby’s, het hebben van waardevolle sociale contacten, mantelzorg geven, vrijwilligerswerk doen of iets voor een ander te betekenen. • 80% van de inwoners van Steenwijkerland vindt het leven zinvol. Doel en richting • 69% van de inwoners heeft het gevoel richting en doel te hebben in het leven. In 2016 was dit 74%. Eenzaamheid Vindt het leven zinvol Man Vrouw Volwassenen Ouderen Laag Midden Hoog Steenwijk Vollenhove Steenwijk overig Steenwijkerland Regio 80% 81% 81% 79% 73% 80% 89% 77% 82% 83% 80% 81% Zinvolheid • 46% van de inwoners van Steenwijkerland voelt zich eenzaam, waarvan 9% (zeer) ernstig eenzaam. • Eenzaamheid komt vaker voor op oudere leeftijd. Van de 65-plussers voelt 48% zich eenzaam. Geslacht Leeftijd Opleidingsniveau Kernen Totaal College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_007488/69 6 Dagelijks functioneren Dagelijks functioneren gaat over zorgen voor jezelf, kunnen werken en kennis van gezondheid. Gezondheidsvaardigheden 4% van de volwassenen en 9% van de ouderen in Steenwijkerland is niet voldoende gezondheidsvaardig en kan bijvoorbeeld geen informatie inwinnen over gezondheidsonder- werpen, inschatten wanneer een second opinion nodig is of informatie uit de media, over hoe men gezonder kan worden, begrijpen.

53% van de inwoners is matig gezondheidsvaardig. Beperkingen • Van de inwoners heeft 14% één of meerdere lichamelijke beperkingen. • Ouderen ervaren deze beperkingen vaker dan volwassenen (26% vs. 9%). Chronische aandoeningen • 33% van de inwoners heeft een chronische aandoening. In 2016 was dit 38%. • Ouderen hebben vaker dan volwassenen een chronische aandoening (46% vs. 27%). Mantelzorg en vrijwilligerswerk • 16% van de inwoners is mantelzorger. • 34% van de inwoners doet vrijwilligerswerk. In Steenwijk doen minder inwoners (29%) vrijwilligerswerk dan in Vollenhove (40%) en de overige kernen (36%). Betaald werk • 61% van de inwoners heeft minimaal 1 uur per week betaald werk. In regio IJsselland heeft 64% van de inwoners minimaal 1 uur betaald werk. In Steenwijk heeft 55% van de inwoners minimaal 1 uur per week betaald werk, in Vollen- hove 68% en in de overige kernen 63%. Discriminatie • 8% van de inwoners voelt zich weleens gediscrimineerd vanwege geloof, huidskleur of seksuele voorkeur. In Steenwijk voelen meer inwoners zich weleens gediscrimineerd (13%) dan in Vollenhove (3%) en in de overige kernen (6%). • Gevoel van discriminatie verschilt per leeftijds- groep. 10% van de volwassenen voelt zich weleens gediscrimineerd t.o.v. 4% van de ouderen. Buiten de samenleving staan • 18% van de inwoners heeft het gevoel buiten de samenleving te staan.

In 2016 had 26% van de inwoners het gevoel buiten de samenleving te staan. College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_007489/69 7 Lichaamsfuncties Bij lichaamsfuncties gaat het onder andere over het wel of niet hebben van beperkingen, maar ook over leefstijl, zoals bewegen, alcohol drinken en roken. *Gezondheidsraad, 2017 ** Gevraagd aan 18-64 jarigen Bewegen • 50% van de inwoners van Steenwijkerland voldoet aan de beweegrichtlijn. Volwassenen voldoen vaker aan deze richtlijn dan ouderen (55% vs. 38%). In regio IJsselland voldoen meer inwoners aan de beweegrichtlijn, namelijk 52%. • Van de inwoners sport 45% minstens één dag in de week (51% van de volwassenen en 29% van de ouderen). In regio IJsselland sport 49% van de inwoners minstens één dag in de week. • 26% is lid van een sportvereniging. In regio IJsselland is 29% van de inwoners lid van een sportvereniging. Roken, alcohol en softdrugs • 17% van de inwoners geeft aan (weleens) te roken. In Steenwijk rookt 21%, in Vollenhove 12% en in de overige kernen 14%. In 2016 rookte 22% van de inwoners van Steenwijkerland. • 80% van de inwoners heeft in de afgelopen 12 maanden alcohol gedronken. In Steenwijk heeft 77% in de afgelopen 12 maanden alcohol gedronken, in Vollenhove 82% en in de overige kernen 83%.

