15.0 Informatienota 2023 - 16 - Klimaatplan.pdf

College van burgemeester en wethouders - 21 maart 2023 - 2023_B&W_002321/10 College van burgemeester en wethouders GOEDGEKEURD Vergadering van 21 maart 2023 Programma - Duurzaamheid 17 2023_B&W_00232 Informatienota Klimaatplan - informeren Samenstelling: Aanwezig: de heer M. Smit, Wethouder en voorzitter; mevrouw T. Jongman, Wethouder; de heer B. Harmsma, Wethouder; de heer M. Scheringa, Wethouder; de heer M.W. de Graaf, Gemeentesecretaris Afwezig: de heer J.H. Bats, Burgemeester en voorzitter Samenvatting Deze informatienota geeft duidelijkheid over wat de raad de komende maanden kan verwachten op het gebied van klimaat en duurzaamheid. Bijlage 1 geeft antwoorden op de vragen die de fracties met elkaar via de griffie hebben gesteld over het Klimaatplan. Bijlage 2 laat zien welke wettelijke kaders en regionale/lokale beleidsdocumenten die betrekking hebben op de onderdelen van het Klimaatplan. Informatienota Inleiding De raad heeft op diverse manieren verwachtingen kenbaar gemaakt rondom het thema klimaat en duurzaamheid. Aanleiding hiervoor was de bespreking van het Rekenkamerrapport over Duurzaam. Belangrijkste aanbeveling van de rekenkamer was als volgt: Verbeter de wijze waarop gemeenteraad, college en organisatie (strategisch) duurzaamheidsbeleid ontwikkelen en hierover besluiten, waarbij de kaderstellende rol van de raad wordt versterkt.

Aan deze aanbeveling wordt opvolging gegeven door het opstellen van een integraal Steenwijkerlands Klimaatplan. Het was de bedoeling dat het traject van het Klimaatplan al verder zou zijn. Vanwege personele wisselingen in het programmateam en een adviesbureau dat uiteindelijk niet bleek te kunnen leveren heeft dit vertraging opgelopen. Inmiddels is de opdracht voor het opstellen van het Klimaatplan verstrekt aan een ander adviesbureau. Deze informatienota geeft de raad zicht op de route en de inhoud van het Klimaatplan en wat er de komende periode rondom Duurzaamheid gaat gebeuren. Bijlage 1 geeft antwoorden op de vragen die de fracties met elkaar via de griffie hebben gesteld over het Klimaatplan. Bijlage 2 laat zien welke wettelijke kaders en regionale/lokale beleidsdocumenten die betrekking hebben op de onderdelen van het Klimaatplan. Kernboodschap Klimaatplan In het klimaatplan worden de integrale visie en concrete doelen rondom energie, circulariteit, College van burgemeester en wethouders - 21 maart 2023 - 2023_B&W_002322/10 mobiliteit, klimaatadaptatie en biodiversiteit vastgelegd. Het klimaatplan bevat doelen voor 2025, 2030 en 2050. Voor het formuleren van de doelen wordt gewerkt met ambitieniveaus, variërend van een laag ambitieniveau met alleen wettelijke vereisten tot aan een landelijk onderscheidend ambitieniveau.

Dit wordt tastbaar gemaakt aan de hand van voorbeelden. Voor het klimaatplan starten we niet op nul. Zoals in bijlage 2 is te zien zijn er op veel elementen van het Klimaatplan al diverse beleidsstukken vastgesteld. Dit wordt allemaal gebruikt als input voor het Klimaatplan. Het Klimaatplan zorgt ervoor dat er in samenhang over de diverse onderdelen integraal ambities bepaald kunnen worden. Verbanden tussen onderdelen worden daardoor duidelijker. Bedoeling is om hiermee de raad de gelegenheid te geven om in samenhang kaders te stellen ten aanzien van onze klimaatambities. Consequenties voor de gemeente - Communicatie - Vervolg Hieronder volgt een planning met wat de raad tot aan de vaststelling van het Klimaatplan kan verwachten: - April: Werkvergadering over het Energie TransitieModel (ETM). Deze werkvergadering legt de focus op de manier waarop Steenwijkerland in de energiebehoefte kan voorzien en wat de energiebehoefte in de toekomst zal zijn. - April: Adviesnota opwek windenergie. Steenwijkerland loopt achter in het realiseren van het RES- bod. Daarnaast wordt steeds duidelijker dat het toevoegen van windenergie onontkoombaar is. Hiervoor worden adviesvragen aan de raad voorgelegd zodat de raad het college richting kan geven. - April: Aanpak energiefonds maatschappelijke organisaties.

