1. Bouwsteen Bestuurlijk en Maatschappelijk draagvlak.pdf

Er is óók een hoger percentage lokaal eigendom haalbaar als er al een sterke energiecoöperatie bestaat die zelf actief op zoek gaat naar grondposities. Hét voorbeeld zijn de coöperaties Zeeuwind en Deltawind, die het 100 MW grote Windpark Krammer opleverden met 34 turbines. Met een historie van meer dan 30 jaar en samen zo’n 5.500 leden waren zij in staat om professionele krachten in te huren, kapitaal aan te trekken en een succesvolle crowdfunding-actie op te zetten, grotendeels in de eigen regio. reswestoverijssel .nl Windpark Krammer Uitganspunten Bij de uitwerking van de vraag hoe de RES-regio de regionale energiestrategie wil uitvoeren worden de volgende uitganspunten gehanteerd:  We koesteren lokale initiatieven;  We beslissen ook zelf waar opwek plaatsvindt, stellen heldere kaders en geven het dan weer over aan de samenleving (in welke organisatievorm dan ook);  We streven naar minimaal 50% lokaal eigendom (zowel in het ontwikkelproces als bij de energieprojecten zelf);  We houden de opbrengst zoveel mogelijk lokaal;  We streven naar een evenwichtige verdeling tussen de lusten en de lasten;  We betrekken omwonenden bij energieprojecten in een zo vroeg mogelijk stadium.

Een op te richten participatie werkgroep zal deze uitgangspunten het komende half jaar verder uitwerken en met voorstellen komen die via het communicatie platform, het ambtelijk platform en de stuurgroep doorgeleid worden naar het bestuurlijk platform. In deze werkgroep zijn NMO, communicatieadviseurs en beleidsambtenaren Energie van de deelnemende gemeenten, de provincie Overijssel en het waterschap Drents Overijsselse Delta, een vertegenwoordiger van Studio Vers Bestuur en externe experts uit de wetenschap vertegenwoordigd. De werkgroep staat onder leiding van de projectleider Communicatie & Participatie.

reswestoverijssel .nl Communicatie De communicatie pakken we binnen onze RES-regio gestructureerd en gezamenlijk op. Het hoofddoel van de communicatie binnen de RES-regio is het formuleren van eenduidige boodschappen over de RES, zowel intern als extern, waarbij de communicatie extern ruimte laat voor lokale inkleuring door de partnerorganisaties binnen het samenwerkingsverband. Elke fase in het proces heeft daarnaast haar eigen communicatiedoelen. De communicatiestrategie is de paraplu die boven alle communicatie-uitingen hangt. Voor de fase tot en met de concept-RES is de aanpak verder uitgewerkt in het communicatieplan. Na 1 juli 2020 wordt een nieuw communicatieplan opgesteld voor de RES 1.0. Dit is niet in dit plan meegenomen omdat er nog te veel onzekerheden zijn die de communicatie-aanpak kunnen beïnvloeden (uitkomsten toetsing concept-RES door Planbureau voor de Leefomgeving, de publieke opinie over de energietransitie, ontwikkelingen binnen de 11 deelnemende gemeenten etc.).

Uitgangspunten In de Communicatie- en participatiestrategie RES West-Overijssel die op 1 november 2019 is vastgesteld door het bestuurlijk platform hebben we de volgende uitgangspunten voor communicatie neergelegd:  Communicatie niet vanuit de RES, maar vanuit de opgave uit het Klimaatakkoord  Focus op gedeelde waarden: de kernwaarden (zie bijlage 3)  Focus op verbinding van de samenwerkingspartners  Focus op gezamenlijke belangen  Focus op het einddoel en op wat we winnen  Centrale plek voor jongeren en bedrijfsleven  Verbeelden en concreet maken, ervaringsverhalen  Intern eigen huisstijl en kanalen op RES-niveau, extern gebruik huisstijl en kanalen van de 11 gemeenten. In de communicatiestrategie wordt een onderscheid gemaakt tussen de interne organisatie en de externe buitenwereld. Intern: alle partners binnen RES West-Overijssel (11 gemeenten, de provincie Overijssel, 3 waterschappen, netbeheerders) Extern: alle partnerorganisaties (NMO, LTO, Salland Wonen, energiecoöperaties etc.), alle inwoners en ondernemers in het gebied en de overige buitenwereld (media, nationale politiek etc.). reswestoverijssel .nl Communicatie aanpak In het communicatieplan zijn deze uitgangspunten verder uitgewerkt tot een aanpak. Interne communicatie We hebben voor de interne communicatie in samenwerking met NP RES de website www.reswestoverijssel.nl ingericht.

