2.1 GGD - Publieksjaarverslag 2021.pdf

IMPRESSIE 2021 Samen wérkt! www.ggdijsselland.nl GGD: Test op coronavirus GGD: Vaccinatie coronavirus

32 2021 was een bijzonder jaar vol verwondering en bewondering Verwondering … over (weer) een jaar waarin momenten van vrijheid afwisselden met momenten waarin we te maken hadden met beperkingen. Beperkingen in ons privéleven die het ingewikkeld maakten om anderen te ontmoeten, te sporten en uit te gaan. Verwondering dat de wereld niet maak- baar is en dat aandacht en zorg voor elkaar onmisbaar zijn. Bewondering … voor de veerkracht die mensen lieten zien. Of het nu gaat om jongeren of ouderen; we zagen in het jaar 2021 mooie initiatieven om op andere, nieuwe manieren invulling te geven aan een betekenisvol leven. En juist dat betekenisvol leven, doen wat voor jou belangrijk is, blijkt bepalend om jezelf gezond en veerkrachtig te voelen! Wat er speelde in de samenleving speelde ook bij de organisatie GGD IJsselland. Verwondering was er over het feit dat de bestrijding van corona net als in 2020 het gehele jaar een enorme impact op de organisatie had. Bewondering was er voor alle medewerkers van de GGD die volhardend hun werk bleven doen, soms anders en meer digitaal, maar altijd met betrokkenheid, expertise en dichtbij inwoners. Bewondering dat juist in 2021 de Regionale beweging Positieve Gezondheid is neergezet en gezondheid over alle beleids- terreinen heen, meer dan ooit centraal staat. In deze jaarimpressie nemen we je in een vogel- vlucht mee door het jaar 2021.

Van dromen over een gezonde leefomgeving tot samenwerken op het gebied van forensische geneeskunde. Van werken aan een Kansrijke Start voor kinderen tot investeren in een rookvrije generatie. Kortom: op alle gebieden van de publieke gezondheid waren we zichtbaar en werkten we samen met de gemeenten en andere samenwerkingspartners aan het versterken van de eigen regie op gezond- heid. We zijn dankbaar voor weer een jaar werken aan een gezonde basis. We wensen je veel leesplezier toe in verwondering en bewondering! Namens de leden van het algemeen bestuur van GGD IJsselland, Rianne van den Berg, directeur publieke gezondheid Michiel van Willigen, voorzitter dagelijkse bestuur Terugblik Positieve gezondheid in 2021 In het jaarverslag van 2020 stond: “Wat we in 2020 op het gebied van Positieve Gezondheid hebben gedaan is voor de buitenwereld nog niet heel zichtbaar geweest, maar we hebben veel voorwerk gedaan. In 2021 gaan we zichtbare stappen zetten!”. En die stappen werden gezet! In de tijdlijn hieronder laten we graag een selectie zien. En dit gebeurde er onder andere ook in 2021: • HRM ontwikkelende een visie op Positief Gezond Werkgeverschap. • Ruim 100 medewerkers van de reguliere GGD organisatie volgden een training Positieve Gezondheid. • Verschillende organisaties vroegen GGD IJsselland om een inspiratiesessie of work- shop over Positieve gezondheid.

De eerste sessies zijn ingepland of al achter de rug. • De provincie zei ‘ja’ tegen de subsidieaan- vraag van de Regionale beweging Positief Gezond IJsselland. • Team Publieke Gezondheid Asielzoekers verzorgt een workshop Positieve Gezondheid tijdens één van de groepssessies op het AZC. • Eerste externe training Positieve Gezondheid aan professionals in gemeente Staphorst. Externe inspiratieworkshop voor 18 onderwijsprofessionals van Landstede MBO. Het reisverslag van de Regionale beweging Positief Gezond IJsselland is verzonden! Knallend het jaar uit met een inspirerend webinar met Machteld Huber. Week van de Positieve Gezondheid! • GGD medewerkers doen mee met de 5-daagse challenge. • Alle consultatiebureaus ontvangen een handige toolbox. • Directeur Rianne van den Berg is een van de tafelgasten tijdens de IPH con- ferentie 10 jaar Positieve Gezondheid. • Eerste online training Positieve Gezondheid voor medewerkers van GGD IJsselland. • GGD Projectteam inspireert raadsleden van Steenwijkerland, Zwartewaterland, Raalte, Zwolle en Staphorst tijdens de raadsvergaderingen. De factsheet van de Gezondheids- monitor volwassenen en ouderen is voor het eerst vormgegeven aan de hand van Positieve Gezondheid.

