2.0. Democratisch Energie Initiatief - Manifest-voorkom klimaatboetes van kabinet.pdf

In Investors Business Daily van 10 februari 2015: schrijft zij “Dit is voor de eerste keer in de geschiedenis van de mens dat wij onszelf tot taak stellen om binnen een afgesproken tijdsbestek het sinds de industriële revolutie heersende economische systeem te vervangen”. Voor zover bekend hebben noch Edenhofer noch Figueres tegengas gekregen. Kennelijk zijn hun waarneming en streven dus zowel bekend als geaccepteerd. (Zou over dit onderwerp een referendum niet op zijn plaats zijn geweest?) Kan het zo maar gebeuren dat onder de noemer van klimaatpolitiek wordt gestreefd naar een maatschappelijke revolutie waar Karl Marx niet aan zou durven denken? Het is overduidelijk dat de discussie over het klimaat volledig is verpolitiseerd. Anders zou er geen klimaatwet komen en zou zich ook de zotte situatie niet hebben voorgedaan, dat de samenvattingen van de belangrijke IPCC Assessmentrapporten het product zijn van politieke onderhandelingen. Dit alles leidt tot drie conclusies. 1. Bij het klimaatbeleid maken veel actoren wat graag gebruik van de kans om op de krui wagen van de overheid mee te rijden in de richting van eigen doelen. Het voorzien in de behoefte aan krui - wagens is echter geen taak van de overheid! 2. Dat president Trump uit het Parijse klimaatakkoord is gestapt is klimatologisch gezien van geen belang.

De grote ophef die dat desondanks heeft veroorzaakt komt omdat het -in overeenstemming met de bevindingen van Edenhofer- gaat om een agressieve 45 economische daad, die meerdere partijen in de portemonnee raakt. En die partijen laten luidkeels weten dat zij dáár gevoelig zijn. 3. Het klimaatbeleid verwaarloost de belangen van de bevolking. Die is gebaat bij wetenschappelijk verantwoorde keuzes. Zo niet het politiek-corporatieve syndicaat dat alleen welgevallige informatie eist en gedoogt. Aldus moet de bevolking talloos veel miljarden ophoesten zonder enige garantie dat het mogelijk is het klimaat te beïnvloeden. Voor de hoofdrolspelers is het fijn dat zij zichzelf en de gokkast kunnen betalen met andermans geld. 46 17 VOORZORGSPRINCIPE? DAT DOE JE JEZELF TOCH NIET AAN? Vreemd aan het klimaatbeleid is dat het niet doel- maar middelengericht is. Neem het Energieakkoord: met hoeveel dagen, maanden of jaren wordt de uitputting van de voorraad fossiele brandstoffen uitgesteld als gevolg van dit akkoord? Wij weten het niet. En het Klimaatakkoord: hoeveel graden minder wordt de aarde als gevolg van dit akkoord opgewarmd? Wij weten het niet. Dit niet weten betekent dat er juist ten aanzien van de meest cruciale zaken geen doelen worden gesteld. Dus concentreert men zich op middelen, die, naar men hoopt, werkzaam zullen zijn.

In het bijzonder wordt er veel, zo niet alles, verwacht van een reductie van de CO2-uitstoot. De -vervroegde- sluiting van kolencentrales moet daaraan bijdragen. Die sluiting werd in het journaal van 8 mei 2018 door de minister van EZ aangekondigd. Daarbij werd gesteld dat die centrales ontzettend klimaat- belastend zijn. Uit de woorden van de minister moet wel worden opgemaakt, dat de sluiting van die twee centrales zoden aan de dijk zet. Dat het dus significant bijdraagt aan de oplossing van het klimaatprobleem, wat dat ook moge zijn. Toch had de minister er goed aan gedaan zijn uitspraak te bewaren voor het kinderprogramma “Kletspraat”. Hij wist natuurlijk -of behoorde te weten- dat het dagblad Trouw (03 december 2015) meldde dat de wereld nog 2444 kolencentrales in petto heeft. Ofwel; per centrale die hier op ons aller kosten wordt gesloten worden er elders 1200 geopend. De minister stelde zich op als koopman in symboolpolitiek. Over CO2-beperking gaat ook het klimaatakkoord, dat per2030 een reductie van 49% wil. Daaraan moeten diverse sectoren hun bijdrage leveren. Over de grootte van die bijdrage is onderhandeld aan 6 tafels: 4. Gebouwde omgeving, 5. Mobiliteit, 6. Industrie, 7. Elektriciteit, 47 8. Landbouw en landgebruik, en 9. Klimaatberaad.

