16.0 Informatienota 2023 - 3 - Onderzoek mogelijke gevolgen gaswinning in de gemeente Steenwijkerland.pdf

College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_000621/50 College van burgemeester en wethouders GOEDGEKEURD Vergadering van 24 januari 2023 Beleid en Uitvoering - Samenleving en Ontwikkeling 17 2023_B&W_00062 Informatienota onderzoek mogelijke gevolgen gaswinning in de gemeente Steenwijkerland - informeren Samenstelling: Samenvatting In 2018 zijn er naar aanleiding van het regionaal risicoprofiel van de veiligheidsregio IJsselland raadsvragen gesteld over de risico’s van bodemdaling als gevolg van gaswinning en het veiligheidsgevoel van inwoners in de gebieden. De veiligheidsregio IJsselland heeft onderzoek laten uitvoeren naar bodemdaling door gaswinning en er is gekeken naar berichten op social media (Facebook en Twitter) over aardgaswinning en de effecten en/of gevoelens hierover in onze gemeente. De gevolgen van aardgaswinning leiden in Nederland in het algemeen tot maatschappelijke onrust. Door gaswinning kunnen aardbevingen en bodemdalingen ontstaan. Dit heeft direct effect op het gevoel van veiligheid van omwonenden en inwoners. De situatie in de provincie Groningen toont aan dat bij de inwoners gevoelens van onveiligheid, angst, bezorgdheid en onzekerheid leven. Het heeft daar geleid tot grote, psychosociale problemen bij inwoners. Dergelijke effecten zijn, ook al lijkt de impact kleiner, ook voor ons gebied denkbaar.

Daarom is naast het technische onderzoek het veiligheidsgevoel van onze inwoners in kaart gebracht. Informatienota Inleiding In 2018 zijn er naar aanleiding van het regionaal risicoprofiel van de veiligheidsregio IJsselland raadsvragen gesteld over de risico’s van bodemdaling als gevolg van gaswinning en het veiligheidsgevoel van inwoners in de gebieden. Het gas wordt gewonnen door de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) en Vermilion Energy Netherlands B.V (verder Vermilion). De gaswinning vindt doorgaans plaats op een diepte van ruim twee kilometer. De veiligheidsregio IJsselland heeft onderzoek laten uitvoeren naar de mogelijke gevolgen van bodemdaling door gaswinning. Eerst is de vraag via een technische benadering onderzocht. Dit onderzoek richt zich op drie gasputten die voor onze gemeente van invloed zijn: De Blesse, Wanneperveen, Eesveen. Uit het onderzoek blijkt dat er een bodemdaling zal plaatsvinden tot 3,7 centimeter. Daarnaast is vastgesteld dat er nog geen trillingen hebben plaatsgevonden. De kans op trillingen wordt door de veiligheidsregio IJsselland minimaal geacht. Daarnaast is gekeken naar berichten op social media (Facebook en Twitter) over aardgaswinning en de effecten en/of gevoelens hierover in onze gemeente. De gevolgen van aardgaswinning leiden in Nederland in het algemeen tot maatschappelijke onrust.

Gedetailleerde informatie vindt u in de bijlagen bij deze informatienota. Hieruit komen de volgende bevindingen naar voren: 1. Dat er een geringe bodemdaling zal plaatsvinden van hooguit 3,7 cm. College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_000622/50 2. Dat er nog geen trillingen hebben plaatsgevonden of de kans op trillingen door bodemdaling minimaal worden geacht. Er daarnaast is gekeken naar berichten op social media (Facebook en Twitter) over aardgaswinning en de effecten en/of gevoelens hierover in onze gemeente. De gevolgen van aardgaswinning leiden in Nederland in het algemeen tot maatschappelijke onrust. Gedetailleerde informatie vindt u in de bijlagen bij deze informatienota. Kernboodschap De gevolgen van aardgaswinning leiden in Nederland in het algemeen tot maatschappelijke onrust. Door gaswinning kunnen aardbevingen en bodemdalingen ontstaan. Dit heeft direct effect op het gevoel van veiligheid van omwonenden en inwoners. De situatie in de provincie Groningen toont aan dat bij de inwoners gevoelens van onveiligheid, angst, bezorgdheid en onzekerheid leven. Het heeft daar geleid tot grote, psychosociale problemen bij inwoners. Dergelijke effecten zijn, ook al lijkt de impact kleiner, ook voor ons gebied denkbaar. Daarom is naast het technische onderzoek het veiligheidsgevoel van onze inwoners in kaart gebracht.

Referenties De onderliggende informatie over bodemdaling in ons gebied en de voorliggende risicoanalyse zijn gebaseerd op winningsplannen en instemmingsbesluiten. De resultaten van de uitingen op digitale media zijn (voornamelijk) afkomstig van de platforms Facebook en Twitter en online nieuwssites. Consequenties voor de gemeente - Communicatie Bij besluit van 10 januari 2023 heeft het college van burgemeester en wethouders andermaal kenbaar gemaakt aan het Ministerie van Economische Zaken tegen een voorgenomen verlenging van gaswinning te zijn. Het college benadrukt dat lange winning niet past binnen de duurzaamheidsambities van onze gemeente en er strikte voorwaarden worden gesteld bij bevingen of bevingsgevaar op de huidige plannen. Vervolg Na goedkeuring door het college van B&W zal de gemeenteraad geïnformeerd worden over het uitgevoerde onderzoek. Besluit Kennis te nemen van het uitgevoerde onderzoek naar mogelijke gaswinning in de gemeente Steenwijkerland. De informatienota en het uitgevoerde onderzoek door te sturen naar de raad. Bijlagen 1. De mogelijke gevolgen van gaswinning in de gemeente Steenwijkerland NS-DvR 05-12- 2019.pdf 2.

Eerste scan gaswinning en aardbevingen Hardenberg en Steenwijkerland 3 dec 2019 RM.pdf 1 De mogelijke gevolgen van gaswinning in de gemeente Steenwijkerland Gasvelden en gaswinning in de gemeente Steenwijkerland In de gemeente Steenwijkerland wordt gas gewonnen door zowel de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) als door Vermilion Energy Netherlands B.V (verder Vermilion). De diepte van de gaswinning vindt doorgaans plaats op een diepte van ruim twee kilometer. Het winnen van aardgas uit een gasveld wordt vastgelegd in een winningsplan. Voor drie gasvelden is via een gecombineerd winningsplan (Aanvraag Instemming de Blesse-Blesdijke winningsplan, 13 juli 2018) verlenging aangevraagd. Winningsplannen De Blesse-Blesdijke: Sinds 1999 wordt geproduceerd uit de put BLS-01. Daarnaast heeft er productie plaatsgevonden door middel van de putten BLS-02 en BLD-01, respectievelijk sinds 2008 en 2009. De productie uit de velden De Blesse en Blesdijke heeft tussen 2013 en 2017 stil gelegen vanwege een te hoge druk in de pijplijn naar Garijp. In het winningsplan is opgenomen dat een nieuwe put of aftakking kan worden geboord naar het gasveld Blesdijke-East dat zich bevindt tussen De Blesse en Blesdijke.

Uit dit nieuwe gasveld is nog niet eerder gas gewonnen en is mogelijk sprake van druk- communicatie tussen de verschillende breukblokken in de gasvelden en mogelijk ook van stroming van water of gas van het ene breukblok naar het andere. Daarom worden de drie velden samengevoegd in één winningsplan. Uit de drie gasvelden wordt nog maximaal 480 miljoen Nm3 gas gewonnen (zie bijlage 1), van de in totaal (historische + toekomstige) verwachte productie van 1717 miljoen Nm3. De verdeling is als volgt: Gasveld Jaar productie- start Historische productie tot en met 2018 in miljoenen Nm3 Totaal nog max. te produceren in miljoenen Nm3 (optimistisch productieprofiel) vanaf 2019 Productieduur tot en met 31 december van het jaar De Blesse 1999 1200 277 [v] 2036 Blesdijke 2009 37 25 [x] 2023 Blesdijke-East 2019 0 178 [x] 2028 [v]= binnen de gemeente Steenwijkerland (al dan niet gedeeltelijk) [x]= buiten de gemeente Steenwijkerland Wijk-Wanneperveen, Eesveen, Vinkega en Sonnega-Weststellingwerf: naast deze drie gasvelden, zijn er meerdere gasvelden (gedeeltelijke) in of nabij gemeente Steenwijkerland. De Wijk- Wanneperveen bestaat uit vijf velden, waarvan alleen WAV1 is gelegen in Steenwijkerland (welke inactief is). Volgens de Wijziging Instemming Winningsplan De Wijk-Wanneperveen, 22 mei 2017, is al 99% van het gas gewonnen.

