16.0 VNG - Aanpak stikstofproblematiek.pdf

U201900826 PROD Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl Samenvatting Nadat de Raad van State oordeelde dat het Programma Aanpak Stikstof niet voldeed, is de toestemmingsverlening voor projecten tijdelijk stilgelegd. Inmiddels is een aantal besluiten genomen waardoor het sinds 11 oktober weer mogelijk is om, onder voorwaarden, natuurvergunningen te verlenen. Dat betekent dat projecten weer op gang kunnen worden gebracht. In een aantal provincies zijn de aangepast beleidsregels weer ingetrokken. Het Rijk en de provincies werken er aan om uiterlijk 1 december met eenduidige regels te komen. Nu wordt interbestuurlijk gewerkt aan een plan voor de lange termijn. Een belangrijk onderdeel daarvan is een gebiedsgerichte aanpak voor natuurherstel, bronmaatregelen en ruimte voor nieuwe ontwikkelingen. De VNG vindt het belangrijk dat gemeenten actief aan die processen deelnemen. Daarnaast hebben we gepleit voor het instellen van een ‘drempelwaarde’, zodat projecten (bijvoorbeeld woningbouw) met een beperkte uitstoot snel doorgang kunnen vinden. Om dat in te kunnen stellen is het eerst nodig om bronmaatregelen te nemen. Brief aan de leden T.a.v. het college en de raad Datum 29 oktober 2019 Kenmerk TLE /U201900826 Lbr.

19/082 Telefoon 070 -3738393 Bijlage (n) 1 Onderwerp Aanpak s tikstofproblematiek U201900826 PROD Vereniging van Nederlandse Gemeenten Nassaulaan 12 Den Haag | Postbus 30435 | 2500 GK Den Haag 070 - 373 83 93 | info@vng.nl Geacht college en gemeenteraad, In deze brief geven wij u de stand van zaken van de ontwikkelingen rondom de aanpak van de stikstofproblematiek. Nadat de Raad van State oordeelde dat het Programma Aanpak Stikstof (PAS) niet voldeed, is de toestemmingsverlening voor projecten tijdelijk stilgelegd. Uit een enquête van de VNG kwam naar voren dat in vrijwel alle gemeenten één of meerdere projecten stilliggen. Dit veroorzaakt ernstige stagnatie in de bouw van woningen en bij projecten van bedrijven, de landbouw, wegenbouw, recreatie, evenementen en de energietransitie. De problematiek vraagt om structurele oplossingen door bronmaatregelen en natuurherstel. De VNG is in gesprek met departementen, provincies en waterschappen om zo spoedig mogelijk de vergunningverlening weer op gang te krijgen, zodat gemeenten kunnen werken aan hun maatschappelijke opgaven. Inmiddels is de toestemmingverlening, onder voorwaarden, weer hervat. Dit betekent dat gemeenten weer aan de slag kunnen met projecten die eerder stil werden gelegd. Uitspraak adviescollege Het kabinet heeft een adviescollege Stikstofproblematiek, o.l.v.

Johan Remkes, ingesteld met de opdracht om dit najaar te komen met een advies om op korte termijn de impasse in de vergunningverlening te doorbreken en voor de zomer 2020 met structurele adviezen voor de langere termijn te komen. Het Adviescollege presenteerde op 25 september haar eerste advies. De rode draad is helder: om uit de huidige impasse te komen, moeten maatregelen worden genomen die gericht zijn op emissiereductie. Herstelmaatregelen in de kwetsbare Natura 2000-gebieden moeten versneld worden uitgevoerd, gericht op aantoonbaar herstel van de gebieden. Reductie van emissies en deposities, en versneld natuurherstel zijn randvoorwaarden voor de oplossing van de gerezen knelpunten en voor toekomstige toestemmingverlening. Aan de leden Datum 29 oktober 2019 Kenmerk TLE/U201900826 Lbr. 19/082 Telefoonnummer 070 3738393 Bijlage(n) 1 Onderwerp Aanpak s tikstofproblematiek Vereniging van Nederlandse Gemeenten 3/5 De VNG ziet in het advies een mogelijkheid dat vergunningverlening op korte termijn weer mogelijk wordt en dat tegelijk recht doet aan de noodzaak om de stikstofuitstoot te beperken.