In grote lijnen deden dezelfde beraadslagers mee, die ook het Energie- akkoord hebben bedacht in ruime mate aangevuld met zij-instromers. Opvallend is de afwezigheid van wetenschappelijke kennis omtrent het klimaat. En voorts is, net zoals bij het Energieakkoord, de bevolking, die straks de rekening van alles krijgt gepresenteerd, geheel buiten het overleg wordt gehouden. Democratie? Er zijn blijkbaar momenten dat je daar even niet aan toekomt. Evenmin is het voorzorgsbeginsel toegepast. Het klimaatbeleid gaat over dermate belangrijke zaken dat a) een nul-fouten beleid noodzakelijk is en b) er wordt gegarandeerd dat de door de bevolking te brengen offers een van tevoren afgesproken effect zullen hebben. Omdat aan geen van deze voorwaarden wordt voldaan is een serieuze toepassing van het voorzorgsprincipe zowel noodzakelijk als urgent. Daar kan toch niemand tegen zijn? Want de hoofdrolspelers in het klimaatoverleg (de milieubeweging zat als spil aan alle 6 de tafels) zijn toch grote voorstanders van dat beginsel? Op basis van dat beginsel wordt op velerlei gebied heftig geremd. Denk aan kernenergie, genetische modificatie en innovatieve voedingsmiddelen. Het voorgenomen klimaatbeleid heeft repercussies voor de hele bevolking en schreeuwt dus als het ware om toepassing van het voorzorgsprincipe. Maar ja, met dat beginsel val je een ander lastig, niet jezelf.

48 18 KLIMAATWET DEEL I: VRIJHEID VAN GODSDIENST, NIET VAN GELOVEN Het is 26 juni 2018, Haagse politici melden verheugd dat zij het eens zijn geworden over de meest ambitieuze klimaatwet ter wereld. Dat lijkt meer dan het is, want slechts 6 andere landen hebben ook zo´n wet. De overige 190 landen rekken hun bestaan zonder. Hoe blij moeten we met die wet zijn? Heel erg blij als wij zeker zouden weten dat de wet deugdelijk is gefundeerd en effectief het klimaat op aarde zal bijsturen. Over de slaagkans daarvan wordt echter gezwegen. De bedoeling van de klimaatwet is om tegen 2050 ten opzichte van 1990 95% minder CO2 uit te stoten. Dat moet ervoor zorgen dat het klimaat niet te veel opwarmt. Is CO2 plotseling een probaat werkend middel geworden? In de Urgenda- procedure heeft de overheid toch aangetoond, dat het belang van CO2 voor het klimaat niet meer dan enkele tienduizendsten van een graad Celsius bedraagt? Als dat waar is dan is het toch wanbeleid om de bevolking zwaar te laten betalen voor buitensporig dure klimaatinspanningen waarbij een niet-werkend middel wordt ingezet? Of zijn we te goedgelovig en gaat het in werkelijkheid niet om het klimaat maar om de gigantische geldstromen, die door ingrepen in het CO2- systeem op gang worden gebracht? De klimaatwet ademt de jaren 70 van de vorige eeuw. Dat waren de hoogtijdagen van het geloof in de maakbaarheid van de maatschappij.

Dat liep op een fiasco uit. Nu hebben wij wel vrijheid van godsdienst maar zijn verplicht te geloven in de maakbaarheid van het klimaat. Waarbij uitsluitend wordt gedacht aan ouderwetse oplossingen: de al uit en te na ontmaskerde windenergie resp. energie uit biomassa alsmede zonne- energie waaraan in een nog steeds onrijp stadium miljarden gemeenschapsgeld worden verspild. Kennelijk ontgaat het de overheid dat het subsidiëren van onrijpe processen de innovatie ervan in de weg staat. Waarom innoveren als er toch bakken geld beschikbaar worden gesteld? Inderdaad: Barbara Tuchmann is nog zo actueel als wat. 49 Van vertrouwen in toekomstige succesvolle innovaties is geen sprake. Neem kernenergie als voorbeeld. Daarop rust nog steeds een dom taboe. Machtige niet gekozen groeperingen in onze samenleving staan, wat innovaties op dit gebied betreft, op de rem. Tot schade van de gemeenschap, maar volop ondersteund door de meeste media. Evenmin wordt rekening gehouden met de mogelijkheid om straks CO2 om te zetten in nuttige grondstoffen. Ook deze innovatie zou in brede kringen zeer onwelkom zijn. Het zou immers het bestaansrecht ontnemen aan ontelbaar veel bedrijven en organisaties.

Het zou een economisch technologische revolutie ontketenen en de mensheid bevrijden van het zware psychologische en financiële CO2-juk dat haar nu verplicht dingen te doen die zij vrijwillig nooit zou doen. Een soortgelijk effect zal optreden als het brede syndicaat van overheden en belangengroepen toe zouden geven dat invloed van CO2 op het klimaat toch echt klein tot verwaarloosbaar is. Niet het klimaat maar de demografische ontwikkelingen zullen het probleem van deze eeuw vormen een probleem waaraan echter niets valt te verdienen en dus wordt overgelaten aan hulporganisaties. Wordt vervolgd; zie hoofdstuk 21. 50 19 RECHT IS KROM De Raad van State (RvS) is een eerbiedwaardig instituut dat in enigerlei vorm sinds 1531 bestaat. Knap oud dus, maar ook verouderd? De huidige taken van de RvS zijn: a. regering en parlement adviseren over wetgeving en bestuur en b. bestuursrechtspraak in het bijzonder inzake geschillen tussen burgers en overheid en tussen overheden onderling. Wat punt b) betreft ligt de veronderstelling voor de hand dat de RvS burgers beschermt tegen de oppermachtige overheid en dus populair zal zijn bij het volk. Toch ontmoet men nooit een burger die enthousiast is over de uitspraken van de RvS. Integendeel zelfs; meestal is er sprake van teleurstelling. Hoe kan dat? De meeste burgers die hun recht zoeken bij de RvS hebben bezwaren tegen plannen van de overheid.