54 “Niet iedereen kan of wil zich zomaar laten vaccineren” Sleutelfiguren blijken sleutel tot succes ‘Je bent voor vaccineren of je bent tegen’, dat is wat je vaak hoort in de media. Toch is er een grote groep die niet tegen vaccineren is, maar dat om bepaalde redenen niet kan of doet. Bijvoorbeeld door taalachterstand of wantrouwen richting de overheid. Door het contact met sleutelfiguren leerden we hoe we drempels voor deze doelgroep konden verlagen. Fijnmazig vaccineren Al meer dan een jaar geleden, in januari 2021, werd de eerste coronavaccinatie in Nederland gezet. Eind juni had een grote meerderheid van alle 12-plussers in de regio IJsselland een 1e en 2e prik gehad. Toch vindt niet iedereen in Nederland de weg naar de vaccinatielocatie. “Omdat we het belangrijk vinden dat iedereen zich kan laten vaccineren, hebben we samen met gemeenten in de regio een ‘fijnmazige’ aanpak opgezet”, zegt Sebastiaan van Buuren, projectleider Vaccineren GGD IJsselland. “Dit betekent dat we door informatie over de redenen van deze mensen beter kunnen inspelen op hun behoeften.” Sleutelfiguren zijn goud waard De samenwerking met sleutelfiguren bleek de sleutel tot succes. Als vertrouwenspersoon kunnen zij mensen gemakkelijk informeren en motiveren. Tegelijk informeren ze de GGD over wat er speelt in de wijk.

Een mooi voorbeeld is de samenwerking met Carolien Harkema, wijkmanager van de Rivieren- wijk in Deventer. “Door kennis- en taalachterstand wisten onze wijkbewoners weinig over corona en vaccineren. Het vertrouwen in de overheid is vaak laag, maar er is wèl een hoog aanzien voor de huisartsen.” Daarom organiseerden de huisartsen informatie- en vaccinatiespreekuren. Dat bleek een succes. Velen wisten de weg naar de huisartsenpraktijk in de Rivierenwijk te vinden: sommigen vroegen informatie en anderen kozen meteen voor een vaccinatie. Aanpak gewaardeerd GGD IJsselland is heel blij met de samenwerking met de sleutelfiguren. Het is niet alleen een mooie en effectieve manier om de mensen in de wijken te bereiken. De waardering is ook hoog. De opge- dane kennis en ervaringen worden daarom nog steeds gebruikt en de inzet van sleutelfiguren verder uitgebreid. Rookvrije generatie GGD IJsselland zet zich in voor een rookvrije generatie. Collega’s Marleen Engelbarts en Annelot van Rooij houden zich bij onze GGD met dit thema bezig. Zo ondersteunen ze onder andere gemeenten en verenigingen in de regio om rookvrij te worden. Dat doen ze bijvoorbeeld door mee te denken over beleid of te helpen met praktische informatie en communicatiemiddelen. Ook coördineren ze verschillende projecten. In dit artikel vertellen ze over drie van deze projecten.

Rookvrije Generatie Award IJsselland De Rookvrije Generatie Award IJsselland is een regionale wedstrijd voor het beste initiatief dat werkt aan de rookvrije generatie. Annelot: “Het idee achter deze award is om de personen en initiatieven die enthousiast bezig zijn met het realiseren van rookvrije omgevingen in het zonnetje te zetten. Zo kunnen we elkaar inspireren en laten zien dat we stapje voor stapje meer in de buurt komen van de rookvrije generatie.” Weet je een goed rookvrij initiatief? Aanmelden kan nog t/m 15 april 2022! Stoptober Natuurlijk deed GGD IJsselland zoals elk jaar de oproep om mee te doen met Stoptober. Marleen: “Dit jaar hebben we daarnaast de socials van de GGD ingezet om een vlog te delen. In een reeks korte filmpjes volgden we Philip die stopte met roken.” Benieuwd hoe het Philip verging? Bekijk de vlogs via de YouTube playlist van GGD IJsselland. Rookvrije GGD Als GGD kijken we ook naar wat we zelf kunnen doen voor de rookvrije generatie. Daarom zijn de gebouwen waarin we werken rookvrij en werken we aan het rookvrij maken van alle terreinen waar onze gebouwen op staan. Maar dit is nog een flinke klus. Marleen Engelbarts: “We hebben zo’n dertig GGD-locaties (zonder de coronatest- en vaccinatielocaties). Zo goed als alle locaties huren we en op de meeste locaties hebben we medehuurders.