Eesveen heeft een winlocatie aan De Wulpen (ESV-01 en ESV-02, zie bijlage 2). ESV-02 ligt niet binnen de gemeente Steenwijkerland. Het gasveld Vinkega ligt net buiten de gemeente Steenwijkerland en heeft een winlocatie aan het Westvierdeparten. Hier wordt gas gewonnen uit het Rotliegend en Vlieland Reservoir. Het gasveld Sonnega-Weststellingwerf ligt eveneens net buiten de gemeente Steenwijkerland. Dit aardgasvoorkomen is van dezelfde bovengrondse locatie aangeboord als van het Blesdijke Voorkomen (BLD-01). Verwacht wordt dat het gehele aardgasvoorkomen geproduceerd gaat worden met de put SOW-02. Een overzicht van de gaswinning op deze locaties is als volgt: College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_000623/50 2 Gasveld Jaar productie- start Historische productie tot en met 2017 in miljoenen Nm3 Totaal nog max.

te produceren in miljoenen Nm3 (optimistisch productieprofiel) Productieduur tot en met 31 december van het jaar Wijk- Wanneperveen 1951 4726 38 [v] 2022 Eesveen ESV-01: 2015 ESV-02: 2017 40 (ESV-01) ESV-01: 6-30 [v] ESV-02 100-600 [x] 2027 Vinkega VKG-01: 2011 VKG-02: 2013 Rotliegend: 1.100 (< 2016) Vlieland: 117 (<2016) Rotliegend: 446 [x] Vlieland: 242 [x] 2032 Sonnega- Weststellingwerf BLD-01: 1998 SOW-02: 2016 Geen historische productie- gegevens 69,37 [x] 2021 [v]= binnen de gemeente Steenwijkerland (al dan niet gedeeltelijk) [x]= buiten de gemeente Steenwijkerland Bodemdaling Bodemdaling wordt veroorzaakt door een vermindering van de poriëndruk in de gasvoerende gesteentelaag, waardoor het gesteente langzaam iets samendrukt onder het gewicht van de bovenliggende lagen. De Blesse-Blesdijke: In de aanvraag Instemming De Blesse-Blesdijke Winningsplan, 13 juli 2018, wordt gereflecteerd op de bodemdaling als gevolg van de gaswinning. De historische bodemdaling (tot 1 januari 2018) bedraagt ongeveer 3,8 centimeter. De bodemdalingsprognose voor de toekomst bedraagt ongeveer 1,2 centimeter. De totale bodemdaling van de gaswinning uit de velden rond de Blesse-Blesdijke zal minder dan vijf centimeter worden. Het relatieve waterpeil wordt beïnvloed door de bodemdaling en het is mogelijk dat er op een zeker moment aanpassingen nodig zijn om vernatting te voorkomen.

Wijk-Wanneperveen: De wijziging Instemming Winningsplan De Wijk Wanneperveen, 22 mei 2017, beschrijft dat de historische bodemdaling, gemeten tussen 1972 en 2014, inclusief autonome bodemdaling minder dan acht centimeter bedraagt. De nog te verwachten bodemdaling bedraagt minder dan twee centimeter. De totale bodemdaling bedraagt minder dan tien centimeter. Eesveen: De aanvraag Instemming Eesveen Winningsplan, 22 februari 2017, beschrijft een verwachte bodemdaling van maximaal 1 centimeter op het diepste punt van de bodemdalingskom. De bodemdalingsprognose laat zien dat de bodemdaling tussen de 0,3 en 1,0 cm zal uitkomen, met een meest waarschijnlijke waarde van 0,5 cm. Omdat de put pas in 2015 is geboord en toen een bedemalingsmeeting is uitgevoerd (nulmeting), zijn er nog geen historische gegevens beschikbaar over de bodemdaling. Vinkega: Het Ontwerp-instemmingsbesluit Vinkega beschrijft dat de bodemdaling, veroorzaakt door de gaswinning uit het Vlieland en Rotliegend reservoirs samen, minder dan vier centimeter zal bedragen. De bandbreedte is 2 tot 3,7 centimeter. College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_000624/50 3 Sonnega-Weststellingwerf: De aanvraag Instemming Winningsplan Sonnega-Weststellingwerf, 23 augustus 2016, beschrijft een historische bodemdaling door gaswinning van één centimeter. De toekomstige bodemdaling bedraagt één centimeter.

Hiermee komt de totale bodemdaling op twee centimeter. Seismische risicoanalyse en mogelijke gevolgen In de risicomatrix-analyse, opgesteld in het winningsplan, worden verschillende factoren zoveel mogelijk kwantitatief geanalyseerd en op basis van de uitkomst wordt per factor een score bepaald (zie tabel 3 in de bijlage). Voor alle gasvelden kunnen factoren worden ingeschat die invloed hebben op de kans en grootte van de geïnduceerde bodembewegingen, zogenoemde ‘invloedfactoren ondergrond’. Tevens kunnen per veld factoren worden ingeschat die invloed hebben op de gevolgen, zogenoemde ‘invloedfactoren bovengrond’. Zeer samengevat gaat het bij ondergrondse factoren om de kans van het induceren van bevingen, de realistisch sterkste beving, ligging voorkomen (aardbevingsgevoelig gebied) en de lokale opslingering. De bovengrondse factoren richten zich op bevolkingsdichtheid en bebouwing en (de aanwezigheid van) industriële inrichtingen, speciale gebouwen en vitale infrastructuur en dijken. De Blesse-Blesdijke: Er zijn geen bevingen boven of in het voorkomen de Blesse-Blesdijke geweest. De kans op beven is verwaarloosbaar voor de gasvelden De Blesse en Blesdijke-East. De kans op schade aan gebouwen of infrastructurele werken of de functionaliteit daarvan ten gevolge van gaswinning binnen de gebieden van de gasvelden De Blesse en Blesdijke-East is verwaarloosbaar.

Het gasveld Blesdijke heeft een niet-verwaarloosbare kans om te beven (de put heeft een DHAIS- kans van 42%). De maximale kracht van een beving wordt op minder dan 2,5 op de schaal van Richter geschat. In het gebied van het gasveld Blesdijke is er kans op lichte, niet constructieve schade. Wijk-Wanneperveen: In het gebied hebben geen bodemtrillingen door gasproductie plaatsgevonden. Er is een verwaarloosbare kans op beven. De kans dat schade ontstaat is verwaarloosbaar. Eesveen: Het ontwerp instemmingsbesluit winningsplan Eesveen geeft aan dat er tot op heden geen bevingen zijn voorgekomen boven of in het voorkomen Eesveen. Het veld heeft de eigenschappen die overeenkomen met de velden die een kans op beven hebben (de put heeft een DHAIS kans van 42%), waarbij de bovengrens van de maximaal mogelijke sterkte van een geïnduceerde beving net boven de 2,5 op de schaal van Richter ligt. Gezien de maximale sterkte van een beving, wordt er geen significante schade aan infrastructuur en gebouwen verwacht (hieruit wordt geconcludeerd dat lichte schade wel mogelijk is). Vinkega: Voor zowel het Vleiland als Rotliegend reservoir is de kans op geïnduceerde bevingen als gevolg van de gaswinning verwaarloosbaar. De kans dat schade ontstaat is verwaarloosbaar. Sonnega-Weststellingwerf: De kans op geïnduceerde bevingen als gevolg van de gaswinning uit dit aardgasvoorkomen is verwaarloosbaar.

De kans dat schade ontstaat is verwaarloosbaar. College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_000625/50 4 Mogelijke sociale gevolgen Psychosociale problemen zijn een combinatie van psychische- (gevoelens en gedachten) en sociale (met mensen of instanties) problemen. In de literatuurstudie Maatschappelijke gevolgen bodembeweging Groningen, uitgevoerd door Kennisplatform ‘Leefbaar en Kansrijk’ van Nationaal Coördinator Groningen wordt ingegaan op psychosociale problemen naar aanleiding van bodemtrillingen. De belangrijkste zijn gevoelens van onveiligheid, angst, bezorgdheid en onzekerheid. Daarnaast is er een gevoel van machteloosheid en boosheid en ontbreekt vertrouwen in de toekomst. Eveneens is het woongenot van de inwoners in de provincie Groningen verminderd. Voornamelijk mensen met meervoudige schade voelen zich beduidend ongelukkiger (Postmes et al., 2017). De gevoelens van veiligheid zijn door de aardbevingen in Groningen ernstig aangetast door de blootstelling aan de aardbevingen en de hoeveelheid schade die mensen door de aardbevingen aan hun woning hebben. De gevolgen van aardgaswinning leiden in Nederland in het algemeen tot maatschappelijke onrust. De aardbevingen en de wijze waarop de overheid daarmee omgaat heeft ook invloed op de stress en sociale onrust. Bronnen: 1. Aanvraag Instemming De Blesse - Blesdijke Winningsplan, 13 juli 2018 2.