Hoe die plannen tot stand zijn gekomen zal hun een zorg zijn. Het gaat erom wat die plannen hen materieel en/of immaterieel zullen aandoen. Precies hier ligt de kern van het probleem. Want wat de bezwaarmakers niet interesseert is juist de kerntaak van de RvS: controleren of de plannen op procedureel juiste wijze zijn ontwikkeld. Als dat het geval is- en in het overgrote deel van de gevallen is dat zo- dan krijgen de bezwaar makende burgers nul op hun rekest. Met algemene teleurstelling als gevolg. De pijn zit dus bij de inhoud van de plannen. Inhoudelijk zouden de plannen moeten worden beoordeeld door democratisch gekozen gremia zoals gemeenteraden of provinciale staten. Daar zou moeten worden gelet op nut en noodzaak, kosten en baten, maatschappelijke impact, mogelijke alternatieven, effectiviteit (als het gaat om gesubsidieerde plannen) etc. In theorie gaat dit misschien wel goed, zo niet in de praktijk. Plannen worden ingediend om doelen te bereiken. Daarom zullen plannenmakers ze presenteren met een opgesmukt verhaal. Dat zij bijvoorbeeld belangrijk, zo niet onmisbaar zijn voor de samenleving. Ze zullen strikt vermijden om de negatieve aspecten, die aan elk plan kleven, 51 te noemen, laat staan te benadrukken.

Maar wie moet dat dan wel doen? Welke indiener van plannen, overheid of particulier, zal opdracht geven voor een 100% zuivere evaluatie? Gesteld dat er überhaupt onafhankelijke deskundigen te vinden zijn. (Zie voorgaande hoofdstukken). Aldus kan het gebeuren dat de RvS plannen aangeboden krijgt die netjes volgens de regels tot stand zijn gekomen maar inhoudelijk zo rot zijn als een mispel. De burger die hiertegen protesteert heeft het gelijk aan zijn kant maar krijgt dat niet. Hieruit volgt dat rechtspleging zinloos is al je de inhoud van de plannen niet even secuur evalueert als nu met de procedures gebeurt. Die inhoudelijke toetsing mag die naam niet dragen. Belangenpartijen kunnen hun gang gaan en -zoals bij windparken gebruikelijk is- rapporten indienen die niet hadden hoeven te worden geschreven omdat de conclusies ervan al bij voorbaat vast stonden. Er zit niets anders op dan de RvS uit te breiden met een tweede poot die niet de procedures maar de inhoud van de plannen beoordeelt. Dat zal een ongekende bijdrage leveren aan de democratie in dit land. 52 20 €€€€€€€€€€€€€€€ Een financiële paragraaf ontbreekt in zowel het Energie- als het Klimaatakkoord. Beide akkoorden passen in de subsidie-gedreven maatschappij. Daarin is subsidieverwerving niets anders dan het massaal proberen om je eigen kosten op anderen af te wentelen.

Dat is geen verdienmodel waarmee je loopt te pronken; het lijkt immers niet op maatschappelijk verantwoord ondernemen. De minister behoort op onze centen te passen. Deze bewindspersoon schrijft in de kamerbrief van 23 februari 2018 weliswaar dat er op kosteneffectiviteit zal worden gelet, maar vult dat niet in. Neem het landschap ontsierende windturbinecomplex dat in het IJsselmeer zal verrijzen en waaraan € 1500 miljoen subsidie is toegezegd. Eisen wat betreft nut en noodzaak c.q. maatschappelijke kosten-baten zijn daarbij niet gesteld. Daarmee vervallen tevens de toetsingsmogelijkheden. Qua kosten van de energietransitie/klimaatbeleid moeten we het doen met door de minister van EZ gegeven indicaties. Die heeft laten vallen dat de energietransitie alle economische groei op zal slokken. Omdat het onderschatten van de kosten een overheidskwaal is, is het verstandig de door hem geïndiceerde bovengrens aan te houden. Dat resulteert in een totaal kostenbedrag van € 20 miljard per jaar en ruim € 600 miljard in totaal. Dat is € 80.000 per huishouden. Dat bedrag dekt iets meer dan het gasloos maken van de gebouwde omgeving (Veenstra 2018) maar is natuurlijk slechts een deel van alle kosten die uit het Energie- men Klimaatakkoord voortvloeien.

Waar we op voorbereid moeten zijn? Het dubbele? Op dit punt trekt de minister van EZ in zijn kamerbrief van 23 februari 2018 een merkwaardig Janusgezicht. Want hij meldt dat organisaties en bedrijven enthousiast klaar staan om het klimaatbeleid uit te voeren. Maar hij vraagt niet welke financiële risico’s zij stuk voor stuk bereid zijn op zich te nemen. Dat hoeft hij ook niet te vragen want hij weet dat hij louter lege briefjes zal ontvangen. De risico’s worden bij de huishoudens 53 gelegd en terecht vraagt de minister zich af of de huishoudbeurs niet te veel gaat lijden onder de transitie. Natuurlijk kent hij het antwoord maar durft daar niet mee voor de draad te komen. Dat antwoord is overbodig. Want nu al telt ons land 700.000 huishoudens met betalingsproblemen. Als daar nog eens een last van vele honderden miljarden overheen komt dan gaat dat aantal onbeheersbaar in de miljoenen lopen. Wat er dan gebeurt laat zich raden: voor de financiering van de plannen zullen de vermogens van particulieren en van pensioenfondsen vergaand worden opgeëist. Hetgeen tevens het einde van het nu functionerende economisch stelsel betekent.