Deze willen we graag meenemen in onze ambitie naar een rookvrij terrein.” Verschillende terreinen zijn ondertussen al rookvrij en bij andere locaties zijn gesprekken met de verhuurders in volle gang. Carolien Harkema “Je kunt ‘vaccinatie- drempels’ verlagen als je weet wat er in een wijk speelt.” De hoofdlocatie van GGD IJsselland is één van de rookvrije locaties. Marleen Engelbarts en Annelot van Rooij

76 Dromen over een gezonde leefomgeving Droomgesprekken als basis voor onderzoek GGD IJsselland inspireert over een gezonde leefomgeving in de regio. Onderdeel van de inspiratiebeweging is een serie interviews met twaalf professionals. Tijdens zogenaamde ‘droomgesprekken’ gingen GGD mede- werkers in gesprek met professionals: Hoe ziet hun droombeeld van een gezonde leefomgeving eruit? En welke verandering is daarvoor nodig? Groen en rust Een groene omgeving is volgens de professionals van belang. Groene en rustige plekken worden gebruikt om te wandelen, te fietsen en te sporten. Om je hoofd leeg te maken en los te komen van de veelheid aan prikkels. Ontmoeten en voor iedereen Ruimte om elkaar te ontmoeten, samen op te trekken en ruimte voor kinderen om te spelen. Door ontmoeting makkelijk te maken, help je volgens verschillende professionals vereenzaming tegen te gaan. Ruimte voor eigen keuze Mensen moeten zelf keuzes kunnen maken over hun gezondheid volgens de professionals. Denk aan kleine dingen in de eigen leefomgeving. Zoals een moestuin aanleggen of zwerfafval opruimen in de buurt. Hierdoor ervaar je zingeving. Publicaties droomgesprekken T waalf online artikelen www.ggdijsselland.nl/ droomgesprekken Gezonde voeding en bewegen De professionals benoemen dat bewegen in het dagelijks leven geen makkelijke keuze is.

Fietsen, lopen of bijvoorbeeld werken in de tuin; het is niet vanzelfsprekend. Bij gezonde voeding gaat het voor de professionals over kennis over en betaalbaarheid van gezond eten: vaker koken met basisingrediënten en niet te veel eten. En de verleiding van ongezonder voedsel te weerstaan. Van dromen naar doen In 2022 gaan we met verschillende partijen in gesprek over de uitkomsten van dit onderzoek. Samen met professionals en bestuurders uit de regio willen we kijken hoe we de droombeelden in de praktijk kunnen brengen. Van dromen naar doen! Lijkschouw aan de keukentafel Vader, moeder en dochter werken als forensisch arts Sieb van Kuijk en Marijke van Keulen zijn al bijna 30 jaar collega’s bij GGD IJsselland en werken allebei als forensisch arts. Hun dochter Sophie Werkhoven kreeg al op jonge leeftijd belangstelling voor het vak. Zij specialiseert zich momenteel tot forensisch arts. Sophie: “We hebben het aan de keukentafel natuurlijk regelmatig over ons werk. Uiteraard bespreken we alles anoniem: alle patiëntgegevens blijven geheim, daar let ik echt op ondanks dat mijn ouders ook forensisch arts zijn. Maar ik kan nog veel van hen leren dus ik maak graag gebruik van hun kennis en expertise.” Het werk van een forensisch arts Forensisch artsen werken onder andere als gemeentelijk lijkschouwer.

Marijke: “Ik word opgeroepen bij een evidente niet-natuurlijke dood zoals na een ongeval, misdrijf of suïcide, als er een lichaam wordt gevonden of als de behandelend arts twijfelt of er sprake is van natuurlijk overlijden. Dan onderzoek ik samen met de politie wat er kan zijn gebeurd.” Enthou- siast reageert Sieb: “De samenwerking met de politie is waar ik de meeste voldoening uit haal. En de afwisseling natuurlijk: ik weet nooit hoe een dag gaat lopen, er gebeurt altijd wel iets.” Maar forensisch artsen doen meer dan alleen lijkschouw. Denk aan het geven van medische arrestantenzorg en het doen van zedenonderzoek en letselrapportages bij het vermoeden van mishandeling. De tijden veranderen Sieb vertelt: “De opleiding forensische genees- kunde is nu veel uitgebreider dan jaren geleden. En in onze tijd deden reguliere artsen dit werk er gewoon bij en had je af en toe dienst. Terwijl forensische geneeskunde echt een vak is waar specialistische kennis en veel ervaring voor nodig is. De kwaliteitsslag die nu is gemaakt, is geweldig.” Ook Marijke is blij met die ontwikkeling: “We maken soms heftige dingen mee, daar moet je mee om kunnen gaan.“ Sophie: “Wij leren nu over secundaire traumatisering, en ‘coping’ (omgaan met stress). Je hebt het zelf niet altijd door, dus het is belangrijk dat dit nu onderdeel van de opleiding is.