Dit heeft betrekking op een subsidieregeling met als onderdelen een Noodfonds Energie en een Duurzaamheidsfonds als uitwerking van het Energiefonds voor maatschappelijke organisaties. - Mei: De Lokale Adaptatie Strategie wordt voorgelegd aan de raad. - Voor zomervakantie: Werkvergadering Klimaatplan. In deze werkvergadering wordt de raad meegenomen in de ambities van het integrale Klimaatplan. - Voor zomervakantie: Fietsplan wordt ter vaststelling voorgelegd aan de raad. - September/oktober: Aangepast beleidskader zon op land. - September/oktober: Klimaatplan wordt ter vaststelling voorgelegd aan de raad. - Oktober/november: CO2 prestatieladder van de eigen organisatie. Er is dan inzicht in de CO2 uitstoot van de organisatie en de bronnen hiervan zodat planmatig gewerkt kan worden aan CO2 reductie. Besluit In te stemmen met de Informatienota over Klimaatplan. Bijlagen 1. Bijlage 1 Vraag en Antwoord Klimaatplan.pdf 2. Bijlage 2 Wettelijke kaders en lokaal beleid.pdf 1 van 3 Bijlage 1: Vraag en Antwoord - Klimaatplan Samen met de griffie hebben de fracties in februari onderstaande vragen gesteld over het traject van het Klimaatplan. Hieronder volgen alle vragen met antwoorden. 1. Kan het college de raad op de hoogte brengen van de wettelijke kaders mbt klimaat? Antwoord: Zie bijlage wettelijke kaders en reagionale/lokale beleidsdocumenten. 2.

Kan het college alle losse (door de raad vastgestelde) beleidsstukken bundelen en aan de raad verstrekken? (Dit omdat in het rapport staat dat er al veel beleid is, maar dat veelal op zichzelf staande stukken zijn) Antwoord: Zie bijlage wettelijke kaders en regionale/lokale beleidsdocumenten. 3. Wat is de huidige stand van zaken ontwikkeling klimaatplan? Voortgang + inhoud Antwoord: De huidige stand van zaken is dat er opdracht is gegeven aan een adviesbureau om samen het Klimaatplan op te stellen. Voor de zomervakantie volgt hiervoor een werkvergadering. Na de zomer wordt het Klimaatplan ter vaststelling voorgelegd aan de raad. De inhoud van het Klimaatplan is te vinden op de laatste pagina van dit document. 4. Hebben wij nul metingen om voortgang te monitoren? Antwoord: Dit verschilt per onderdeel. Ten aanzien van CO2 uitstoot is dat de uitstoot van het jaar 2019. Dit is het jaar voor Corona waardoor dit een representatief jaar is. 5. Heeft het college al concrete plannen voor de resterende drie jaar en zo ja welke? Antwoord: Het Klimaatplan stelt doelen voor 2025, 2030 en 2050. Op basis hiervan worden ook verdere plannen gemaakt.

Daarnaast wordt de komende tijd gewerkt aan het beleidskader zon op land, aanpak energiearmoede, energiefonds maatschappelijke organisaties, Nationaal Isolatieprogramma, CO2 prestatieladder, Fietsplan, Laadvisie, Lokale Adaptatiestrategie en het Grondstoffenplan. 6. Zijn de doelen en het tijdspad helder? Wat hebben wij op die verschillende doelstellingen als gemeente al gerealiseerd? En is de impact van uitgevoerde realisaties meetbaar? Antwoord: Dit verschilt per onderdeel maar wordt verder vorm gegeven in het Klima atplan. 7. Zijn er heldere doelstellingen + uitvoeringsplannen als het gaat om minder verbruik (besparen)? Antwoord: Vanuit het rijk loopt het Nationaal Isolatieprogramma en de Aanpak Energiearmoede. Hierin heeft de gemeente een uitvoerende taak. Daarnaast heeft Steenwijkerland nog het energiefonds voor maatschappelijke organisaties. Voor de zomervakantie volgt meer informatie over deze projecten. 8. Is er inzicht in de capaciteiten van het net? Waar kan wat nog wel (particuliere aansluitingen, bedrijfsaansluitingen, zonneparken, windparken etc) en waar liggen de uitbreidingsplannen voor het net en met welke termijn? Met andere woorden: wat zouden we op basis van netcapaciteit allemaal in welke tijdsvolgorde kunnen doen. Antwoord: De werkvergadering over het Energie TransitieModel gaat verder in op het onderdeel netcongestie. 9.

