Raadsvoorstel verordening participatie en uitdaagrecht RD2600146

RD2600146 gemeente Steenbergen Datum raadsvergadering : 29 oktober 2026 Portefeuillehouder : Wethouder H.F. van den Berg Onderwerp : Verordening participatie en uitdaagrecht gemeente Steenbergen 2026 1. Beslispunten Aan de raad wordt voorgesteld: 1. De Verordening participatie en uitdaagrecht gemeente Steenbergen 2026 vast te stellen. 2. De Verordening participatie gemeente Steenbergen 2021 in te trekken op het moment dat de Verordening participatie en uitdaagrecht gemeente Steenbergen 2026 in werking treedt. 2. Samenvatting Met dit voorstel wordt de huidige Verordening participatie gemeente Steenbergen uit 2021 geactualiseerd. Aanleiding hiervoor is de Wet versterking participatie op decentraal niveau, die gemeenten verplicht om uiterlijk per 1 januari 2027 een participatieverordening vast te stellen waarin ook het uitdaagrecht is opgenomen. Daarnaast wordt de verordening in lijn gebracht met het in 2023 vastgestelde Participatiebeleid gemeente Steenbergen. Nieuw in de verordening is de verankering van het uitdaagrecht. Inwoners en maatschappelijke organisaties krijgen hiermee de mogelijkheid om gemeentelijke taken geheel, gedeeltelijk of in samenwerking met de gemeente uit te voeren onder vooraf vastgestelde voorwaarden. De verordening biedt hiervoor een duidelijk juridisch en procedureel kader. 3.

Achtergrond Op 1 januari 2025 is de Wet versterking participatie op decentraal niveau in werking getreden. Deze wet verplicht gemeenten om inwoners niet alleen bij de voorbereiding van beleid te betrekken, maar ook bij de uitvoering en evaluatie ervan. Daarnaast zijn gemeenten verplicht regels vast te stellen over het uitdaagrecht. De huidige Verordening participatie gemeente Steenbergen dateert uit 2021 en voldoet daardoor niet meer volledig aan de actuele wettelijke eisen. Sindsdien heeft de gemeenteraad bovendien het participatiebeleid 'Participatie in de Gemeente Steenbergen'vastgesteld. Dit beleid vormt het inhoudelijke kader voor participatie binnen de gemeente. De voorliggende verordening vormt hiervan de juridische en procedurele vertaling. Bij het opstellen van de verordening is aangesloten bij de modelverordening van de VNG, waarbij tevens rekening is gehouden met de lokale uitgangspunten uit het participatiebeleid. Nieuw is de toevoeging van het uitdaagrecht. Daarbij is gekozen voor een benadering die niet alleen ruimte biedt voor het overnemen van gemeentelijke taken, maar ook voor samenwerking tussen initiatiefnemers en de gemeente. Vanwege de omvang van de wijzigingen is afgezien van een traditionele was-wordt-tabel.

De kern van de bestaande participatieverordening is behouden, maar door gewijzigde wetgeving, de aansluiting op het participatiebeleid en de toevoeging van het uitdaagrecht is de verordening www.gemeente-steenbergen.nl

RD2600146 inhoudelijk ingrijpend gewijzigd. Een inhoudelijke toelichting biedt daardoor meer inzicht dan een artikelsgewijze vergelijking. 4. Beoogd effect Met dit voorstel beschikt de gemeente Steenbergen over een actueel juridisch kader voor participatie en het uitdaagrecht dat: 1. voldoet aan de geldende wetgeving; 2. aansluit op het Participatiebeleid gemeente Steenbergen; 3. ruimte biedt voor initiatieven vanuit de samenleving; 4. duidelijkheid geeft over rollen, verantwoordelijkheden en procedures; 5. bijdraagt aan betrokkenheid van inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties bij gemeentelijke besluitvorming en uitvoering. 5. Argumenten 7.7 Met vaststelling van de verordening voldoet de gemeente Steenbergen aan de wettelijke verplichtingen. Op grond van de Wet versterking participatie op decentraal niveau zijn gemeenten verplicht hun participatieverordening te actualiseren en het uitdaagrecht hierin op te nemen. Met vaststelling van de voorliggende verordening voldoet de gemeente Steenbergen aan deze wettelijke verplichting. 7.2 De verordening sluit aan op het in 2023 vastgestelde participatiebeleid. Het participatiebeleid beschrijft de visie, doelstellingen en uitgangspunten voor participatie binnen de gemeente Steenbergen. De voorliggende verordening vormt hiervan de juridische en procedurele uitwerking. Hierdoor sluiten beleid en regelgeving op elkaar aan.