En het moet wel in je zitten om een bepaalde afstand te kunnen bewaren tot je werk.” 26 september, De Stentor Dit Zwolse gezin telt drie forensisch artsen Over twee forensisch artsen van GGD IJssel- land en hun dochter, die dit vak ook ingaat 2 november, AD en De Stentor Tussen leven en dood Over de reis van het sterven, van uur tot uur 22 november, Reformatorisch dagblad Gemeentelijk lijkschouwers “draaien steeds vaker dagdienst na een nachtdienst” Over toenemend personeelstekort onder gemeentelijke lijkschouwers Marijke van Keulen, Sophie Werkhoven en Sieb van Kuijk Foto door Evert van de Worp 

98 In de media Inkijkje in het werk van GGD IJsselland via (social) media Documentaire ‘Waarom niet eerder’ 18 JANUARI – Met de documentaire ‘Waarom niet eerder‘ wil GGD IJsselland het taboe rond praten over zelfdoding doorbreken. In de film praten nabestaanden en allerlei hulpverleners, maar ook kerkelijk werkers openhartig over hun ervaringen, twijfels en gedachten. Verslag 1Vandaag: Zo gaat het op de priklocatie 19 FEBRUARI – 1Vandaag keek een dag mee op de priklocatie in Zwolle. Coronamagazine Positief+ 21 DECEMBER – GGD IJsselland en Veilig- heidsregio IJsselland maakten samen het magazine Positief+ over noaberschap, samenwerking en de impact van #corona in IJsselland. Een magazine vol verhalen van IJssellanders. Van de brandweerman op straat tot de bestuurder op zijn thuis- werkplek. Zij delen hun worstelingen, inzichten en emoties. Online talkshow ‘Zorg om de boer’ 20 MEI – Uit verschillende hoeken van het land komen bezorgde geluiden over toenemende druk, psychosociale problemen en suïcide onder agrariërs. De kloof tussen de agrarische sector en de psychosociale hulpverlening is groot. Daarom organiseerden we de online talkshow ‘Zorg om de Boer’ om de kloof kleiner te maken.

Artikel RTV Focus: Sekspraatjes op jongerencamping 20 JULI – Medewerkers van team Seksuele Gezondheid bezochten een jongerencamping om met jongeren te praten over veilige seks: “We proberen een open gesprek over seksuali- teit met de jongeren aan te gaan. Natuurlijk wordt er veel gelachen, maar jongeren komen ook met serieuze vragen.” Podcast Voorzorg: Rianne van den Berg en Samantha Dinsbach 7 JUNI – Directeuren Publieke Gezondheid Rianne van den Berg (GGD IJsselland) en Samantha Dinsbach (GGD Twente) blikten in de podcast Voorzorg terug op de coronacrisis. En ze reflecteerden op de rol van GGD’en bij infectieziektebestrijding en de inzet op gezondheid en preventie. Radio 1: Het Coronaspreekuur met Joyce Henzen en Rilana Wessel 6 JANUARI – Een half jaar lang waren GGD-medewerkers Joyce Henzen en Rilana Wessel wekelijks te gast op Radio 1 om vragen te beantwoorden over de coronacrisis. LinkedIn: Samenwerkingen met Zwolse8 15 DECEMBER – GGD IJsselland werkt samen met Zwolse zorgopleidingen om zorgmedewerkers versneld van een booster- prik te voorzien! #Zwolse8 Artikel De Stentor: Eerste vaccinatie! 6 JANUARI – De megaoperatie om iedereen te voorzien van een coronavaccinatie ging van start! De Stentor filmde hoe de allereerste prik in de Zwolse IJsselhallen werd gezet.

Foto: Frans Paalman Bericht Facebook: Opening CB Lemelerveld 9 MAART – Samen met de wethouder opende kinder- burgemeester Myla het consultatiebureau in Lemelerveld. Om dit te doen, moest ze eerst ballonnen doorprikken om de sleutel van de deur te vinden! Artikel Roze Golf: syfilis uitbraak in IJsselland 19 SEPTEMBER – Het aantal syfilis besmettingen in de regio is bijna verdubbeld.

1110 Samen wérkt in strijd tegen corona- besmettingen onder jeugd in IJsselland Sinds januari 2021 bestaat het SchoolTeam binnen GGD IJsselland. Het doel van dit team is adequaat coronabesmettingen op scholen en kind- centra te controleren en te zorgen voor informatie en advies. Dit zodat schooldirecties, leraren en ouders op de hoogte zijn en dat de juiste maatregelen voor de kinderen genomen worden. In het SchoolTeam werken medewerkers van Bron- en contactonderzoek samen met het Covid Medisch Team en Infectieziektenbestrijding. Samen wegen zij de verschillende belangen van infectieziektebestrijding altijd af tegen het belang van onderwijs voor het kind. Persoonlijke contacten Henriët Visser werkt al 20 jaar met veel plezier als jeugdverpleegkundige in Genemuiden. Henriët: “Wat mijn werk leuk maakt, zijn de persoonlijke contacten en het vertrouwen dat ik ervaar. Ik ken de meeste gezinssituaties en dat helpt - zeker nu we veel meer op afstand werken - om situaties in te kunnen schatten.” Samenwerken tijdens besmettingsgolf Van maart tot en met oktober had Henriët veel contact met de schooldirecteuren in Genemuiden, de wethouder van de gemeente en de collega- jeugdverpleegkundigen. “In die tijd stond ik constant ‘aan’. De telefoon bleef gaan met vragen over klassen die in quarantaine moesten of over testen.