Welke interventies zijn mogelijk, wat dragen ze precies bij per eenheid, wat is de stand van de technologische ontwikkelingen (denk bv aan oplaad / batterijen op huis of wijkniveau. Antwoord: Dit is onderdeel van het Klimaatplan. College van burgemeester en wethouders - 21 maart 2023 - 2023_B&W_002323/10 2 van 3 10. Is er een overzicht van alle belanghebbende partijen en hoe verloopt de samenwerking? Bijvoorbeeld RES gemeenten, netwerkbeheerders, producenten van duurzame technische voorzieningen, producenten van duurzame energie; waterschappen, brancheorganisaties, burgers, etc. ALLE belanghebbenden rond de energietransitie dienen in kaart te worden gebracht. Antwoord: Globaal zijn dit de volgende partijen: Stichting Duurzaam Steenwijkerland, Provincie Overijssel, RES West-Overijssel, Rendo, Enexis, Tennet, Duurzaam Willemsoord, Coöperatie Wieden Weerribben, Coöperatie Duurzaam Belt-Schutssloot, Energiecoöperatie Oldemarkt, Energiecoöperatie Voorst tot Wieden, Energiecoöperatie Steenwijk, Steenergie. 11. De economische en financiële gevolgen voor de korte en lange termijn – zijn die in kaart gebracht? Dit wordt duidelijk als de doelstellingen van het Steenwijkerlandse Klimaatplan zijn bepaald. 12. Heeft het college volgens eigen inzicht alle onderwerpen meegenomen die in een klimaatplan thuis horen.

Wat zit er tot nu toe in? Wat heeft eventueel nog aandacht nodig? Antwoord: De inhoud van het klimaatplan is te vinden op de laatste pagina van dit document. 13. Het klimaatplan omvat als het goed is de punten die nodig zijn om klimaatverandering tegen te gaan maar ook hoe wij met klimaatverandering in de toekomst om kunnen gaan. (Klimaatadaptie) Welke concrete punten m.b.t. klimaatadaptie worden in dit eerste klimaatplan meegenomen? Antwoord: De inhoud van het klimaatplan is te vinden op de laatste pagina van dit document. Verder wordt ten aanzien van klimaatadaptatie in mei de Lokale Adaptatie Strategie voorgelegd aan de raad. 14. Heeft het klimaatplan in de werkvergadering van het college een plek? En wordt het klimaatplan aan alle andere dossiers gekoppeld? Antwoord: De werkvergadering van 11 april gaat over het Energie TransitieModel (ETM). Hierbij wordt modelmatig gekeken naar de energiebehoefte en de benodigde energievoorziening. Voor de zomervakantie volgt nog een werkvergadering over de andere onderdelen van het Klimaatplan. 15. Worden er naast het klimaatplan nog andere plannen gemaakt die hier relevantie hebben? Antwoord: Ja, zie informatienota. 16. Zijn er onderwerpen die niet in het plan komen, die wel te maken hebben met klimaatverandering? Antwoord: Voor zover nu bekend niet.

Een onderwerp als stikstof wordt niet meegenomen in het Klimaatplan omdat het los staat van klimaatverandering. Dit onderwerp krijgt overigens aandacht binnen het programma Vitaal Platteland. 17. Welke sturingsmechanismen heeft het college/de raad tot beschikking als het gaat om: - het meenemen van de inwoner; laten meebewegen van de inwoner in de dynamiek van de klimaatt ransitie (waar laat een inwoner zich door meenemen/ bewegen?) - de timing en uitvoering van de belangrijkste opgaven (van laaghangend fruit tot de ver weg gelegen doelen) - de bestuurlijke samenwerking met andere belanghebbenden; - de benodigde middelen Antwoord: Dit volgt uit het Klimaatplan en de ambities hiervan. 18. Welke ruimte heeft de gemeente zelf? Waar kunnen wij autonoom handelen en waar zijn wij in welke mate afhankelijk van wie of wat? Afhankelijk van technologische ontwikkelingen, financiële impulsen; de markt; etc. En wat zijn de voordelen en de nadelen van autonoom handelen (financieel; zeggenschap; etc.) Antwoord: Dit komt naar voren in de werkvergadering over het Klimaatplan. College van burgemeester en wethouders - 21 maart 2023 - 2023_B&W_002324/10 3 van 3 19. Wat zijn de specifieke eigenschappen van onze gemeente? En zijn die goed in kaart gebracht? Wat zijn juist kansen voor onze gemeente en wat zijn struikelblokken? Antwoord: Dit is onderdeel van het Klimaatplan. 20.