Dit betekent dat er maatregelen moeten worden genomen om stikstofdepositie te verminderen en dat de vergunningverlening weer op gang kan komen voor projecten die: • een beperkte depositie hebben en ecologisch kunnen worden onderbouwd • gebruik kunnen maken van intern salderen • in beperkte mate gebruik kunnen maken van extern sald eren Oplossingen voor de lange termijn; gebiedsgerichte aanpak Het adviescollege komt in mei 2020 met een rapport met aanbevelingen voor de lange termijn. Het is evident dat een nieuwe stikstofaanpak nodig is om weer perspectief te creëren voor nieuwe ontwikkelingen; door reductie van de depositie ontstaat ruimte voor nieuwe ontwikkelingen. Het kabinet wil hiertoe landelijke maatregelen nemen die gebiedsgericht worden uitgewerkt. Hierbij wordt inzichtelijk gemaakt wat nodig is voor natuurherstel, welke (bron)maatregelen daarvoor in dat gebied mogelijk zijn, maar ook welke ruimte nodig is om activiteiten in dat gebied te kunnen ontplooien. In de beginfase van dit proces worden de Commissarissen van de Koning gevraagd om te zorgen voor een zorgvuldig proces. Oplossingen voor de korte termijn Na oplevering van het advies is in interbestuurlijk verband een aantal besluiten genomen over de voorwaarden waaronder toestemmingsverlening weer op gang kan komen.

Als geen sprake is van stikstofdepositie op een Natura2000 gebied, is geen natuurvergunning nodig en kan een project doorgaan. Een beslisboom (bijlage 1) maakt duidelijk welke stappen doorlopen moeten worden als wel depositie plaatsvindt. Intern salderen Door intern te salderen kunnen binnen een project de huidige en toekomstige depositie worden verrekend. Bij intern salderen mag worden uitgegaan van de ruimte die, binnen de vergunning, daadwerkelijk is gebruikt. De nog niet gebruikte ruimte mag bij salderen niet worden toegepast. Extern salderen Bij extern salderen (verrekening tussen verschillende activiteiten) wordt uitgegaan van de vergunde ruimte die werkelijk is gebruikt, inclusief een afromingspercentage van 30%. Als peildatum is 4 oktober 2019 vastgelegd. Het doel van afromen is dat een reductie van de stikstofdepositie plaatsvindt. De spelregels voor extern salderen worden nog nader uitgewerkt. Ecologische onderbouwing Voor projecten waar sprake is van een tijdelijke emissie in de aanlegfase, is het mogelijk een ecologische onderbouwing te leveren waaruit blijkt dat de emissies niet leiden tot aantasting van Natura 2000-gebieden. In dat geval kan toestemming worden verleend. Het is aannemelijk dat kleinschalige bouwprojecten op een redelijke afstand van Natura 2000-gebieden via deze weg door kunnen gaan. ADC-toets Ook de ADC-toets blijft mogelijk.

Met de toets moet worden aangetoond dat er geen alternatieven zijn met minder schadelijke effecten in Natura 2000-gebied, en dat de activiteit een dwingende Vereniging van Nederlandse Gemeenten 4/5 reden dient van groot openbaar belang. Daarbij moet de schade aan de natuur gecompenseerd worden. Woningbouwprojecten lijken, op basis van jurisprudentie in deze categorie te kunnen vallen. Meldingen De ruimte die vrijkomt door het nemen van (bron)maatregelen, wordt met prioriteit ingezet voor het legaliseren van activiteiten waarvoor onder het PAS een melding is gedaan. Deze meldingen zijn te goeder trouw gedaan, maar moeten na het wegvallen van het PAS gelegaliseerd worden. Provincies De provincies (als bevoegd gezag wet natuurbescherming) hebben de voorwaarden voor salderen vastgelegd in beleidsregels. Deze regels wijken af van de beleidsbrief van het Rijk. Het verschil zit tussen de feitelijk gerealiseerde (Rijk) dan wel feitelijk benutte capaciteit (provincies.) Een aantal provinciale besturen heeft dit besluit nu geheel of gedeeltelijk teruggedraaid, waardoor verschillende regels gelden. Het Rijk en de provincies komen uiterlijk op 1 december met uitsluitsel hierover. Inzet VNG Het adviescollege is duidelijk in haar advies: alleen gebiedsgerichte bronmaatregelen gaan op lange termijn werken om uit de impasse te komen.