De drive die we hadden om samen de beste keuzes te maken voor de kinderen maakte dat ik het volhield. Want de werk-privé balans was helemaal zoek in die tijd”, vertelt Henriët gepassioneerd. “De samenwerking met de scholen was fantastisch. Zo overlegde ik ook veel met Gerrit-Dinant ter Harmsel, locatiedirecteur van reformatorische basisschool Eben Haëzer. Het was soms best spannend, want sommige beslissingen schuurden als het ging om transpa- rant zijn en anderzijds mensen niet onnodig ongerust maken. Ik geloof dat helderheid werkt als je met elkaar preventief bezig wilt zijn.” Evenwichtige koers Locatiedirecteur Ter Harmsel is het hier roerend mee eens. “In de achterliggende maanden hebben we frequent overleggen gehad met de GGD en plaatselijke overheid. Samen gingen we op zoek naar een evenwichtige en duidelijke koers voor personeel, ouders en onze kinderen. Wat eerst allemaal onduidelijk was, werd door goede contacten en korte lijntjes snel helder. Compli- menten voor de collega’s van GGD IJsselland!” Samen werken aan een kansrijke start voor kinderen De eerste 1000 dagen van een kind vormen het fundament voor het verdere leven. Om ieder kind een kansrijke start te geven, werken gemeenten in de regio IJsselland aan lokale coalities. In deze coalities kijken verschillende partijen hoe zij kunnen samenwerken in de periode voor, tijdens en na de zwangerschap.

Albert Beijen (beleidsadviseur Jeugd en Onderwijs bij gemeente Deventer) en Lisette Veltink (coördinator Kansrijke Start bij GGD IJsselland) vertellen over deze coalitievorming in de gemeente Deventer. Albert: “Als gemeente willen we de eerste duizend dagen van kwetsbare kinderen sterker maken. Dit doen we door de samenwerking met het medisch en sociaal domein te verbeteren. Het is een brede samenwerking tussen alle partners die in de eerste duizend dagen van een kind een rol spelen. We hebben de GGD gevraagd om binnen het programma Kansrijke Start de coördinerende rol te nemen.” Coalitie Lisette: “Vanuit de GGD ben ik projectleider Kansrijke Start. Om ieder kind een kansrijke start te geven, werken we in de coalitie nauw samen. De coalitie bestaat uit veel betrokken partijen die in Deventer werkzaam zijn en is continu in beweging. Op dit moment zijn we bijvoorbeeld bezig om routekaarten te ontwikkelen om kwetsbare zwangeren beter in beeld te krijgen.

Andere praktijkvoorbeelden van Kansrijke Start in Deventer zijn: het ROK (relatie ouder en kind Deventer), het programma Nu niet Zwanger dat binnenkort start en een pilot waarbij een jeugdverpleegkundige inloopspreekuur houdt bij een verloskundigenpraktijk.” Elkaar kennen en intrinsieke motivatie Lisette: “De rode draad achter Kansrijke Start is elkaar kennen, op de hoogte zijn van elkaars expertise en met elkaar netwerken.” Albert vervolgt: “Wat Kansrijke Start kenmerkt, is dat er niet een blauwdruk is van ‘zo gaan we het doen en dan komen we daar uit’. Eind 2019 zijn we in Deventer gestart met de coalitievorming en we kiezen hierin heel erg de lijn van de intrinsieke motivatie van professionals. Dát is de drijfveer om mensen aan te haken.” Kleine stapjes Lisette: “Door samen op te trekken met professi- onals en door samen met kwetsbare ouders te ontdekken wat werkt, bereiken we een beter resultaat voor kinderen. Soms is het met kleine stapjes, maar gaan we wel vooruit.” Gerrit-Dinant ter Harmsel en Henriët Visser “De drive die we hadden om samen de beste keuzes te maken voor de jeugd in Genemuiden maakte dat ik het volhield.” Lisette Veltink en Albert Beijen “Als gemeente willen we de eerste duizend dagen van kwetsbare kinderen sterker maken.”