Ontwerp-instemmingsbesluit De Blesse-Blesdijke, 12 juni 2019 3. Wijziging Instemming Winningsplan De Wijk Wanneperveen, 22 mei 2017 4. Aanvraag Instemming Eesveen Winningsplan, 22 februari 2017 5. Ontwerp-instemmingsbesluit winningsplan Eesveen (2017/2018) 6. Ontwerp-instemmingsbesluit Vinkega 7. Update winningsplan Vinkega, 23 augustus 2016 8. Aanvraag Instemming Winningsplan Sonnega-Weststellingwerf, 23 augustus 2016 9. Instemmingsbesluit winningsplan Sonnega-Weststellingwerf, 22 december 2017 Overzicht van alle winningsplannen: https://www.nlog.nl/nlog/listOlgFields?menu=res&long=true College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_000626/50 5 Bijlage 1 In tabel 1 is een overzicht opgenomen van de jaarlijkse productie, op basis van laag-, midden- en hoog productieprofiel in het voorkomen De Blesse-Blesdijke. Tabel 1 voorspelling jaarlijkse productie in miljoen Nm3 In tabel 2 is een overzicht van de jaarlijkse productie, op basis van laag-, midden- en hoog productieprofiel voor het gasveld Eesveen opgenomen. College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_000627/50 6 Tabel 2 jaarlijkse productieprofiel gasveld Eesveen In tabel 3 is een schematische weergave van de bedreigingen en gevolgen van de geïnduceerde bevingen.

Tabel 3 Schematische weergave van de bedreigingen en gevolgen van geïnduceerde bevingen en de verschillende invloedsfactoren die daarbij een rol spelen (SodM, 2016) College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_000628/50 7 Bijlage 2 Toelichting terminologie De toelichting van de terminologie is gebaseerd op informatie uit de winningsplannen en informatie verkregen uit openbare bronnen. In het onderzoek naar de mogelijke gevolgen van gaswinning zijn verschillende soorten zandsteenlagen (geologische formaties) beschreven. Een geologische formatie is een eenheid van de gesteente in de ondergrond. De volgende zijn beschreven in het onderzoek: - Vlieland: De Vlieland Zandsteen formatie is gerelateerd aan een stijging van de zeespiegel in het gebied tijdens het Vroeg- Krijt (145 tot 66 miljoen jaar geleden). De Vlieland kleisteen vormde een laag boven de Vlieland zandsteen formatie waardoor gas zich verzameld heeft in het Vlieland zandsteen. - Zechstein: Zechstein is een pakket gesteentelagen in de ondergrond van grote delen van het westen en midden van Europa. Het bestaat uit lagen evaporieten (gesteente ontstaan door verdamping), schalie/kleisteen en kalksteen. Onder het Zechstein ligt het Rotliegend. - Rotliegend: Het Rotliegend is een opeenvolging van gesteentelagen in de ondergrond van grote delen van het midden van Europa.

Het Rotliegend bestaat vooral uit zandsteen. Het Rotliegend ligt in Nederland bovenop gesteente uit de Limburg Groep en onder de Zechstein Groep. - Limburg groep: De Limburg-Groep is een serie gesteentelagen in de ondergrond van Nederland. Behalve in Zuid-Limburg bevinden de gesteente zich overal in Nederland op een paar kilometer diepte in de ondergrond. De formatie bestaat uit steenkool-, zandsteen- en kleisteenlagen. Het gas is gevormd in de steenkool lagen en gemigreerd naar bovenliggende poreuze zandsteenlagen. Deterministische Hazard Analyse voor Geïnduceerde Seismiciteit (DHAIS): de DHAIS methode beschrijft hoe de kans op het mogelijk optreden van een beving in een voorkomen (gasveld) kan worden berekend aan de hand van ondergrondse kenmerken. Deze kans moet gezien worden als een indicatie op een beving gedurende de productietijd van het veld die bepaald is op basis van alle observaties van bevingen boven alle gasvelden in Nederland. Geïnduceerde bevingen: Geïnduceerde bevingen zijn door menselijk handelen veroorzaakt, vaak als gevolg van gaswinning. Gasveld: een gasveld is een gashoudende laag in de ondergrond (reservoir). Gaswinning gebeurt via een gasveld. Voorkomen: gasvelden worden ook wel voorkomens genoemd. Dit is een term die vaker wordt aangehouden in winningsplannen. Opslingeren: Trillingen kunnen in de bovenste meters van de grond worden ‘opgeslingerd’.

Dit gebeurt vooral als de grond uit los materiaal bestaat. De mate van ‘opslingering’ is afhankelijk van onder meer de trillingsintensiteit & frequentie, de schuifgolfsnelheid en de duur van de trillingen. Hydraulische stimulatie: hydraulisch stimuleren is een techniek om gas uit kleine gasvelden te winnen. Aardgas zit in een hard zandsteenlaag. Op sommige plekken is dat gesteente zo hard dat het gas niet vanzelf naar de put stroomt. Met hydraulisch stimuleren kan in bepaalde kleine gasvelden toch gas worden gewonnen. Epicentrum: het epicentrum is het punt op het aardoppervlak loodrecht boven het hypocentrum (ondergrondse centrum) van een aardbeving. College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_000629/50 8 Schaal van Richter: meetschaal waarop de energie die vrijkomt bij een aardbeving in een getal wordt uitgedrukt. Dit getal wordt magnitude genoemd. Bodembeweging: beweging van de bodem. Dit omvat zowel kortdurende bewegingen (zoals een aardbeving) alsook langdurige bewegingen (zoals bodemdaling). College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006210/50 9 Bijlage 3 Ligging gasvelden gemeente Steenwijkerland Voor het in kaart brengen van de ligging van de gasvelden van de gemeente Steenwijkerland is gebruik gemaakt van NLOG. Deze site geeft informatie over mijnbouw in Nederland en het Nederlandse deel van het continentaal plat.

Dit betreft vooral de opsporing en winning van gas en geothermische energie. Gasvelden Steenwijkerland, overzichtskaart: Onderstaand is een overzicht opgenomen van de gasvelden in Steenwijkerland. Het betreft: • De Blesse-Blesdijke • Wijk-Wanneperveen • Eesveen • Vinkega • Sonnega-Weststellingwerf De zwart geblokte gasvelden op onderstaande kaart zijn tijdelijk verlaten gasvelden. De groen gemarkeerde gasvelden zijn producerende gasvelden. Op elk gasveld wordt afzonderlijk ingezoomd. Figuur 2 Overzichtskaart gasvelden Steenwijkerland College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006211/50 10 Ligging gasveld De Blesse-Blesdijke: Het zwart omrande gasveld in figuur 2 geeft de ligging van het gasveld De Blesdijke weer. Figuur 3 betreft de ligging van het gasveld De Blesse. Figuur 3 ligging gasveld Blesdijke Figuur 4 Ligging gasveld De Blesse College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006212/50 11 Ligging gasveld Wijk-Wanneperveen Figuur 4 geeft de ligging van de gasvelden uit het gecombineerde winningsplan Wijk-Wanneperveen weer. De zwart omrande gasvelden in figuur 4 geven de ligging van de gasvelden Wanneperveen weer. Het zwart omrande gasveld in figuur 5 geeft de ligging van het gasveld Wijk weer. Daarnaast zijn twee kleine gasvelden te zien. Een tussen de gasvelden Wijk en Wanneperveen en een onder Wanneperveen..

Dit zijn vertakkingen van het gasveld Wanneperveen. Deze gasvelden zullen niet binnen vijf jaar gaan produceren. Figuur 5 Ligging gasveld Wanneperveen Figuur 6 Ligging gasveld Wijk College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006213/50 12 Ligging gasveld Eesveen In figuur 6 is de ligging van het gasveld Eesveen weergegeven. Figuur 7 Ligging gasveld Eesveen College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006214/50 13 Ligging gasveld Vinkega In figuur 7 is in het zwart omrand de ligging van het gasveld Vinkega te zien. Figuur 8 Ligging gasveld Vinkega College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006215/50 14 Ligging gasveld Sonnega- Westellingwerf In figuur 8 is in het zwart omrand de ligging van het gasveld Sonnega-Westellingswerf weergegeven. Figuur 9 Ligging gasveld Sonnega-Westellingswerf College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006216/50 Pagina 1 van 33 Eerste scan aardgaswinning in digitale media gemeenten Steenwijkerland en Hardenberg Om invulling te geven aan een eerste scan is gezocht naar aardgaswinning en aardbevingen in de items die in de laatste jaren online zijn verschenen in het gebied van de gemeenten Hardenberg en Steenwijkerland. Samenvatting Uit de eerste scan blijkt dat er enige onrust is in zowel Hardenberg en Steenwijkerland.