• 18% van de inwoners is een overmatige drinker (mannen >14 glazen per week, vrouwen >7 glazen per week). In Steenwijk en Vollenhove is 15% een overmatige drinker, in de overige kernen 21%. Overgewicht 55% van de inwoners heeft overgewicht, ofwel een BMI van 25 of hoger. Van de volwassenen heeft 53% overgewicht en van de ouderen 61%. In de regio IJsselland heeft 50% van de inwoners overgewicht. Slapen 85% van de inwoners slaapt over het algemeen (redelijk) goed. Volwassenen Ouderen Totaal Voldoet aan de beweegrichtlijn* 55% 38% 50% Rookt (weleens) 20% 8% 17% Heeft afgelopen jaar softdrugs gebruikt** 6% - 6% Heeft overgewicht (BMI >25) 53% 61% 55% Slaapt (redelijk) goed 85% 88% 85% College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074810/69 8 Intimiteit 42% van de inwoners van 65 jaar en ouder geeft aan intimiteit/intiem contact, knuffelen of aanrakingen in zijn/haar leven te missen. Digitale vaardigheden 79% van de inwoners van 65 jaar en ouder is digitaal vaardig en kan bijvoorbeeld informatie opzoeken op het internet (91%), e-mailen (90%), online aanvragen doen of afspraken maken (88%), internetbankie- ren (81%) of producten bestellen via internet (81%). In Vollenhove is 67% van de inwoners digitaal vaardig, in Steenwijk 80% en in de overige kernen 79%.

Levensloopbestendig wonen Van de inwoners van 65 jaar en ouder vindt 12% de woning niet geschikt om oud(er) in te worden en wil naar een andere woning verhuizen. In de regio IJsselland wil 12% van de ouderen naar een andere woning verhuizen. 10% procent van de ouderen wil in de toekomst aanpassingen in huis doen om te kunnen blijven wonen. Meest genoemde kenmerken in huis die problemen kunnen geven bij langer thuis wonen Zorgvoorzieningen Voorzieningen zijn belangrijk voor mensen om langer thuis te kunnen wonen. In onderstaande tabel staan de meest gebruikte voorzieningen weergegeven. Inwoners van 65 jaar en ouder maken vooral veel gebruik van hulp bij administratie/het invullen van formulieren. Huishoudelijke dagelijkse levensverrichtingen 78% van de inwoners van Steenwijkerland van 65 jaar en ouder kan huishoudelijke activiteiten, zoals wassen, koken en bood- schappen doen, zelfstandig uitvoeren. Ouderen Vallen 18% van de ouderen geeft aan in de laatste 3 maanden tenminste één keer te zijn gevallen. Van degenen die zijn gevallen geeft 20% aan dat dit in het verkeer gebeurde. 31% geeft aan dat dit gebeurde terwijl men binnenshuis liep of buitenshuis wandelde/boodschappen deed.

Trappen 80% Huis- of tuinonderhoud valt (te) zwaar 57% Geen steunen of beugels in badkamer of toilet 32% Voorzieningen zijn te ver weg 21% Hulp bij administratie/formulieren invullen 52% Hulp bij vrijetijdsbesteding 27% Hulp bij sport- of bewegingsactiviteiten 19% Hulp van WMO voorziening(en) 14% College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074811/69 9 Gezonde leefomgeving Gezonde leefomgeving gaat over hoe belangrijk het is om je fijn en veilig te voelen waar je woont. Een gezonde leefomgeving is vaak ook een plezierige leefomgeving, waarin inwoners een goede gezond- heid ervaren en waar inwoners gelukkig zijn. Voor inwoners die hun woon- omgeving gezond vinden, geldt onder andere dat ze: • regelmatig contact met de buren hebben; • vaker een koopwoning hebben; • minder vaak ernstige geluidhinder ervaren; • vaker tevreden zijn over het groen in de buurt; • minder vaak ernstige geurhinder ervaren; • sociale samenhang ervaren, minder vaak het gevoel hebben buiten de samenleving te staan; • de woning bij warm weer beter kunnen verkoelen en • vaker door de omgeving gestimuleerd worden om te bewegen. Geluidhinder In Steenwijkerland ervaart 22% van de inwoners matige of ernstige geluidhinder van wegverkeer van wegen waar minder dan 50 km per uur gereden mag worden. In de regio is dit 27%.

Inwoners van Steenwijkerland ervaren verder meer hinder van buren dan in 2016 en in de regio. In Steenwijk ervaart 34% van de inwoners hinder van buren, in Vollenhove 30% en in de overige kernen 23%. Ervaart* geluidhinder van Matige en ernstige geluidhinder 2020 2016 Buren 28% 17% Brommers/scooters 27% 27% Wegverkeer <50 km/u 22% 26% Wegverkeer >50 km/u 18% 17% *gevraagd aan 18-64 jarigen College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074812/69 10 Slaapverstoring door vliegverkeer 4% van de volwassenen van 18-64 jaar geeft matige of ernstige slaapverstoringen aan door vliegverkeer. Geurhinder 8% van de inwoners ervaart ernstige geurhinder van minimaal één geurbron. Geurhinder van open haard of allesbrander komt het meest voor. 19% van de inwoners van Steenwijkerland ondervindt hier matige of ernstige hinder van. Ouderen geven vaker matige of ernstige geurhinder van houtkachels, allesbrander en openhaard aan dan volwassenen (21% vs. 18%). Woonomgeving • 78% van de inwoners van Steenwijkerland geeft aan voldoende groen in de buurt te vinden. In 2016 was dit 85%. • 94% van de inwoners vindt de woonomgeving gezond. In 2016 vond 84% de woonomgeving gezond. • 69% van de inwoners beweegt meer (wandelen/ fietsen), omdat de buurt groen is (volwassenen: 67%, ouderen: 74%). In 2016 bewoog 46% meer omdat de buurt groen is.