1312 ‘In één klap lag al ons werk stil’ Eén van de taken van GGD IJsselland is het toezicht houden op de kinderopvang in de regio. Maar door de lockdown lag het werk van GGD team Toezicht Kinderopvang begin 2021 in één klap stil. De toezichthouders vertellen over hun werk in coronatijd. Best een spannende job, waarin je het verschil kunt maken Het werken als Toezichthouder is erg leuk. Je hebt veel contact met mensen, kan je eigen tijd indelen en een verschil maken voor de kinder- opvanglocaties. Maar het is ook best een spannende job, waarin je altijd op zoek moet naar wat er wel en niet kan binnen de kaders van de Wet kinderopvang. Dat is elke keer anders: “Zo begin je je dag met een locatie met 8 peuters waarvan je er nog wel tien kan hebben. Maar daarna kom je op een BSO met 100 kindplaatsen en is de vraag of dat wat je ziet wel mag binnen de kaders van de wet. En dan moet je nog door naar een kinderdagverblijf waarover je een klacht hebt ontvangen.” Ook voor de beroepskrachten op wie het team toezicht houdt is hun komst altijd spannend. Gelukkig weten de toezichthouders inmiddels hoe ze hen op hun gemak kunnen stellen. “Door de manier waarop wij binnenkomen kunnen wij het verschil maken. Het is fijn als ik een gastouder een stukje op weg kan helpen.

Je merkt dan ook dat het contact daarna veel gemakkelijker gaat.” Werken in coronatijd Corona heeft veel invloed gehad op de manier waarop het team werkt. En begin 2021 lag hun werk zelfs helemaal stil. Verschillende teamleden werkten tijdelijk binnen de corona-organisatie, bijvoorbeeld bij het Bron- en contactonderzoek of in één van de test- en vaccinatiestraten. In hun eigen werk als toezichthouder was het soms zoeken. “Ons werk is vooral heel veel observeren. Hoe ziet de ruimte er uit, hoe gaan de beroepskrachten met de kinderen om. Toen de kinderopvang weer open ging, konden wij nog niet meteen overal weer op bezoek. Dus gingen wij bellen.” Door de coronacrisis zijn de toezicht- houders meer in dialoog gekomen met de beroepskrachten. Dat maakt het werk misschien nog wel een beetje leuker. Coronavaccinatie moeilijk bereikbare doelgroepen Aanpak arbeidsmigranten GGD IJsselland voert voor al zijn inwoners taken uit op het gebied van de publieke gezondheidszorg. Afgelopen jaar was het zo goed mogelijk informeren over corona en de vaccins één van deze taken. Daardoor kon iedereen een weloverwogen keuze maken over vaccineren. Burgemeester Hans Vroomen (Gemeente Ommen) en arts Rachel ter Horst (Infectieziekte- bestrijding) blikken terug op de aanpak arbeidsmigranten. Op 15 januari 2021 werd de eerste coronaprik in IJsselland gezet.

In mei, midden in de massacam- pagne, rees bij burgemeester Vroomen de vraag: ‘wat doen we met inwoners die niet in de basis- administratie staan?’. Moeilijk bereikbare doel- groepen (asielzoekers, dak- en thuislozen, arbeids- migranten, etc.) vragen om een speciale benade- ring. Bijvoorbeeld doordat ze de taal niet spreken of lastig in kaart zijn te brengen. Hans: “In Ommen wonen en werken relatief veel arbeidsmigranten. Zij zijn onderdeel van onze samenleving, doen hier boodschappen, ontmoeten andere inwoners. Ik vroeg me af hoe we hen gingen aanhaken bij de vaccinatiecampagne.” In samenwerking met gemeenten, uitzendbureaus en bedrijven werden arbeidsmigranten in de regio geïnventariseerd en in hun eigen taal geïnformeerd. En wie dat wilde gevaccineerd. Rachel: “Dat deden we gefaseerd. Op weekenddagen in juli en augustus op onze vaste vaccinatielocaties, daarna bij de bedrijven zelf en op vakantieparken waar arbeidsmigranten wonen.” Hans herinnert zich vooral dat de vrijwilligheid goed werd geborgd. “Voelde iemand zich gedwongen? Dan werd niet geprikt! Een pleister erop, zodat leek of je was gevaccineerd, en weer naar buiten. Daar gaat de GGD gelukkig heel serieus mee om.” Extra voordelen De aanpak met uitzendbureaus en bedrijven leverde naast een verhoogde vaccinatiegraad meer voordelen op. Zo is een stuk duidelijker hoeveel arbeidsmigranten in Ommen wonen en waar.

En zijn zij daardoor makkelijker bereikbaar voor vervolgcampagnes. Daarnaast veranderde het beeld dat beiden vooraf over arbeidsmigranten hadden. Rachel: “Er wonen hier hele gezinnen, inclusief kinderen en huisdieren. Niet alleen mannen.” Hans vult aan: “Arbeidsmigranten spelen een belangrijke economische rol in onze regio. Zij zijn óók inwoners van Ommen. We moeten ervoor zorgen dat de publieke gezondheidszorg ook voor hen beschikbaar is.” Rachel ter Horst en Hans Vroomen “Er werd door de GGD gecheckt of iedereen zich écht vrijwillig liet prikken.”