Christiana Figueres en al haar medestanders die een suïcidaal maatschappijbeleid eisen kunnen dan de vlag hijsen!! Als het kabinet Rutte 3 niet wil tekenen voor dit scenario, waarop wij op basis van de misleidende, want alle pijnpunten verzwijgende, kamerbrief van 23 februari 2018 rechtstreeks aanstevenen, dan zal het beleid drastisch om moeten. Want nu geeft niemand maar dan ook niemand garanties dat de te brengen offers zinvol, nuttig en nodig zijn. Dogma’s vervangen kennis. Veel van de hoofdrolspelers roepen bij het minste gevaar om het voor- zorgsprincipe. Welnu, hier is de noodzaak van dat principe keihard aanwezig. Want op basis van flarden kennis over zaken als het klimaat, over het verband tussen energie en klimaat, over de exacte betekenis van CO2, over de samenhang tussen de tientallen variabelen die het klimaat bepalen, over de impact van menselijke activiteiten enz. is het volstrekt onverantwoord om ingrijpende beslissingen te nemen. Ergo: er bestaat een gerede kans dat de 100den miljarden euro’s slechts worden uitgegeven om de zakken van belanghebbenden, hier en elders in de wereld, te vullen en dat de fraaie doelen op het gebied van klimaat, energie en milieu geen centimeter dichterbij komen.

Het gebrek aan financiële transparantie en verantwoording alsmede het niet onderbouwen van de besluiten door echt onafhankelijk kritisch- wetenschappelijk onderzoek moeten alarmbellen doen overgaan. De boel gaat hier heel erg mis. 54 21 KLIMAATWET DEEL II; GEBOUWD OP DRIJFZAND Als wijsneuzig scholier heb ik eens een groepje oudere mannen -allen geboren in de 19e eeuw- uitgelegd hoe het komt dat het in de winter kouder is dan in de zomer. Ik werd hartelijk uitgelachen. Men wist het precies: in de zomer staat de zon dichtbij en ‘s winters wat verder weg. Geen twijfel mogelijk. Van zo’n onschuldig stukje onwetendheid heeft niemand last. Dat laat je zo. Maar dat wist ik toen nog niet. Bij politici kan er nimmer sprake zijn van onschuldige onwetendheid. Daarvoor is hun werk te belangrijk voor andere mensen. Vraag politici hoe het komt dat de klimaten op aarde veranderen en het antwoord (zie MvT op klimaatwet): “Het klimaat verandert. De aarde warmt op. Menselijk handelen is daar verantwoordelijk voor door landbouw, ontbossing en verbranding van fossiele brandstoffen. Door concentratie van broeikasgassen in de atmosfeer dreigt een onomkeerbare opwarming van de aarde met grote natuurlijke, sociale en economische gevolgen”. Een klimaatwet moet dat voorkomen.

Het enige beschikbare medicijn blijkt de beperking van de CO2-uitstoot te zijn en wel in 2030 en 2050 met respectievelijk 49% en 95% ten opzichte van 1990. Dat doel kost de bevolking vele 100den miljarden euro’s. De politiek heeft overal advies en consultaties ingewonnen, maar NIET bij de betalende bevolking! Het zijn vooral de belangencoalities, de deelnemers in de bureaucorporatieve staat, wiens mening is gevraagd. Die coalities doen niet moeilijk over aan de burgers op te leggen lasten. Zolang zij zelf maar buiten schot blijven. In deze situatie “voorbij de democratie” ontvangt de burger geen garanties als tegenprestatie voor de op te brengen lasten. Dat kán ook niet. Want van zekerheid op succes van het te voeren beleid is geen sprake. Dat blijkt wel uit de vragen die Louise Fresco in NRC-Handelsblad heeft gesteld. Ik citeer er 4 van: 55 a. Blijft een groot deel van de wereld niet gewoon fossiele brandstof gebruiken? b. Moet Nederland het braafste jongetje van de klas zijn? c. Moet alles wijken voor het klimaat? d. Welke is de beste geografische schaal voor maatregelen? Antwoorden op deze vragen zijn er niet. Hetgeen betekent dat voorbereiding van de klimaatwet zeer onvoldoende is geweest. De klimaatwet negeert niet in te schatten risico’s, want:  Stel de memorie van antwoord op de klimaatwet heeft gelijk: de mens is de oorzaak is van ongewenste klimaatverandering.