Hiermee houdt het advies rekening met onze inwoners, de volksgezondheid, de natuur, het klimaat. Dat is een positieve ontwikkeling. Uiteraard is het belangrijk dat het invoeren van deze maatregelen zorgvuldig gebeurt, met aandacht voor de specifieke gebieden en hun inwoners. Intern salderen De VNG vindt het een zorgelijke en onduidelijke situatie, dat de regels voor intern salderen nu per provincie verschillen. Hierdoor blijft de vergunningverlening alsnog in een impasse. Tijdens het debat in de Tweede Kamer van 17 oktober vraagt de VNG de minister om hierop regie te nemen. Gebiedsgerichte aanpak Bij de gebiedsgerichte benadering moet een afweging gemaakt worden tussen alle belangen. De VNG heeft ervoor gepleit dat gemeenten actief betrokken worden bij deze processen. Er liggen kansen om slimme combinaties te maken met andere ruimtelijke opgaven, zoals woningbouw, het Klimaatakkoord en het interbestuurlijke programma Vitaal Platteland. Gemeenten spelen een sleutelrol in het vinden van een nieuwe balans in de fysieke leefomgeving, zoals de omgevingswet van ons vraagt. Drempelwaarde Het uitgangspunt in de huidige aanpak is dat activiteiten alleen mogelijk gemaakt kunnen worden, als aangetoond kan worden dat de depositie gelijk blijft of minder wordt. Sommige nieuwe projecten hebben wel een kleine depositie, bijvoorbeeld woningbouw.

De VNG heeft ervoor gepleit om een drempelwaarde in te stellen waardoor projecten met een beperkte depositie vrijgesteld worden van een natuurvergunningsplicht. Zo’n drempelwaarde kan alleen worden ingesteld, als daar een reductie van depositie tegenover staat. Samen met het Rijk werken we aan een voorstel hiervoor, inclusief de benodigde (bron)maatregelen. Financiële middelen In het Klimaatakkoord is €100 miljoen gereserveerd voor veehouderij rondom Natura 2000 - gebieden. Voor een saneringsregeling voor de varkenshouderij heeft het kabinet €18 0 miljoen vrijgemaakt. Ook wil het kabinet de extra middelen voor de woningmarkt uit de Miljoenennota 2020 (€ 1 miljard) gebruiken om de potentiële gevolgen van de stikstofproblematiek voor de woningbouw Vereniging van Nederlandse Gemeenten 5/5 op te vangen. De VNG vindt dat geen goed voorstel; deze middelen zijn immers hard nodig voor stimulering van de woningbouw. Inzet van deze middelen voor vermindering van de stikstofdepositie gaat ten koste van de ambitie om de woningbouw te versnellen en betaalbare woningen te bouwen en is dus geen win-win. Advies en ondersteuning De VNG werkt samen met het Rijk, de provincies en waterschappen aan de aanpak van de stikstofproblematiek. Daarbij worden we ondersteund door de interbestuurlijke programmadirectie van het ministerie van LNV.

Samen met gemeenten participeren we in diverse werkgroepen om mee te denken over bronmaatregelen, drempelwaarde, gebiedsgerichte aanpak en monitoring. Binnen deze interbestuurlijk programmatische aanpak werken we aan de ontwikkeling van ondersteunende middelen voor gemeenten, zoals de beslisboom, infographics en animaties. Helpdesk en webinar Voor hulp en advies bij de vergunningaanvragen is www.bij12.nl het centrale informatiepunt voor overheden, en sinds kort ook voor inwoners en ondernemers. Op forum.vng.nl is een forum aangemaakt waar gemeenten vragen en ideeën kunnen posten. Daarnaast organiseert de VNG op 7 en 12 november webinars voor ambtenaren over dit onderwerp. Via het forum zullen we gemeenten nader informeren en kunnen gemeenten zich aanmelden. Bestuurlijk netwerk In overleg met de provinciale VNG-afdelingen is een bestuurlijk netwerk ingericht met daarin een vertegenwoordiger namens de gemeenten in die provincie. In dit netwerk wordt de inzet van de VNG afgestemd. Via dit netwerk en onze website informeren wij gemeenten over de voortgang. Voor alle bestuurders wordt op de buitengewone ALV van 29 november een informatiesessie georganiseerd. Met vriendelijke groet, Vereniging van Nederlandse Gemeenten J. Kriens Algemeen directeur