Bij beide gemeenten is zichtbaar dat men meer gaswinning vreest bij hun relatief kleine gasvelden sinds de gaskraan in Groningen verder dichtgedraaid wordt. Het risico op aardbevingen door gaswinning wordt wel eens aangehaald, maar de vrees voor aardbevingen lijkt niet massaal te leven. De 2 gevonden openbare Facebookpagina’s van actiegroepen die tegen de gaswinning zijn hebben vrij weinig volgers. Wel is in beide gemeenten zichtbaar dat de gemeenten en de politieke partijen in de gemeenten en de provincie Overijssel de gaswinning proberen te tegen te gaan. Het vertrouwen in de NAM en Vermilion (alleen actief in Steenwijkerland, niet in Hardenberg) is klein. Daarbij wordt regelmatig gewezen op het gebrek aan communicatie door de NAM en Vermilion. Besluiten van de overheid en overige ontwikkelingen over de gaswinning worden op de voet gevolgd door de regionale media en de actiegroepen. Wijze van uitvoering scan: Deze eerste scan is uitgevoerd: 1. met een online filtersysteem (genaamd Penstock) om relevante items automatisch te filteren en in items in dossiers te plaatsen; 2. door een selectie te maken door deze automatisch gevonden items menselijk te beoordelen en; 3. door handmatig te zoeken op Facebook, Instagram en Twitter. Gebleken is dat het automatisch filteren en het handmatig zoeken een vergelijkbaar beeld geeft. 1.

Online filtersysteem Penstock Het online filtersysteem Penstock monitort continu en automatisch duizenden relevante bronnen (overheid, media, overige relevante organisaties en deel social media) en hanteert de bestuurlijke grenzen van gemeenten, veiligheidsregio’s en provincies. Door filters in Penstock in te voeren is een eerste selectie gemaakt voor de dossiers Hardenberg en Steenwijkerland. De informatie die door deze bronnen gepubliceerd wordt is gefilterd op: Hardenberg: Hardenberg in combinatie met ‘aardbeving, gaswinning, winningsplan, bodemdaling, hydraulische stimulatie, gasveld, NAM, Vermilion, onrust, maatschappelijke gevolgen, psychosociale problemen, bodemtrillingen’ en ‘Collendoorn, gasveld Coevorden, Den Velde Limburg, Den Velde Zechstein' Steenwijkerland: Steenwijkerland in combinatie met ‘aardbeving, gaswinning, winningsplan, bodemdaling, hydraulische stimulatie, gasveld, NAM, Vermilion, onrust, maatschappelijke gevolgen, psychosociale problemen, bodemtrillingen’ en ‘Blesse-Blesdijke, Wijk-Wanneperveen, Eesveen, Vinkega, Sonnega- Weststellingwerf' Bronnen en filters kunnen altijd worden aangepast bij voortschrijdend inzicht. Het filteren van deze resultaten door Penstock gaat automatisch door na deze eerste scan op 3 december 2019 door met een inlognaam en wachtwoord in te loggen via de website https://app.penstock.online/.

College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006217/50 Pagina 2 van 33 2. Handmatige selectie van automatische gevonden resultaten Voor Hardenberg leidden deze filters op 3 december 2019 tot 300 resultaten en voor Steenwijkerland tot 296 resultaten. Uit deze automatisch gevonden resultaten zijn uiteindelijk 98 items voor Hardenberg en 124 items voor Steenwijkerland geselecteerd, door menselijke beoordeling. Deze geselecteerde items zijn terug te vinden in bijlagen 1 en 2, met per item de datum van het item, de titel, de bron en de link naar het originele item. 3. Handmatige zoekresultaten Controle door zelf handmatig te zoeken op Facebook, Instagram en Twitter: Facebook (gezocht op gaswinning, aardbeving, Hardenberg en Steenwijkerland): Op Facebook zijn 2 accounts gevonden: 1. GasDrOvF (gevolgd door 192 personen): https://www.facebook.com/stichtinggasdrovf/ GasDrOvF wil er zijn voor allen die zich zorgen maken over gaswinning in Zuid-West Drenthe, Noord- West Overijssel en Zuid-Oost Friesland. GasDrOvF stelt zich als doel het verwerven van kennis, het geven van voorlichting en het bouwen aan een sterk netwerk om tegengas te kunnen geven in de gemeenten Westerveld, Steenwijkerland en Weststellingwerf. GasDrOvF wordt ook genoemd in meerdere artikelen in 2019, onder andere van het NOS Journaal op 12 jul 2019 08:49 (zie bijlage 1) 2.

Geen Opschudding Gaswinning Eesveen (gevolgd door 46 personen): https://www.facebook.com/robert.sterk.773?__tn__=%2Cd*F*F- R&eid=ARAQA1JwBp9j8SIt_Swa4dFYRX87H1Q2ydZDykfdRz6Cy1vkNTOHg43wTg0pLYSK0aVfWFHeI3jt sc9A&tn-str=*F Geen Opschudding Gaswinning Eesveen wordt ook genoemd in meerdere artikelen op RTV Oost in 2018, onder andere van 13 jul 2018 15:35 (zie bijlage 2) Instagram (gezocht op gaswinning, aardbeving, Hardenberg en Steenwijkerland): Geen bijzonderheden gevonden Twitter (gezocht op gaswinning, aardbeving, Hardenberg en Steenwijkerland): Vooral politici van GroenLinks laten zien tegen de gaswinning te zijn, de betrokken en omliggende gemeenten ook en zo nu en dan ook een andere twitteraar. Meestal zijn het nieuwsberichten die geretweet worden door de twitteraars.

College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006218/50 Pagina 3 van 33 Bijlage 1: geselecteerde resultaten Hardenberg (98 items) Datum Titel Bron Link 03 okt 2019 22:55 Gemeente Hardenberg wil dat gaswinningsplan wordt vernietigd RTV Oost https://www.rtvoost.n l/nieuws/319290/gem eente-hardenberg-wil- dat-gaswinningsplan- wordt-vernietigd 17 jul 2019 14:36 GroenLinks en CDA willen helderheid over gaswinning GroenLinks Hardenberg https://hardenberg.gr oenlinks.nl/nieuws/gr oenlinks-en-cda- willen-helderheid- over-gaswinning 12 jul 2019 21:37 Canadees bedrijf ontkent versnelde gaswinning in Drenthe NOS journaal http://feeds.nos.nl/~r /nosjournaal/~3/PYMz 1UmYyeE/2293239 12 jul 2019 08:49 Canadees bedrijf zou veel meer gas winnen uit veld Diever dan toegestaan NOS journaal http://feeds.nos.nl/~r /nosjournaal/~3/WFiT SoapSk0/2293119 12 jun 2019 16:01 provincie adviseert #psov positief over NAM-voorstel #gaswinning Coevorden (ook grondgebied #Hardenberg) tot 2033 te verlengen. @groenejansen van #groenlinks #overijssel wil dat deze gaswinning in 2023 stopt. Voorstel niet aangenomen. #mijnbouwpic.twitter.

com/6lrkdUA5Ba tweets politiek overijssel https://twitter.com/G LOverijssel/status/113 8808433438810113 31 mei 2019 12:00 GroenLinks verbaasd over verlengen gaswinning De Krim tot 2033 De Stentor Vechtdal https://www.destento r.nl/hardenberg/groen links-verbaasd-over- verlengen-gaswinning- de-krim-tot- 2033~a367d2d1/ 29 mei 2019 16:55 vragen door .@GroeneJansen #groenlinks #overijssel over lekkage #gaswinning #hardenberg van afgelopen januari: wanneer verschijnt rapport? En vraag waarom provincie tweets politiek overijssel https://twitter.com/G LOverijssel/status/113 3748738894290945 College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006219/50 Pagina 4 van 33 advies aan Rijk gegeven mbt #coevorden #drenthe gaswinning tot 2033 ipv 2025 #overijssel #psov #mijnbouw 16 mei 2019 07:00 NAM verlengt gaswinning in De Krim, Ane en Holthone De Stentor Vechtdal https://www.destento r.nl/hardenberg/nam- verlengt-gaswinning- in-de-krim-ane-en- holthone~a3cbc690/ 13 mrt 2019 20:14 Schone bodemactie: Dinkelland tot Steenwijk, van Hardenberg en Hengelo tot Deventer GroenLinks Overijssel https://overijssel.groe nlinks.nl/nieuws/scho ne-bodemactie- dinkelland-tot- steenwijk-van- hardenberg-en- hengelo-tot-deventer 13 mrt 2019 11:32 ECLI:NL:RVS:2019:735 Raad van State, 05-03- 2019, 201900375/2/A1 rechtspraak RvS http://deeplink.rechts praak.nl/uitspraak?id= ECLI:NL:RVS:2019:735

