Raadsvoorstel programmabegroting 2023 en meerjarenbegroting 2024-2026 RD2200225.pdf

gemeente Steenbergen

OOOC'ÖQ

lllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllllll

Samen maken we

RD2200225

geschiedenis

Raadsvergadering

750 jaar Steenbergen 25 jaar één gemeente www.steenbergen2022.nl

Agendanummer:

Onderwerp: Programmabegroting 2023 en meerjarenbegroting 2024-2026

Steenbergen; 6 oktober 2022

Aan de raad, 1. Inleiding Hierbij treft u de programmabegroting voor 2023 en de meerjarenramingen 2024 tot en met 2026 aan. Deze geven een perspectief voor de toekomst. Leidraad voor deze begroting vormt het vastgestelde raadsakkoord "van ambitie naar actie" en de Perspectiefnota 2023-2026, vastgesteld in de raadsvergadering van 8 juli 2022. Sinds corona kampen we in ons land met hardnekkige en langdurige crises die ook zijn weerslag heeft op onze inwoners en onze organisatie. De oorlog in Oekraïne, de opvang van asielzoekers en statushouders, de stikstofproblematiek en de boerenprotesten, de overspannen huizenmarkt, onbetaalbare energieprijzen, een ongekende inflatie en de krapte op de arbeidsmarkt hebben een groot effect op ons dagelijks leven en werken. Dus is het extra belangrijk om ervoor onze inwoners te zijn. Het college van burgemeester en wethouders heeft dan ook expliciet gekeken waar en hoe onze inspanningen het verschil kunnen maken. Dit heeft geleid tot het opnemen van negen colleprioriteiten. 2. Achtergrond De begroting maakt deel uit van onze planning en control cyclus. De begroting heeft een sterke relatie met de perspectiefnota. In een afzonderlijk hoofdstuk is de verbinding gelegd naar deze perspectiefnota. Die verbinding bestaat uit twee onderdelen. Ten eerste wordt aangeven op welke wijze de besluiten uit de perspectiefnota zijn verwerkt in de begroting.

Ten tweede is een analyse gemaakt van de belangrijkste wijzigingen die hebben plaatsgevonden in de periode tussen de vaststelling van de perspectiefnota en de begroting 2022. 3. Overwegingen Opbouw van de programma's De programma's hebben een facelift ondergaan. Er is onderscheid gemaakt in de acties van collegeprioriteiten en de acties van het bestaande beleid. De acties richten zich op het jaar 2023. De acties voor 2024 en verder worden uitgewerkt in het nog op te stellen collegeactieplan. De programma's bevatten ook de beleidskaders, de baten en lasten en de nieuwe investeringsbedragen voor 2023 tot en met 2026. Deze zijn beknopt toegelicht.

www.eemeente-steenbergen.nl

Beleidsindicatoren De effectindicatoren zijn niet meer opgenomen. Wij gaan eerst in gesprek met het auditcommittee om de opgedane ervaringen met de effectindicatoren te evalueren. Voor deze begroting maken we pas op de plaats. Wij beperken ons tot de verplichte beleidsindicatoren. Deze zijn, met daarbij een toelichting, opgenomen direct na de programma's. De begroting geeft antwoord op drie vragen: Wat willen we bereiken? Wat gaan we daarvoor doen? Wat mag het kosten? Deze vragen zijn uitgewerkt in de verschillende begrotingsprogramma's. De begrotingsprogramma's zijn de vijf vertrouwde programma's die ook in de vorige bestuursperiode zijn gehanteerd. Van ambitie naar actie Op 14 juli 2022 is het coalitieakkoord van ambitie naar actie vastgesteld in de raad. Daarmee is het een raadsakkoord geworden. Vanuit dit akkoord zijn de eerder genoemde negen collegeprioriteiten bepaald: Prioriteit Participatiebeleid Prioriteit Dóórontwikkeling toegang sociaal domein Prioriteit Actieplan Wonen Prioriteit Ontwikkelplannen Prioriteit Duurzaamheid Prioriteit Ruimtelijke ontwikkelingen en verkeer: randweg en omleidingsroute Prioriteit Maatschappelijk Vastgoed Prioriteit Economische Kracht Prioriteit Organisatieontwikkeling Met deze collegeprioriteiten brengen we focus aan op de onderwerpen waar we als college het verschil kunnen maken.