• 96% van de inwoners geeft aan dat er voldoende mogelijkheden in de buurt zijn om te wandelen. • Inwoners van Steenwijkerland geven vaker aan hun woonomgeving gezond te vinden, meer te bewegen, omdat de buurt groen is en voldoende groen in de omgeving dan inwoners van regio IJsselland. In Steenwijk geven minder inwoners aan de omgeving gezond te vinden (87%) dan in Vollenhove (97%) en de overige kernen (98%). • 7% van de inwoners geeft aan in huis of buiten geen verkoeling te kunnen vinden bij aanhoudend warm weer. In de regio IJsselland kan 12% van de inwoners geen verkoeling vinden bij warm weer. College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074813/69 11 GGD IJsselland voert verdiepend onderzoek uit naar de impact van corona op verschillende (kwetsbare) doelgroepen in de regio, zoals mantelzorgers, zorgmedewerkers, ouders en jongeren. Ook worden er regelmatig coronapeilingen gehouden, om de beleving van het coronavirus te monitoren. Alle onderzoeksrapporten van GGD IJsselland zijn te vinden op www.ijssellandscan.nl. Impact corona op mentale gezondheid De coronacrisis heeft vooral impact op de mentale gezond- heid van de volwassen inwoners van Steenwijkerland: • Volwassenen voelen zich meer angstig (15%) door de coronacrisis dan ouderen (10%). • 20% van de volwassenen en 11% van de ouderen hebben minder controle over het leven.

Vooral de groep van 18-34 jaar (29%) heeft het gevoel minder controle te hebben over het leven. In Steenwijk heeft 22% het gevoel minder controle te hebben. • 20% van de volwassenen en 7% van de ouderen hebben meer stress. Voor jongvolwassenen (18-34 jaar) is dit zelfs 25%. In Vollenhove heeft 22% van de inwoners meer stress. • 11% van de volwassenen en 5% van de ouderen voelt zich meer depressief. Vooral jongvolwassenen (18-34 jaar en 35-49 jaar) voelen zich meer depressief (12% en 13%). • Alle leeftijdsgroepen zijn zich meer eenzaam gaan voelen, maar de jongvolwassenen (18-34 jaar) het vaakst (22%). Impact corona op gezondheid en leefstijl • De impact van corona op sporten/bewegen is verschillend per leeftijd. Van de volwasse- nen is 16% meer en 22% minder gaan sporten/bewegen. Van de ouderen is slechts 8% meer gaan bewegen en 23% is minder gaan bewegen. In regio IJsselland is 27% van de inwoners minder gaan sporten. • De verandering in alcohol consumptie is het grootst bij de volwassenen. Van deze groep is 14% minder gaan drinken en 4% meer gaan drinken. • De financiële situatie is vooral voor de volwassenen veranderd door de coronacrisis; die is voor 7% beter en voor 11% slechter geworden. • De impact van Corona voor gezondheid en leefstijl is voor de kernen verschillend.

In Vollenhove is de algemene gezondheid meer toegenomen, de financiële situatie vaker beter geworden dan in Steenwijk en de overige kernen. Meer gaan sporten en minder drinken wordt ook vaker genoemd in Vollenhove dan in Steenwijk en de overige kernen. Impact Corona Deze Gezondheidsmonitor is afgenomen in bijzondere tijden, namelijk tijdens de COVID-19 pandemie. Deze pandemie en de bijbehorende maatregelen hebben - mogelijk - de gezondheid, leefstijl en welzijn van de inwoners in de regio IJsselland beïnvloed. In dit onderzoek zijn daarom vragen opgenomen over de impact van corona en de maatregelen op het leven van volwassenen en ouderen in de regio. 63% van de inwoners van Steenwijkerland geeft aan dat deze coronatijd impact heeft gehad op hun leven (positief of negatief). Corona heeft meer impact op volwassenen (68%) dan op ouderen (50%). Verandering door coronacrisis: Slechter Beter Algemene gezondheid 8% 6% Financiële situatie 9% 6% Sporten/bewegen 23% 14% Roken 2% 3% Alcohol drinken 3% 11% Controle over mijn leven 18% 5% Angstig voelen 13% 2% Depressief voelen 9% 2% Eenzaam voelen 14% 2% Stress ervaren 16% 3% Vrijwilligerswerk doen 11% 2% College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074814/69 www.ggdijsselland.nl Colofon Uitgave GGD IJsselland, 2021.

Onderzoek uitgevoerd door Team Beleidsadvies en Onderzoek GGD IJsselland Ontwerp en opmaak hollandse meesters, Utrecht Voor vragen over deze factsheet kunt u mailen naar het team Beleidsadvies en Onderzoek van GGD IJsselland: onderzoek@ggdijsselland.nl. Kijk voor al onze onderzoeksdata en -rapporten op www.ijssellandscan.nl. GGDIJ121/gezondheidsmonitor_steenwijkerland College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074815/69 HOE GEZOND ZIJN DE INWONERS V AN REGIO IJSSELLAND? Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2020 Factsheet College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074816/69 2 Elke vier jaar voeren de 25 GGD’en, GGD GHOR Nederland, RIVM en CBS de Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen uit: een onderzoek naar gezondheid, welzijn, leefstijl en leefomgeving op lokaal, regionaal en landelijk niveau. Met deze gezondheidsmonitor wordt de gezondheids- situatie van volwassenen en ouderen uit gemeenten in de regio IJsselland in kaart gebracht. Hiermee kan het regionaal en lokaal gezondheidsbeleid onderbouwd worden. Steenwijkerland Kampen Zwolle Dalfsen Hardenberg Ommen Raalte Olst-Wijhe Deventer Staphorst Zwarte- waterland In deze factsheet staan de resultaten van de vragen- lijsten die in het najaar van 2020 zijn ingevuld door volwassenen en ouderen in de regio IJsselland.