&pk_campaign=rss&p k_medium=rss&pk_ke yword=uitspraken 07 mrt 2019 19:28 Noordelijk ‘Nee’ tegen nieuwe gaswinning door Vermilion en NAM GroenLinks Emmen https://emmen.groenl inks.nl/nieuws/noorde lijk- %E2%80%98nee%E2% 80%99-tegen-nieuwe- gaswinning-door- vermilion-en-nam 07 mrt 2019 06:50 Drie gasvelden in beeld voor extra winning: De Wijk, Assen en Hardenberg DvnH Drenthe https://www.dvhn.nl/ drenthe/Drie- gasvelden-in-beeld- voor-extra-winning- De-Wijk-Assen-en- Hardenberg- 24238688.html 31 jan 2019 17:48 Onderzoek naar lek bij NAM-locatie Collendoornerveen medio maart klaar De Stentor voorpagina https://www.destento r.nl/hardenberg/onde rzoek-naar-lek-bij- nam-locatie- collendoornerveen- medio-maart- klaar~aff3dd39/ 28 jan 2019 12:01 Hardenberg vertrouwt op eigen onderzoek NAM De Stentor Vechtdal https://www.destento r.nl/hardenberg/harde nberg-vertrouwt-op- eigen-onderzoek- nam~ab656b4c/ 18 jan 2019 14:25 Provincie toch niet De Stentor Vechtdal https://www.destento College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006220/50 Pagina 5 van 33 naar Raad van State om gaswinning Hardenberg r.nl/hardenberg/provi ncie-toch-niet-naar- raad-van-state-om- gaswinning- hardenberg~a8e42db e/ 18 jan 2019 13:51 Provincie toch niet naar rechter om gaswinning Hardenberg RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/305929/provi ncie-toch-niet-naar- rechter-om- gaswinning-

hardenberg 18 jan 2019 08:00 NAM 'klaar’ met opruimen lekkage in Collendoorn, maar buurt blijft argwanend De Stentor Vechtdal https://www.destento r.nl/hardenberg/nam- klaar-met-opruimen- lekkage-in- collendoorn-maar- buurt-blijft- argwanend~a4b615dc / 15 jan 2019 19:43 Actuele vragen lekkage NAM-locatie Collendoorn ChristenUnie Hardenberg https://hardenberg.ch ristenunie.nl/k/n6069 /news/view/1236654/ 354349/actuele- vragen-lekkage-nam- locatie- collendoorn.html 09 jan 2019 16:45 Gemeente Hardenberg wil zo snel mogelijk stoppen met gaswinning De Stentor Vechtdal https://www.destento r.nl/hardenberg/geme ente-hardenberg-wil- zo-snel-mogelijk- stoppen-met- gaswinning~a1fdf3cd/ 04 jan 2019 17:44 Overijsselse statenfracties: perk gaswinning bij Hardenberg in De Stentor Vechtdal https://www.destento r.nl/hardenberg/overij sselse-statenfracties- perk-gaswinning-bij- hardenberg- in~a869a3c9/ 04 jan 2019 06:00 Woede om slechte communicatie NAM rond chemisch lek in Collendoorn: ‘Bizar’ De Stentor voorpagina https://www.destento r.nl/hardenberg/woed e-om-slechte- communicatie-nam- rond-chemisch-lek-in- collendoorn- bizar~a0a88a0b/ 03 jan 2019 18:00 Haperende pomp in NAM-installatie Collendoorn mogelijk oorzaak lekkage RTV Oost video https://www.youtube.

com/watch?v=G2Ct5w J4KkA 03 jan 2019 15:54 Ontzwavelingsvloeisto Waterschap https://www.vechtstr College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006221/50 Pagina 6 van 33 f gelekt bij NAM Vechtstromen omen.nl/actueel/nieu ws/@40611/gelekt- nam/ 03 jan 2019 13:06 #nieuws: 'Lek van ontzwavelingsvloeistof bij gaswinning in Hardenberg'. Zie http://www.groenerui mte.nl/nieuws/artikel. html?id=208959 … tweets media natuur https://twitter.com/G roeneRuimte/status/1 080797486321713152 03 jan 2019 11:54 GroenLinks stelt vragen over lekkage NAM-locatie Collendoornerveen GroenLinks Hardenberg https://hardenberg.gr oenlinks.nl/nieuws/gr oenlinks-stelt-vragen- over-lekkage-nam- locatie- collendoornerveen 03 jan 2019 09:34 Gisteren was er lekkage van chemische vloeistof bij een van de gaswinningslocaties in #Hardenberg. Raadslid @RomanoBoshove van @GLhardenberg wil onafhankelijk onderzoek.

https://www.rtvoost.n l/nieuws/305063/Gro enLinks-Hardenberg- wil-onafhankelijk- onderzoek-naar- lekkage-NAM-locatie- Collendoorn … #psov #overijssel #gaswinning (bron kaartje met gaswinningslocaties: website NAM)pic.twitter.com/ OSg1ARsxCt tweets politiek overijssel https://twitter.com/G LOverijssel/status/108 0744150096637952 02 jan 2019 21:39 Lek bij gaswinning in Hardenberg: chemische vloeistof ontsnapt De Stentor Vechtdal https://www.destento r.nl/hardenberg/lek- bij-gaswinning-in- hardenberg- chemische-vloeistof- ontsnapt~af6b15e9/ 02 jan 2019 23:08 GroenLinks Hardenberg wil onafhankelijk onderzoek naar lekkage NAM-locatie RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/305063/groe nlinks-hardenberg-wil- onafhankelijk- onderzoek-naar- College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006222/50 Pagina 7 van 33 Collendoorn lekkage-nam-locatie- collendoorn 02 jan 2019 21:39 Ontzwavelingsvloeisto f NAM lekt in sloot Hardenberg De Stentor Vechtdal https://www.destento r.nl/hardenberg/ontz wavelingsvloeistof- nam-lekt-in-sloot- hardenberg~af6b15e9 / 19 dec 2018 21:16 Hardenberg stapt naar de Raad van State om gaswinning te laten stoppen RTV Oost video https://www.youtube.

com/watch?v=HlVIaW ShtmY 19 dec 2018 15:39 Hardenberg stapt naar de Raad van State om gaswinning te laten stoppen RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/304488/hard enberg-stapt-naar-de- raad-van-state-om- gaswinning-te-laten- stoppen 12 dec 2018 17:44 Provincie overweegt gang naar de rechter over gaswinning Hardenberg RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/304019/provi ncie-overweegt-gang- naar-de-rechter-over- gaswinning- hardenberg 05 dec 2018 00:00 stcrt-2018-67868 : Ministerie van Economische Zaken en Klimaat Staatscourant https://zoek.officieleb ekendmakingen.nl/stc rt-2018-67868.html 04 dec 2018 16:29 Definitief besluit winningsplan Hardenberg NLOG http://www.nlog.nl/ni euws/definitief- besluit-winningsplan- hardenberg 26 okt 2018 16:52 GroenLinks wil weten hoe het zit met opslag aardgascondensaat in De Krim RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/301136/groe nlinks-wil-weten-hoe- het-zit-met-opslag- aardgascondensaat-in- de-krim 02 aug 2018 16:27 B&W Hardenberg: adviezen op winningsplan Hardenberg onvoldoende verwerkt Gemeente Hardenberg https://www.hardenb erg.nl//nc/archive/20 18/08/article/bw- hardenberg-adviezen- op-winningsplan- hardenberg- onvoldoende- verwerkt-8487.html 02 aug 2018 14:03 College Hardenberg vindt dat minister Wiebes te weinig met advies over gaswinning doet RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/296494/colle ge-hardenberg-vindt-

dat-minister-wiebes- te-weinig-met-advies- College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006223/50 Pagina 8 van 33 over-gaswinning-doet 06 jul 2018 09:57 GroenLinks en CDA teleurgesteld in Rijksbesluit over gaswinning Hardenberg GroenLinks Overijssel https://overijssel.groe nlinks.nl/nieuws/groe nlinks-en-cda- teleurgesteld- rijksbesluit-over- gaswinning- hardenberg 05 jul 2018 12:51 Onaangenaam verrast door een nieuw hoofdstuk in het gaswinningsdossier GroenLinks Hardenberg https://hardenberg.gr oenlinks.nl/nieuws/on aangenaam-verrast- door-een-nieuw- hoofdstuk-het- gaswinningsdossier 04 jul 2018 23:41 Gemeente Hardenberg wordt opnieuw verrast door gaswinningsplan van ministerie RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/294908/gem eente-hardenberg- wordt-opnieuw- verrast-door- gaswinningsplan-van- ministerie 04 jul 2018 15:34 Ministerie legt ontwerp- instemmingsbesluit gaswinning Hardenberg ter inzage Gemeente Hardenberg https://www.hardenb erg.nl//nc/archive/20 18/07/article/minister ie-legt-ontwerp- instemmingsbesluit- gaswinning- hardenberg-ter- inzage-8450.html 04 jul 2018 00:00 stcrt-2018-37646 : Ministerie van Economische Zaken en Klimaat Staatscourant https://zoek.officieleb ekendmakingen.nl/stc rt-2018-37646.html 09 mrt 2018 09:27 “Duur vergunning gaswinning beperken en zorgen voor betere monitoring en onafhankelijk schadeprotocol” Provincie