Dan heeft het z.g. klimaatprobleem demografische oorzaken. Dus zullen demografische maatregelen, zoals het terugdringen van het aantal mensen op aarde, in belangrijke mate bij moeten dragen aan de oplossing. Maar hoe laat dit zich rijmen met de eenzijdige inzet op CO2-beperking? Is dat een voorbehoedmiddel ter beperking van de bevolkingsgroei? Nee toch?  Jaarlijks groeit de wereldbevolking met 80.000.000 zielen. Dit betekent dat er elke 75 dagen evenveel mensen bij komen als er in ons land wonen. Een groot deel hiervan wordt geboren in volkrijke arme en armere landen. Deze snelgroeiende massa wil economische groei. Maar dat is volstrekt onverenigbaar met alles wat Nederland op het gebied van energie en klimaat wil.  Laat niemand hier licht over denken. Want die onverenigbaarheid dwingt te kiezen tussen het Nederlandse model of het model waarin de `derde wereld` voort mag gaan met haar welvaartsstreven. Het eerste alternatief is 100% kansloos. Geen macht ter wereld zal in staat zijn om de helft van de wereldbevolking het recht te ontnemen om voor zichzelf een goed leven op te bouwen. En geen macht ter wereld zal kunnen voorkomen dat deze massa kiest voor de goedkoopste en ruimst beschikbare energiebronnen om hun idealen te verwezenlijken. Hetgeen betekent dat zij precies hetzelfde zullen doen wat wij in het nabije verleden ook hebben gedaan.

Ergo: de demografische, sociale, economische, sociaal-geografische en 56 religieuze situatie in deze wereld is zodanig dat ons gekoppeld energie en klimaatbeleid geen schijn van kans heeft. Het doet er minder toe of de mens wel of niet mede-oorzaak van de klimaatverandering is. Is zij dat wel dan kan daar niets aan worden gedaan (exclusief adaptatie). Is zij dat niet dan is het onvermogen om er iets aan te doen per definitie een feit.  Het energie-klimaatbeleid is extreem egocentrisch. Alle deelnemers in het Energieakkoord, het Klimaatakkoord en de klimaatwet doen dat om op de binnenlandse markt geld of (politieke) macht te verwerven. Aldus drijven zij onze maatschappij in de richting van een profitocratie. De gepropageerde maakbaarheid van het klimaat is nodig als verkoopargument.  Er zijn talloos veel (regionale) klimaatverschillen met tientallen zo niet honderden oorzaken. Daarom is het zeer de vraag of wij wel van hét klimaat op aarde mogen spreken. Van de vormende krachten achter al deze sub-klimaten (CO2, zon, wolken, urbanisatie, grondgebruik, stralingen, oceanen……) zijn de ins en outs, zoals de onderlinge wisselwerking, nog slecht bekend. Dit systeem is niet in een model met voorspellende waarde te vatten.  Het IPCC is zich hiervan bewust: dat instituut komt niet met prognoses maar met projecties naar buiten.

Politici en belang- hebbenden bij de geldstromen, die door het geloof in de beheers- baarheid van het klimaat op gang worden gebracht, kennen deze projecties een prognostische waarde toe die ze niet hebben. Aldus is het nota bene mogelijk om een klimaatwet te lanceren die op ficties is gebaseerd. Wie bovenstaande rationeel op een rijtje zet vraagt zich in gemoede af of politiek Nederland door een kwade geest is behekst. Normale mensen zullen nooit een zo zelfvernietigende energie en klimaatpolitiek voeren. Uit een oogpunt van management en behoorlijk bestuur zijn we met de klimaatwet op het absolute dieptepunt aangekomen. 57 22 HANDELEN IN ONZEKERHEID/HANDEL IN ZEKERHEDEN Over onzekerheden gesproken. Paul Crutzen et. al. gebruiken in hun boekje op één pagina (pag. 17) niet minder dan 11 verschillende bewoordingen om de vele onzekerheden over het (ons) klimaat te benoemen! Veel van die onzekerheden hebben betrekking op de vraag of de klimaatmodellen van het IPCC voldoende betrouwbaar zijn. Deze modellen zijn wereldomvattend. Als geograaf geloof ik niet in integrale modellen die bijvoorbeeld de regionale klimaatverscheidenheden en hun toekomst voldoende nauwkeurig kunnen voorspellen. Dit ongeloof is lang geleden al gevoed door B. Greer Wootton, die in een evaluatie van GST (General Systems Theory) opmerkte: “Systems that apply to everything are logically empty”.

Dit is een trefzeker doordenkertje dat de vraag opwerpt of mondiale allesomvattende klimaatmodellen logischerwijs niet leeg zijn. Dus toepasbaar zijn op alles en op niets? Waarbij zij opgemerkt dat ook het IPCC geen zekerheden verkoopt. Integendeel, 100% zekere uitspraken komen niet voor. Veel gremia kunnen echter niet omgaan met deze voorzichtigheid van het IPCC. Daarom worden kansen gepromoveerd tot zekerheden. Daar merkt het publiek toch niets van. Het IPCC komt niet naar buiten met klimaatprognoses maar met klimaatprojecties. Waar prognoses soms enig houvast voor beleid bieden is dat voor projecties niet het geval. Politici behoren dat te weten. Het meeste gedoe is er over CO2. Dat krijgt van ongeveer alles de schuld en om de uitstoot daarvan te beperken moet er alleen al in de provincie Fryslân voor € 14 miljard aan woningen worden versleuteld. (LC 18 juni 2018). Merkwaardig genoeg weet het kabinet exact de invloed van CO2 op het klimaat. Want het wenst niet aan de CO2-eisen van de stichting Urgenda te voldoen omdat die eisen aan het eind van deze eeuw zullen resulteren in een slechts 1/22000ste graad lagere temperatuur. (Zie Memorie van 58 Grieven). Hoewel ik bij deze cijfers een gevoel van hogere hocus pocus moeilijk kan onderdrukken blijkt toch dat zij serieus moeten worden genomen. Het is immers uitgesloten dat het Rijk in de rechtszaal onwaarheden verkondigt.