In totaal zijn bijna 32.500 inwoners uitgenodigd om deel te nemen aan het vragenlijstonderzoek. De vragenlijst is ingevuld door 15.099 inwoners, waarvan 6.726 volwassenen (18 tot 65 jaar) en 8.373 ouderen (65 jaar en ouder). Dat is een respons van 46%. Er heeft een weging plaatsgevonden voor gemeenteomvang en de verschillen in respons voor verschillende achtergrondgegevens. Hierdoor is er een totaalbeeld van de volwassenen en ouderen in regio IJsselland. Demografische gegevens Demografische kenmerken zijn kernmerken zoals geslacht, leeftijd of opleidingsniveau. Deze kenmerken spelen een belangrijke rol bij het verklaren van verschillen in gezondheid, welzijn, leefstijl en leefomgeving. In de tabel hieronder staan de demografische kenmerken van de respondenten. Geslacht* Man 7260 (48%) Vrouw 7939 (52%) Leeftijd* 18 t/m 34 jaar 1882 (12%) 35 t/m 49 jaar 1916 (13%) 50 t/m 64 jaar 3028 (20%) 65 t/m 74 jaar 5073 (33%) 75 jaar en ouder 3300 (22%) Opleidingsniveau (hoogst behaalde) Laag 28% Midden 39% Hoog 32% Samenstelling huishouden Alleenwonend 18% Moeite met rondkomen Nee, geen moeite 90% Ja, enige moeite 8% Ja, grote moeite 2% *Aantallen en percentages zijn niet gewogen College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074817/69 3 Positieve gezondheid In het verleden werd gezondheid gedefinieerd als de afwezigheid van ziekte.

Tegenwoordig wordt het begrip gezondheid breder omschreven als het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Deze brede blik wordt ook wel positieve gezondheid genoemd. Het concept positieve gezondheid gaat er vanuit dat gezond zijn veel meer is dan een gezond lichaam. Het gaat over veerkracht, aanpassings- vermogen, zelf regie voeren in het leven, maar ook om een fijn sociaal leven en je bovenal mentaal lekker voelen ondanks alle dagelijkse uitdagingen. Al deze aspecten bepalen hoe men zich voelt. Het gaat om het vinden van de juiste balans. Positieve gezondheid kent zes dimensies (zie figuur). Deze factsheet is opgebouwd aan de hand van deze zes dimensies, gezonde leefomgeving en corona. Lichaamsfuncties 10 8 6 4 2 0 Mentaal welbevindenDagelijks functioneren Meedoen Zingeving Kwaliteit van leven Benieuwd hoe het met jouw eigen positieve gezondheid staat? Kijk op mijnpositievegezondheid.nl. Kwaliteit van leven Kwaliteit van leven gaat over lekker in je vel zitten, genieten en in balans zijn.

Ervaart de gezondheid als goed of zeer goed (Zeer) goede ervaren gezondheid in regio IJsselland Man Vrouw 18-34 jaar 35-49 jaar 50-64 jaar 65-74 jaar 75 jaar en ouder Laag Midden Hoog Totaal Volwassenen 85% Ouderen 71% Totaal 82% Volwassenen 83% Ouderen 67% Totaal 79% 83% 80% 91% 85% 79% 76% 62% 73% 84% 88% 82% Geslacht Leeftijd Opleidingsniveau © Institute for Positive Health (iPH) | iph.nl | Gespreksinstrument College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074818/69 4 Ik voel me gelukkig 71% Mate van gelukkig voelen Regio IJsselland • Van de respondenten heeft 10% de afgelopen 12 maanden (enige tot grote) moeite gehad om van het inkomen van het huishouden rond te komen (vs. 13% landelijk). In 2016 was dit 13% in regio IJsselland. • Volwassenen hebben vaker moeite met rondkomen dan ouderen (11% vs. 6%). • Laagopgeleiden hebben vaker moeite met rondkomen dan hoogopgeleiden (12% vs. 7%). Enige tot grote moeite met rondkomen Samenhang tussen gelukkig voelen en sociaal maatschappelijke participatie Ik voel me gelukkig 29% Ik voel me gelukkig 41% • Van de inwoners voelt 63% zich meestal gelukkig (geeft geluk een cijfer 8 of hoger). In 2016 was dit 66%. • Mannen geven vaker een hoger cijfer aan hun geluk dan vrouwen (65% vs. 61%). • Inwoners tussen 65 en 75 jaar voelen zich het vaakst gelukkig (70%). De jongvolwassenen (18-34 jaar) het minst vaak (58%).