Deze website heeft een groot besloten deel die alleen toegankelijk is voor de samenwerkingspartners binnen de RES Wet-Overijssel. Hier worden bijeenkomsten aangekondigd, inclusief de onderliggende stukken en nieuws met elkaar gedeeld. Zowel de bestuurders, de volksvertegenwoordigers en de werkgroep RSAB, de ambtelijke ondersteuners als de maatschappelijke partners en de adviesgroep hebben elk hun eigen besloten omgeving waar informatie gedeeld kan worden en waar men elkaar kan vinden. Externe communicatie Om de concept-RES goed te laten landen hebben we op basis van de communicatiestrategie een aanpak geformuleerd voor de externe communicatie. Op basis van deze aanpak zijn communicatiemiddelen gerealiseerd waar gemeenten, provincie en waterschappen gebruik van kunnen maken in de aanloop naar de publicatie van de concept-RES in West-Overijssel. Boodschap De energietransitie zal het landschap gaan veranderen. Veel mensen hebben daar moeite mee, soms leidt het zelfs tot weerstand. De onderliggende angst negeren leidt slechts tot meer weerstand. In onze communicatie uiten we dan ook begrip voor de angst voor verandering. We erkennen dat het landschap er anders uit zal gaan zien. Tegelijkertijd zijn we ook standvastig in onze boodschap: we hebben deze opdracht vanuit het Klimaatakkoord gekregen en die voeren we in West-Overijssel samen uit. We doen dat niet in één keer.

We voeren de energietransitie stapsgewijs uit. De focus ligt nu op zon en wind voor 2030. Dat is de eerste stap. In de komende jaren ontwikkelen we onze energiestrategie verder door richting 2050. Daarbij kijken we naar alle beschikbare technieken die er zijn om de energietransitie volledig te realiseren, zoals bijvoorbeeld waterstof. Tot slot geven we in onze communicatie het toekomstperspectief: de wereld na de energietransitie, inclusief wat het ons oplevert: we gaan leven in een schonere wereld met een gezonde lucht in een klimaat dat niet te heet is en met een nieuwe, groene economie. Deze aanpak kunnen we samenvatten met het woord BESST: Begrip Erkenning Standvastig Stapsgewijs Toekomstperspectief reswestoverijssel .nl Het verhaal van West-Overijssel Voor de concept-RES ontwikkelen we een visie op de West-Overijsselse Energiestrategie. In het verhaal van West-Overijssel vertellen we wat ons drijft om deze energietransitie uit te voeren, wat die ons gaat opleveren, maar vooral ook hoe we deze inpassen in de West-Overijsselse cultuur, traditie en natuur. Rentmeesterschap, noaberschap en ondernemerschap zijn daarbij centrale thema’s. Organisatie van de communicatie Het communicatie platform voert de regionale communicatie en participatie in de RES-regio West-Overijssel uit op basis van de bestuurlijk vastgestelde strategie en het uitvoeringsplan.

Het communicatie platform ontwikkelt gezamenlijk de communicatiemiddelen en formuleert de kernboodschappen. Elke gemeente, waterschap, netbeheerder en de provincie binnen het samenwerkingsverband is verantwoordelijk voor de verspreiding van deze middelen via de eigen kanalen. Elke gemeente, waterschap, netbeheerder en de provincie blijft zelf verantwoordelijk voor de communicatie met haar inwoners of achterban en is daarbij ook verantwoordelijk voor het uitdragen van een eenduidige regionale boodschap over de RES West-Overijssel. Spelregels Eén van de doelstellingen is een uniforme een eenduidige communicatie over de RES West-Overijssel. De externe communicatie naar inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties binnen de deelnemende gemeenten loopt via de kanalen van de deelnemende partners. Dat vraagt een aantal spelregels voor de communicatie waar we ons aan houden. Hoofdregel is dat de lokale communicatie, media-uitingen en woordvoering over de RES regionaal worden afgestemd. Bij issues die meerdere of alle samenwerkingspartners raken wordt er afstemming gezocht met de beide co-voorzitters en wordt de projectleider Communicatie & Participatie direct betrokken bij de aanpak en strategie en betrokken blijft zolang het incident speelt. Communicatie startnota Zowel bij de concept-startnota als de definitieve startnota is een gezamenlijk persbericht uitgegaan.