Overijssel http://www.overijssel. nl/actueel/nieuws/@ N1a/advies-betere/ 07 mrt 2018 16:04 D66 wil kortere termijn winvergunning NAM voor Hardenbergs gas D66 Overijssel https://overijssel.d66. nl/d66-wil-kortere- termijn- winvergunning-nam- hardenbergs-gas/ 07 mrt 2018 09:33 PS Overijssel wil kortere termijn winvergunning NAM voor Hardenbergs gas ChristenUnie Overijssel https://overijssel.chris tenunie.nl/k/n6129/n ews/view/1198280/53 086/ps-overijssel-wil- kortere-termijn- winvergunning-nam- voor-hardenbergs- College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006224/50 Pagina 9 van 33 gas.html 06 mrt 2018 17:03 Provinciale Staten: Géén gaswinningsvergunnin g voor dertien jaar bij Hardenberg RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/287595/provi nciale-staten-geen- gaswinningsvergunnin g-voor-dertien-jaar- bij-hardenberg 29 jan 2018 20:36 Shell zet NAM op afstand, wie is aansprakelijk voor schade door gaswinning in Hardenberg en injectie olie- afvalwater in Twente? GroenLinks Overijssel https://overijssel.groe nlinks.nl/nieuws/shell- zet-nam-op-afstand- wie-aansprakelijk- voor-schade-door- gaswinning- hardenberg-en- injectie 09 jan 2018 11:42 GroenLinks kritisch over de gang van zaken rondom gaswinningsplan van de NAM.

GroenLinks Hardenberg https://hardenberg.gr oenlinks.nl/nieuws/gr oenlinks-kritisch-over- de-gang-van-zaken- rondom- gaswinningsplan-van- de-nam 20 feb 2018 21:47 Hardenberg wil alleen korte verlenging gaswinning 'met hand aan de kraan' RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/286613/hard enberg-wil-alleen- korte-verlenging- gaswinning-met-hand- aan-de-kraan 19 feb 2018 14:33 CDA wil gaswinning in Hardenberg per twee jaar verlengen RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/286462/cda- wil-gaswinning-in- hardenberg-per-twee- jaar-verlengen 16 feb 2018 15:59 Gemeenteraad bespreekt 20 februari gaswinningsplan Hardenberg Gemeente Hardenberg https://www.hardenb erg.nl//nc/archive/20 18/02/article/gemeen teraad-bespreekt-20- februari- gaswinningsplan- hardenberg-8252.html 13 feb 2018 16:49 Minister belooft eerlijke schade- afhandeling voor gaswinning in Hardenberg RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/286036/minis ter-belooft-eerlijke- schade-afhandeling- voor-gaswinning-in- hardenberg 13 feb 2018 15:38 Antwoorden op Kamervragen over gaswinning Hardenberg Kamerstukken https://www.rijksover heid.nl/documenten/k amerstukken/2018/02 /13/antwoorden-op- kamervragen-over- College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006225/50 Pagina 10 van 33 gaswinning- hardenberg 01 feb 2018 09:52 Gaswinningsplan van de NAM VVD Hardenberg https://hardenberg.vv d.nl/nieuws/26358/ga

swinningsplan-van-de- nam 30 jan 2018 11:32 Informatietruck van NAM in Hardenberg Gemeente Hardenberg https://www.hardenb erg.nl//nc/archive/20 18/01/article/informa tietruck-van-nam-in- hardenberg-8236.html 27 jan 2018 20:30 Garantie schadedekking wankel GroenLinks Hardenberg https://hardenberg.gr oenlinks.nl/nieuws/ga rantie-schadedekking- wankel 25 jan 2018 18:55 NAM vreest geen Groningse taferelen bij voortzetting gaswinning in Hardenberg RTV Oost video https://www.youtube. com/watch?v=YVZQXJ wJ-X0 25 jan 2018 18:15 NAM vreest geen Groningse taferelen bij voortzetting gaswinning in Hardenberg RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/284644/nam- vreest-geen- groningse-taferelen- bij-voortzetting- gaswinning-in- hardenberg 25 jan 2018 12:50 Geen coalitie of oppositie wanneer het gaat over de gaswinningsplannen van de NAM GroenLinks Hardenberg https://hardenberg.gr oenlinks.nl/nieuws/ge en-coalitie-oppositie- wanneer-het-gaat- over-de- gaswinningsplannen- van-de-nam 25 jan 2018 10:12 Coalitie Hardenberg nog niet gerustgesteld over verlening gaswinningsplan NAM ChristenUnie Hardenberg https://hardenberg.ch ristenunie.nl/k/n6069 /news/view/1183000/ 354349/coalitie- hardenberg-nog-niet- gerustgesteld-over- verlening- gaswinningsplan- nam.html 24 jan 2018 19:33 Coalitie Hardenberg nog niet gerustgesteld over verlenging gaswinningsplan NAM RTV Oost http://www.rtvoost.nl

/nieuws/284601/coali tie-hardenberg-nog- niet-gerustgesteld- over-verlenging- gaswinningsplan-nam 24 jan 2018 17:45 NAM-plannen: Zeker zijn van een veilig huis PvdA Hardenberg https://hardenbergom men.pvda.nl/nieuws/z College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006226/50 Pagina 11 van 33 eker-zijn-van-een- veilig-huis/ 13 jan 2018 22:15 Aardbevingen en schade door gaswinning? CDA Hardenberg https://www.cda.nl/o verijssel/hardenberg/a ctueel/nieuws/aardbe vingen-en-schade- door-gaswinning/ 15 jan 2018 07:00 ChristenUnie wil schadeprotocol Gaswinning ook voor Overijssel ChristenUnie Overijssel https://overijssel.chris tenunie.nl/k/n6129/n ews/view/1152826/53 086/christenunie-wil- schadeprotocol- gaswinning-ook-voor- overijssel.html 13 jan 2018 15:50 “Mij bekruipt het gevoel dat hier meer wordt geboord omdat in Groningen de kraan dicht moet” aldus raadslid @M_Breukelman over de mogelijke verlenging van de boorconcessie in Hardenberg. https://eenvandaag.av rotros.nl/item/harden berg-vreest- aardbevingen-en- schade-door- gaswinning/ … tweets media programma's https://twitter.com/E enVandaag/status/95 2191217063907328 13 jan 2018 18:28 Woordvoerdster NAM over gasboringen Hardenberg: "De kans dat er bevingen optreden is heel klein, de kans dat er voelbare bevingen optreden is nog kleiner en de kans dat die schade opleveren is nog kleiner.

Maar je houdt altijd een kans over op bevingen." https://eenvandaag.av rotros.nl/item/harden berg-vreest- aardbevingen-en- schade-door- gaswinning/ …pic.twitter.com/5b2 tweets media programma's https://twitter.com/E enVandaag/status/95 2230782604587010 College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006227/50 Pagina 12 van 33 QW8SG4t 13 jan 2018 14:20 'De inwoners moeten een veilige woonomgeving hebben, dat is de basis van je bestaan' Statenlid @BouwienRutten over de vrees in Hardenberg voor aardbevingen en schade door #gaswinning. pic.twitter.com/zAR7q evZks tweets media programma's https://twitter.com/E enVandaag/status/95 2168393205002240 13 jan 2018 12:16 Hardenberg vreest aardbevingen en schade door gaswinning 'Wat ons betreft wordt er in 2033 zeker niet meer geboord naar gas" https://eenvandaag.av rotros.nl/item/harden berg-vreest- aardbevingen-en- schade-door- gaswinning/ …pic.twitter.com/JOpL oDeCaI tweets media programma's https://twitter.com/E enVandaag/status/95 2137306235899904 12 jan 2018 11:27 Kamerfractie GroenLinks: waarom wist Hardenberg niets van voortzetten gaswinning? RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/283783/kam erfractie-groenlinks- waarom-wist- hardenberg-niets-van- voortzetten- gaswinning 11 jan 2018 20:11 Hardenberg één front tegen plannen NAM GroenLinks Hardenberg https://hardenberg.gr oenlinks.nl/nieuws/ha rdenberg-

%C3%A9%C3%A9n- front-tegen-plannen- nam 11 jan 2018 13:12 GroenLinks kamerlid Liesbeth van Tongeren stelt vragen aan de minister over gaswinningsplan Hardenberg GroenLinks Hardenberg https://hardenberg.gr oenlinks.nl/nieuws/gr oenlinks-kamerlid- liesbeth-van- tongeren-stelt-vragen- aan-de-minister-over- gaswinningsplan 09 jan 2018 22:27 Motie GroenLinks RTV Oost http://www.rtvoost.nl College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006228/50 Pagina 13 van 33 Hardenberg over NAM: "Geen verwijt, maar hart onder de riem" /nieuws/283576/moti e-groenlinks- hardenberg-over- nam-geen-verwijt- maar-hart-onder-de- riem 09 jan 2018 11:42 GroenLinks kritisch over de gang van zaken rondom gaswinningsplan van de NAM.