Volwassenen Ouderen Totaal 62% 66% 63% Volwassenen 11% Ouderen 6% Totaal 10% Volwassenen 15% Ouderen 7% Totaal 13% Heeft het gevoel (soms of vaker) buiten de samenleving te staan Heeft niet het gevoel buiten de samenleving te staan Voelt zich eenzaam Voelt zich niet eenzaam Ik voel me gelukkig 79% College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074819/69 5 Mentaal welbevinden Mentaal welbevinden gaat over omgaan met verandering, vrolijk zijn, concentreren en jezelf accepteren. • Van de inwoners in de regio IJsselland heeft 5% een hoog risico op een angststoornis of depressie. Dit percentage ligt landelijk op 6% en is regionaal gelijk gebleven met 2016. • Vrouwen hebben vaker een hoog risico (6%) dan mannen (4%). • Jongvolwassenen (18-34 jaar) hebben het vaakst een hoog risico (7%). • Laagopgeleiden hebben vaker een hoog risico dan hoogopgeleiden (6% vs. 3%). Hoog risico op een angststoornis of depressie Voldoende regie over eigen leven • 92% van de inwoners in de regio IJsselland geeft aan voldoende regie over eigen leven te hebben. In 2016 was dit 91%. In Nederland is dit 91%. • Regie over eigen leven neemt af met de leeftijd (18-34 jaar: 95%, 75+: 82%). • Mensen met een hoog opleidingsniveau geven vaker aan voldoende regie te hebben over het eigen leven dan mensen met een laag opleidingsniveau (96% vs. 86%).

Volwassenen 5% Ouderen 4% Totaal 5% Volwassenen 7% Ouderen 4% Totaal 6% Volwassenen 93% Ouderen 87% Totaal 92% Volwassenen 86% Ouderen 92% Totaal 91% Veerkracht • Binnen het concept positieve gezondheid wordt gezondheid o.a. gezien als de veerkracht van mensen om zich aan te passen aan wat zich in het leven voordoet. Veerkracht is het vermogen om te herstellen van stress en tegenslagen. • Mannen hebben vaker een boven gemiddelde veerkracht dan vrouwen (62% vs. 53%). • Van de 75-plussers heeft 50% een veerkracht die onder het gemiddelde ligt. College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074820/69 Volwassenen 40% Ouderen 49% Totaal 42% Volwassenen 46% Ouderen 49% Totaal 47% 6 Zingeving Zingeving gaat over hoeveel vertrouwen mensen hebben in hun eigen toekomst. Het gaat over levenslust, blijven leren en een zinvol leven. Doel en richting • 69% heeft het gevoel richting en doel te hebben in het leven, in 2016 was dit 77%. • Jongvolwassenen (18-34 jaar) en 75-plussers hebben minder vaak richting en doel in hun leven (65% en 62%). • 65% van de laagopgeleiden heeft het gevoel richting en doel te hebben in het leven ten opzichte van 75% van de hoogopgeleiden. Meedoen Meedoen gaat over het hebben van hobby’s, het hebben van waardevolle sociale contacten, mantel- zorg geven, vrijwilligerswerk doen of iets voor een ander te betekenen.

• 81% van de inwoners vindt het leven zinvol. In 2016 was dit 84%. Volwassenen vinden het leven vaker zinvol dan ouderen (81% vs. 79%). Opvallend is dat van de inwoners jongvolwassenen (18-34 jaar) en 75-plussers het leven minder vaak zinvol vinden (respectievelijk 77% en 74%). • Laagopgeleiden vinden minder vaak het leven zinvol dan hoogopgeleiden (74% vs. 86%). Eenzaamheid Vindt het leven zinvol Man Vrouw 18-34 jaar 35-49 jaar 50-64 jaar 65-74 jaar 75 jaar en ouder Laag Midden Hoog Totaal 80% 82% 77% 86% 82% 82% 74% 74% 82% 86% 81% Geslacht Leeftijd Opleidingsniveau Zinvolheid • 42% van de inwoners voelt zich eenzaam, waarvan 10% (zeer) ernstig eenzaam. Landelijk ligt dit percentage op 47%. In 2016 lag dit percentage in de regio IJsselland op 39%. • Eenzaamheid komt vaker voor op oudere leeftijd. Van de 75-plussers voelt 57% zich matig tot zeer ernstig eenzaam. • Laagopgeleiden voelen zich vaker eenzaam dan hoogopgeleiden (49% vs. 38%). • Alleenstaanden voelen zich vaker eenzaam dan samenwonenden (38% vs. 62%). College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074821/69 7 Mantelzorg en vrijwilligerswerk • 14% van de inwoners is mantelzorger. Landelijk ligt dit percentage even hoog. In 2016 lag dit percentage op 15%. • Vrouwen zijn vaker mantelzorger dan mannen (16% vs. 12%). Mantelzorgers zijn het vaakst inwoners van 50-64 jaar (22%).