Communicatie concept-RES In de aanloop naar de concept-RES heeft het communicatie platform een ‘campagne’ ontwikkeld die inwoners van West-Overijssel voorbereidt op de komst van die concept-RES en zo zorgt voor een zachte landing. De uitingen zijn gericht op het hoe, waarom en wat van de regionale energiestrategie. De focus ligt op hoe wij in West-Overijssel komen tot die energiestrategie en met wie we daarbij samenwerken. De campagne werkt toe naar en resulteert in de bekendmaking van de concept-RES in april/mei 2020. reswestoverijssel .nl Voor deze campagne zijn en worden de volgende middelen ontwikkeld:  Artikelen en illustraties voor de projectpagina’s op de websites van de deelnemende partners (gemeente, provincie, waterschappen en netbeheerders);  Artikelen voor de (gemeentelijke) informatiepagina’s in de lokale huis-aan-huisbladen;  De rubriek Feiten & Fabels;  Video-interviews met de voorzitters van de RES-regio of andere bestuurders of stakeholders;  Striptekeningen voor de minder geletterden;  Persberichten. Na het bestuurlijk besluit in alle 11 gemeenten en gedeputeerde staten van de provincie Overijssel gaat er via de kanalen van alle samenwerkingspartners een persbericht uit. Daarvoor organiseren we een persmeeting rond 23 april 2020.

Dat persbericht wordt gezamenlijk voorbereid in het communicatie platform en daarna via het ambtelijk platform en de stuurgroep voorgelegd aan het bestuurlijk platform. Om te voorkomen dat raadsleden en inwoners in de media geconfronteerd worden met berichten over die concept-RES terwijl de eigen gemeente er nog over moet besluiten, gaat het persbericht op een vast en gelijktijdig moment uit rond 23 april 2020. Het precieze moment stellen we van tevoren gezamenlijk vast. Dat betekent dat elke gemeente, provincie en waterschap de concept-RES vertrouwelijk zal behandelen in het college en ook op de vertrouwelijke besluitenlijst zal zetten tot het moment van publicatie van het persbericht. Raads-, staten- en ab-leden ontvangen de stukken vertrouwelijk, tot na publicatie van het persbericht. De RES- organisatie zorgt voor een heldere planning, zodat voor iedereen duidelijk is wanneer alle stukken openbaar worden en het persbericht uitgestuurd kan worden. Communicatie RES 1.0 Na 1 juni zal de communicatie richting de RES 1.0 opgestart worden in samenspraak met het communicatie platform. De aanpak wordt in een communicatieplan gevat, dat aan het begin van de zomer via het communicatie platform en de stuurgroep wordt voorgelegd aan het bestuurlijk platform.

reswestoverijssel .nl BIJLAGE I ADVIES WERKGROEP RSAB Datum: 2 maart 2020 Onderwerp: Wensen en Bedenkingen bij RES Geachte heer Blind en heer Jaspers Faijer, beste Marcel en Bart, Namens de werkgroep Raden, Staten en Algemeen Bestuur (RSAB) binnen de RES West-Overijssel wil ik u dit advies aanbieden. Zoals afgesproken tijdens ons bezoek aan de vergadering van de Stuurgroep van 31 januari jl. hebben wij als werkgroep RSAB een advies opgesteld over de wijze van bespreken van het concept-bod, het formuleren van de wensen en bedenkingen en de vorm waarin de wensen en bedenkingen aangeboden worden aan het Nationaal Programma RES. In lijn met de taakstelling van de werkgroep RSAB hebben wij daarbij uitsluitend gekeken naar het regionale proces van gekozen volksvertegenwoordigers. Inhoudelijke aspecten, partijpolitieke afwegingen en zaken die raken aan communicatie richting en participatie van inwoners van West-Overijssel laten we buiten beschouwing. De geformuleerde adviezen hebben tot doel de bespreking in de diverse organen van volksvertegenwoordiging te ondersteunen en de randvoorwaarden te bieden voor zorgvuldige behandeling. Proces van bespreking en formuleren van wensen en bedenkingen 1.