Maar dan volgt daaruit slechts één conclusie: CO2 is van geen belang voor het klimaat op aarde en dus zijn de miljarden, die vanwege het klimaat in de energietransitie worden gestoken weggegooid geld. Een conclusie die door de Deense onderzoeker Bjørn Lomborg en vele anderen wordt onderschreven. Ter completering van het beeld nog dit. In een interview in de Volkskrant van 12 oktober 2017 verklaart Marcel Crok dat de voorgenomen 49% reductie van CO2 zal resulteren in een geringere opwarming van 0,00030C. Natuurlijk moest deze uitspraak worden gecontroleerd door een z.g. fact check. De uitkomst daarvan is: “Het klopt dat het Nederlandse klimaat- beleid maar enkele tienduizendsten of duizendsten van een graad aan opwarming schelen”. Dit roept onmiddellijk de vraag op: “wie is er zo gek om voor enkele tienduizendsten van een graad Celcius de bevolking van zijn koopkracht te ontdoen en de maatschappij op zijn kop te zetten? Het voor de hand liggende antwoord (indachtig Ottmar Edenhofer) is: “niemand, maar het gaat ook niet om het klimaat, het gaat om de door de huishoudens op te brengen honderden miljarden euro’s”. De minister van EZ – kamerbrief 24058 d.d. 31 mei 2016- verdedigt dit malle beleid door te beweren dat het CO2- reductieprogramma nodig is omdat Nederland het klimaatakkoord van Parijs heeft ondertekend.

Reactie: had dat niet ondertekend, dan hadden wij de ellende ervan ook niet gehad. Natuurlijk is het bespottelijk beleid om eerst te berekenen dat je qua klimaat met CO2 niets bereikt -hetgeen juist is; zie Matthijsen en het commentaar op diens artikel door De Jong, De Lange en Le Pair- en vervolgens net doet alsof je er het klimaat mee kunt redden. Ach, het verschil tussen woord en daad blijft in de politiek een heikel punt. Tegenover een massa onzekerheden van wetenschappelijke kant staan de zekerheden van de commerciële en ideologisch gedreven helpers in 59 nood. Zij allen propageren een Energieakkoord, een Klimaatakkoord en een Klimaatwet. Voor de realisatie daarvan moet veel gebeuren. Aldus ontstaat er een grote markt voor windturbinecomplexen, vlaktes met zonnepanelen, warmtepompen en tal van andere manieren om energie te winnen. Dit alles schept een markt voor veel advieswerk. Met wetenschappelijk aantoonbare zekerheden heeft dit niets te maken. Het is handel waarin heel andere regels gelden. Daarin past dat hoog wordt opgegeven van de kwaliteit van de producten. Minder algemeen is dat er, zoals hier het geval is, geen garantie op wordt gegeven. Laat het duidelijk zijn dat al de inspanningen om in de energiesector een markt op te bouwen best verklaarbaar zijn. Wellicht kunnen delen ervan zelfs dienen in een integraal plan voor de toekomst van onze energievoorziening.

Uiteindelijk is het immers zo dat geld is als water. Als dat in de ene sector wordt verspild dan is het best mogelijk dat het van daar loopt naar een andere sector waar het een nuttig effect heeft. Elk nadeel heeft zijn voordeel, nietwaar? Maar deze relativerende gedachte kan geen basis voor gezond beleid zijn. 60 23 HOEWEL: HOE WEL? Het energie- en klimaatbeleid gaat over bedragen die elk menselijk voorstellingsvermogen te boven gaan. Deze gigantische bedragen bepalen het gedrag van nationale en internationale spelers. Klimaat- conferenties zijn ‘s werelds grootste lobbyisten-bijeenkomsten! De lasten van het thans gevoerde beleid gaan de draagkracht van ons economisch bestel te boven. Zit daar dan geen rem op? Nauwelijks. Collectieve verantwoordelijkheid blijkt een fictie te zijn. Dat komt omdat het overheidsbeleid dramatisch tekortschiet op de dimensies tijd, ruimte en diepgang (wetenschap). Het is zielig hoe de politiek tracht problemen op te lossen met aftandse middelen en niet in de gaten heeft dat oplossingen zullen moeten komen van dingen die nu nog niet bestaan. Er zou al veel zijn gewonnen als de “decisionmakers” zich aan het rekenen zouden zetten. Dat zal hen meteen leren dat klimaat en energie moeten worden ontkoppeld. Dat spaart dan meteen honderden miljarden euro’s. Van belang zijn openheid en transparantie. Daaraan ontbreekt het op dit moment.