• 32% van de inwoners doet vrijwilligerswerk. Dit ligt hoger dan het landelijk gemiddelde (26%). In 2016 lag dit percentage in de regio IJsselland op 39%. • Vrijwilligerswerk wordt vaker door ouderen dan door volwassenen gedaan (35% vs. 31%). • Hoogopgeleiden doen vaker aan vrijwilligerswerk dan laagopgeleiden (41% vs. 26%). Buiten de samenleving staan • 18% van de inwoners heeft weleens het gevoel buiten de samenleving te staan (in 2016 was dit 21%). • Van de inwoners van 18-34 jaar heeft 22% soms of vaker het gevoel buiten de samenleving te staan. • Laagopgeleiden hebben vaker het gevoel buiten de samenleving te staan dan hoogopgeleiden (21% vs. 15%). Discriminatie • 10% van de inwoners voelt zich weleens gediscrimi- neerd vanwege geloof, huidskleur of seksuele voorkeur. • Gevoel van discriminatie neemt af met de leeftijd. 16% van de jongvolwassenen voelt zich weleens gediscrimineerd t.o.v. 4% van de 75-plussers. Dagelijks functioneren Dagelijks functioneren gaat over zorgen voor jezelf, kunnen werken en kennis van gezondheid. Huishoudelijke dagelijkse levensverrichtingen Van de inwoners van 65 jaar en ouder kan 77% huishoudelijke activiteiten van het dagelijks leven zelfstandig uitvoeren. Dit percentage ligt lager bij laagopgeleiden dan bij hoogopgeleiden (73% vs. 88%).

Digitale vaardigheden 78% van de inwoners van 65 jaar en ouder is digitaal vaardig en kan bijvoorbeeld internet- bankieren, social media gebruiken of producten bestellen via internet. Gezondheidsvaardigheden 4% van de volwassenen en 9% van de ouderen (65-plussers) is niet voldoende gezondheidsvaardig. Zij kunnen bijvoorbeeld niet informatie inwinnen over gezondheidsonderwerpen, inschatten wanneer een second opinion nodig is of informatie uit de media begrijpen over hoe men gezonder kan worden. College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074822/69 8 Lichaamsfuncties Bij lichaamsfuncties gaat het onder andere over het wel of niet hebben van beperkingen, maar ook over leefstijl, zoals bewegen, alcohol drinken en roken. *Gezondheidsraad, 2017 Bewegen • Ruim de helft van de volwassenen en ouderen in de regio IJsselland voldoet aan de beweegrichtlijn (52% vs. 50% landelijk). Volwassenen voldoen vaker aan deze richtlijn dan ouderen. • 40% van de laagopgeleiden voldoet aan de beweegrichtlijn, ten opzichte van 60% van de hoogopgeleiden. • Van de inwoners sport 49% minstens één dag in de week (54% van de volwassenen en 32% van de ouderen). In Nederland is dit 51%. • 29% is lid van een sportvereniging (31% van de volwassenen en 20% van de ouderen). In 2016 was dit 31%. Roken en alcohol • Van de inwoners geeft 17% aan (weleens) te roken.

In 2016 lag dit percentage op 20%. • Iets meer mannen dan vrouwen geven aan dat ze roken (21% vs. 14%). • Van de inwoners van regio IJsselland heeft 81% in de afgelopen 12 maanden alcohol gedronken. • 17% van de inwoners is een overmatige drinker (mannen >14 glazen per week, vrouwen >7 glazen per week). Volwassenen Ouderen Totaal Voldoet aan de beweegrichtlijn* 55% 39% 52% Rookt (weleens) 20% 9% 17% Heeft overgewicht (BMI >25) 47% 60% 50% Heeft één of meerdere lichamelijke beperkingen (horen, zien, bewegen) 10% 25% 13% Slaapt (redelijk) goed 85% 87% 85% College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074823/69 Ik ervaar mijn gezondheid als (zeer) goed 88% Ik ervaar mijn gezondheid als (zeer) goed 76% Beweegt voldoende* Heeft overgewicht Ik ervaar mijn gezondheid als (zeer) goed 77% Ik ervaar mijn gezondheid als (zeer) goed 78% Ik ervaar mijn gezondheid als (zeer) goed 83% Beweegt onvoldoende* Rookt nietHeeft een gezond gewicht Rookt wel Ik ervaar mijn gezondheid als (zeer) goed 87% 9 Overgewicht • 50% van de inwoners heeft overgewicht, een BMI van 25 of hoger. Van de volwassenen is dit 47% en van de ouderen 60%.

• Overgewicht komt vaker voor bij mannen (52%) dan bij vrouwen (48%) Samenhang tussen leefstijl en ervaren gezondheid Een gezonde leefstijl hangt vaak samen met een positieve ervaren gezondheid: mensen die voldoende bewegen ervaren hun gezondheid vaker als goed dan mensen die onvoldoende bewegen, mensen zonder overgewicht ervaren hun gezondheid vaker als goed dan mensen met overgewicht en mensen die niet roken ervaren hun gezondheid vaker als goed dan mensen die wel roken. * volgens de beweegrichtlijn (Gezondheidsraad, 2017). Beperkingen • Van de inwoners heeft 13% één of meerdere lichamelijke beperkingen. • Ouderen ervaren deze beperkingen vaker dan volwassenen (25% vs. 10%). • 31% heeft een chronische aandoening. Slapen • 85% van de deelnemers slaapt over het algemeen (redelijk) goed. College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074824/69 10 Gezonde leefomgeving Gezonde leefomgeving gaat over hoe belangrijk het is om je fijn en veilig te voelen waar je woont. Een gezonde leefomgeving is vaak ook een plezierige leefomgeving, waarin inwoners een goede gezondheid ervaren en waar inwoners gelukkig zijn.