Is er in het klimaatplan ook aandacht per sector/per systeem voor kansen en struikelblokken in relatie tot onze samenwerkingspartners? Antwoord: Dit hangt af van het ambitieniveau voor het Klimaatplan. Daar waar mogelijk wordt hierin het Klimaatplan aandacht aan gegeven en anders volgt dit in de uitvoering van het Klimaatplan. Klimaatplan Steenwijkerland Het klimaatplan bestaat uit de volgende onderdelen: Klimaatadaptatie & Biodiversiteit, Duurzame Energie, Circulaire ontwikkeling en Duurzame Mobiliteit. De elementen over landbouw en stikstof worden beschreven vanuit het programma Vitaal Platteland en vormen geen onderdeel van het Klimaatplan. Naast de genoemde onderdelen voegen we een hoofdstuk over onze eigen opgave en ambitie als gemeentelijke organisatie (via de CO2 prestatieladder) toe. Dit deel heeft betrekking op zowel energietransitie, circulariteit en klimaatadaptatie. Hieronder volgt een schematische weergave van de inhoud van het Klimaatplan Steenwijkerland. Gemeentelijke organisatie College van burgemeester en wethouders - 21 maart 2023 - 2023_B&W_002325/10 1 van 4 Bijlage 2: Wettelijke kaders en regionale/lokale beleidsdocumenten Deze bijlage laat zien welke wettelijke kaders en regionale- en lokale beleidsdocumenten er al zijn voor de elementen van het Klimaatplan. Daar waar mogelijk zijn klikbare links toegevoegd die leiden naar het betreffende document.

Duurzame Energie De wettelijke kaders voor de energietransitie zijn verankerd in de Klimaatwet. In de Klimaatwet staan onder andere de volgende doelen (artikel 2): ▪ Nederland moet in 2050 de uitstoot van broeikasgassen met 95% gereduceerd hebben t.o.v. 1990. ▪ Voor 2030 is een tussentijds streefdoel gesteld van 49% broeikasgasreductie. ▪ Voor 2050 is tevens als streefdoel opgenomen dat de elektriciteitsproductie 100% CO2 - neutraal is. Link: https://wetten.overheid.nl/BWBR0042394/2020-01-01 Voor de gebouwde omgeving en de opwek van duurzame energie, zijn bestuurlijke afspraken gemaakt in het Nationaal Programma Regionale Energie Strategie (NP -RES). De RES is niet juridisch bindend voor derden. De RES zelf is een politiek-bestuurlijk document. Partijen die akkoord gaan met de afspraken gemaakt in de RES, verbinden zich er zelf bestuurlijk aan. De RES wordt vervolgens verankerd in structuur- of omgevingsvisie. Daarna wordt het geoperationaliseerd in provincia le en gemeentelijke verordeningen, bestemmings- of omgevingsplannen en toegepast bij vergunningen. De RES wordt genoemd in het Klimaatakkoord als instrument om de doelen te halen . Link: https://www.klimaatakkoord.nl/klimaatakkoord/documenten/publicaties/2019/06/28/klimaatakkoord RES-West Overijssel De RES-West Overijssel heeft de RES 1.0 vastgesteld op 1 juli 2021.