1514 Onderzoek Voor de onderbouwing van gezondheidsbeleid Factsheet DE IMPACT V AN DE CORONACRISIS Februari - maart 2021 Een onderzoek onder inwoners van de regio IJsselland Impact van Corona op inwoners van regio IJsselland Landelijk vragenlijstonderzoek GGD’en en RIVM, februari 2021 www.ggdijsselland.nl Factsheet IMPACT V AN DE CORONACRISIS op het leven van jongeren in regio IJsselland Kwalitatief onderzoek met focus op het sociale leven Maart 2021 Impact van corona op jongeren Kwalitatief onderzoek met focus op het sociale leven, maart 2021 www.ggdijsselland.nl Factsheet IMPACT V AN DE CORONACRISIS op ouders en hun kinderen in de regio IJsselland Maart 2021 Impact van corona op ouders en hun kinderen Vragenlijstonderzoek naar de impact van corona op gezinnen, maart 2021 HOE GEZOND ZIJN DE INWONERS V AN REGIO IJSSELLAND? Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2020 Factsheet Hoe gezond zijn de inwoners van regio IJsselland? Gezondheidsmonitor volwassenen en ouderen 2020, november 2021 Facts & Figures GGD IJSSELLAND IN CORONA TIJD Cijfermatige terugblik 2021 Jan Feb Mrt Apr Mei Juni Juli Aug Sept Okt Nov Dec Facts & Figures GGD IJsselland in coronatijd Cijfermatige terugblik 2021, januari 2022 www.ggdijsselland.nl Onderzoeksverslag DROMEN OVER EEN GEZONDE LEEFOMGEVING Kwalitatief onderzoek onder 12 professionals werkzaam in regio IJsselland Oktober 2021 Dromen over een

gezonde leefomgeving Kwalitatief onderzoek onder 12 professionals werkzaam in regio IJsselland, oktober 2021 Wat doet team Seksuele gezondheid? Het team Seksuele gezondheid van GGD IJsselland verzorgt soa-consulten en seksuele gezondheidsbevordering. Het team biedt consultatie en advies, deskundigheidsbevordering en beleidsadvisering aan professionals die werken met jongeren tot 25 jaar. ‘Sense’ is hét informatieplatform speciaal voor jongeren tot 25 jaar. Door promotieacties maakt GGD IJsselland het thema seksualiteit bespreekbaar. Daarnaast organiseert GGD IJsselland outreachende activiteiten en voorlichting voor specifieke risicogroepen. thermometer SekSuele gezondheid Cijfers en trends in soa’s en seksualiteitsvragen in regio IJsselland, 2020 Vind% soa 2018 2019 2020 Chlamydia 16,0% 16,4% 20,7% Gonorroe 5,7% 6,6% 7,6% Syfilis 2,0% 2,0% 2,0% HIV 0,2% 0,3% 0,2% Hepatitis B 0,0% 0,0% 0,0% Soa-consulten1 per gemeente Dalfsen 53 Deventer 610 Hardenberg 69 Kampen 135 Olst-Wijhe 51 Ommen 26 Raalte 108 Staphorst 20 Steenwijkerland 99 Zwartewaterland 53 Zwolle 911 Totaal 2.135 1 Exclusief PrEP-consulten De soa-consulten vinden plaats in Zwolle en Deventer Totaal vindpercentage 26,2% Het vindpercentage is het percentage cliënten waarbij 1 of meer soa’s zijn gevonden.

Deze lokale thermometer geeft een overzicht van de cijfers op het gebied van seksuele gezondheid, beschrijft het bereik van de preventieactiviteiten van GGD IJsselland en benoemt een aantal belangrijke ontwikkelingen voor de elf gemeenten in de regio IJsselland. Deze lokale thermometer Seksuele gezondheid van GGD IJsselland is een aanvulling op de regionale thermometer van vijf GGD’en in Oost-Nederland gezamenlijk (Overijssel en Gelderland). Het vindpercentage soa is ten opzichte van 2019 (21,7%) met 4.5% toegenomen. toelichting vindpercentage De toenames in soa-vindpercentage kunnen worden verklaard door de afgeschaalde zorg als gevolg van het coronavirus en de daarmee gepaard gaande strengere triagering. toelichting aantal consulten Het aantal uitgevoerde consulten is sterk afgenomen in 2020. Met name tijdens de eerste golf van het coronavirus werd de seksuele gezondheidszorg afgeschaald en werden vrijwel alleen cliënten gezien met soa-gerelateerde klachten en cliënten die behandeling nodig hadden. Na de eerste golf werd de seksuele gezondheidszorg weer zoveel als mogelijk hervat.