1.3 De verordening biedt een duidelijk kader voor participatie en het uitdaagrecht. De verordening beschrijft op welke wijze participatie wordt toegepast en op welke wijze verzoeken in het kader van het uitdaagrecht worden beoordeeld. Hierdoor ontstaat duidelijkheid voor inwoners, maatschappelijke organisaties en de gemeentelijke organisatie. 7.4 De verordening ondersteunt de ambitie om inwoners actief te betrekken bij hun leefomgeving. Participatie en het uitdaagrecht dragen bij aan betrokkenheid van inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers bij gemeentelijke opgaven en besluitvorming. Daarnaast wordt expliciet aandacht gevraagd voor doelgroepen die niet vanzelfsprekend deelnemen aan participatieprocessen, waaronder jongeren. 7.5 Het niet vaststellen van de verordening leidt ertoe dat de gemeente niet voldoet aan actuele wetgeving. Wanneer de verordening niet wordt vastgesteld, beschikt de gemeente Steenbergen per 1 januari 2027 niet over een participatieverordening die voldoet aan de wettelijke eisen voor participatie en het uitdaagrecht. 6. Kanttekeningen 7.7 De praktische toepassing van het uitdaagrecht moet zich nog ontwikkelen Hoewel de verordening duidelijke kaders biedt, zal de praktijk moeten uitwijzen hoe vaak en op welke wijze inwoners gebruik maken van het uitdaagrecht.

De implementatie zal daarom deels plaatsvinden volgens het principe van learning by doing. 7.2 Niet iedere gemeentelijke taak is geschikt voor het uitdaagrecht 2 J

RD2600146 De verordening biedt mogelijkheden voor taakovername of samenwerking, maar wettelijke, veiligheids- of beleidsmatige beperkingen kunnen ertoe leiden dat verzoeken niet kunnen worden gehonoreerd. Dit vraagt om heldere communicatie richting initiatiefnemers. 7. Financiën Aan de vaststelling van deze verordening zijn geen directe financiële gevolgen verbonden. Ook de invoering van het uitdaagrecht leidt niet automatisch tot extra uitgaven. Uitgangspunt is dat initiatiefnemers gemeentelijke taken uitvoeren binnen de daarvoor beschikbare middelen en budgetten. De verordening creëert daarmee een juridisch kader, maar introduceert geen nieuwe structurele financiële verplichtingen voor de gemeente. 8. Duurzaamheid Hoewel de verordening geen directe bijdrage levert aan de fysieke duurzaamheidsopgaven, draagt zij wel bij aan sociale duurzaamheid. Door participatie en het uitdaagrecht worden inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties actief betrokken bij de ontwikkeling, uitvoering en evaluatie van gemeentelijk beleid en gemeentelijke taken. Dit versterkt eigenaarschap, maatschappelijke betrokkenheid, sociale cohesie en de samenwerking tussen gemeente en samenleving. 9. Communicatie Na vaststelling van de verordening wordt deze op de gebruikelijke wijze bekendgemaakt. Daarnaast worden de gemeentelijke website en overige communicatiekanalen geactualiseerd.

Hierbij wordt specifiek aandacht besteed aan de mogelijkheden van het uitdaagrecht en de wijze waarop inwoners en maatschappelijke organisaties hiervan gebruik kunnen maken. 10. Participatie Voor het opstellen van deze verordening is geen afzonderlijk participatietraject georganiseerd. De inhoudelijke uitgangspunten voor participatie zijn reeds vastgesteld in het Participatiebeleid gemeente Steenbergen. Dit beleid is in 2023 tot stand gekomen via een uitgebreid participatietraject met inwoners, jongeren, maatschappelijke organisaties, adviesraden, dorpsraden en de gemeenteraad. De verordening bouwt voort op deze uitgangspunten en richt zich op de juridische en procedurele borging van participatie en het uitdaagrecht. Voor het uitdaagrecht geldt bovendien dat de wetgever gemeenten verplicht hiervoor regels vast te stellen. De verordening werkt deze verplichting uit in een lokaal afwegingskader. Dit voorstel valt binnen categorie A van het Participatiebeleid: een organisatorisch-juridische wijziging waarvoor geen aanvullende participatie noodzakelijk is. 11. Vervolg Na vaststelling door de raad wordt de verordening gepubliceerd en treedt deze in werking conform artikel 9 van de verordening. 3

RD2600146 Vervolgens wordt gestart met de verdere implementatie van het uitdaagrecht binnen de organisatie. Daarbij worden onder meer werkafspraken, beoordelingskaders en modelovereenkomsten opgesteld om toekomstige verzoeken zorgvuldig te kunnen begeleiden. 12. Bijlagen 1. Verordening participatie gemeente Steenbergen 2021. 2. Raadsbesluit Verordening participatie en uitdaagrecht gemeente Steenbergen 2026. Hoogachtend, z—n burgemeester en wethouders van Steenbergen, de burj A.N. Phaff- de Groot n Belt, MBA 4