In de begroting gaan wij in een afzonderlijk hoofdstuk in op de vraag waarom gekozen is voor deze prioriteiten. De programma's bevatten voor 2023 de concrete acties die wij in 2023 gaan oppakken, bijvoorbeeld het opstellen en uitvoeren van participatiebeleid, het toegankelijker maken van het sociaal domein, het uitvoeren van een actieplan wonen, het opstellen van ontwikkelplannen en het uitvoeren van de plannen voor economische kracht en duurzaamheid. Met deze prioriteiten dragen we ook bij aan de complexe problemen die het landelijke beeld bepalen. Het uitvoeren van acties vragen om de inzet van budget en capaciteit in onze organisatie. Maar dat moet wel met elkaar in balans zijn. De budgetten zijn in deze begroting afgestemd op de ambities. Onze financiële positie' in de komende járen laat dit toe. De organisatie gaat een nieuwe fase in en moet de slag maken van beheerorganisatie naar ontwikkelorganisatie (prioriteit #9). De randvoorwaarden hiervoor zijn in deze begroting ingebouwd. Naast de collegeprioriteiten, waarbij we intensief sturen op de voortgang en resultaten, zetten wij de koers in het bestaand beleid voort. De perspectiefnota 2023 - 2026 is hiervoor de basis. In de programma's hebben wij concrete acties opgenomen die bijdragen aan de ambities.

Voorbeelden hiervan zijn het actualiseren van de DOE agenda, het voortzetten van preventie activiteiten in het sociaal domein, onderwijshuisvesting (investeringsplan), noodzakelijke investeringen in het 2

maatschappelijk vastgoed, het beter zichtbaar maken van ons erfgoed, actualiseren uitvoeringsprogramma duurzaamheid en de centrumontwikkeling Steenbergen en Dinteloord. De arbeidsmarkt kampt met een hoge schaarste. De laatste cijfers laten in elke branche een tekort aan beschikbare arbeidskrachten zien. Ook gemeenten kampen met dit probleem. Gecombineerd met de extra werkzaamheden die gemeenten oppakken voor de opvang van vluchtelingen legt dat een grote druk op gemeentelijke organisaties. Zeker in de kleinere gemeenten vormt dit een groot risico voor het behalen van de doelstellingen. In deze begroting hebben wij het uitgangspunt gehanteerd dat we verwerken wat we nu zeker weten. Wat nog niet zeker is, nemen we mee als risico. Dit uitgangspunt leidt tot een stijging van het risicoprofiel. 4. Middelen De begroting is voor de komende járen sluitend. Ten opzichte van de Perspectiefnota 2023-2026 is er sprake van autonome ontwikkelingen en loon- en prijsontwikkelingen die onze financiële positie onder druk zetten. Deze kunnen wij niet of nauwelijks beïnvloeden. Solide financiële positie De financiële positie van Steenbergen is en blijft goed. De meerjarenbegroting is over de hele periode 2023 - 2026 sluitend, zonder inzet van de algemene reserve. De járen 2024 en 2025 geven een ruim overschot.

Om de solide financiële positie ook in de toekomst vast te houden is het belangrijk het minimumniveau van de reserves te bepalen. Deze actie wordt in 2023 opgepakt, in aanloop naar de begroting 2024. Vooralsnog houdt het college de positieve overschotten van 20242026 achter de hand. Lokale lasten Het raadsakkoord geeft aan dat de lokale lasten de inflatie volgen. In deze begroting houden we rekening met een inflatiepercentage van 4,20Zo. Concreet houdt dit in dat de totale OZB opbrengst met maximaal 4,296 mag toenemen ten opzichte van het niveau van 2022. Voor de afvalstoffenheffing en rioolheffing is uitgegaan van 1000Zo kostendekking. De tarieven worden bepaald bij het opstellen van de belastingverordeningen. Deze worden voorgelegd in de raadsvergadering van december 2022. Septembercirculaire 2022 In deze begroting zijn de effecten van de septembercirculaire 2022 vanaf 2023 meegenomen. Het saldo van de begroting 2023-2026 is als volgt: Saldo meerjarenbegroting2023-2026

2023

2024

2025

2026

129.000

1.819.000

3.084.000

629.000

5. Duurzaamheid Het gemeentelijk beleid is gebaseerd op een duurzaam evenwicht in baten en lasten. Alle structurele lasten worden gedekt met strucurele baten. Dat waarborgt het behoud van het voorzieningenniveau, zowel kwantitatief als kwalitatief. 6. Risico's De belangrijkste bedreigingen voor de gemeentelijk begroting worden hieronder op een rijtje gezet.