Voor inwoners die hun woon- omgeving gezond vinden, geldt onder andere dat ze: • regelmatig contact met de buren hebben; • vaker een koopwoning hebben; • minder vaak ernstige geluidhinder ervaren; • vaker tevreden zijn over het groen in de buurt; • minder vaak ernstige geurhinder ervaren; • sociale samenhang ervaren, minder vaak het gevoel hebben buiten de samenleving te staan; • de woning bij warm weer beter kunnen verkoelen en • vaker door de omgeving gestimuleerd worden om te bewegen. Geurhinder 7% van de volwassenen en 9% van de ouderen ervaart ernstige geurhinder van minimaal 1 geurbron. Geurhinder van vuurkorf, barbecue, open haard, allesbrander of houtkachel komen het meest voor. 19% ondervindt hier matige of ernstige hinder van. Ouderen geven vaker matige of ernstige geurhinder voor houtkachels, allesbrander en openhaard aan dan volwassenen (21% vs. 18%). Geluidhinder In 2016 gaven minder inwoners aan geluidhinder te ondervinden, zowel geluidhinder van brommers/ scooters, buren als van wegverkeer.

Ervaart* geluidhinder van Matige en ernstige geluidhinder 2020 2016 Brommers/scooters 36% 23% Buren 32% 17% Wegverkeer <50 km/u 26% 18% Wegverkeer >50 km/u 19% 12% *gevraagd aan 18-64 jarigen College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074825/69 11 93% 4% van de volwassenen van 18-64 jaar geeft matige of extreme slaap- verstoringen aan door vliegverkeer. 16% van de 65-plussers geeft aan in de laatste 3 maanden tenminste één keer te zijn gevallen. Van degenen die zijn gevallen geeft 25% aan dat dit in het verkeer gebeurde. 30% geeft aan dat dit gebeurde terwijl men binnenshuis liep of buitenshuis wandelde/ boodschappen deed. Ik vind mijn woonomgeving gezond 93% Ik vind mijn woonomgeving gezond 68% Vindt dat er voldoende groen is in de buurt Heeft het gevoel soms buiten de samenleving te staan Ik vind mijn woonomgeving gezond 79% Ik vind mijn woonomgeving gezond 71% Ik vind mijn woonomgeving gezond 89% Vindt dat er onvoldoende groen is in de buurt Ervaart geen ernstige geluid- hinder Heeft niet het gevoel soms buiten de samen- leving te staan Ervaart ernstige geluidhinder Ik vind mijn woonomgeving gezond 89% Samenhang tussen ervaren gezonde leefomgeving en groen in de buurt, gevoel buiten de samenleving te staan en ervaren geluidhinder Woonomgeving • 74% van de inwoners geeft aan voldoende groen in de buurt te vinden.

• 87% vindt de woonomgeving gezond (18-64 jaar: 85%, 65+: 91%). • 63% beweegt meer (wandelen /fietsen), omdat de buurt groen is (18-64 jaar: 61%, 65+: 72%). • 96% geeft aan dat er voldoende mogelijkheden in de buurt zijn om te wandelen. • 12% van de inwoners geeft aan in eigen huis, tuin of buurt geen verkoeling te kunnen vinden bij aanhoudend warm weer. • 64% van de 65-plussers geeft aan te wonen in een levensloopbestendig huis. 65-plussers verwachten vooral problemen met tuinonderhoud en met de trappen in huis. College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074826/69 12 GGD IJsselland voert verdiepend onderzoek uit naar de impact van corona op verschillende (kwetsbare) doelgroepen in de regio, zoals mantelzorgers, zorgmedewerkers, ouders en jongeren. Ook worden er regelmatig coronapeilingen gehouden, om de beleving van het coronavirus te monitoren. Alle onder- zoeksrapporten van GGD IJsselland zijn te vinden op www.ijssellandscan.nl. Impact corona op mentale gezondheid De coronacrisis heeft vooral impact op de mentale gezond- heid van de volwassen inwoners (18-49 jaar) in de regio: • Deze leeftijdsgroep voelt zich meer angstig (20%). • 26% van de jongvolwassenen en 21% van de 35-49 jarigen heeft minder controle over het leven. Ook 25% van de hoogopgeleiden ervaart minder controle over het leven.