Dit bevat het bod van de regio West Overijssel van 1,8 TWh opwek in 2030. Daarbij is afgesproken dat de verhouding wind -zon 60 - 40 moet zijn. Tevens is afgesproken dat alle wind- en zonprojecten in 2025 vergund moeten zijn. Steenwijkerland heeft een bod gedaan van 616 Terrajoules (TJ) aan elektriciteit opgewekt uit zonnepanelen (datum). Stand van zaken (februari 2023) in Steenwijkerland Doel realisatie zon-op-dak 212 TJ Doel realisatie zon-op-land 404 TJ Gerealiseerd op dak 29 TJ Gerealiseerd op land 5 TJ Vergund op dak 14 TJ Vergund op land 159 TJ Nog te realiseren op dak 169 TJ Nog te realiseren op land 239 TJ Omdat in de regio de verhouding 60% wind 40% zon niet gehaald wordt, is aan alle gemeenten dringend gevraagd om het aandeel windenergie in het bod te verhogen (brief College van Gedeputeerde Staten dd 15-12-2022). Indien een gemeente geen zoekgebieden voor wind aanwijst voor 1 juli 2023, kan de provincie als bevoegd gezag optreden en windprojecten mogelijk maken. Link: https://www.reswestoverijssel.nl/default.aspx College van burgemeester en wethouders - 21 maart 2023 - 2023_B&W_002326/10 2 van 4 Lokaal beleid Duurzame Energie Mei 2019 - Beleidskader Ruimte voor zonnepanelen op (Steenwijker)land Het beleidskader voor zonneparken op land is vastgesteld door de gemeenteraad. Het beleidskader schetst de mogelijkheden en het te doorlopen proces.

Link: https://www.steenwijkerland.nl/Inwoners/Duurzaam_Steenwijkerland/Gemeentelijk_beleid/Beleidskader_zonne panelen_op_steenwijkerland.pdf Oktober 2021 – Transitievisie Warmte In 2021 is een transitievisie warmte opgesteld specifiek voor Gemeente Steenwijkerland. In Steenwijkerland gaan we net als alle andere gemeenten in Nederland van het aardgas af. Uiterlijk in 2050 zijn alle gebouwen over op een alternatieve, hernieuwbare warmtebron. De transitievisie beschrijft welke mogelijkheden ons gebied hiervoor heeft. Binnen ons gebied zijn hela as weinig mogelijkheden voor restwarmte en geothermie. Dit zorgt ervoor dat de warmtevraag vervult zal moeten worden door elektrische oplossingen en groen gas. Het is nu duidelijk geworden dat Steenwijkerland in de toekomst erg afhankelijk zal zijn van elektriciteit. De vraag naar elektriciteit zal hierdoor binnen onze gemeente gaan stijgen. Link: https://duurzaamgebouwd.lingacms.nl/upload/dg_8fd9sluf/Transitievisie_Warmte_Steenwijkerland.pdf Januari 2022 – Evaluatie en aanscherping beleidskader zon op land Overeenstemming is er dat het participatieproces duidelijker moet zijn. Verder wordt gesproken over het principe van proportionaliteit en een eerlijke verdeling van de lasten en de lusten. Het herijkte beleid voor zon-op-land is ter consultatie aangeboden aan maatschappelijke organisaties.

Januari 2022 - Beleid kleine windmolens Met het beleidskader voor kleine windmolens in de gemeente Steenwijkerland wordt ruimte geboden aan elektriciteitsopwekking door wind voor eigen gebruik. We streven naar de ontwikkeling van zelfvoorzienende (agrarische) erven in het buitengebied van onze gemeente en opwekking van windenergie op de daarvoor geschikte bedrijventerreinen. Daarbij wordt altijd gestreefd naar een combinatie met zon op dak. Link: https://www.steenwijkerland.nl/Inwoners/Duurzaam_Steenwijkerland/Gemeentelijk_beleid/Beleidskader_voor_k leine_windmolens_in_de_gemeente_Steenwijkerland.pdf Mobiliteit Voor de transitie in mobiliteit is er geen dwingend wettelijk kader voor de gemeente. Wel is duidelijk dat er vanaf 2035 geen nieuwe personenwagens op fossiele brandstof meer mogen worden verkocht. De gemeente heeft een faciliterende rol als het gaat om het stimuleren van emissieloze mobiliteit, bijvoorbeeld door ondersteuning via de laadinfrastructuur.

Lokaal beleid Mobiliteit Oktober 2020: Strategische Mobiliteitsvisie ‘Steenwijkerland duurzaam in beweging’ Link: https://rtvslos.nl/rtv/wp-content/uploads/2020/10/Strategische-mobiliteitsvisie-oktober-2020.pdf College van burgemeester en wethouders - 21 maart 2023 - 2023_B&W_002327/10 3 van 4 Circulariteit Wettelijk kader: In 2017 hebben 180 partijen, waaronder de VNG en IPO (namens alle provincies) het Grondstoffenakkoord ondertekend. Het Grondstoffenakkoord bevat afspraken van de Rijksoverheid met andere partijen over maatregelen om de transitie naar de circulaire economie te versnellen. Link: https://open.overheid.nl/documenten/ronl-e7081689-7484-40ac-b339-bcb2af364769/pdf De ambitie is dat de Nederlandse economie in 2050 volledig draait op herbruikbare grondstoffen. Er zijn 5 transitieagenda’s opgesteld voor de volgende sectoren: biomassa en voedsel, kunststoffen, maakindustrie, bouw en consumptiegoederen.