GroenLinks Hardenberg https://hardenberg.gr oenlinks.nl/nieuws/gr oenlinks-kritisch-over- de-gang-van-zaken- rondom- gaswinningsplan-van- de-nam 08 jan 2018 13:54 GroenLinks: hoorzitting over gaswinning en bodemverontreiniging en GroenLinks Overijssel https://overijssel.groe nlinks.nl/nieuws/groe nlinks-hoorzitting- over-gaswinning-en- bodemverontreiniging en 06 jan 2018 09:01 Staten Overijssel en gemeenteraad Hardenberg kunnen gezamenlijk optrekken bij gaswinning ChristenUnie Overijssel https://overijssel.chris tenunie.nl/k/n6129/n ews/view/1149766/53 086/staten-overijssel- en-gemeenteraad- hardenberg-kunnen- gezamenlijk- optrekken-bij- gaswinning.html 05 jan 2018 16:13 NAM wil langer gasboring in Hardenberg PvdA Overijssel https://overijssel.pvda .nl/nieuws/nam-wil- langer-gasboring- hardenberg/ 05 jan 2018 15:27 ChristenUnie Hardenberg ontstemd over communicatie NAM ChristenUnie Hardenberg https://hardenberg.ch ristenunie.nl/k/n6069 /news/view/1149596/ 354349/christenunie- hardenberg- ontstemd-over- communicatie- nam.html 04 jan 2018 13:18 Wij worden niet een tweede Groningen! CDA Hardenberg https://www.cda.nl/o verijssel/hardenberg/a ctueel/nieuws/wij- worden-niet-een- tweede-groningen/ 04 jan 2018 21:41 Ook Statenfracties CDA en GroenLinks verontrust over voortzetten gaswinning RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/283283/ook- statenfracties-cda-en-

groenlinks-verontrust- over-voortzetten- gaswinning College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006229/50 Pagina 14 van 33 04 jan 2018 21:52 Hardenbergse gemeenteraad trekt samen op inzake het nieuwe gaswinningsplan van de NAM VVD Hardenberg https://hardenberg.vv d.nl/nieuws/26358/ha rdenbergse- gemeenteraad-trekt- samen-op-inzake-het- nieuwe- gaswinningsplan-van- de-nam 04 jan 2018 19:03 Statenfractie ChristenUnie wil garanties over volume gaswinning bij Hardenberg RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/283277/state nfractie-christenunie- wil-garanties-over- volume-gaswinning- bij-hardenberg 04 jan 2018 18:48 ChristenUnie wil garanties bij Gaswinning Hardenberg ChristenUnie Overijssel https://overijssel.chris tenunie.nl/k/n6129/n ews/view/1149232/53 086/christenunie-wil- garanties-bij- gaswinning- hardenberg.html 04 jan 2018 14:52 Wat is regeerakkoord waard? Nam geeft nu doodleuk toe dat gaswinning in Overijssel aardbevingen geeft en ze willen een nieuwe langere vergunning. Ik ga Wiebes hier vragen overstellen. #gasschade #klimaathttps://www.

destentor.nl/hardenb erg/nam-waarschuwt- voor-aardbevingen-in- overijssel~a2380a64/ … tweets 2e Kamerleden GroenLinks https://twitter.com/G roenLiesbeth/status/9 48914999912693761 04 jan 2018 09:56 'Niet meer risico op aardbevingen in Hardenberg dan afgelopen decennia' RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/283241/niet- meer-risico-op- aardbevingen-in- hardenberg-dan- afgelopen-decennia 04 jan 2018 06:22 'NAM waarschuwt voor aardbevingen in Overijssel' RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/283232/nam- waarschuwt-voor- aardbevingen-in- overijssel 10 aug 2017 17:55 D66 en GroenLinks Hardenberg willen RTV Oost video https://www.youtube. com/watch?v=TmjqZy College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006230/50 Pagina 15 van 33 opheldering van college over gaswinning LkcX8 10 aug 2017 16:53 D66 en GroenLinks Hardenberg willen opheldering van college over gaswinning RTV Oost video https://www.youtube.

com/watch?v=hg3E2Z J--yc 10 aug 2017 10:45 D66 en GroenLinks Hardenberg willen opheldering van college over gaswinning RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/274301/d66- en-groenlinks- hardenberg-willen- opheldering-van- college-over- gaswinning 09 aug 2017 18:25 Gemeente eist duidelijkheid over gaswinning NAM in Hardenberg http://bit.ly/2upjw19 #rtvoost tweets omroep regionaal https://twitter.com/rt voost/status/8953200 24117723136 09 aug 2017 18:24 Gemeente eist duidelijkheid over gaswinning NAM in Hardenberg RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/274279/gem eente-eist- duidelijkheid-over- gaswinning-nam-in- hardenberg 09 aug 2017 16:51 Zorgen bij Overijsselse fracties over ongeoorloofde gaswinning NAM in Hardenberg (UPDATE) RTV Oost video https://www.youtube.

com/watch?v=ZD050 mMa90I 09 aug 2017 12:27 NAM: verschil van inzicht met SodM over hoeveelheid gewonnen aardgas in Hardenberg RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/274263/nam- verschil-van-inzicht- met-sodm-over- hoeveelheid- gewonnen-aardgas-in- hardenberg 09 aug 2017 11:46 CDA-Statenlid over ongeoorloofde gaswinning NAM in Hardenberg: deze vos verliest zijn streken nooit http://bit.ly/2vlO2Gt #rtvoost tweets omroep regionaal https://twitter.com/rt voost/status/8952196 14665363456 09 aug 2017 11:45 CDA-Statenlid over ongeoorloofde gaswinning NAM in Hardenberg: deze vos RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/274259/cda- statenlid-over- ongeoorloofde- College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006231/50 Pagina 16 van 33 verliest zijn streken nooit gaswinning-nam-in- hardenberg-deze-vos- verliest-zijn-streken- nooit 08 aug 2017 23:34 SodM: 'Gaswinning Hardenberg te hoog, NAM moet productie staken' RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/274241/sod m-gaswinning- hardenberg-te-hoog- nam-moet-productie- staken 08 aug 2017 23:35 SodM: 'Gaswinning Hardenberg te hoog, NAM moet productie staken' http://bit.ly/2vk14Uw #rtvoost tweets omroep regionaal https://twitter.com/rt voost/status/8950356 51250368514 College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006232/50 Pagina 17 van 33 Bijlage 2: geselecteerde resultaten Steenwijkerland (124

items) Datum Titel Bron Link 30 nov 2019 08:00 Bezorgdheid bij burgergroepen: reactie minister Wiebes beschamend Omrop Fryslân https://www.omropfr yslan.nl/nieuws/9225 06-bezorgdheid-bij- burgergroepen- reactie-minister- wiebes-beschamend 19 nov 2019 11:05 Inwoner Willemsoord wil collectieve nulmeting vanwege gaswinning BodemNieuws https://bodemnieuws. nl/cms/22571- inwoner-willemsoord- wil-collectieve- nulmeting-vanwege- gaswinning.html 14 nov 2019 08:12 Nieuw winningsplan gasveld Vinkega blijft overeind Vereniging Vloeibaar Gas https://www.vvg- nederland.nl/nieuw- winningsplan-gasveld- vinkega-blijft- overeind/ 06 nov 2019 11:40 Dubbelslag gaswinning: ook fiat voor leegpompen Vinkega Leeuwarder Courant https://www.lc.nl/frie sland/weststellingwerf /Dubbelslag- gaswinning-ook-fiat- voor-leegpompen- Vinkega- 24996894.html 06 nov 2019 10:45 Vermilion mag gas blijven halen uit gasveld op Drents- Friese grens RTV Drenthe https://www.rtvdrent he.nl/nieuws/153886/ Vermilion-mag-gas- blijven-halen-uit- gasveld-op-Drents- Friese-grens 06 nov 2019 11:32 ECLI:NL:RVS:2019:373 8 Raad van State, 06- 11-2019, 201806980/1/A1 rechtspraak RvS http://deeplink.rechts praak.nl/uitspraak?id= ECLI:NL:RVS:2019:373 8&pk_campaign=rss& pk_medium=rss&pk_k eyword=uitspraken 06 nov 2019 12:10 Vermilion mag gas blijven halen uit gasveld op Drents- Friese grens RTV Drenthe Facebook https://www.faceboo