3

Inflatie Wij hebben ons in deze begroting gewapend tegen de negatieve effecten van de inflatie. Vanuit de perspectiefnota 2023-206 zijn de eerste stappen gezet. Voor verschillende posten is de begroting al aangepast. Daarnaast is er een stelpost opgenomen voor loon- en prijsontwikkeling. In deze begroting zetten wij een extra stap door het verhogen van de stelpost voor loon- en prijsontwikkeling naar C 1 miljoen, met name om de CAO effecten straks te kunnen opvangen. Zowel voor de eigen organisatie als voor de gemeenschappelijke regelingen / gesubsidieerde instellingen. Na het treffen van deze maatregelen blijft het risico aanwezig dat de werkelijke loon- en prijsontwikkelingen hoger uitkomen dan geraamd. Mocht de inflatie 20Zo hoger uitkomen, dan betekent dit een risico van maximaal C 1,2 miljoen. De kans dat zich dit voordoet ligt in de klasse 25500/). Dit risico is acceptabel en verwerken we in de risicocalculatie. Voor de járen 2024 en 2025 is het begrotingssaldo toereikend om dit te kunnen opvangen. In overleg met het auditcommittee werken we de scenario's verder uit. Dat doen we in aanloop van het begrotingsproces 2024 en wordt gecombineerd met het vraagstuk van de hoogte van de reservepositie. Sociaal Domein De risico's in het sociaal domein liggen vooral in de ontwikkeling van het aantal zorgvoorzieningen. Dat geldt met name voor de Wmo.

Het risico dat de aantallen nog verder zullen stijgen is aanwezig. Uitgangspunt is dat we dit als aanvullend risico verwerken in onze risicocalculatie. Het maximaal risico ligt op C 500.000 met een kans van 5007o. Algemene Uitkering Gemeenten hebben de komende járen meer zekerheid over de algemene uitkering. Dat geeft rust. Na verwerking van de septembercirculaire, met vooral een hogere uitkering in 2023 en 2026, liggen er weinig risico's op de loer. Vanaf 2027 neemt het risico toe omdat de opschalingskorting wordt gehandhaafd. Arbeidsmarkt i Organisatie De organisatie bereidt zich goed voor op de toekomst. De transitie die in 2018 is ingezet, gaat een nieuwe fase in. De arbeidsmarkt vormt een bedreiging voor het realiseren van de ambities. Beschikbare instrumenten zetten we in om de negatieve gevolgen van deze risico's te verlagen. Overigens speelt deze problematiek ook bij de partners waarmee wij samen werken. Denk daarbij aan de gemeenschappelijke regelingen, maar ook aan aannemers en leveranciers. Beschikbare weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit geeft aan of de Gemeente Steenbergen voldoende financiële buffers heeft om financiële tegenvallers op te kunnen vangen. In het beleidskader is besloten uitsluitend de Algemene Reserve in te zetten voor deze weerstandscapaciteit.

De Algemene Reserve (exclusief de coronareserve) bedraagt op 1 -1 -2023 naar verwachting C 7.694.000. Benodigde weerstandscapaciteit Bij het bepalen van de benodigde weerstandscapaciteit is een zekerheidspercentage gehanteerd van 900Zo. Als het bovengenoemd bedrag opzij wordt gezet als buffer dan kan met 90ũZo zekerheid worden gesteld dat dit bedrag voldoende is. Op basis van de risico-inventarisatie is C 2.896.000 nodig aan weerstandscapaciteit. Ten opzichte van de vorige actualisatie is er sprake van een hoger benodigd bedrag. Dit wordt met name veroorzaakt door het risico van inflatie en het aanvullend risico voor het aantal Wmo verstrekkingen.

4

Weerstandsratio De weerstandsratio wordt berekend door de beschikbare weerstandscapaciteit te delen door de benodigde weerstandscapaciteit. De ratio komt, uitgaande van de onderstaande tabel uit het vastgestelde beleidskader uit op C 7.694.000 IC 2.896.000 s 2,650Zo. Dat komt overeen met de norm UITSTEKEND (A). 7. Communicatie/Aanpak Op donderdag 13 oktober zal er mogelijk een persgesprek plaatsvinden door de wethouders. Hierbij zal een toelichting op de begroting 2023 en meerjarenraming 2024-2026 worden gegeven. Op donderdag 11 oktober staat de ambtelijke toelichting met de raad gepland. De raadsleden hebben de mogelijkheid om technische vragen te stellen. Op donderdag 10 november zal de raadsbehandeling van de begroting plaatsvinden. 8. Voorstel 1. De programmabegroting 2023 en de meerjarenbegroting 2024-2026 vaststellen. 2. De risicoreserve aan te vullen met C 509.000 naar de stand van C 2.896.000 en deze te dekken ten laste van de algemene reserve.

Hoogachtend, Z burgemeester en wethouders van Steenbergen, de loco-secretaris, de burgemeester,

.M.H.C. Pot-Broos

5