• 30% van de jongvolwassenen en 26% van de 35-49 jarigen heeft meer stress. Van de hoogopgeleiden heeft 26% meer stress. • Vooral de jongvolwassenen en hoogopge- leiden voelen zich meer eenzaam (26% en 19%). • Met name jongvolwassenen voelen zich meer depressief: 21% ten opzichte van 12% in de regio. Impact corona op gezondheid en leefstijl • De impact van corona op sporten/ bewegen is verschillend per leeftijd. Van de jongvolwassenen (18-34 jaar) is 19% meer en 32% minder gaan sporten/bewegen. Van de groep 75-plussers is slechts 5% meer gaan bewegen en 29% is minder gaan bewegen. • De verandering in alcohol consumptie is het grootst bij de jongvolwassenen. Van deze groep is 23% minder gaan drinken en 7% meer gaan drinken. • De financiële situatie is vooral voor de jongvolwassenen veranderd door de coronacrisis; die is voor 11% beter en voor 14% slechter geworden. Impact Corona Deze Gezondheidsmonitor is afgenomen in bijzondere tijden, namelijk tijdens de COVID-19 pandemie. Deze pandemie en de bijbehorende maatregelen hebben - mogelijk - de gezondheid, leefstijl en welzijn van de inwoners in de regio IJsselland beïnvloed. In dit onderzoek zijn daarom vragen opgenomen over de impact van corona en de maatregelen op het leven van volwassenen en ouderen in de regio. 66% van de inwoners geeft aan dat deze coronatijd impact heeft gehad op hun leven (positief of negatief).

Corona heeft meer impact op volwassenen (70%) dan op ouderen (52%). Verandering door coronacrisis: Slechter Beter Algemene gezondheid 9% 4% Financiële situatie 9% 5% Sporten/bewegen 27% 14% Alcohol drinken 4% 11% Controle over mijn leven 19% 6% Angstig voelen 16% 2% Depressief voelen 12% 2% Eenzaam voelen 17% 2% Stress ervaren 20% 3% Vrijwilligerswerk doen 12% 2% College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074827/69 www.ggdijsselland.nl Colofon Uitgave GGD IJsselland, 2021. Onderzoek uitgevoerd door Team Beleidsadvies en Onderzoek GGD IJsselland Ontwerp en opmaak hollandse meesters, Utrecht Voor vragen over deze factsheet kunt u mailen naar het team Beleidsadvies en Onderzoek van GGD IJsselland: onderzoek@ggdijsselland.nl. Kijk voor al onze onderzoeksdata en -rapporten op www.ijssellandscan.nl. GGDIJ121/gezondheidsmonitor_volwassenen College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074828/69 1 Bijlage bij Gezondheidsmonitor Volwassenen en Ouderen 2020 TABELLENBOEK Gemeente Steenwijkerland College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074829/69 2 Inhoud 1. ALGEMENE VRAGEN ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ..

5 1.1 BURGERLIJKE STAAT ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......... 5 1.2 HUISHOUDSAMENSTELLING ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ 5 2. GEZONDHEID ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................ 6 2.1 ERVAREN GEZONDHEID ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 6 2.2 GEWICHT ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............................. 6 3. ROKEN, SOFTDRUGS EN ALCOHOL ................................

................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ....... 7 3.1 ROKEN ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .. 7 3.2 SOFTDRUGS** ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ..................... 7 3.3 ALCOHOL ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............................. 7 4. BEWEGEN ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ...................... 8 4.1 BEWEGEN ................................ ................................ ................................

................................ ................................ ................................ ................................ ............................ 8 5. CHRONISCHE AANDOENINGEN EN BEPERKINGEN ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............ 9 5.1 CHRONISCHE AANDOENINGEN ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............................ 9 5.2 BEPERKINGEN ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ...................... 9 5.3 DAGELIJKS FUNCTIONEREN* ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............................ 10 6. WELBEVINDEN................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................

................................ ............ 11 6.1 ANGSTSTOORNIS OF DEPRESSIE ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ....................... 11 6.2 STRESS ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ 11 6.3 REGIE OVER EIGEN LEVEN ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ . 11 6.4 ZINGEVING ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......................... 12 6.5 VEERKRACHT ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ....................

12 6.6 MATE VAN GELUK ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............. 12 6.7 GEZONDHEIDSVAARDIGHEDEN ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......................... 12 6.8 EENZAAMHEID ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................... 13 7. MANTELZORG EN VRIJWILLIGERSWERK ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........................... 14 7.1 MANTELZORG ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................... 14 7.2 VRIJWILLIGERSWERK ................................ ................................

................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 15 College van burgemeester en wethouders - 30 november 2021 - 2021_B&W_0074830/69 3 8. SOCIALE OMGEVING ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ 16 8.1 CONTACT MET BUREN ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .......16 8.2 GEVOEL BUITEN DE SAMENLEVING TE STAAN ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ 16 8.3 INTIMITEIT* ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ........................16 8.4 ACCEPTATIE ................................ ................................

................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......................17 9. NEGATIEVE ERVARINGEN IN HUISELIJKE KRING ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............. 18 9.1 NEGATIEVE ERVARINGEN IN HUISELIJKE KRING* ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............................. 18 10. DISCRIMINATIE ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ...... 19 10.1 DISCRIMINATIE................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ....................19 11. VOORZIENINGEN ................................ ................................ ................................ ................................ ................................

................................ ................................ . 20 11.1 VOORZIENINGEN* ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .............20 11.2 VOORZIENINGEN* ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............. 21 11.3 VOORZIENINGEN* ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............ 22 12. DIGITALE VAARDIGHEDEN ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............... 23 12.1 DIGITALE VAARDIGHEDEN* ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ..............................23 13.

LEEFOMGEVING ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ....24 13.1 GELUIDHINDER** ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ............... 24 13.2 GEURHINDER ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ...................... 25 13.3 GROEN EN BEWEGEN ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ......... 26 14. SLAPEN ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ ................................ .................... 27 14.1 SLAPEN ................................