Want de partijen in het spel rond klimaat en energie informeren de achterban slecht. De achterban wordt vergast op demagogische en apocalyptische uitspraken over de rampen die in de (verre) toekomst over de mensheid zouden kunnen worden uitgestort als zij nu geen grote offers brengt. Alsof we de middeleeuwen nog niet zijn ontgroeid! Politieke partijen moeten de moed opbrengen om de achterban eerlijk en volledig te informeren over de consequenties van het nu ingezette beleid. Dus eerlijk zijn over de voordelen maar ook over de lasten. Doen zij dat dan hoef je geen helderziende te zijn om te voorspellen dat zij gedecimeerd uit de volgende verkiezing zullen komen. Dat is dan de zuiverende werking van de democratie. Bij het energie- en klimaatbeleid is de fase van bezinning en onderzoek overgeslagen. Hoe dat te herstellen? Om te beginnen: door de geldkranen dicht te 61 draaien. Essentieel is ook dat de democratie wordt hersteld en dat er tijd en geld komt voor strikt onafhankelijk en fundamenteel onderzoek op de gebieden energie en klimaatontwikkeling. Deze nieuwe aanpak strookt niet met het te gemakkelijk ondertekenen van energie- en klimaat- verdragen. Daar zit je jaren aan vast, ze helpen niet, kosten wel vrachten geld en zijn de start van veel ellende.

De uitvoerenden in de hiërarchische lijn moeten, alvorens in actie te komen, strenge eisen stellen aan de onderbouwing van de aan hen doorgesluisde opdrachten. Dan ontstaat er tijd om het beleid degelijk te funderen. Voor het zoeken naar bouwstenen -een onderzoeks- programma- kunnen de voorgaande hoofdstukken dienen. Leeuwarden, 2018 62 BRONNEN  Acemoglu D; Robinson J.A.: Why nations fail. The origin of power, prosperity and poverty. Crown Business, New York 2012  Badir M.: Besteedbaar inkomen van huishoudens staat al bijna 40jaar vrijwel stil. RaboResearch-Economisch Onderzoek 2018  Bergen van den A.: Gouden Jaren. Hoe ons leven in een halve eeuw onvoorstelbaar is veranderd. Atlas Contact, Amsterdam, 2017  Berkhout G.: Het risico van ongewenste adviezen. Kent Nederland nog wel onafhankelijke deskundigen? NRC-Handelsblad 29-11-2003  Berkhout G. Climate thinking; Broadening the Horizons. Global Warming Policy Foundation. London. 2018  Bijleveld H. Afgedankte molenwieken zorgen voor afvalproblemen. Leeuwarder Courant 11.05.2018  CBS: Twee eeuwen beroepsbevolking. 2010  Boersma H. Milieubeweging vreest vooruitgang. Volkskrant 27 september 2014  Checkland, P. Systems thinking; systems practise. John Wiley and sons. Chichester 1988  Cipolla, M.C.: De wetten van menselijke stupiditeit. Amsterdam University Press. 2016  Crok M.: De staat van het klimaat.

Een koele blik op een verhit debat. Paradigma, Amsterdam. 2010  Crutzen P, et al. Veranderingen in het klimaat. Antwoorden op veelgestelde vragen over natuurwetenschappelijke aspecten van klimaatverandering. KNMI, De Bilt, 2004  De Jong P.O en Herweijer M. (Vakgroep bestuursrecht en bestuurskunde RUG) alsmede Wetenschappelijk Onderzoek en Documentatiecentrum: Alle regels tellen. De ontwikkeling van het aantal wetten, AMvB’s en ministeriële regelingen in Nederland. 2004  Greer Wootton B. The role of General Systems Theory in geographical research. York University, Toronto Dept. of Geography, 1972  De Leeuw, A.C.J.: Wet van de bestuurlijke drukte. Van Gorkum, Assen-Maastricht 1984  Draaisma K.: Een nieuwe kijk op Caspars dijk. It Beaken, jiergong 79, 2017, nr. 1/2  Duyvendak W.: Het groene optimisme; het drama van 25 jaar klimaatpolitiek. Bert Bakker, Amsterdam 2011  Eppink D.J.: De klimaatlobby kreeg flinke klap van de (wind)molen en maakt van klimaat religie. Volkskrant 24.04.2018  Epstein A.: The moral case for fossil fuels. Penguin, New York 2014  Kabinet actualiseert Crisis- en herstelwet. Binnenlands Bestuur 30-03-2018.  Kroonenberg S.: Spiegelzee; de zeespiegelgeschiedenis van de mens. Atlas Contact. Amsterdam/Antwerpen 2017  Faludi A and Van der Valk A.; Rule and order. Dutch planning doctrine in the twentieth century. Kluwer Academic Publishers.

Dordrecht 1994.  Flipse, Jeroen: Tijd voor volwassen democraten. Een autonome samenleving kiest haar eigen 63 doelen. Leeronderzoek Faculteit Geesteswetenschappen, RUU, 2014  Fresco L.: Meer zonnepanelen? Ja maar in de Sahara. NRC-Handelsblad 16-07-1018  Friedman T.L.: The world is flat; the globalized world in the twenty-first century. Penguin Books, London, 2006.  Giebels R: Waarom alle economische groei volgens Wiebes op zal gaan aan energietransitie. Volkskrant 16-12-2017  Goklany Indur: Carbon Dioxyde; the good news. Global Warming Policy Foundation. London 2015  Hanekamp, J.C.: Utopia and gospel. Unearthing the Good News in Precautionary Culture. Zoetermeer 2014  Hetzler J. Green liberalisme. www.climategate.nl 30-05-2018  Hoofdlijnen PBL werkprogramma 2018. Den Haag, dec. 2017  IPCC: Climate Change 2014, Synthesis Report. Geneva  KNAW; Commissie voorde vrijheid van de wetenschapsbeoefening van de Koninklijke Academie van Wetenschappen: Vrijheid van wetenschapsbeoefening in Nederland, maart 2018  Keulemans M.: Nederlands klimaatbeleid scheelt maar 0,0003 graden opwarming-klopt dit wel? Volkskrant 18-10-2017  Klaas B. The despots apprentice, Donald Trump’s attack on democracy. Hurst & CO. London 2017  Klimaatwet; Memorie van Toelichting. Kamerstuk 34534; 2018  Koning, Bart de: Waarom we maar niet van de bureaucratie afkomen.