Stuur er gezamenlijk op aan dat het concept-bod met de raden, Staten en de Algemeen Besturen wordt gedeeld zodra de relevante besluitvorming heeft plaatsgevonden, maar wel vóórdat het met de pers gedeeld wordt, zodat volksvertegenwoordigers zich kunnen voorbereiden op vragen van pers en achterban. 2. Stuur er, in samenwerking met de griffiers uit de regio, op aan dat in elk orgaan van volksvertegenwoordigers de wensen en bedenkingen op dezelfde wijze via een format worden geformuleerd en dat daar hetzelfde politieke instrument voor gehanteerd wordt; 3. Stuur er, in samenwerking met de griffies uit de regio, op aan dat de geformuleerde wensen en bedenkingen een duidelijke uitspraak van de betreffende raad, de Staten of het Algemeen Bestuur betreft, bijvoorbeeld door de volgende praktische afspraak te maken: a. Duidelijke uitspraken die bij meerderheid zijn gedaan worden doorgestuurd naar het NPRES en zullen betekenis hebben voor het proces richting de RES 1.0. b. Uitspraken waar geen meerderheid voor was worden gedeeld op het RES intranet van volksvertegenwoordigers ter kennisname, maar niet met het NPRES.  In te sturen concept-bod en de reactie op de wensen en bedenkingen 1.

Neem de tijd voor het formuleren van een reactie op alle geuite wensen en bedenkingen, en stuur de gesteunde wensen en bedenkingen zonder commentaar mee met het concept-bod en de aanbiedingsbrief op 1 juni; 2. Deel de reactie op de wensen en bedenkingen met regionale implicaties na het politieke zomerreces maar vóór de terugkoppeling op het concept-bod van het Nationaal Programma RES d.d. 1 oktober 2020;

reswestoverijssel .nl 3. Benoem afhankelijkheden in de wensen en bedenkingen, waar ze conflicterend kunnen zijn of elkaar versterken, en voor zover relevant raken aan de doorrekening van het Nationaal Programma Regionale Energiestrategie; 4. Laat de wensen en bedenkingen zoveel mogelijk beantwoorden door het betreffende college van B&W; 5. Op het moment dat tussen raden conflicterende wensen en bedenkingen zijn geuit, is het aan de verantwoordelijke bestuurders binnen het Bestuurlijk Platform om daar een regierol op te pakken. Met vriendelijke groet, mede namens de werkgroep rsab, Ruben van de Belt Voorzitter werkgroep RSAB, gemeenteraadslid in Zwolle reswestoverijssel .nl BIJLAGE II Advies van de Lokaal Energie Initiatieven in West Overijssel aan RES West Overijssel Inleiding In de RES West Overijssel zijn circa 70 Lokale Energie Initiatieven (LEI) van verschillende grootte en met uiteenlopende duurzaamheidsprojecten actief. De energietransitie leeft in ieder geval onder die groep van de bevolking. De RES wil een proces van onderaf stimuleren. De LEI’s kunnen en willen door middel van lokale energie projecten een rol vervullen in deze benadering van onderaf. Op basis van die rol hebben de LEI’s de onderstaande adviezen opgesteld voor de RES West Overijssel.

De LEI’s hebben de intentie om in de komende tijd deze adviezen in meer detail uit te werken en buiten de huidige scope ook hun visie op andere (duurzame) onderwerpen kenbaar te maken, zoals energie besparing en warmte. De LEI’s hechten er aan dat er in het (complexe) proces van de RES West Overijssel niet alleen aandacht is voor de belangen van betrokken gemeenten, de provincie en andere stakeholders, maar ook voor de positie van elk LEI in een gemeente van West Overijssel. Door uitvoering te geven aan onderstaande adviezen worden de LEI’s in staat gesteld om samen met de inwoners (en ondernemers) van West Overijssel hun bijdrage te leveren aan de energie transitie die de komende jaren hard nodig is. Echter, alleen het afwerken van een lijstje punten (afvinken) is niet voldoende. Het gaat daarnaast vooral ook om samenwerken en vertrouwen met respect voor ieders positie en rol in het proces. Advies 1) De gemeente heeft duidelijke kaders -door gemeenteraad vooraf vastgesteld en op basis van de uitgangspunten in het klimaatakkoord- als vereisten voor een initiatiefnemer om in aanmerking te komen voor grootschalige energie opwekking in de gemeente: a) Ruimtelijk (waar, welke gebied/gebieden en voor welke vorm van energieopwekking).