Thermometer seksuele gezondheid Cijfers en trends in soa’s en seksualiteitsvragen in regio IJsselland, 2020 Sportief en Gezond Peiling in de g emeente Raalte Onderzoek naar sport, bewegen en gezondheid en de wensen en behoeften van inwoners in de gemeente Raalte Team Beleidsadvies en Onderzoek September 2021 Sportief en Gezond Peiling in de gemeente Raalte Onderzoek naar sport, bewegen en gezondheid en de wensen en behoeften van inwoners in de gemeente Raalte, september 2021 Factsheet DE IMPACT V AN ZELFISOLA TIEImpact van zelfisolatie Onderzoek naar impact van corona op mensen in zelfisolatie, resultaten volgen begin 2022 Deventer aanpak Gezondheid en Gedrag Negen inwonersreizen in beeld Februari 2021 DEVENTER AANPAK GEZONDHEID EN GEDRAG Deventer aanpak Gezondheid en Gedrag Negen inwonersreizen in beeld, februari 2021 Speciale pagina ‘corona actueel’ op IJssellandScan In het begin van de coronacrisis is er een speciale pagina aangemaakt op de IJssellandScan met cijfers over corona in de regio IJsselland. Deze corona- pagina wordt sindsdien elke week geactualiseerd met nieuwe cijfers. Het is veruit de meest bezochte pagina van de IJssellandScan.

onderzoek voor gemeenten Folder ‘Onderzoek voor gemeenten’ In de folder ‘Onderzoek voor gemeenten’ geven we weer met welke onderzoeksvragen gemeenten bij ons terecht kunnen en hoe het proces van vraagverheldering tot opdrachtformulering verloopt. Bekijk de onderzoeken online! Alle onderzoeken staan in de digitale databank IJssellandScan via www.IJssellandScan.nl. Drugsgebruik onder jongvolwassenen; aangrijpingspunten voor beleid en praktijk Verkennend onderzoek naar ervaringen met drugsgebruik onder jongvolwassenen in de gemeente Dalfsen Team Beleidsadvies & Onderzoek Mei 2021 Drugsgebruik onder jongvolwassenen; aangrijpingspunten voor beleid en praktijk Verkennend onderzoek naar ervaringen met drugsgebruik onder jongvolwassenen in de gemeente Dalfsen, mei 2021

De IJssellandScan Voor data om op te sturen De IJssellandScan, een website met cijfers en onderzoek van GGD IJsselland en Proscoop, bestaat drie jaar. Rianne van den Berg, directeur publieke gezondheid bij GGD IJsselland en Arie Jongejan, directeur bestuurder bij Proscoop vertellen over deze mooie samenwerking. Waar vullen de organisaties elkaar aan? Arie: “Niet alleen de expertise, maar ook ons werkveld vult elkaar aan. De GGD is goed thuis in het gemeentelijk en sociale domein. Proscoop heeft haar wortels in de (eerstelijns) zorg. Beide organisaties hebben een maatschappelijke opdracht, een groot netwerk in het gezamenlijke werkgebied en worden gefinancierd vanuit publieke middelen. We zijn beide betrokken bij verschillende (soms gezamenlijke) projecten en programma’s waarbij we de resultaten meten en monitoren.” Wat is volgens jullie de grootste meerwaarde van de IJsselland- Scan? Rianne: “De coronacrisis heeft ons in dit kader een beetje geholpen. We hebben in het begin van de coronacrisis een zogenaamde ‘tegel’ aangemaakt met coronacijfers. De behoefte aan data om op te sturen was er altijd al, maar is met de coronacrisis zeker gegroeid. Ook monitoren we bijvoorbeeld wat de impact van corona op verschillende doelgroepen is.

Bestuurders van gemeenten en instellingen zijn meer op zoek naar stuurinformatie en dat biedt de IJssellandScan.” Arie: “We laten aan een toenemend aantal bezoekers zien wat de eigen(n)aardigheden zijn van de inwoners in onze regio. Dat steeds meer beleidsmakers en professionals uit de praktijk daar gebruik van maken is natuurlijk heel mooi. Zeker wanneer we daarmee wetenschap, beleid en praktijk met elkaar weten te verbinden.” Hoe kijken jullie terug en hoe kijken jullie vooruit? Rianne: “We kijken positief terug op wat we met elkaar hebben gerealiseerd en zien kansen om de aandacht voor preventie en een gezonde sociale basis te laten groeien. Gezondheid is belangrijker dan ooit, dat laat de coronacrisis zien. Het gaat steeds meer over breed kijken naar gezondheid en juist dan zijn cijfers ook nuttig als onderbouwing.” Uitgave GGD IJsselland, maart 2022 Redactie Team Communicatie GGD IJsselland Ontwerp en opmaak hollandse meesters, Utrecht www.ggdijsselland.nl GGDIJ137/Publieksjaarverslag2021 Rianne van den Berg en Arie Jongejan