k.com/408627165830 302_36836666816596 51 06 nov 2019 11:54 Nieuw winningsplan gasveld Vinkega blijft overeind Dagblad van het Noorden https://www.dvhn.nl/ drenthe/westerveld/N ieuw-winningsplan- gasveld-Vinkega-blijft- overeind- 24996995.html 04 nov 2019 17:59 Schimmigheid over gevolgen injecteren Leeuwarder Courant https://www.lc.nl/frie sland/weststellingwerf College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006233/50 Pagina 18 van 33 afvalwater /Schimmigheid-over- gevolgen-injecteren- afvalwater- 24991324.html 04 nov 2019 11:33 'Rapportage van mijnbouwbedrijven staat vol fouten' NOS journaal http://feeds.nos.nl/~r /nosjournaal/~3/D8I8l DWgALE/2309010 29 aug 2019 19:12 Tegenstanders gaswinning Vinkega: "Wiebes zegt het ene, maar doet het andere" Omrop Fryslân https://www.omropfr yslan.nl/nieuws/9045 34-tegenstanders- gaswinning-vinkega- wiebes-zegt-het-ene- maar-doet-het-andere 29 aug 2019 06:00 Bezorgde bewoner wil illegale gasproductie aankaarten: 'De bewijzen zijn keihard' RTV Drenthe https://www.rtvdrent he.nl/nieuws/151215/ Bezorgde-bewoner- wil-illegale- gasproductie- aankaarten-De- bewijzen-zijn-keihard 07 aug 2019 10:29 Gasbedrijf Vermilion kan niet boren, net over provinciegrens bij Noordwolde De Stentor Kop van Overijssel https://www.destento r.nl/kop-van- overijssel/gasbedrijf- vermilion-kan-niet- boren-net-over- provinciegrens-bij-

noordwolde~a9e6aa5 ea/ 07 aug 2019 09:55 Ministerie legt bouw tijdelijke boorinstallatie vlakbij Steenwijkerland stil RTV Oost https://www.rtvoost.n l/nieuws/316672/mini sterie-legt-gasboring- stil-vlakbij- steenwijkerland 02 aug 2019 10:00 Steenwijkerland dringt aan op schadeprotocol bij aardbevingen De Stentor Kop van Overijssel https://www.destento r.nl/steenwijkerland/s teenwijkerland-dringt- aan-op- schadeprotocol-bij- aardbevingen~a2d82d 46/ 16 jul 2019 16:42 Het college van B&W heeft besloten een zienswijze in te dienen tegen het ontwerp- gaswinningsbesluit voor het veld De Blesse-Blesdijke.

Lees verder op onze website: http://bit.ly/2LuKxbF tweets gemeenten in Overijssel https://twitter.com/St eenwijkerland/status/ 115114004595008718 2 16 jul 2019 16:53 Steenwijkerland Gemeente https://www.steenwij College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006234/50 Pagina 19 van 33 kritisch over versnelde gaswinning Steenwijkerland kerland.nl/Over_Steen wijkerland/Nieuws/Ac tualiteiten/Actualiteit en_juli_2019/Steenwij kerland_kritisch_over _versnelde_gaswinnin g 16 jul 2019 16:07 Steenwijkerland geschrokken: versnelde gaswinning is ‘onacceptabel’ De Stentor voorpagina https://www.destento r.nl/kop-van- overijssel/steenwijkerl and-geschrokken- versnelde-gaswinning- is- onacceptabel~ae0540 8d/ 15 jul 2019 14:35 Statenleden @wimduitman van @cdaoverijssel, @HansNooter van @pvdaoverijssel en @GroeneJansen van #groenlinks #overijssel: "Winning uit kleine gasvelden moet snel worden afgebouwd." https://overijssel.groe nlinks.nl/nieuws/cda- pvda-en-groenlinks- %E2%80%9Cwinning- uit-kleine-gasvelden- moet-zo-snel- mogelijk-worden- afgebouwd%E2%80%9 D … #psov #mijnbouw #steenwijk #drenthe #fryslan #weststellingwerf #westerveldpic.twitter .com/J6qVbZxKTu tweets politiek overijssel https://twitter.com/G LOverijssel/status/115 0745598229921793 11 jul 2019 15:14 Steenwijkerland: toestemming voor versnelde gaswinning 'onacceptabel' RTV Oost http://www.rtvoost.nl

/nieuws/315563/stee nwijkerland- toestemming-voor- versnelde-gaswinning- onacceptabel 11 jul 2019 10:19 Tweede Kamer wil opheldering over opgevoerde gaswinning Noordwest-Overijssel, AD Zwolle https://www.ad.nl/zw olle/tweede-kamer- wil-opheldering-over- opgevoerde- gaswinning- College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006235/50 Pagina 20 van 33 ook college Steenwijk bezorgd noordwest-overijssel- ook-college-steenwijk- bezorgd~a1348907/ 15 jul 2019 12:32 Persverklaring n.a.v. nieuwsbericht versnelde gaswinning uit kleine gasvelden Gemeente Steenwijkerland https://www.steenwij kerland.nl/Over_Steen wijkerland/Nieuws/Ac tualiteiten/Actualiteit en_juli_2019/Persverk laring_n_a_v_nieuwsb ericht_versnelde_gas winning_uit_kleine_ga svelden 27 jun 2019 16:15 Om 17:00 begint de infoavond over de #gaswinning uit de gasvelden #Blesse, #Blesdijke en #Blesdijke-East. Wij zijn daar ook en beantwoorden graag vragen over ons advies over de winning uit deze velden.

https://www.sodm.nl/ documenten/brieven/ 2019/06/26/advies- sodm-over- winningsplannen-de- blesse-blesdijke-en- blesdijke-east- vermilion …https://twitter.com/ sodmnl/status/114386 8588744425472 … tweets inspecties https://twitter.com/so dmnl/status/1144247 990883950593 27 jun 2019 13:28 Gaswinningsplannen in De Blesse PvdA Steenwijkerland https://steenwijkerlan d.pvda.nl/nieuws/gas winningsplannen-in- de-blesse/ 26 jun 2019 15:08 Woont u in de buurt van ⁦@Westwerf⁩ of ⁦@Steenwijkerland en heeft u vragen over #gaswinning aldaar? Morgenavond organiseert @MinisterieEZK een infoavond en SodM is ook aanwezig. Wij staan u graag te tweets inspecties https://twitter.com/so dmnl/status/1143868 588744425472 College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006236/50 Pagina 21 van 33 woord. https://steenwijkerco urant.nl/artikel/10280 75/infoavond-over- gaswinningsplan-de- blesse-blesdijke.html … 19 jun 2019 10:23 Informatiemarkt gaswinning De Blesse- Blesdijke Rijksdienst voor Ondernemend Nederland https://www.rvo.nl/ac tueel/evenementen/in formatiemarkt- gaswinning-de-blesse- blesdijke 13 jun 2019 10:28 Minister negeert adviezen gaswinning De Blesse-Blesdijke BodemNieuws https://bodemnieuws.

nl/cms/21894- minister-negeert- adviezen-gaswinning- de-blesse- blesdijke.html 12 jun 2019 00:00 stcrt-2019-33078 : Ministerie van Economische Zaken en Klimaat Staatscourant https://zoek.officieleb ekendmakingen.nl/stc rt-2019-33078.html 22 mei 2019 15:42 KNMI meet Groningse aardbeving ook in Kallenkote De Stentor Kop van Overijssel https://www.destento r.nl/pec-zwolle/knmi- meet-groningse- aardbeving-ook-in- kallenkote~ad72ee81/ 22 mei 2019 11:42 Aardbeving Groningen ook gemeten in Kallenkote RTV Oost http://www.rtvoost.nl /nieuws/312898/aard beving-groningen-ook- gemeten-in-kallenkote 06 mrt 2019 19:36 Nulmetingen gaswinning Progressief Westerveld https://www.progress iefwesterveld.nl/single - post/2019/03/06/Nul metingen-gaswinning 13 mrt 2019 20:14 Schone bodemactie: Dinkelland tot Steenwijk, van Hardenberg en Hengelo tot Deventer GroenLinks Overijssel https://overijssel.groe nlinks.nl/nieuws/scho ne-bodemactie- dinkelland-tot- steenwijk-van- hardenberg-en- hengelo-tot-deventer 09 mrt 2019 19:27 Noordelijk ‘Nee’ tegen nieuwe gaswinning door Vermilion en NAM GroenLinks Midden- Drenthe https://middendrenth e.groenlinks.nl/nieuws /noordelijk- %E2%80%98nee%E2% 80%99-tegen-nieuwe- gaswinning-door- vermilion-en-nam-0 06 mrt 2019 12:00 Nulmeting en meer De Stentor Kop van https://www.destento College van burgemeester en wethouders - 24 januari 2023 - 2023_B&W_0006237/50 Pagina 22