b) Financiële participatie (omwonenden, grondeigenaren, leden, inwoners en overig zoals de Kwaliteitsimpuls Groene Omgeving) en duidelijke beschrijving van een meerderheidsbelang van het lokaal eigendom en participatie. c) De gedragscode NWEA (wind) en Holland Solar (zon). d) Procesaanpak en omgevingsparticipatie en communicatie. 2) De gemeente werkt proactief samen met het LEI om het energie project te realiseren. 3) De provincie hanteert -door Provinciale Staten vooraf vastgesteld- eenduidige en realistische kwaliteitskaders (per landschapstype) voor de RES, waardoor een LEI de gewenste ruimtelijke kwaliteit kan realiseren bij het energieproject. De gemeenten hanteren binnen dit kader eenzelfde uitgangspunt voor eventuele aanvullende regels zoals bijvoorbeeld in een beeldkwaliteitsplan. Deze kaders bieden ruimte voor maatwerk met o.a. onderscheid voor kleine en grote initiatieven. Zij mogen een gezonde business case niet in de weg staan. 4) Gemeenten communiceren met grote regelmaat naar inwoners en ondernemers over het RES- proces en zorgen ervoor dat ‘het bod’ niet een verrassing is. Gemeenten zorgen voor het reswestoverijssel .nl vergroten van het draagvlak bij inwoners onder andere door het verstrekken objectieve informatie over de klimaatverandering (m.b.v. Expertisecentrum Energietransitie).

5) Het oprichten van een fonds als onderdeel van de RES West Overijssel om een LEI de beschikking te geven over (een deel van het) benodigde ontwikkelingsbudget tot aan de volledige financiering van het project (inclusief vreemd vermogen door banken; zogenaamde ‘financial close’) voor zover dit niet lokaal gefinancierd kan worden. Bij de financiering wordt het beschikbaar gestelde ontwikkelbudget in de financiering meegenomen en door het LEI teruggestort in het fonds. 6) Het realiseren van een onafhankelijke ondersteuningsfaciliteit binnen de RES West Overijssel met expertise/professionals en capaciteit om beschikbaar te stellen aan elk LEI en daarmee kennis en ervaring te delen met en tussen de LEI’s en de LEI’s (waar nodig) te professionaliseren en te verzelfstandigen. 7) Een organisatievorm en juridische structuur voor een LEI wordt niet vanuit de RES of door een gemeente voorgeschreven. Het is aan elk LEI om tot een optimale invulling van een organisatie te komen die past bij een lokaal initiatief met aantoonbaar draagvlak. Om voor de punten 5 en 6 in aanmerking te komen, voldoet een entiteit van een LEI in ieder geval aan de volgende criteria: a) alle inwoners (en ondernemers) in de omgeving van het energie-initiatief kunnen deelnemen en of investeren (participeren) in het project van het LEI; b) in de LEI statuten zijn doelstellingen opgenomen m.b.t.

duurzaamheid (people, planet, prosperity) en/of energieopwekking; c) naast de (lokale) vergoedingen aan direct omwonenden, grondeigenaren en participanten, is er geen winstoogmerk of vloeit de winst terug naar het LEI voor lokaal maatschappelijke doelen of projecten gerelateerd aan de LEI doelstellingen. 8) De gemeente en het LEI leggen in een (anterieure)overeenkomst vooraf afspraken vast over onder andere de samenwerking en bijbehorende rol/taakverdeling, de planning, communicatie en kosten. 9) De gemeenten binnen de RES West Overijssel hanteren een uniform traject en procedure voor de vergunningen die werkbaar is voor de LEI en een gezonde businesscase niet belemmert. 10) De gemeenten binnen de RES West Overijssel hanteren een uniforme en werkbare reductieregeling (via verordening) voor de leges en de OZB. De verplichting tot betaling van leges voor de vergunningen worden door gemeenten uitgesteld tot de financiering van het project voor de LEI beschikbaar is. Opgesteld door de werkgroep LEI – RES West Overijssel en op 12 februari 2020 besproken en vastgesteld in de vergadering van LEI uit de regio West Overijssel. Werkgroep: ­ Hans van Vliet, ­ Guido Bakema, ­ Edward Weening, ­ Piet la Roi.