Vrij Nederland 20.01.2016  Labohm H.J. Toenemend realisme bij Duitse bedrijfsleven inzake “Energiewende” www.climategate.nl, 26-05-2018  Launspach F. en Munsterman R.: De geldstromen in de wetenschap. 2014. www.ftm.nl  Leeuw A.C.J. de: De wet van de bestuurlijke drukte; over inspanning en resultaat van besturen. Van Gorcum Assen/Maatsricht 1984  Lewis N, Crok M.: Hoe het IPCC goed nieuws over klimaatverandering verborg. GWPF-Groene Rekenkamer. London 2014  Lomborg B.: CO2 verminderen kan zoveel slimmer. NRC-Handelsblad 13-09-2010  Lukkes P.: Klimaatbeleid in Eurocrisistijd. U2pi, Den Haag 2012  Lukkes P. Nut en noodzaak van windenergie in het Energieakkoord. Leeuwarden 2014  Lukkes P. Het Energieakkoord; feitelijk en maatschappelijk. Leeuwarden 2016  Luijten M.: Het Geluk van Limburg. De Bezige Bij, Amsterdam 2014  Ministerie Economische Zaken: Kabinetsinzet voor het klimaatbeleid. Kamerbrief 23.02.2018  Mannheim,K.: Man and society in an age of reconstrution . Routledge, London 1935.  Matthijssen H. CO2 is niet het belangrijkste broeikasgas. www.climategate.nl 20/06/2018  Oreskes N.; Conway E.M.: Merchants of doubt. How a handful of scientists obscured the truth on issues from tobacco smoke to global warming. Bloombury, London etc. 2012 64  Pair C. le: Nieuw Klimaat Alarm.

www.clepair.net / www.climategate.nl 4 juli 2018  PBL: Kosten Energie-en klimaattransitie in 2030- Update 2018. Den Haag  Paunio Mikko: Kicking away the energy ladder. How environmentalism destroys hope for the poorest. Global Warming Policy Foundation. London 2018  Pieters K. Wiebes baseert klimaatakkoord op creatief rekenen van PBL. Persbericht 08.05.2018. www.nederwind.nl  Polman, J.: Welkom in Windmolenwoud. De Telegraaf. 14.04.2018  Rabo Research-Economisch Onderzoek: Nederlandse huishoudens hebben weinig vrij spaargeld. 2018 www. economie.rabobank.com  Rörsch A., Thoenes D., De Wit F.: Klimaatverandering op een waterplaneet. Het CO2- vraagstuk kritisch bekeken. Veen Magazines, Diemen, 2006  Sociaal Cultureel Planbureau: Werkprogramma 2018. Den Haag dec. 2017  Soest J.P.van, Warmenhoven H., Wiltink H.: CEEK- ingrediënten voor duurzaam beleid. De Gemeynt, Klarenbeek 2018  Staatssecretaris Infrastructuur en Milieu: Kabinetsaanpak Klimaatbeleid op weg naar 2020. Kamerbrief 09.04.2016  Stafford Beer, A. Cybernetica en management. Agon Elsevier; Amsterdam/Brussel 1968  Thompson, J. D.: Organizations in action. McGrawhill, New York, 1976  Toffler A.: Future Shock. Bantam Books. New York. 1970  Tuchmann, Barbara: De mars der dwaasheid. Bestuurlijk onvermogen van Troje tot Vietnam. Elsevier, Amsterdam 1984  Udo F. Commentaar op windenergie in PBL-notitie.

www.Climategate 02.05.2018  United Nations; Economic and social affairs: Statistical Yearbook 2017, New York 2017  Vakgroep Bestuursrecht en Bestuurskunde RUG: Crisis en herstelwet: tweede evaluatie procesrechtelijke bepalingen, Groningen 2014  Van Doorn, J.A.A.: Overvraging van beleid. Over oorzaken en gevolgen van bestuurlijke onmacht. Beleid en Maatschappij, juli/augustus 1979  Van Peppel R., Pol H., Hoek D.: De beleving van bestuurlijke drukte. Beleidsonderzoek Online. Januari  Veenstra Tj: Gasloos? Een illusie www.climategate .nl 11 augustus 2018  Vellinga P.: Klimaatverandering, Hoezo klimaatverandering. Feiten, fabels en open vragen. Balans, Amsterdam. 2011  Voorstellen hoofdlijnen van het klimaatakkoord. Bijlage Kamerbrief EZ 10 juli 2018  Walle E. van der: In thorium moet je geloven. NRC 06-01-2018  Zeilmaker R: Klimaatwet (7 juli) een manier om goud van papier te maken. www.interessantetijden.nl 29-06-2018