Link: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/circulaire-economie/omslag-naar-circulaire-economie- versnellen Er is een Rijksuitvoeringsprogramma Circulaire Economie (2020 -2023) Link: https://open.overheid.nl/documenten/ronl-669a180a-7f09-4336-890c-633cf2c3b852/pdf Voor huishoudens zijn ambities voor de transitie naar een circulaire economie onder andere vastgelegd in het programma Van Afval naar Grondstof (VANG) Link: https://vang-hha.nl/ Lokaal beleid Circulariteit 2021 - Grondstoffenplan 2021-2025 Dit is de lokale vertaling van de landelijke VANG doelen. Dit plan is vastgesteld door de raad. Link: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=steenwijkerland&id=100116287 Klimaatadaptatie Wettelijke kaders: Nationaal Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA): Nederland is een laaggelegen land met veel water. Het nationaal Deltaprogramma beschermt Nederland tegen hoogwater en overstromingen, zorgt voor voldoende zoetwater en draagt bij aan een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting van ons land (https://www.deltaprogramma.nl/deltaprogramma). Nederland is verdeeld in regio’s die met elkaar de vertaling maken van de doelen in de DPRA naar het regio niveau. Steenwijkerland is onderdeel van de regio Fluvius.

Meest relevant voor de regio’s is het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (https://klimaatadaptatienederland.nl/overheden/deltaplan -ra/), hierin worden zeven ambities beschreven: Kwetsbaarheden in beeld brengen, risicodialoog voeren en strategie opstellen, uitvoeringsagenda opstellen, meekoppelkansen benutten, stimuleren en faciliteren, reguleren en borgen en handelen bij calamiteiten. Regionaal/lokaal beleid: In de werkregio Fluvius is de Regionale Adaptatiestrategie vastgesteld met een regionaal uitvoeringsagenda. Link: https://www.wdodelta.nl/regionale-adaptatiestrategie-en-uitvoeringsagenda-fluvius Kwetsbaarheden voor de werkregio zijn beschreven in de klimaatatlas. Link: https://fluvius.klimaatatlas.net/ De lokale adaptatiestrategie, inclusief een uitvoeringsagenda, is ter consultatie aangeboden aan relevante partijen in de samenleving en komt in Q2 ter bespreking naar de gemeenteraad. Een onderdeel uit deze uitvoeringsagenda betreft het opstellen van een stimuleringsregeling voor inwoners en ondernemers voor het treffen van klimaatadaptieve maatregelen. On langs is deze regeling (1 maart 2023) van start gegaan.

College van burgemeester en wethouders - 21 maart 2023 - 2023_B&W_002328/10 4 van 4 Link: https://www.steenwijkerland.nl/Over_Steenwijkerland/Nieuws/Actualiteiten/Actualiteiten_februari_2023/Plan nen_om_de_tuin_aan_te_pakken Biodiversiteit Wettelijke kaders: Nederland heeft 21 nationale parken. Nationale parken zijn aangewezen op basis van de Wet Natuurbescherming. Link: https://wetten.overheid.nl/BWBR0037552/2021-07-01 Het gaat om 21 natuurgebieden die minimaal 1000 hectare groot zijn en die o pen zijn voor bezoekers. Daarnaast zijn er 162 Natura 2000 gebieden die zijn aangewezen onder de Vogelrichtlijn en onder de Habitatrichtlijn. Link:https://www.natura2000.nl/nieuws/vogel-en-habitatrichtlijnrapportage-2019 Beide Europese richtlijnen zijn belangrijke instrumenten om de Europese biodiversiteit te waarborgen. Lokaal beleid Biodiversiteit Op dit moment heeft Steenwijkerland geen specifiek beleid voor de versterken van biodiversiteit. Wel wordt al jaren ingezet op versterken van biodiversiteit door bijvoorbeeld het aanleggen van vlinderidylles, bloemrijke graslanden en ecologisch beheerde bermen. College van burgemeester en wethouders - 21 maart 2023 - 2023_B&W_002329/10 College van burgemeester en wethouders - 21 maart 2023 - 2023_B&W_0023210/10